Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ұлыбританияның 1762-1763 жылдар аралығындағы 7-ші премьер-министрі Джон Стюарт, 3-ші Бут графы (/b/j/uː/t/; 25 мамыр 1713 – 10 наурыз 1792), 1713 және 1723 жылдар аралығында Маунт Стюарт лорды атанды, Джордж III патша тұсында Ұлыбританияның премьер-министрі қызметін атқарған британдық дворяны. Ол бұл лауазымды алғашқы тори ретінде иеленді және британ саясатындағы соңғы маңызды патшалық сүйіктісі болды деуге болады. 1707 жылғы Одақ шартынан кейін ол Шотландиядан шыққан алғашқы премьер-министр атанды. 1780 жылы құрылған Шотландия Антикварлар қоғамының алғашқы президенті де осы кісі болды.
7th Prime Minister of Great Britain from 1762 to 1763
John Stuart, 3rd Earl of Bute, (/b//j//uː//t/; 25 May 1713 – 10 March 1792), styled Lord Mount Stuart between 1713 and 1723, was a British nobleman who served as the Prime Minister of Great Britain from 1762 to 1763 under George III. He became the first Tory to hold the position and was arguably the last important royal favourite in British politics. He was the first prime minister from Scotland following the Acts of Union in 1707. He was also elected as the first president of the Society of Antiquaries of Scotland when it was founded in 1780.
Отбасы
Ол 1713 жылғы 25 мамырда Эдинбургтегі Корольдік жолдағы Сент-Джайлз соборының жанында, Парламент Клоузде Джеймс Стюарт, 2-ші Бьют графы мен оның әйелі леди Энн Кэмпбеллдің ұлы болып дүниеге келді. 1724-1730 жылдары Итон колледжінде білім алды. Одан кейін Голландияның Гронинген (1730-1732) және Лейден (1732-1734) университеттерінде азаматтық құқық саласын оқыды, соңғысында азаматтық құқықтан диплом алды. Кэмпбелл кланының жақын туысы (анасы Аргиллдің 1-ші герцогының қызы), Бьют 1723 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін Бьют графтығына (Бьют аралының атымен аталған) мұрагер болды. Содан кейін оны анасының інілері, Аргиллдің 2-ші герцогы және Арчибальд Кэмпбелл, Аргиллдің 3-ші герцогы, Илайдың 1-ші және жалғыз графы тәрбиеледі. 1735 жылдың тамызында ол Мэри Вортли Монтегюмен қашып кетті, оның ата-анасы сэр Эдвард және леди Мэри Вортли Монтегю некеге рұқсат беруге кешікті.
He was born in Parliament Close, near to St Giles Cathedral on the Royal Mile in Edinburgh on 25 May 1713, the son of James Stuart, 2nd Earl of Bute, and his wife, Lady Anne Campbell. He attended Eton College from 1724 to 1730. He went on to study civil law at the Universities of Groningen (1730–1732) and Leiden (1732–1734) in the Netherlands, graduating from the latter with a degree in civil law. A close relative of the Clan Campbell (his mother was a daughter of the 1st Duke of Argyll), Bute succeeded to the Earldom of Bute (named after the Isle of Bute) upon the death of his father in 1723. He was brought up thereafter by his maternal uncles, the 2nd Duke of Argyll and Archibald Campbell, 3rd Duke of Argyll, 1st and only Earl of Ilay. In August 1735, he eloped with Mary Wortley Montagu, whose parents Sir Edward and Lady Mary Wortley Montagu were slow to consent to the marriage.
Атақтылық
1737 жылы ол Шотландияның өкілдігіне сайланды; сол жылдың желтоқсан айында Лондонда болғанына қарамастан, Лордтар палатасының отырыстарына қатыспады. Келесі бірнеше жыл бойы ол Шотландиядағы иеліктеріне қайтып, өз ісін басқарып, ботаникаға деген қызығушылығымен шұғылданды. 1745 жылы Бьют Миддлсекстің Твикенхем қаласына көшті, онда оның отбасы жылына қырық бес фунт стерлингке үй жалдады. Ол 1747 жылы Эгам жарыстарында Уэльс ханзадасы Фредерикпен танысып, жақын дос атанды. 1751 жылы ханзада қайтыс болғаннан кейін, Бьют жаңа Уэльс ханзадасы (кейіннен III Георг) Джордж ханзаданың тәрбиешісі болып тағайындалды. Бьют ханзада мен оның інісі Эдвардтың саяхатшы лекторы Стивен Деменбрейден табиғаттану бойынша лекциялар тыңдауын ұйымдастырды. Бұл жас ханзаданың табиғаттануға қызығушылығын оятып, мүмкін, III Георгтың табиғаттану құралдары жинағының пайда болуына себеп болды. Сонымен қатар, Бьют ханзада Фредериктің жесірі, Саксен-Готталық Аугуста, Уэльс ханзадасының жесірімен жақын болды және олардың арасында махаббат болды деген қауесет тарады. Шындығында, Уэльс ханзадасының серіктестерінің бірі Джон Хорн Тук олардың қарым-қатынасы туралы жанжалды памфлет жариялады, бірақ бұл қауесеттерге сену қиын, өйткені Бьют зинақорлыққа қарсы шын ниетті діни сенімге ие болды және барлық көрсеткіштерге қарағанда, бақытты некеде өмір сүрді. 1780 жылы Бьют Шотландияның Антикварлар қоғамының алғашқы президенті болып сайланды.
In 1737, he was elected a Scottish representative peer; despite being in London in December of that year, he did not participate in deliberations in the House of Lords. For the next several years he retired to his estates in Scotland to manage his affairs and indulge his interest in botany. In 1745, Bute moved to Twickenham, Middlesex where his family rented a house for forty five pounds per annum. He met Frederick, Prince of Wales, in 1747 at the Egham Races and became a close friend. After the Prince's death in 1751, Bute was appointed tutor to Prince George, the new Prince of Wales (later George III). Bute arranged for the Prince and his brother Prince Edward to follow a course of lectures on natural philosophy by the itinerant lecturer Stephen Demainbray. This led to an interest in natural philosophy on the part of the young prince and may have led to George III's collection of natural philosophical instruments. Bute furthermore became close to Prince Frederick's widow, Augusta of Saxe Gotha, the Dowager Princess of Wales, and it was rumoured that the couple were having an affair. Indeed, one of the Prince of Wales's associates, John Horne Tooke, published a scandalous pamphlet alluding to the liaison, but the rumours were almost certainly untrue, since Bute held sincere religious beliefs against adultery and, by all indications, appeared happily married. In 1780, Bute was elected as the first President of the Society of Antiquaries of Scotland.
Тағайындау
Өзінің шәкіртіне ықпалы болғандықтан, Бьют 1760 жылы Джордж таққа отырғаннан кейін саяси билікке жылдам көтерілуді күтті, бірақ жоспарлары ертерек болды. Біріншіден, қазіргі премьер-министрді (Ньюкасл герцогы) және тіпті Оңтүстік департаментінің мемлекеттік хатшысын (Уильям Питт Ескісін) қызметтен алу қажет еді. Жеті жылдық соғыстағы жақындағы табыстармен нығайтылған сол кездегі үкімет халыққа ұнады және жаңа монархтың таққа отыруымен бірге өткен жалпы сайлауда жақсы көрсеткіштерді көрсетті. Патшаның қолдауымен Бьют алдымен Питтің Испанияға соғыс жариялау ниетіне қарсы тұрып, Ньюкаслмен одақтасты. Питт Испанияға қарсы жоспарларында Бьют пен Ньюкаслдың кедергісіне тап болғаннан кейін Оңтүстік департаментінің мемлекеттік хатшы лауазымынан кетті. Содан кейін Бьют Ньюкаслды премьер-министрліктен кетуге мәжбүр етті, өйткені ол Жеті жылдық соғыстың қаржыландыру деңгейі мен бағыты туралы үкіметте азшылықта қалды. 1760 жылы Шотландиядан сайланған өкіл ретінде қайта сайланған Бьют, Питт пен Ньюкаслдың отставкасынан кейін де-факто премьер-министр болып тағайындалды, осылайша Уигтердің ұзақ билігі аяқталды. Бьюттің премьер-министрлік қызметі Париж шартының (1763) келіссөздерімен ерекшеленді, ол Жеті жылдық соғысты аяқтады. Осы арқылы Бьют Францияға жасалған жеңілдіктерге қатысты бұрынғы ұстанымын жұмсартуға мәжбүр болды, өйткені ол Ньюфаундлендтегі маңызды балық шаруашылығы Францияға қайтарылғанымен, Ұлыбритания Гваделупаны алмастырмады. Бейбітшілік орнағаннан кейін Бьют пен король Ұлыбританияның әскери шығындары соғысқа дейінгі деңгейден аспауы керек деп шешті, бірақ француз және испандық қауіп-қатерлерге қарсы тұру үшін Америкадағы әскери күштерді күшейту қажет деп ойлады. Сондықтан олар отаршылдардан әскери шығындарды өтеуді талап етті, бұл американдық революцияға әкелген салықтарға қарсылықты күшейтті. Бьют 1763 жылы Жеті жылдық соғысты қаржыландыруға көмектесу үшін бір шошқа басына төрт шиллингтік сидр салығын енгізді. Одан кейін ол ботаниканы зерттеуді жалғастырып, көрнекті әдебиет және өнер меценаты болды. Оның қамқорлығында Сэмюэл Джонсон, Тобиас Смоллетт, Роберт Адам, Уильям Робертсон және Джон Хилл болды. Ол Шотландия университеттеріне де үлкен қаржылай көмек көрсетті. Альберто Фортистің Далмацияға саяхатын қаржылады. Оның ботаникалық еңбегі 1785 жылы британдық өсімдіктердің отбасыларын қамтитын ботаникалық кестелердің жариялануымен аяқталды. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін де, американдықтардың көптегені Бьютты американдық революцияға дейінгі жылдары британ үкіметіне зиянды ықпал еткен деп айыптады. Ол Вестминстердегі Гросвенор скверіндегі Оңтүстік Аудли көшесіндегі үйінде, Хайклифте болған кезде құлап жарақат алғаннан кейін туындаған асқынулар салдарынан қайтыс болды және Бьют аралындағы Ротсейде жерленді. 1761 жылы Джордж III патша Бьютты Ричмонд паркінің рейнджері етіп тағайындады, ол өмірінің соңына дейін осы лауазымды сақтап қалды; парктің жанындағы Питершемдегі Бьют даңғылы оның құрметіне аталған. Тарихшы Джон Найштің сөзіне сүйенсек, 18 ғасырдағы "Джек Бут" деген сөз ақымақ адамды білдіретін, Стюарттың премьер-министрлік қызметіне деген наразылықтан туындаған. Стюарт аралы (Британ Колумбиясы) Стюарттың құрметіне аталған.
Because of the influence he had over his pupil, Bute expected to rise quickly to political power following George's accession to the throne in 1760, but his plans were premature. It would first be necessary to remove both the incumbent prime minister (the Duke of Newcastle) and arguably the even more powerful Secretary of State for the Southern Department (William Pitt the Elder). The Government of the day, buoyed by recent successes in the Seven Years' War, was popular, however, and did well at the general election which, as was customary at the time, took place on the accession of the new monarch. Supported by the King, Bute manoeuvred himself into power by first allying himself with Newcastle against Pitt over the latter's desire to declare war on Spain. Once thwarted in his designs against Spain by Bute and Newcastle, Pitt resigned his post as Secretary of State for the Southern Department. Next, Bute forced Newcastle's resignation as prime minister when he found himself in a small minority within the government over the level of funding and direction of the Seven Years' War. Re elected as a Scottish representative peer in 1760, Bute was appointed the de facto prime minister after the resignations of Pitt and Newcastle, thus ending a long period of Whig dominance. Bute's premiership was notable for the negotiation of the Treaty of Paris (1763) which concluded the Seven Years' War. In so doing, Bute had to soften his previous stance in relation to concessions given to France in that he agreed that the important fisheries in Newfoundland be returned to France without Britain's possession of Guadeloupe in return. After peace was concluded, Bute and the King decided that Britain's military expenditure should not exceed its prewar levels, but they thought a large presence was necessary in America to deal with the French and Spanish threat. They therefore charged the colonists for the increased military levels, thus catalysing the resistance to taxes which led to the American Revolution. Bute also introduced a cider tax of four shillings per hogshead in 1763 to help finance the Seven Years' War. From there he continued his pursuit of botany and became a major literary and artistic patron. Among his beneficiaries were Samuel Johnson, Tobias Smollett, Robert Adam, William Robertson and John Hill. He also gave considerably to the Scottish universities. He financed Alberto Fortis's travels into Dalmatia. His botanical work culminated in the publication of Botanical Tables Containing the Families of British Plants in 1785. Even after his retirement, Bute was accused by many Americans in the years leading up to the American Revolutionary War as having an undue corrupting influence over the British government. He died at his home in South Audley Street, Grosvenor Square, Westminster, from complications of a fall suffered while staying at Highcliffe, and was buried at Rothesay on the Isle of Bute. In 1761, Bute was appointed Ranger of Richmond Park by King George III, a post he held until his death; Bute Avenue in Petersham near the park is named after him. According to historian John Naish, the 18th century expression "Jack Boot" meaning a stupid person originated as disparagement of Stuart's performance as prime minister. Stuart Island (British Columbia) is named for Stuart.
Лутон Ху
Бьют 1763 жылы Фрэнсис Херн депутатынан Лутон Ху, немесе Лутон Паркін 94 700 фунт стерлингке сатып алды. Қолдағы ғимараттардың қолайсыз екенін түсінген Бьют, неоклассикалық сәулетші Роберт Адамға мүлікті қайта жобалауды тапсырды. Алғашқы жобалар қанағаттандырмады, және Бьют Хаусты сатумен қатар Адамс үлкен кешеннің жаңа жобаларын ұсынды, оған Бьют бес кітапхана және жеті дәретхана қосу үшін өзгерістер енгізді. Жоба 1773 жылы аяқталды, бірақ толық жоспар бойынша емес, оның екінші кезеңі тоқтатылды.
Bute purchased Luton Hoo, or Luton Park, from Francis Herne MP in 1763 for the sum of £94,700. Recognising that the existing buildings were unsuitable, Bute commissioned the neoclassical architect Robert Adam to oversee the redesign of the estate house. Initial designs were unsatisfactory and, coupled with the sale of Bute House, Adams submitted new designs for a larger complex, which Bute further adjusted to include five book rooms and seven water closets. The project was completed by 1773 but not according to the full plan, the second phase of which was abandoned.