Кіріспе
Уильям Голдингтің романы «Пинчер Мартин» (Америкада «Пинчер Мартин: Кристофер Мартиннің екі өлімі» деп жарияланды) – британдық жазушы Уильям Голдингтің 1956 жылы алғаш жарық көрген романы. Бұл Голдингтің «Мұрагерлер» және «Жұрт иесі» романдарынан кейінгі үшінші туындысы. Роман Голдингтің ең белгілі романдарының бірі саналады және экзистенциалдық және минималистік көрініс үшін танымал.
Pincher Martin (published in America as Pincher Martin: The Two Deaths of Christopher Martin) is a novel by British writer William Golding, first published in 1956. It is Golding's third novel, following The Inheritors and his debut Lord of the Flies. The novel is one of Golding's best known novels, and is noted for being existential and minimalistic in setting.
Сюжет
"Пинчер Мартин" сюжеті Кристофер Хэдли "Пинчер" Мартиннің – уақытша теңіз лейтенантының – тірі қалу және психофизикалық, рухани және экзистенциалдық күресін қамтиды. Ол Солтүстік Атлант мұхитында батып кеткен әскери торпедалық жойғыштан аман қалған жалғыз адам екеніне сенеді. Романның басында Мартин суда, өмірі үшін қаһарлы күрес жүргізіп жатыр. Ол құдайдың құдіретімен Атлант мұхитының ортасындағы жартасты аралға жағалауға шығарылып, құтқарылғандай көрінеді. Ол теңіз командасының мерт болғанын түсінеді және өмір сүру үшін күресуді бастайды, бірақ уақыт өте келе, бастапқыда галлюцинация деп есептеген бірқатар есімнен шығаратын және қорқынышты оқиғалар оны тереңнен экзистенциалдық дағдарысқа жетеді. Голдинг роман барысында сана мен ақылсыздық, шындық пен иллюзия тақырыптарын қатар қояды. Бастапқыда Мартин – ақыл-ойымен, білімімен және дайындығымен азық-түлік табуға, таза су жинауға және кез келген құтқарушыларды ескертуге тырысатын ойлы адам ретінде бейнеленеді. Алайда, оның ең алғашқы және ең қияли кезеңі осы рационалдық кезеңде болады. Тек ақыл-есі уақытша тоқтағанда ғана ол өзінің жағдайының нақтылығын түсіне бастайды: «Бір үлгі пайда болуда. Бұл үлгінің қандай екенін білмеймін, бірақ оның болжамының өзі-ақ менің санама күмән келтіреді». Романның күтпеген аяқталуы Мартин кемесі суға батқаннан кейін көп ұзамай суға батқанын көрсетеді. Оның денесі табылғанда «ол тіпті буттарын шешуге де үлкермеді» деп жазылған. Бұл оның аралда тірі қалу үшін күресі ешқашан болмағанын білдіреді, бұл туындыны тазарту мен тозақтың аллегориясына айналдырады. 1958 жылғы 21 наурыздағы "Радио Таймс" газетінде Голдинг Мартиннің өмірге деген өзімшіл құштарлығының оны басқа өлшемде өмір сүруге итергенін түсіндіреді: «Оның суға батқан денесі Атлант мұхитында қозғалып жатыр, бірақ ашкөз эго оған шыдау үшін жартас ойлап табады».
Орнату
Романда айтылған Солтүстік Атлантикадағы арал өте кішкентай, тасты, шөлейтті және шалғай орналасқан, "тек ауа райы карталарында ғана көрінеді" деп сипатталған. ("Теңіздің түкпірсіз кеңістігінен көтерілген жалғыз тас, батып кеткен әлемнің ежелгі жақ сүйегіне орнатылған тау тізбегінің шыңы, бір тіс.") Капитанның: "Мен осы атты құтылуға жақын деп есептеймін", - деген сөзі келтірілген. Осы сипаттамаларға сүйене отырып, көптеген сыншылар мен рецензенттер осы орын Роколл аймағы деп болжайды, ол берілген сипаттамаларға сай келеді.