«Соңғы құдайға ұмтылыс» – Никос Казандзакистің 1955 жылғы романы. Иса Мәсіхтің күйреуі, тәлкекке салулар мен діни дау-дамағұлдарды көрсетеді. Кітапты таныстырыңыз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1955 жылғы тарихи роман, Никос Казанцакис жазған 1955 жылғы роман.
1955 historical novel by Nikos Kazantzakis
the 1955 novel
«Мәсіхтің соңғы құлқыны» немесе «Соңғы құлқыны» (грекше: Ο Τελευταίος Πειρασμός, O Teleftéos Pirasmós) – Никос Казанцакис жазған тарихи роман. Алғаш рет 1955 жылы грек тілінде жарық көрген, ал 1960 жылы ағылшын тіліне аударылған. Роман Исаның өмірін және оның қорқыныш, күмән, депрессия, тартыншақтық және құштарлық сияқты түрлі құлқындармен күресін бейнелейді. Кітап жарық көргеннен кейін Католик шіркеуі мен Грек Православие шіркеуі оны айыптады, содан бері көптеген христиандық топтар мен консервативті ұйымдар оған қарсылық білдірді. 1988 жылы Мартин Скорсезе түсірген фильм де осындай дау тудырды.
The Last Temptation of Christ or The Last Temptation (Greek: Ο Τελευταίος Πειρασμός, O Teleftéos Pirasmós) is a historical novel written by Nikos Kazantzakis, first published in its original Greek in 1955 before being translated into English in 1960. The novel depicts the life of Jesus and his struggles with various forms of temptation, including fear, doubt, depression, reluctance, and lust. Upon its publication, the book was condemned by the Catholic Church and the Greek Orthodox Church; it has since been challenged by numerous Christian groups and conservative organizations. The 1988 film adaptation directed by Martin Scorsese was similarly controversial.
Сюжет
Роман Исаның шөлдегі қиын сынақтарымен, оның құдайлық шақыруымен күресіп, жақын арада өлімін сезінуімен басталады. Кітап бойында Иса адамдық тілектерімен арпалысып, күтіп тұрған азап пен құрбандықтан қашып, қарапайым өмірге ұмтылудың азғырылуына қарсы тұрады. Әлгі күмәндарына қарамастан, Иса міндетін орындауға бел буады, соның салдарынан тұтқындалып, сотталып, айқышқа қадалады. Бірақ, романның шешімі күтпеген жаңа бағытқа бұрылады: Иса айқышта көз жұмғандай болып, көрінеді, бірақ шындығында, шақыруынан бас тартып, Мәриям Магдалинамен бақытты, ұзақ ғұмыр кешкен басқа бір әлемге оянады. Сол әлемде Иса кез келген адам сияқты махаббатты, қайғыны және азабын сезінеді. Осы өзгеше әлемде өмір сүріп жатқанда, Исаның құдайлық миссиясы үшін өткен барлық қиындықтардың мәні бар ма екеніне күмәні туады. Соңында, ол өлімі мен үйретулерінің мағынасыз екенін түсінеді. Адамзат үшін құрбандыққа шалу – тағдыры екенін қабылдап, Иса Құдайдың ұлы ретіндегі өзінің тағдырына ерікті түрде оралады. Роман Исаның жұмаққа көтеріліп, махаббат, құрбандық және кешірімнің мұрасын қалдыруымен аяқталады.
The novel opens with Jesus in the desert, wrestling with his divine calling and the knowledge of his imminent death. Throughout the book, Jesus grapples with his human desires and the temptation to lead a normal life, away from the suffering and sacrifice that he knows awaits him. Despite his reservations, Jesus ultimately decides to follow through with his mission, ultimately leading to his arrest, trial, and crucifixion. However, the climax of the novel takes a different turn as Jesus is shown dying on the cross, only to awaken in a vision of a world where he did not die and instead lived a long, normal life with Mary Magdalene as his wife after choosing to abandon his calling. In this world, Jesus experiences love, pain, and suffering just as any other human being would. As he lives out his life in this alternate world, Jesus begins to question whether or not his divine mission was worth all of the suffering that he went through. Eventually, he realizes that though he would have been content with living as a normal man, his death is rendered meaningless, and his teachings forgotten. Accepting that his destiny is to sacrifice himself for the sake of humanity, Jesus willingly returns to his fate as the son of God. The novel concludes with Jesus ascending to heaven, leaving behind a legacy of love, sacrifice, and redemption.
Тақырыптар
Романның алғы сөзінде Казанцакис Исаның адамзаттың барлық әлсіздіктерін жеңіп, Құдайдың еркін орындауға тырысқандығын, ешқашан тәннің құштарлықтарына бой алдырмағанын айтады. Роман Иса егер осындай құштарлықтарға, әсіресе айқыштан құтылу мүмкіндігіне бағынған болса, оның өмірі кез келген философтың өмірінен артық болмас еді деген пікірді дәлелдейді. Сынаушы И. А. Ричардс Казанцакистің романы ерте христиандық құндылықтарды, яғни сүйіспеншілік, бауырластық, қарапайымдық және өзінен бас тарту сияқтыларды қайта жаңғыртуға ұмтылатынын мәлімдеді. Кітаптың ағылшын тіліне аудармашысы Питер А. Биеннің сөзіне қарағанда, "Соңғы құштарлықтағы" психология барлық адамның, Исаның өзінің де, жақсымен қатар зұлым, махаббатпен қатар зорлық пен жек көру сезіміне бейім екендігіне негізделген. Психологиялық тұрғыдан сау адам өзіндегі зұлымдықты елемей немесе жасырмайды. Керісінше, оны жақсылыққа айналдырады. 1988 жылғы фильмнің режиссері Мартин Скорсезе Казанцакис Исаның құдайлық табиғатына күмәнданбағанын айта келіп, "Казанцакистің тұжырымының әдемілігі Исаның біздің басымыздан өткеннің бәріне, барлық күмәндарға, қорқыныш пен ашуға шыдауы керек екендігінде. Ол маған күнә жасап жатқандай сезім тудырды, бірақ ол күнә жасамайды, ол жай ғана адам. Сонымен қатар, ол құдайлық қасиеттерге де ие. Ол айқышқа шегеленіп, қос еселік, тіпті үш еселік кінәға толы болды".
Kazantzakis argues in the novel's preface that by facing and conquering all of man's weaknesses, Jesus struggled to do God's will without ever giving in to the temptations of the flesh. The novel advances the argument that, had Jesus succumbed to any such temptation, especially the opportunity to save himself from the cross, his life would have held no more significance than that of any other philosopher. The critic I. A. Richards has stated that Kazantzakis' novel tries to reclaim the values of early Christianity, such as love, brotherhood, humility, and self renunciation. According to the book's English translator, Peter A. Bien, the psychology in The Last Temptation is based on the idea that every person, Jesus included, is evil by nature as well as good, violent and hateful as well as loving. A psychologically sound individual does not ignore or bury the evil within him. Instead, he channels it into the service of good. Martin Scorsese, director of the 1988 film adaptation, formulated that Kazantzakis didn't doubt the divine nature of Jesus, noting, "The beauty of Kazantzakis' concept is that Jesus has to put up with everything we go through, all the doubts and fears and anger. He made me feel like he's sinning—but he's not sinning, he’s just human. As well as divine. And he has to deal with all this double, triple guilt on the cross."
Дау
1955 жылдың ақпан айында Афинадағы Грек Православ шіркеуінің Киелі Синоды Казанцакистің барлық кітаптарына Грекияда тыйым салуға тырысты, "Христостың соңғы сынағы" кітабында "Иса Мәсіхтің Құдайға лайық тұлғасына қарсы зұлым жала жапқан" деп мәлімдеп. Фрейдтің теориялары мен тарихи материализмнен шабыттанған бұл кітап, Ілгі хабарды түсінуді бұрмалап, Иеміз Иса Мәсіхтің Құдай-адам бейнесіне қатысты оқшау, ұятсыз және құдайға қарсы келеді. 1963 жылы Висконсин штатының Ашленд қаласындағы бір католик священнигі, өз қауым мүшесіне "Христостың соңғы сынағы" кітабын кітапханаға қайтаруға тыйым салып, "оны басқаларға қолжетімді ету – өлімдік күнә" деп түсіндірді. 1964 жылы "Таза кітаптар үшін азаматтар тобы" деген консервативті ұйым, романды "құдайға қарсы, ұятсыз және артық сөздерге толы" деп бағалап, Аркадиядағы (Калифорния) қоғамдық кітапханалардан алып тастауды талап етті; нәтижесінде кітап "18 жастан асқан адамдарға ғана шектеулі қолжетімді болды". 1988 жылы Сингапурда кітапқа тыйым салынды.
In February 1955, the Holy Synod of the Greek Orthodox Church in Athens attempted to have all of Kazantzakis' books banned in Greece, arguing that The Last Temptation of Christ "contains evil slanders against the Godlike person of Jesus Christ. derived from the inspiration of the theories of Freud and historical materialism, [this book] perverts and hurts the Gospel discernment and the God man figure of our Lord Jesus Christ in a way coarse, vulgar, and blasphemous." In 1963, a Roman Catholic priest in Ashland, Wisconsin, forbade one of his parishioners from returning a library copy of The Last Temptation of Christ, arguing "that it would be a mortal sin to make it available to others." In 1964, a conservative group called the Citizens Group for Clean Books demanded that the novel be removed from public libraries in Arcadia, California, on the basis that it was "blasphemous, obscene and defamatory"; as a result, the book was made "available on a limited basis to persons over the age of 18." The book was banned in Singapore in 1988.
Фильм нұсқасы
Режиссер Сидни Люмет Казанцакистің романына киноқұқығын сатып алды, оны "адам өзін ешқашан мүмкін емес деп ойлаған шектерге қалай жететінінің" тарихы деп сипаттады, ал Яһуда "күшті адам, бір жағынан қаһарман" ретінде көрінеді. Люмет Лазар Сеймур Симкеске сценарий жазуды тапсырды және 1971 жылдың күзінде фильм түсіруді жоспарлағанын хабарлады, бірақ жоба іске аспады. Көптеген кешігулерден кейін, 1988 жылы Мартин Скорсезе режиссерлік еткен фильм шықты, онда Виллем Дафо Иса рөлінде, Барбара Херши Мария Магдалина рөлінде, ал Харви Кейтель Иуда Искариот рөлінде ойнады.
The director Sidney Lumet acquired the film rights to Kazantzakis' novel, describing it as the story "of how a man pushes himself to extremes he never knew he was capable of," with Judas emerging "as a strong man, a sort of hero". Lumet commissioned a screenplay written by Lazarre Seymour Simckes and announced his plans to shoot the film in the fall of 1971, though the project did not come to fruition. After many delays, a film version directed by Martin Scorsese was released in 1988, starring Willem Dafoe as Jesus, Barbara Hershey as Mary Magdalene, and Harvey Keitel as Judas Iscariot.
Ойнату нұсқасы
П. М. Антоний жазған "Христиувинте Арам Тирумуриву" ("Христостың алтыншы қасиетті жарасы") атты драма, Исаны Құдайдың Ұлы емес, тек жақсы ниетті адам ретінде көрсетеді, Үндістанның Керала штатында сахналанды. 1986 жылдың 10 тамызында спектакльдің тұңғыш көрсетілісі Алаппужада болды. Ол шамамен 42 рет қойылды, бірақ шіркеу оған наразылық білдірді және әр көрсетілімде пьеса мен драматургке қарсы алдын ала жоспарланған зорлық-зомбылықпен қоса демонстрациялар ұйымдастырылды. Полиция тіпті сценарийді тәркіледі; штат пьесаны тыйым салды, ал соттар бұл тыйымды күштен жоймады. Антоний пьесаны малаялам тілінде жариялады; кейіннен ол байланысы жоқ айыптар бойынша тұтқындалып, жазаланды.
A drama based on The Last Temptation of Christ, named Christuvinte Aaram Thirumurivu ('The Sixth Holy Wound of Christ'), written by P. M. Antony and depicting Jesus as a mere good hearted man instead of the Son of God, was staged in India's state of Kerala. On August 10, 1986, the play debuted in Alappuzha. It was performed about 42 times, but the Church had taken offence, and at every performance, demonstrations including premeditated violence against the play and the playwright were instigated. The police even confiscated the script; the state went on to ban the play, and courts did not overturn the ban. Antony went on to publish the play in print in the Malayalam language; eventually he was arrested and punished on unrelated charges.
Танымал мәдениетте
Американдық әнші-күйші Джуди Силл Казанцакисті өзінің сүйікті жазушысы деп атады; оның 1971 жылғы "Иса айқыш жасаушы болды" атты әні "Христостың соңғы құмарлығы" кітабындағы Иса бейнесінен шабыттанды. 1988 жылы Хьюстон қаласындағы Holiday Inn қонақүйінде түсірілген жеке концертте американдық кантри әнші-күйші Таунс Ван Зандт 1970 жылғы "Nothin" әніне "Христостың соңғы құмарлығы" кітабы түрткі болғанын айтты; Ван Зандт кітапты оқып бітірген сол түні әннің сөзін жазғанын мәлімдеді, сонымен қатар сол кезде Казанцакистің туындылары төңірегінде болған "үлкен дау-жанжалды" мойындады. "Симпсондар" мультсериалының 9-маусымындағы бір бөлімі "Крусттың соңғы құмарлығы" деп аталып, кітап аталымын ойынға айналдырды. "The Flash" сериалының 6-маусымындағы 7 және 8-бөлімдерде Барри Аллен жаман Рамси Россоға бойынын бұруға құмар болады, өйткені оған Жерді жоятын "Дағдарыстан" өлмейтіні уәде етіледі. Барри "Христостың соңғы құмарлығы" кітабындағы жағдайларға ұқсас сынақтар мен сценарийлер сериясімен бетпе-бет келеді.
The American singer songwriter Judee Sill referred to Kazantzakis as her favorite writer; her 1971 song "Jesus Was a Cross Maker" was inspired by the depiction of Jesus in The Last Temptation of Christ. In a 1988 private concert filmed at a Holiday Inn in Houston, American country singer songwriter Townes Van Zandt cited The Last Temptation of Christ as the inspiration behind his 1970 song "Nothin"; Van Zandt claimed to have written the lyrics the same night he finished reading the book, acknowledging "the big controversy goin' on" surrounding Kazantzakis' work at the time. The Simpsons titled a season 9 episode "The Last Temptation of Krust" as a play on the book title. The Flash Season 6 Episodes 7 and 8 find Barry Allen tempted to give in to the villain, Ramsey Rosso, with the promise that Barry won't die from the coming "Crisis" that would destroy Earth. Barry faces a series of temptations and scenarios similar to the book "The Last Temptation of Christ".