Элмер Гентри» – Синклер Льюис жазған 1926 жылғы сатиралық роман. АҚШ діни өмірі, екіжүзділік, 1920-жылдарғы қоғамдық көзқарастарды зерттейді. Кітапта ханзада Гентридің өмірі мен әрекеттері баяндалған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1926 жылғы Синклер Льюис жазған сатирикалық роман.
1926 satirical novel by Sinclair Lewis
Эльмер Гантри – Синклер Льюис 1926 жылы жазған сатирикалық роман. Онда Америка Құрама Штаттарындағы фундаменталистік және евангелистік ағымдардағы діни қызметтің түрлері мен 1920-ші жылдардағы қоғамның оған деген көзқарасы бейнеленген. Романның басты кейіпкері – пастор доктор Элмер Гантри ішімдікке құмар, тез байып, әйелдерге құлшынады (бірақ кейін темекі мен алкогольден бас тартады). Әртүрлі шағын, маргиналды шіркеулерде сынақтан өткен соң, ол екіжүзділігіне және ұзаққа созылған жеке өмірдегі бұзықтарына қарамастан, методист шіркеуіндегі маңызды рухани және саяси тұлғаға айналады. «Элмер Гантри» романы 1927 жылдың наурыз айында АҚШ-та «Harcourt Trade Publishers» баспасынан шықты. Льюис оны американдық журналист және сатирик Х.Л. Менкенге арнады.
Elmer Gantry is a satirical novel written by Sinclair Lewis in 1926 that presents aspects of the religious activity of the United States in fundamentalist and evangelistic circles and the attitudes of the 1920s public toward it. Reverend Dr. Elmer Gantry, the protagonist, is attracted by drinking, making easy money (but he eventually renounces tobacco and alcohol) and chasing women. After various forays into smaller, fringe churches, he becomes a major moral and political force in the Methodist Church despite his hypocrisy and serial sexual indiscretions. Elmer Gantry was published in the United States by Harcourt Trade Publishers in March 1927, dedicated by Lewis to the American journalist and satirist H. L. Mencken.
Өмірбаян
Льюис романы бойынша зерттеу жұмыстарын Канзас-Ситидегі әртүрлі уағыздаушылардың жұмысын шаршембі күндері "Жексенбі мектебі" жиындарында бақылап жүргізді. Ол алғаш рет Канзас-Ситидегі Линвуд бульварының методист епископ шіркеуінің пасторы Уильям Л. "Биг Билл" Стиджермен жұмыс істеді. Стиджер Льюисті көптеген басқа дін қызметкерлерімен таныстырды, соның ішінде Unitarian және агностик болған, Леон Милтон Беркхед пастор. Льюис либералды Беркхедті консервативті Стиджерге қарағанда жақсы көріп, Канзас-Ситиге екінші сапарында Беркхедті өз жетекшісі ретінде таңдады. Льюис сұхбаттасқан басқа Канзас-Сити министрлерінің арасында Бёррис Дженкинс, Эрл Блэкман, И. М. Харгетт, Берт Фиске және Роберт Нельсон Хорацио Спенсер болды, ол Грейс және Киелі Үштік шіркеуінің ректоры, қазір Батыс Миссури епископтық епархиясының соборы. Льюис кітапты Минесота штатындағы Жаңбырлы көліндегі Джекфиш аралында сынған аяғын емдеп жатқанда аяқтады. Шарон Фальконер кейіпкері 1927 жылы Халықаралық Төрт Бұрышты Ізгі Хабар шіркеуі деп аталатын Пятидесятницалық христиандық дін басқындығын құрған радио евангелисі Аimee Semple McPherson мансабындағы оқиғаларға негізделген.
Lewis researched the novel by observing the work of various preachers in Kansas City in his so called "Sunday School" meetings on Wednesdays. He first worked with William L. "Big Bill" Stidger, pastor of the Linwood Boulevard Methodist Episcopal Church in Kansas City, Missouri. Stidger introduced Lewis to many other clergymen, including the Reverend Leon Milton Birkhead, a Unitarian and an agnostic. Lewis preferred the liberal Birkhead to the conservative Stidger, and on his second visit to Kansas City, Lewis chose Birkhead as his guide. Other Kansas City ministers Lewis interviewed included Burris Jenkins, Earl Blackman, I. M. Hargett, Bert Fiske, and Robert Nelson Horatio Spencer, who was rector of Grace and Holy Trinity Church, which is now the cathedral of the Episcopal Diocese of West Missouri. Lewis finished the book while mending a broken leg on Jackfish Island in Rainy Lake, Minnesota. The character of Sharon Falconer was based on events in the career of the radio evangelist Aimee Semple McPherson, who founded the Pentecostal Christian denomination known as the International Church of the Foursquare Gospel in 1927.
Қысқаша мазмұны
Роман жас, нарциссикалық, әйелге құмар колледж спортшысының тарихын баяндайды, ол заңгер болу үшін ертедегі амбициясынан бас тартады. Заңгерлік мамандық этикаға жат Гентриге сәйкес келмейді. Колледж бітірген соң, ол баптистік семинарияға түсіп, баптистік дін қызметкері болып тағайындалады. Кейбір жыныстық кемшіліктерін жасыруға тырысқан кезде, ол діни бакалавриатты бітірместен бұрын семинариядан шығарылады, өйткені ол уағыздауы керек шіркеуге қатысу үшін тым мас. Бірнеше жыл ауыл шаруашылығы техникасын сатуға айналғаннан кейін ол "жол шіркеуінің" шоу-шоуымен танымал мотивациялық спикер және евангелист Шарон Фальконнердің сенімді адамына айналады. Гентри оның сүйіктісі болады, бірақ ол және оның көптеген қызметшілер шатырдағы шатырдағы қайғылы өрттен қаза тапқан кезде, оны да, өз орнын да жоғалтады. Осы апаттан кейін ол қысқа уақытқа "Жаңа ой" евангелист ретінде әрекет етеді, ақырында методисттік министр болады. Ол жергілікті қауымға мүше әйелге үйленеді, бірақ оның жыныстық суықтығынан қанағаттанбайды және оны тек көрініс үшін пайдаланады. Көп жылдан кейін методист басшылығы оны Льюис ойдан шығарылған Зенит қаласындағы үлкен қауымға ие етеді. Өзінің билігі мен мансабының толықтай өркендеуімен Гентри жергілікті, мемлекеттік және ұлттық саясатты басқарады, бұл полицияның контрабандистер мен бар клиенттеріне қарсы рейдтерін қамтиды. Оның сыбайлас жемқорлығы мен билікке деген құмарлығы оның айналасындағы негізгі адамдардың құлдырауына, дене жарақатына, тіпті өліміне ықпал етеді, оның ішінде евангелистік шіркеудің моральдық мақсатына күмән келтіретін адал министр Фрэнк Шаллард. Шаллардты, оның бұрынғы серіктесін, Гантриге адал жандардың линч жасағы өлтіруге жақындады. Әсіресе оның уағыздарында махаббатты, ол қабілетсіз сезімді қалай қорғағаны; амбициялы болғанымен, амбицияға қарсы уағыздайды; және жыныстық азғыруларға қарсы тұру қиын болғанда, (негізінен жыныстық) азғындыққа қарсы крест жорықтарын ұйымдастырады. Гантридің мансабы үлкен жанжалға ұласады, өйткені оның бір әуесқойлығы күйеу мен әйелді шантаж жасау болып шығады. Гантриді оның ықтимал құлдырауынан оның жақын досы және саяси одақтасы, ықпалды заңгер және жеке детективтер агенттігі құтқарады. Гантри күнәсына өкініп, күнәкар бейімділігінен бас тартуға ант береді, бірақ дәстүрге сай, уағызы кезінде жас әйелді байқайды.
The novel tells the story of a young, narcissistic, womanizing college athlete who abandons his early ambition to become a lawyer. The legal profession does not suit the unethical Gantry. After college, he attends a Baptist seminary, and he is ordained as a Baptist minister. While managing to hide certain sexual indiscretions, he is thrown out of the seminary before completing his bachelor of divinity because he is too drunk to attend a church where he is supposed to preach. After several years as a traveling salesman of farm equipment, he becomes a confidante of Sharon Falconer, a popular motivational speaker and evangelist with a "road church" show. Gantry becomes her lover, but loses both her and his position when she and scores of attendants are killed in a tragic fire in her tent tabernacle. After this catastrophe, he briefly acts as a "New Thought" evangelist, and eventually becomes a Methodist minister. He marries a local parishioner, although he is unhappy with her sexual frigidity, and uses her for appearances only. Years later the Methodist leadership awards him a larger congregation in Lewis's fictional city of Zenith. With his power and career in full tilt, Gantry manipulates local, state and national politics which involves police raids against bootleggers and bar patrons. His corruption and power hunger contribute to the downfall, physical injury, and even death of key people around him, including Frank Shallard, a sincere minister who questions the moral purpose of the evangelical church. Shallard, a former associate, is nearly beaten to death by a lynch squad of Gantry loyalists who were angered by his "atheistic" divergences in Christian teachings. Especially ironic is the way he champions love, an emotion of which he seems incapable, in his sermons; preaches against ambition, when he is so patently ambitious; and organizes crusades against (mainly sexual) immorality, when he has difficulty resisting sexual temptations. Gantry's career comes close to a major scandal when one of his tawdry affairs turns out to be a husband and wife blackmail scheme. Gantry manages to be extracted from his potential downfall by his close friend and political alliance with a powerful lawyer and private detective agency. A thoroughly repentant Gantry swears to abstain from his sinful proclivities but, true to form, notices a younger woman during his sermon.
Қабылдау
1927 жылы жарық көргеннен кейін «Элмер Гантри» көпшілік арасында қызу пікірталас тудырды. Кітап Бостон және басқа қалаларда тыйым салынды, ал Америка Құрама Штаттарының дін қызметкерлері тарапынан айыпталып, сынауға ұшырады. Бір дін қызметкері Льюисті бес жылға түрмеге қамауды ұсынды, сондай-ақ авторға физикалық зорлық көрсетумен қорқытулар жасалды. Евангелист Билли Сандей Льюисті «шайтанның іріктеулі адамы» деп атады. Дегенмен, кітап коммерциялық сәттілікке жетті. «Publishers Weekly» журналының мәліметінше, 1927 жылы Америкада ең көп сатылған көркем әдебиет туындысы осы кітап болды. Сол кезде Калифорния университетінің (Беркли) профессоры Марк Шорр: «Элмер Гантриде бейнеленген әлеуметтік жақсылық пен ағарту күштері әлеуметтік жамандық пен қарапайымдық күштеріне қарсы тұруға жеткілікті күшті емес» деп мәлімдеді. Шорр сондай-ақ Льюис кітапты зерттеу кезінде Канзас-Ситиде болғанда әр жексенбіде екі-үш шіркеуге барып, «діни қоғамдастықта барлық мүмкін тәжірибелерді пайдаланғанын» айтты. Нәтижесінде, американдықтардың евангелистік айналымдардағы діни қызметін және 1920-жылдардағы оған қатысты көзқарасын сатиралық тұрғыдан бейнелейтін роман жарық көрді. «Элмер Гантри» жарық көргеннен кейін көп ұзамай Г.Г. Уэллс «Жаңа американдықтар» деген кең таралған газет мақаласын жариялады, онда ол Льюис романдарына сүйене отырып, американдық мәдениет туралы өз бақылауларын жасады. «Элмер Гантри» кейінірек жарық көрген, аз танымал Льюис романдарының екеуінде – «Кулиджді білген адам» және «Гидеон Плэниш» – екінші дәрежелі кейіпкер ретінде пайда болады. Льюис романдарының бірінің атауы болған Джордж Бэббит «Элмер Гантри» романында Зенит атлетика клубындағы кездесу кезінде қысқаша көрінеді.
On publication in 1927, Elmer Gantry created a public furor. The book was banned in Boston and other cities and denounced from pulpits across the United States. One cleric suggested that Lewis should be imprisoned for five years, and there were also threats of physical violence against the author. Evangelist Billy Sunday called Lewis "Satan's cohort". However, the book was a commercial success. It was the best selling work of fiction in America for the year 1927, according to Publishers Weekly. Mark Schorer, then of the University of California, Berkeley, notes: "The forces of social good and enlightenment as presented in Elmer Gantry are not strong enough to offer any real resistance to the forces of social evil and banality." Schorer also says that, while researching the book, Lewis attended two or three church services every Sunday while in Kansas City, and that: "He took advantage of every possible tangential experience in the religious community." The result is a novel that satirically represents the religious activity of America in evangelistic circles and the attitudes of the 1920s toward it. Shortly after the publication of Elmer Gantry, H. G. Wells published a widely syndicated newspaper article titled "The New American People", in which he largely based his observations of American culture on Lewis's novels. Elmer Gantry appears as a minor character in two later, lesser known Lewis novels: The Man Who Knew Coolidge and Gideon Planish. George Babbitt, the namesake of one of Lewis' better known novels, appears in Elmer Gantry briefly during an encounter at the Zenith Athletic Club.
Бейімделулер
Романның бес бейімделуі жарық көрді. Патрик Кернидің Бродвейдегі пьесасы 1928 жылдың 7 тамызында Плейхаус театрында ашылып, 48 қойылым көрсетілді. Онда Эдвард Дж. Паули (кейіннен «Биг Таун» атағымен танымал болған) Эльмер Гантри рөлінде, ал Вера Аллен – сеңлі Шарон Фальконнер рөлінде ойнады. 1960 жылы шыққан осы аттас фильмде Бёрт Ланкастер Гантри, ал Жан Симмонс Шарон Фальконнер рөлінде сомдады. 1970 жылы Бродвейде «Гантри» атты музыкалық бейімделуі 1970 жылдың 14 ақпанында ашылып, сол күні-ақ жабылды. 1998 жылы Рихард Россидің пьесасы Лос-Анджелесте қойылып, 1998 жылдың 24 қазанында теледидардан көрсетілді. Пьесадан кейін Росси 1960 жылы «Оскар» сыйлығын алған осы аттас фильмнің қайта түсірілімінде Эльмер Гантридің басты рөлін ойнады, режиссурасын Амин К. Чодри жүзеге асыруға тиіс болған. Чодри 20 миллион долларлық бюджетке инвесторлар іздеді. Қайта түсірілім жоспары іске аспады, бірақ Росси заманауи ортада Элмер Гантри сияқты уағызшының өзінің тарихын жазуға кірісті, ол «Канаан елі» фильміне айналды. 2007 жылдың қараша айында Роберт Олдридж мен Гершель Гарфайнның «Эльмер Гантри» операсы Теннесси штатының Нэшвилл қаласындағы Джеймс К. Полк театрында тұңғыш рет көрсетілді.
There have been five adaptations of the novel. A Broadway play by Patrick Kearney opened on August 7, 1928 at the Playhouse Theatre, where it ran for 48 performances. The cast included Edward J. Pawley (later of Big Town fame) as Elmer Gantry and Vera Allen as Sister Sharon Falconer. The 1960 film of the same name starring Burt Lancaster as Gantry and Jean Simmons as Sister Sharon Falconer. A 1970 Broadway musical adaptation, titled Gantry, opened and closed on the same night, February 14, 1970. A 1998 play adaptation by Richard Rossi was performed in Los Angeles and broadcast on TV October 24, 1998. After the play, Rossi was cast in the lead role of Elmer Gantry in a film remake of the 1960 Academy Award winning film of the same name, slated to be directed by Amin Q. Chaudhri. Chaudhri sought investors for a $20 million budget. The remake was never made, but Rossi began writing his own story of an Elmer Gantryish evangelist in a contemporary setting, which became the film Canaan Land. In November 2007, an opera, also titled Elmer Gantry, by Robert Aldridge and Herschel Garfein, premiered in the James K. Polk Theater in Nashville, Tennessee.
Жалпы әдебиеттер
Джон Тайлер Блейк, Синклер Льюистің Канзас-Сити зертханасы: Элмер Гентридің жаратылысы. Энн-Арбор: UMI, 1999. Нельсон Манфред Блейк, "Синклер Льюис және басқа да сирек кездесетін дереккөздерден тарихты қалай үйренуге болады", "Америкалық мінез және мәдениет өзгеретін әлемде: ХХ ғасырдың кейбір перспективалары". Джон А. Хейг (редактор). Вестпорт, КТ: Greenwood, 1979. 111–23 беттер. Роберт Гибсон Кордер, Ph.D., Эдвард Дж. Паули: Бродвейдің Элмер Гентрисі, Радионың Стив Уилсон және Голливудтың мәңгілік жаман жігіті, Outskirts Press, 2006. Уилер Диксон, "Синклер Льюис шығармаларының киноадаптациясы", "Синклер Льюис 100 жылдығы: Жүзжылдық конференцияда ұсынылған мақалалар", ред. Майкл Коннатон. Сент-Клауд, МН: St. Cloud State University, 1985, 191–200 беттер. Роберт Дж. Хиггс, "Дін және спорт: Американдық әдебиеттегі үш күшті христиан", "Америка спорттық мәдениеті: Гуманистік өлшемдер", Уайли Ли Умфлетт (ред.). Льюисбург: Bucknell University Press, 1985, 226–34 беттер. Джеймс М. Хатчисон, "Синклер Льюис өрлеуі, 1920–1930 жылдар". Университет Паркі: Penn State University Press, 1996. Джордж Киллоу, "Элмер Гентри, Чосердің кешірушісі және маңызды сөздердің шектері". "Синклер Льюис: Жаңа сын-пікірлер", ред. Джеймс М. Хатчисон. Трой, Нью-Йорк: Whitston, 1997, 162–74 беттер. Ричард Р. Лингман, "Синклер Льюис: Мейн-стриттен бунтар", Minnesota Historical Society Press, 2005. Эдвард А. Мартин, "Мимик суретші ретінде: Синклер Льюис". "Х. Л. Менкен және деконструкторлар". Афина, Джорджия: University of Georgia Press, 1984, 115–38 беттер. Гэри Х. Майер, "Махаббат кешкі жұлдыздан артық: Элмер Гентри және Кулиджді білген адамның семантикалық талдауы", "Американдық қиылымдар: Э. Хадсон Лонгтың құрметіне арналған эсселер", ред. Роберт Г. Колмер және Джек В. Херринг. Уэйко: Baylor University Press, 1980, 145–66 беттер. Джеймс Бенедикт Мур, "Элмер Гентридің көздері". "The New Republic", 143 (8 тамыз 1960): 17–18. Эдвард Дж. Пьячентино, "Баббитри Оңтүстік стилінде: Т. С. Стриблингтің аяқталмаған соборы". "Markham Review", 10 (1981): 36–39. Элизабет С. Приоло, "Министр және азғырушы американдық көркем әдебиетте: Адами мифтің азаюы", "Journal of American Culture", 16.4 (1993): 1–6. Марк Шорер, "Синклер Льюис: Американдық өмір", 1961, McGraw Hill. Марк Шорер, "Соңғы сөз", "Элмер Гентри", Signet Books басылымы, 1970. Эдвард Шиллитто, "Элмер Гентри және Америкадағы шіркеу", "Nineteenth Century and After", 101 (1927): 739–48.
John Tyler Blake, Sinclair Lewis's Kansas City Laboratory: The Genesis of Elmer Gantry. Ann Arbor: UMI, 1999. Nelson Manfred Blake, "How to Learn History from Sinclair Lewis and Other Uncommon Sources", American Character and Culture in a Changing World: Some Twentieth Century Perspectives. John A. Hague (ed.). Westport, CT: Greenwood, 1979. 111–23. Robert Gibson Corder, Ph. D., Edward J. Pawley: Broadway's Elmer Gantry, Radio's Steve Wilson, and Hollywood's Perennial Bad Guy, Outskirts Press, 2006. Wheeler Dixon, "Cinematic Adaptations of the Works of Sinclair Lewis", Sinclair Lewis at 100: Papers Presented at a Centennial Conference., ed. Michael Connaughton. St. Cloud, MN: St. Cloud State University, 1985, pp. 191–200. Robert J. Higgs. "Religion and Sports: Three Muscular Christians in American Literature", American Sport Culture: The Humanistic Dimensions Wiley Lee Umphlett (ed.). Lewisburg: Bucknell University Press, 1985, pp. 226–34. James M. Hutchisson, The Rise of Sinclair Lewis, 1920–1930. University Park: Penn State University Press, 1996. George Killough, "Elmer Gantry, Chaucer's Pardoner, and the Limits of Serious Words". Sinclair Lewis: New Essays in Criticism. James M. Hutchisson (ed.). Troy, New York: Whitston, 1997. 162–74. Richard R. Lingeman, Sinclair Lewis: Rebel from Main Street, Minnesota Historical Society Press, 2005, Edward A. Martin, "The Mimic as Artist: Sinclair Lewis". H. L. Mencken and the Debunkers. Athens, Georgia: University of Georgia Press, 1984. 115–38. Gary H. Mayer, "Love is More Than the Evening Star: A Semantic Analysis of Elmer Gantry and The Man Who Knew Coolidge", American Bypaths: Essays in Honor of E. Hudson Long. Ed. Robert G. Collmer and Jack W. Herring. Waco: Baylor University Press, 1980. 145–66. James Benedict Moore, "The Sources of Elmer Gantry". The New Republic, 143 (8 August 1960): 17–18. Edward J. Piacentino, "Babbittry Southern Style: T. S. Stribling's Unfinished Cathedral". Markham Review 10 (1981): 36–39. Elizabeth S. Prioleau, "The Minister and the Seductress in American Fiction: The Adamic Myth Reduz", Journal of American Culture, 16.4 (1993): 1–6. Mark Schorer, Sinclair Lewis: An American Life, 1961, McGraw Hill. Mark Schorer, "Afterword", Elmer Gantry, Signet Books edition, 1970. Edward Shillito, "Elmer Gantry and the Church in America", Nineteenth Century and After, 101 (1927): 739–48.