Англия саяхатшысы және дипломаты лорд Абердин өмірі мен қызметі
George Hamilton-Gordon, 4th Earl of Aberdeen
Британ саяхатшысы, Наполеонға қарсы коалиция ұйымдастырған, Франциямен қарым-қатынасты жақсартқан, Гонконгты алған және дипломатиялық табыстарға жеткен тұлға.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британ саяхатшысы
British politician
1812 жылдан кейін ол дипломат болды, ал 1813 жылы 29 жасында Наполеонды жеңген алтыншы коалицияны ұйымдастырып, қаржыландырған Венағағы маңызды елшілікке тағайындалды. Оның саясаттағы өрлеуі де осылайша жылдам және сәтті болды, ал "екі жағдай – Каннингтің қазасы және Веллингтонның Каннингшілердің отставкасын қабылдауы" оның 1828 жылы премьер-министр Веллингтонның сыртқы істер министрі болуына себеп болды, "лалық тәжірибесінің өте аздығына" қарамастан; ол алты айдан кем уақыт бойы министр болды. Осы лауазымды екі жыл бойы атқарғаннан кейін, одан соң тағы бір министрлік қызметте болғаннан кейін, 1841 жылы оның тәжірибесі Роберт Пиль басшылығымен сыртқы істер министрі ретінде қайта тағайындалуына әкелді. Оның дипломатиялық жетістіктеріне 1812–1814 жылдары Наполеонға қарсы коалицияны ұйымдастыру, Наполеоннан кейінгі Франциямен қарым-қатынасты жақсарту, Канада мен АҚШ арасындағы шекаралық ескі дауды реттеу және 1842 жылы Қытаймен Бірінші опиум соғысын аяқтау, осы арқылы Гонконг алынды. Абердин нашар сөйлейтін, бірақ бұл Лордтар палатасында аса маңызды емес еді. Ол "мұңды, қиын, кейде сарказмға толы" кейіп көрсететін. Оның досы Уильям Эварт Гладстон оның жайлы: "Мен қоғамдық өмірдегі барлық адамдардың ішінде оны ең көп жақсы көрдім. Мен оны шынайы жақсы көремін. Басқаларды да жақсы көрдім, бірақ оны ешқашан осылай жақсы көре алмадым" деді.
After 1812 he became a diplomat, and in 1813, at age 29, was given the critically important embassy to Vienna, where he organised and financed the sixth coalition that defeated Napoleon. His rise in politics was equally rapid and lucky, and "two accidents — Canning's death and Wellington's impulsive acceptance of the Canningite resignations" led to his becoming Foreign Secretary for Prime Minister Wellington in 1828 despite "an almost ludicrous lack of official experience"; he had been a minister for less than six months. After holding the position for two years, followed by another cabinet role, by 1841 his experience led to his appointment as Foreign Secretary again under Robert Peel for a longer term. His diplomatic successes include organizing the coalition against Napoleon in 1812–1814, normalizing relations with post Napoleonic France, settling the old border dispute between Canada and the United States, and ending the First Opium War with China in 1842, whereby Hong Kong was obtained. Aberdeen was a poor speaker, but this scarcely mattered in the House of Lords. He exhibited a "dour, awkward, occasionally sarcastic exterior". His friend William Ewart Gladstone, said of him that he was "the man in public life of all others whom I have loved. I say emphatically loved. I have loved others, but never like him".
Ерте өмір
1784 жылғы 28 қаңтарда Эдинбургте дүниеге келген ол Джордж Гордонның үлкен ұлы, Хэддо лорды, 3-ші Эбердин графы Джордж Гордонның ұлы. Оның анасы Шарлотта, Ньюбиттің Уильям Бэрдтің кіші қызы болған. 1791 жылғы 18 қазанда әкесінен, ал 1795 жылы анасынан айырылып, Генри Дандас, 1-ші Мелвилл виконты, және Уильям Питт кіші тәрбиеледі. Алайда, осыған дейін 1801 жылы әкесінің қайтысымен Абердин графы атағын алды.
Born in Edinburgh on 28 January 1784, he was the eldest son of George Gordon, Lord Haddo, son of George Gordon, 3rd Earl of Aberdeen. His mother was Charlotte, youngest daughter of William Baird of Newbyth. He lost his father on 18 October 1791 and his mother in 1795, and he was brought up by Henry Dundas, 1st Viscount Melville, and William Pitt the Younger. Before this, however, he had become Earl of Aberdeen on his grandfather's death in 1801,
Абердин соғыстың салдарына куә болды, бұл оған үлкен әсер етті. Ол үйіне былай деп жазды: «Соғыстың жақындауы мен оның салдары сіз елестете алмайтын қорқынышты. Прагадан [Теплицке] дейінгі жол жараланған, өлген және өлім аузында жатқандармен толы арбаларға толы болды. Мұндай көріністерден туындаған шок, ашу және аяныш менің ойымнан асып түсті, қайғы мен азап көріністері санама терең сіңіп кетті. Мен олармен қатты мазаландым». Ол Гизотпен достығына сүйене отырып, Франциямен жақсы қарым-қатынас орнатуға тырысты, бірақ Ұлыбритания Франциямен бірқатар мәселелер бойынша наразылық білдірді, әсіресе француз отаршылдық саясаты, құл кемелерін тексеру құқығы, француздардың Бельгияны бақылауға талпынуы, Тынық мұхитындағы даулар және Мароккодағы француз араласуы.
Aberdeen was greatly affected by the aftermath of war which he witnessed at first hand. He wrote home:The near approach of war and its effects are horrible beyond what you can conceive. The whole road from Prague to [Teplitz] was covered with waggons full of wounded, dead, and dying. The shock and disgust and pity produced by such scenes are beyond what I could have supposed possible the scenes of distress and misery have sunk deeper in my mind. I have been quite haunted by them. Returning home he was created a peer of the United Kingdom as Viscount Gordon, of Aberdeen in the County of Aberdeen (1814), He sought better relations with France, relying on his friendship with Guizot, but Britain was annoyed with France on a series of issues, especially French colonial policies, the right to search slave ships, the French desire to control Belgium, disputes in the Pacific and the French intervention in Morocco.
Қарсылық
Абердин қайтадан басшысына ілесіп, Пилмен бірге Астық заңдары мәселесі бойынша отставкаға кетті. 1850 жылдың шілдесінде Пил қайтыс болғаннан кейін ол Пилиттердің мойындалған көшбасшысы болды. 1847 жылдың тамызында Парламенттің жалпы сайлауы өтті, нәтижесінде 325 Тори/Консервативтік партия мүшесі Парламентке сайланды. Бұл Парламент орындарының 42,7%-ын құрады. Тори/Консервативтік партияға басты қарсылық көрсеткен – 292 орынға ие болған Виг партиясы. Пилиттер Вигтермен халықаралық саудаға қатысты мәселелерде келіскенмен, Вигтермен келіспейтін тағы да басқа мәселелер болды. Расында, лорд Абердиннің Шіркеулік лауазымдарды қабылдау туралы заңға деген қарсылығы, оны 1851 жылы қабылдауға жеткізбегендіктен, сол жылы лорд Джон Расселдің Виг үкіметіне қосылуына кедергі келтірді. Сонымен қатар, 1847 жылы сайланған Парламент мүшелерінің 113-і еркін саудагерлер болды. Бұл мүшелер «Астық заңдарын» жою мәселесінде Пейлиттермен келісті, бірақ олар барлық тұтыну тауарларына арналған баж салығын жою қажет деп санайтын. Бұдан өзге, 1847 жылы сайланған 36 Парламент мүшесі «Ирландия бригадасының» мүшелері болды, олар Пилиттермен және Вигтермен бірге Астық заңдарын жоюға дауыс берді, себебі олар Ұлы Ирландия ашаршылығын Ирландиядағы кедей және орта тап үшін арзан бидай мен нан бағасы арқылы тоқтатуға ұмтылды. Алайда, қазіргі уақытта еркін саудагерлер мен Ирландия бригадасы Вигтермен келіспеушіліктерге тап болды, бұл оларды Вигтермен бірігіп үкімет құрудан алдыртты. Сәйкесінше, Тори/Консервативтік партияның басшысы Дерби графына «азшылық үкіметін» құруды тапсырды. Дерби Бенджамин Дизраэлиді азшылық үкіметінің Қаржы министрі етіп тағайындады. 1852 жылдың шілдесінде өткен жалпы сайлауда нақты жеңімпаз болған жоқ. 1852 жылдың желтоқсанында Дизраэли парламентке шағын үкімет атынан бюджетін ұсынғанда, Пилиттер, еркін саудагерлер және Ирландия бригадасы ұсынылған бюджетке наразылық білдірді. Осыған байланысты, бұл топтар кенеттен Виг партиясымен болған келіспеушіліктерін ұмытып, Вигтермен бірге ұсынылған бюджетке қарсы дауыс берді. Дауыс беру нәтижесі: бюджетті қолдағандар – 286, қарсы дауыс бергендер – 305. Азшылық үкімет басшылығы бюджетке қатысты дауыс беруді сенімсіздік дауысына айналдырғандықтан, Дизраэлидің бюджетінің жеңілуі – азшылық үкіметке «сенімсіздік» білдірілгені және оның құлауына әкелді. Лорд Абердинге жаңа үкімет құруды тапсырды, ал Гладстон оның канцлері болды.
Aberdeen again followed his leader and resigned with Peel over the issue of the Corn Laws. After Peel's death in July 1850 he became the recognised leader of the Peelites. In August 1847, a general election of Parliament had been held which resulted in the election of 325 Tory/Conservative party members to Parliament. This represented 42.7% of the seats in Parliament. The main opposition to the Tory/Conservative Party was the Whig Party, which had 292 seats. While the Peelites agreed with the Whigs on issues dealing with international trade, there were other issues on which the Peelites disagreed with the Whigs. Indeed, Lord Aberdeen's own dislike of the Ecclesiastical Titles Assumption Bill, the rejection of which he failed to secure in 1851, prevented him from joining the Whig government of Lord John Russell in that year. Additionally, 113 of the members of Parliament elected in 1847 were Free Traders. These members agreed with the Peelites on the repeal of the "Corn Laws", but they felt that the tariffs on all consumer products should be removed. Furthermore, 36 members of Parliament elected in 1847 were members of the "Irish Brigade", who voted with the Peelites and the Whigs for the repeal of the Corn Laws because they sought an end the Great Irish Famine by means of cheaper wheat and bread prices for the poor and middle classes in Ireland. Currently, however, the Free Traders and the Irish Brigade had disagreements with the Whigs that prevented them from joining with the Whigs to form a government. Accordingly, the Tory/Conservative Party leader the Earl of Derby was asked to form a "minority government". Derby appointed Benjamin Disraeli as the Chancellor of the Exchequer for the minority government. The general election in July 1852 had no clear winner. When in December 1852 Disraeli submitted his budget to Parliament on behalf of the minority government, the Peelites, the Free Traders, and the Irish Brigade were all alienated by the proposed budget. Accordingly, those groups suddenly forgot their differences with the Whig Party and voted with the Whigs against the proposed budget. The vote was 286 in favour of the budget and 305 votes against the budget. Because the leadership of the minority government had made the vote on the budget vote a vote of confidence, the defeat of the Disraeli budget was a "vote of no confidence" in the minority government and meant its downfall. Lord Aberdeen was asked to form a new government; Gladstone became his Chancellor.
Премьер-министр, 1852 - 1855 жылдар
1852 жылдың желтоқсанында лорд Дерби басқаратын торилер/консерваторлардың азшылық үкіметі құлағаннан кейін лорд Абердин еркін саудагерлер, пилиттер және вигтерден құралған коалициядан жаңа үкімет құрды. Бұл коалиция парламент орындарының 53,8%-ын иеленді. Осылайша, пилиттік лорд Абердин премьер-министр болып, вигтер мен пилиттерден құралған коалициялық министрлікті басқарды. Олар халықаралық сауда және ішкі реформалар мәселелерінде біріккенімен, кабинетте лорд Палмерстон мен лорд Джон Рассел де болды, олар сыртқы саясат мәселелерінде келіспеушіліктерге толы еді. Чарльз Гревилл естеліктерінде: «Қазіргі кабинетте тең немесе шамалы айырмашылығы бар бес-алты бірінші дәрежелі адам бар, олардың ешқайсысы екіншісінің басымдығын мойындамайды немесе олардың пікірлеріне құлақ аспайды, және осы бес-алты адамның әрқайсысы өзін премьерден қабілетті және маңыздырақ деп санайды», – деп жазды. Ал сэр Джеймс Грэм: «Бұл күшті команда, бірақ оны жақсы басқару қажет», – деп жазды, бірақ Абердин мұны істей алмады. Әкімшілік кезінде Палмерстон мен Расселдің арасындағы бәсекелестік көптеген қиындықтарға әкелді, соның нәтижесінде Палмерстон Расселден озасып, вигтердің болашақ мұрагеріне айналды. Кабинетке бір ғана радикал, сэр Уильям Мольсворт та кірді, бірақ кейін королеваға өзінің жаңа тағайындамаларын түсіндіргенде Гладстон оған: «Мысалы, тіпті лорд Абердиннің үкіметінде, 52 жылы, сэр Уильям Мольсворт таңдалды, сол кезде өте радикалды болған, бірақ ол мүлдем зиянсыз еді және аз немесе ешқандай қатысы болмады. Олар кеңсеге келгенде көбінесе өте қоңылдақ бола бастайды», – деді, королева да оның дұрыс екенін мойындады. Палмерстон мен Расселдің келіспеген сыртқы саясат мәселелерінің бірі – Ұлыбританияның Франциямен және әсіресе Францияның басшысы Луи Наполеон Бонапартпен қарым-қатынасының түрі еді. Бонапарт – 1804 жылдан 1814 жылға дейін Францияның диктаторы және императоры болған әйгілі Наполеон Бонапарттың інісі болды. Кіші Бонапарт 1848 жылдың 20 желтоқсанында Францияның Екінші Республикасының президенті болып үш жылға сайланды. Екінші Республиканың Конституциясы президенттің өкілеттігін бір мерзіммен шектеді. Осылайша, Луи Бонапарт өзінен кейін президенттікке ие бола алмады және 1851 жылдың 20 желтоқсанынан кейін президенттік қызметін тоқтатуға тиіс болды. Соның салдарынан, 1851 жылдың 2 желтоқсанында, өзінің үш жылдық мерзімі аяқталуға аздай қалғанда, Бонапарт Францияда Екінші Республикаға қарсы төңкеріс жасады, сайланған Конституциялық жиналысты таратып, бірқатар республикашыл көшбасшыларды тұтқындады және өзін Францияның императоры Наполеон III деп жариялады. Бұл төңкеріс Англия мен Франциядағы көптеген демократтарды наразылыққа толтырды. Кейбір британдық үкімет шенеуніктері Луи Бонапарт өзінің ағасы Наполеон I-нің рухымен шетелдегі оқиғаларды іздеп отыр деп ойлады. Осыған байланысты бұл лауазымды адамдар Бонапартпен тығыз байланыс Ұлыбританияны 1793 жылдан 1815 жылға дейін Франция мен Наполеонмен болған соғыстар сияқты тағы бір соғысқа әкелуі мүмкін деп ойлады. 1815 жылдан бері Ұлыбританияның Франциямен қарым-қатынасы жақсармаған. Премьер-министр ретінде Абердин графы Франция мен Бонапарттан қорқатын осы лауазымды адамдардың бірі болды. Алайда, басқа британдық үкімет шенеуніктері Шығыс Еуропадағы Ресей империясының саяси үстемдігінің күшеюі және Осман империясының құлдырауы туралы көбірек уайымдана бастады. Лорд Палмерстон 1851 жылдың 2 желтоқсанында Луи Бонапарттың төңкерісі кезінде премьер-министр лорд Джон Расселдің виг үкіметінде сыртқы істер жөніндегі мемлекеттік хатшы болып қызмет етті. Палмерстон кабинет мүшелерін немесе Виктория патшайымын хабардар етпей, француз елшісіне Луи Бонапарттың төңкерісін қолдап, Луи Бонапарттың өзіне де құттықтау хаттарын жіберді. Виктория патшайымы мен Рассел үкіметінің мүшелері Палмерстонның сыртқы істер министрі лауазымынан босатылуын талап етті. Рассел Палмерстонның отставкасын сұрады, ал Палмерстон оны қарсылықпен берді. 1852 жылдың ақпан айында Палмерстон Расселдің үкіметіне қарсы «сенімсіздік» дауысында консерваторлармен бірге дауыс беріп, Расселден кек алды. Бұл Рассел Уиг үкіметінің аяқталуына әкелді және 1852 жылдың шілдесінде жалпы сайлауға жол ашты, нәтижесінде консервативтер Дерби графының басшылығымен азшылық үкіметке ие болды. Жыл соңында, 1852 жылдың желтоқсанында Абердин графының өзінің жаңа үкіметін құру кезінде туындаған тағы бір мәселе – лорд Джон Расселдің өзі болды. Рассел – коалициялық үкіметтегі ең ірі топ – Виг партиясының басшысы. Сәйкесінше, лорд Абердин Расселді сыртқы істер жөніндегі мемлекеттік хатшы қызметіне тағайындауға міндетті болды, ол 1852 жылдың 29 желтоқсанында жасады. Алайда, Рассел кейде осы лауазымды премьер-министрдей үкіметтің барлығынан сөйлеу үшін пайдаланатын. 1832 жылы Рассел 1832 жылғы реформа актісінің Парламенттің екі палатасынан да бекітілуі Ұлыбританиядағы дауыс берудің «соңғы» кеңейтілуі болады деген мәлімдемесі үшін «Finality John» деген лақап атқа ие болды. Ұлыбританияның қара халыққа дауыс беру құқығын одан әрі кеңейту болмайды. Алайда, 1832 жылдан бері өткен жиырма жылда одан әрі реформа жасау үшін саяси қысым күшейгеніне байланысты Рассел өз ойын өзгертті. Рассел 1852 жылдың қаңтарында Парламент мүшелері сайланатын округтердің халқының санын теңестіретін жаңа реформа жобасын Парламентке ұсынуға ниеттенгенін айтты. Бәлкім, олардың арасындағы алауыздық салдарынан Палмерстон 1852 жылғы бұл реформа жобасына қарсы шықты. Нәтижесінде, жобаға қолдау азайды және Рассел 1852 жылы ешқандай реформа жобасын ұсынбауға мәжбүр болды. Коалициялық үкімет құру үшін Абердин графы Палмерстон мен Расселді өзінің кабинетіне тағайындауға міндетті болды. Палмерстонның сыртқы істер жөніндегі мемлекеттік хатшы лауазымынан алынуына байланысты, Палмерстонды осы лауазымнан алынғаннан кейін осы қызметке қайта тағайындау мүмкін емес еді. Сәйкесінше, 1852 жылдың 28 желтоқсанында Абердин Палмерстонды ішкі істер министрі етіп тағайындады, ал Расселді сыртқы істер министрі етіп тағайындады.
Following the downfall of the Tory/Conservative minority government under Lord Derby in December 1852, Lord Aberdeen formed a new government from the coalition of Free Traders, Peelites, and Whigs that had voted no confidence in the minority government. Lord Aberdeen was able to put together a coalition that held 53.8% of the seats of Parliament. Thus Lord Aberdeen, a Peelite, became Prime Minister and headed a coalition ministry of Whigs and Peelites. Although united on international trade issues and on questions of domestic reform, his cabinet also contained Lord Palmerston and Lord John Russell, who were certain to differ on questions of foreign policy. Charles Greville wrote in his Memoirs, "In the present cabinet are five or six first rate men of equal, or nearly equal, pretensions, none of them likely to acknowledge the superiority or defer to the opinions of any other, and every one of these five or six considering himself abler and more important than their premier"; and Sir James Graham wrote, "It is a powerful team, but it will require good driving", which Aberdeen was unable to provide. During the administration, much trouble was caused by the rivalry between Palmerston and Russell, and over the course of it Palmerston managed to out manoeuvre Russell to emerge as the Whig heir apparent. The cabinet also included a single Radical, Sir William Molesworth, but much later, when justifying to the Queen his own new appointments, Gladstone told her: "For instance, even in Ld Aberdeen's Govt, in 52, Sir William Molesworth had been selected, at that time, a very advanced Radical, but who was perfectly harmless, & took little, or no part He said these people generally became very moderate, when they were in office", which she admitted had been the case. One of the foreign policy issues on which Palmerston and Russell disagreed was the type of relationship that Britain should have with France and especially France's ruler, Louis Napoléon Bonaparte. Bonaparte was the nephew of the famous Napoleon Bonaparte, who had become dictator and then Emperor of France from 1804 until 1814. The younger Bonaparte had been elected to a three year term as President of the Second Republic of France on 20 December 1848. The Constitution of the Second Republic limited the President to a single term in office. Thus, Louis Bonaparte would be unable to succeed himself and after 20 December 1851 would no longer be president. Consequently, on 2 December 1851, shortly before the end of his single three year term in office was to expire, Bonaparte staged a coup against the Second Republic in France, disbanded the elected Constituent Assembly, arrested some of the Republican leaders, and declared himself Emperor Napoleon III of France. This coup upset many democrats in England as well as in France. Some British government officials felt that Louis Bonaparte was seeking foreign adventure in the spirit of his uncle, Napoleon I. Consequently, these officials felt that any close association with Bonaparte would eventually lead Britain into another series of wars, like the wars with France and Napoleon dating from 1793 until 1815. British relations with France had scarcely improved since 1815. As prime minister, the Earl of Aberdeen was one of these officials who feared France and Bonaparte. However, other British government officials were beginning to worry more about the rising political dominance of the Russian Empire in eastern Europe and the corresponding decline of the Ottoman Empire. Lord Palmerston at the time of Louis Bonaparte's 2 December 1851 coup was serving as the Secretary of State for Foreign Affairs in the Whig government of Prime Minister Lord John Russell. Without informing the rest of the cabinet or Queen Victoria, Palmerston had sent a private note to the French ambassador endorsing Louis Bonaparte's coup and congratulating Louis Bonaparte himself on the coup. Queen Victoria and members of the Russell government demanded that Palmerston be dismissed as Foreign Minister. Russell requested Palmerston's resignation and Palmerston reluctantly provided it. In February 1852, Palmerston took revenge on Russell by voting with the Conservatives in a "no confidence" vote against the Russell government. This brought an end to the Russell Whig government and set the stage for a general election in July 1852 which eventually brought the Conservatives to power in a minority government under the Earl of Derby. Later in the year, another problem facing the Earl of Aberdeen in the formation of his own new government in December 1852 was Lord John Russell himself. Russell was the leader of the Whig Party, the largest group in the coalition government. Consequently, Lord Aberdeen, was required to appoint Russell as the Secretary of State for Foreign Affairs, which he had done on 29 December 1852. However, Russell sometimes liked to use this position to speak for the whole government, as if he were the prime minister. In 1832, Russell had been nicknamed "Finality John" because of his statement that the 1832 Reform Act had just been approved by both the House of Commons and the House of Lords would be the "final" expansion of the vote in Britain. There would be no further extension of the ballot to the common people of Britain. However, as political pressure in favour of further reform had risen over the twenty years since 1832, Russell had changed his mind. Russell had said, in January 1852, that he intended to introduce a new reform bill into the House of Commons which would equalise the populations of the districts from which members of Parliament were elected. Probably as a result of their continuing feud, Palmerston declared himself against this Reform Bill of 1852. As a result, support for the bill dwindled and Russell was forced to change his mind again and not introduce any Reform Bill in 1852. In order to form the coalition government, the Earl of Aberdeen had been required to appoint both Palmerston and Russell to his cabinet. Because of the controversy surrounding Palmerston's removal as Secretary of State for Foreign Affairs, Palmerston could not now be appointed Foreign Minister again so soon after his removal from that position. Accordingly, on 28 December 1852, Aberdeen appointed Palmerston as Home Secretary and appointed Russell as Foreign Minister.
Қырым соғысы 18531856
Османлылардың осы соңғы шешіміне жауап ретінде, орыстар 1853 жылғы 2 шілдеде 1768–1774 жылдардағы орыс-түрік соғысында болғандай, Валахия мен Молдавияның түрік марионеттік мемлекеттерін басып алды. Ресей әскерлері бірден Дунай өзенінің солтүстік жағалауына орналасты, бұл олар өзенді кесіп өтуі мүмкін екенін көрсетеді. Абердин британдық флотты Константинопольге, содан кейін Қара теңізге жолдауға бұйрық берді. Бұл ұсыныс 305 дауыспен қабылданды, 148 қарсы дауыс берді. Бұл жағдайды өзінің үкіметіне сенімсіздік дауысы ретінде қарастырған Абердин отставкаға кетіп, белсенді саясаттан шығып, 1858 жылы Лордтар палатасында соңғы рет сөз сөйледі. Виндзор сарайына отставкасын беруге келгенде, ол патшайымға: "Мүшелердің бір-біріне деген сезімі одан да жақсы болмас еді. Егер Лорд Джон Расселдің партиялық дауларды осылай жалғастыруға тырыспағанын ескерсек, коалициялық тәжірибе керемет табысқа ие болар еді. Біз болашақ мүмкіндіктерді талқыладық және үкіметті Лорд Дербиге ұсынудан басқа шара қолданудың қажеті жоқ екеніне келістік" деді. Патшайым Лорд Джон Расселдің мінез-құлқынан өмірінің соңына дейін наразы болып, 1878 жылы оның қайтысы туралы күнделігіне: "Өзінен кейін есім қалдырған, мейірімді, жақсы, конституцияны жақсы білетін, көптеген қиын жағдайларда өте лайықты мінез-құлық танытқан, бірақ импульсивті, өте өзімшіл (әсіресе Лорд Абердиннің басқару кезеңінде), мақтанқор және көбінесе ойсыз және ақылсыз адам" деп жазды.
In response this latest change of mind by the Ottomans, the Russians on 2 July 1853 occupied the Turkish satellite states of Wallachia and Moldavia, as they had during the Russo Turkish War of 1768–1774. Almost immediately, the Russian troops deployed along the northern banks of the Danube River, implying that they might cross the river. Aberdeen ordered the British Fleet to Constantinople and later into the Black Sea. This motion was carried by the large majority of 305 in favour and 148 against. Treating this as a vote of no confidence in his government, Aberdeen resigned, and retired from active politics, speaking for the last time in the House of Lords in 1858. In visiting Windsor Castle to resign, he told the Queen: "Nothing could have been better, he said than the feeling of the members towards each other. Had it not been for the incessant attempts of Ld John Russell to keep up party differences, it must be acknowledged that the experiment of a coalition had succeeded admirably. We discussed future possibilities & agreed that nothing remained to be done, but to offer the Govt to Ld Derby, ". The Queen continued to criticise Lord John Russell for his behaviour for the rest of his life; on his death in 1878 her journal records that he was "A man of much talent, who leaves a name behind him, kind, & good, with a great knowledge of the constitution, who behaved very well, on many trying occasions; but he was impulsive, very selfish (as shown on many occasions, especially during Ld Aberdeen's administration) vain, & often reckless & imprudent".
АҚШ-пен қарым-қатынастар
Палмерстон тұсында британдық-американдық қарым-қатынастар қиын болды, бірақ Абердин одан да бейбітшілікке ұмтылды және өзі англофил болған американдық мемлекеттік хатшы Дэниел Вебстермен жақсы қарым-қатынас орнатты. 1842 жылы Абердин лорд Эшбертонды Вашингтонға барлық дауларды шешу үшін жіберді, әсіресе Канада мен Мэн арасындағы шекара, Ұлы көлдер бойындағы шекара, Орегон шекарасы, африкалық құл саудасы, 1837 жылғы Каролина оқиғасы (шекаралық мәселе) және 1841 жылғы "Креол" ісі (теңізде құл көтерілісі). 1842 жылғы Вебстер-Эшбертон шарты көптеген мәселелерді достық шешуге мүмкіндік берді. Осылайша Мэн даулы жердің көп бөлігін алды, ал Канада жылы су портына қосылатын маңызды стратегиялық жолақты иеленді. Абердин 1846 жылы Орегон дауын бейбіт жолмен шешуге көмектесті. Алайда, премьер-министр ретінде Абердиннің АҚШ-пен келіспеушіліктері болды. 1854 жылы американдық әскери кеме Никарагуадағы Грейтаун портын, "мысықтар портын" жазалау мақсатымен бомбалады; Ұлыбритания наразылық білдірді. Содан кейін 1846 жылы АҚШ Гавайиді аннексиялау ниетін жариялады, Ұлыбритания наразылық білдіріп қана қоймай, бұл мәселенің шешілуіне ықпал ету үшін әскери-теңіз күштерін жіберді. АҚШ пен Канада арасындағы өзара сауда туралы келісімге қол жеткізуге келіссөздер сегіз жылға созылды және 1854 жылы өзара келісім шартына қол қойылды.
British American relations had been troublesome under Palmerston, but Aberdeen proved much more conciliatory, and worked well with Daniel Webster, the American Secretary of State who was himself an Anglophile. In 1842, Aberdeen sent Lord Ashburton to Washington to settle all disputes, especially the border between Canada and Maine, the boundary along the Great Lakes, the Oregon boundary, the African slave trade, the Caroline affair about boundaries in 1837 and the Creole case of 1841 involving a slave revolt on the high seas. The Webster–Ashburton Treaty of 1842 solved the most of the problems amicably. Thus Maine got most of the disputed land, but Canada obtained a vital, strategic strip of land connecting it to a warm water port. Aberdeen helped solve the Oregon dispute amicably in 1846. However, as prime minister, Aberdeen had trouble with the United States. In 1854 an American naval vessel bombarded the mosquito port of Greytown, Nicaragua in retaliation for an insult; Britain protested. Later in 1846, the United States announced its intention of annexing Hawaii, and Britain not only complained but sent a naval force to make the point. Negotiations for reciprocal trade agreement between the United States and Canada dragged on for eight years until a reciprocity treaty was reached in 1854.
Мұра
Абердин көбінесе еңбекқор дипломат ретінде сәтті болды, бірақ оның беделі Қырым соғысындағы әскери жетістіктердің болмауынан және Дизраэли сияқты жауларының, оны әлсіз, тиімсіз және салқын деп есептегендердің сықақтарынан ауыр зардап шекті. Мансабын аяқтаған Қырымдағы сәтсіздікке дейін Абердин 1813-14 жылдары Австрия империясының елшісі қызметін атқарып, Наполеонды жеңуге әкелген одақтар мен қаржыландыру туралы келіссөздер жүргізгеннен бастап көптеген дипломатиялық жеңістерге қол жеткізді. Парижде ол жаңадан қайта құрылған Бурбон үкіметімен қарым-қатынасты жақсартты және Лондонды оларға сенуге көндірді. Ол Венадағы Клеменс фон Меттерних және Париждегі Франсуа Гизот сияқты Еуропаның жетекші дипломаттарымен тиімді жұмыс істеді. Ол Ұлыбританияны Грекия, Португалия және Бельгиядағы жергілікті соғыстар сияқты маңызды мәселелерде континенттік дипломатияның ортасына әкелді. Америка Құрама Штаттарымен туындаған көптеген даулар достық келісімдер арқылы шешілді. Ол Қытайға қарсы опиум соғыстарында жеңіске жетуде және Гонконгты бағындыруда маңызды рөл атқарды.
Aberdeen was generally successful as a hard working diplomat, but his reputation has suffered greatly because of the lack of military success in the Crimean War and from the ridicule of enemies such as Disraeli who regarded him as weak, inefficient, and cold. Before the Crimean debacle that ended his career, Aberdeen scored numerous diplomatic triumphs, starting in 1813 14 when as ambassador to the Austrian Empire he negotiated the alliances and financing that led to the defeat of Napoleon. In Paris, he normalized relations with the newly restored Bourbon government and convinced London it could be trusted. He worked well with top European diplomats such as his friends Klemens von Metternich in Vienna and François Guizot in Paris. He brought Britain into the center of Continental diplomacy on critical issues, such as the local wars in Greece, Portugal, and Belgium. Simmering troubles on numerous issues with the United States were ended by friendly compromises. He played a central role in winning the Opium Wars against China, gaining control of Hong Kong in the process.
Діни қызығушылықтар
Мюриэл Чемберлен: "Дін оған ешқашан оңай болған емес", - деп қорытындылайды. Шотландиядағы жер иесі ретінде "шекараның солтүстігінде ол өзін қызметтік түрде пресвитериан деп есептеді". Англияда "жеке өзінің нанымы бойынша ол англикан еді"; ол 1840 жылы Гладстоунға Абердиннің "Англияның туыс шіркеуі" деп атаған нәрсесін артық көретінін айтты және Лондонда Сент-Джеймс Пикадиллиде құлшылық етті. Соңында ол Мидлсекс, Стэнмордағы англикандық приход шіркеуіне жерленді. Ол 1818 жылдан 1828 жылға дейін Шотландия шіркеуінің Бас ассамблеясының мүшесі болды және шотландтық иеліктеріндегі приходтарға пасторларды ұсынуға заңмен берілген құқықтарын пайдаланды. Сол кезде шіркеулердің пасторды тағайындауға немесе "шақыруға" вето құқығын пайдалануы 1843 жылы "Бөлініс" деп белгіленген схизмаға әкелді, онда пасторлардың үштен бірі еркін шіркеуді құру үшін бөлініп кетті. Лордтар палатасында 1840 және 1843 жылдары ол пресвитерияларға, бірақ қауымдарға вето құқығын беруге рұқсат беретін екі келісім заң жобасын ұсынды. Біріншісі қабылданбады (және Бас ассамблея оған қарсы дауыс берді), бірақ екіншісі, бөліністен кейін ұсынылған, Шотландия үшін заңға айналды және шотландтық меценаттық құқық 1874 жылы жойылғанға дейін күшінде болды. Оның премьер-министрлігі кезінде Кентербери және Йорк соборларының қайта жаңғыруы басталды, бірақ олар 1859 жылға дейін толық құқықтарына ие болмады. Ол өмірінің соңғы айларында, Қырым соғысынан кейін, Шотландиядағы иеліктерінде шіркеу салуға қаржы жұмсаудан бас тартты, себебі "көп қан төккені" үшін өкініш сезінді, Дәуіт патшаға Иерусалимде ғибадатхана салуға тыйым салынғанын еске салды.
Aberdeen's biographer Muriel Chamberlain summarises, "Religion never came easy to him". In his Scots landowning capacity "North of the border, he considered himself ex officio a Presbyterian". In England "he privately considered himself an Anglican"; as early as 1840 he told Gladstone he preferred what Aberdeen called "the sister church [of England]" and when in London worshipped at St James's Piccadilly. He was ultimately buried in the Anglican parish church at Stanmore, Middlesex. He was a member of the General Assembly of the Church of Scotland from 1818 to 1828 and exercised his existing rights to present ministers to parishes on his Scottish estates through a time when the right of churches to veto the appointment or 'call' of a minister became so contentious as to lead in 1843 to the schism known as "the Disruption" when a third of ministers broke away to form the Free Church of Scotland. In the House of Lords, in 1840 and 1843, he raised two Compromise Bills to allow presbyteries but not congregations the right of veto. The first failed to pass (and was voted against by the General Assembly) but the latter, raised post schism, became law for Scotland and remained in force until patronage of Scots livings was abolished in 1874. It was under his prime ministership that the revival of the Convocations of Canterbury and York began, though they did not obtain their potential power until 1859. He is said in the last few months of his life, after the Crimean War, to have declined to contribute to building a church on his Scotland estates because of a sense of guilt in having "shed much blood", citing biblically King David's being forbidden to build the Temple in Jerusalem.