Кіріспе

Әскери операция

"Тұрақты бостандық операциясы" – Филиппин (OEF P) немесе "Тұрақты бостандық" операциясы "Тұрақты бостандық операциясы" мен жаһандық терроризмге қарсы күрестің бір бөлігі болды. Операция елдегі түрлі джихадистік террористік ұйымдарға бағытталған. 2009 жылға қарай АҚШ-тың шамамен 600 әскери қызметкері Филиппин қарулы күштеріне (ҚК) Филиппиннің оңтүстігінде кеңес берумен және көмек көрсетумен айналысты.

Өмірбаян

1898 жылғы Париж келісімі испан-американ соғысын аяқтады, Испания Филиппинді АҚШ-қа өткізді. Ислам Филиппинге испандардан бұрын келген. Испания солтүстік аралдарды жаулап алды, ал оңтүстік аралдар Сулу сұлтанына айналды (ол испан протектораты болғанмен, тікелей басқаруда болмады). Испания өткізген аймаққа Минданао және Сулу архипелагы кірді, сондай-ақ Филиппин архипелагында орналасқан Сулу сұлтанының аралдары да кірді, онда моро халқы ғасырлар бойы құлдық пен қақпақшылықпен айналысқан. Испандықтар жағалауда гарнизондық бекіністер салған, бірақ аралдардың ішкі орманды аймақтарын бақылауға алмаған. 1899 жылы АҚШ бригадир-генералы Джон С. Бейтс Моро жеріне АҚШ-тың билігі туралы Кирам-Бейтс келісімін жасасты, ол Сұлтан мен Сұлтанаттың мәртебесін, сондай-ақ олардың мұсылмандық дәстүрлерін, заңдарын және әдеттерін мойындап, құрметтеді. АҚШ испан-американ соғысында Лусон аймағындағы қарсылықты толыққанды басып одан кейін, 1904 жылдың 2 наурызында Бейтс келісімін бір жақты түрде бұзды, Сұлтанның моролық қарсылықты басуға үлкермегенін және келісім аймақты тиімді түрде отарлаушылықпен басқаруға кедергі келтіргенін мәлімдеді. Кейін Бейтс бұл келісімнің солтүстік күштер жеңілгенге дейін уақытты сатып алу үшін жасалған уақытша шара екенін мойындады.

Қуаттар

Тынық мұхиты аймағындағы арнайы операциялар қолбасшылығының (SOCPAC) әскерлері Филиппин Республикасының терроризмге қарсы күштерін қолдаған "Тұрақты еркіндік" операциясының (OEF P) ядросы болды. Филиппин Қарулы күштері (AFP) және азаматтық билік терроризмге қарсы операцияларды үйлестіру және жалғастыру қабілетін арттырды. АҚШ және Филиппин күштері сонымен қатар жаңа Қауіпсіздік өзара іс-қимыл кеңесінің аясында бірлесіп жұмыс істеді – дәстүрлі емес қауіпсіздікке қауіп төндіретін мәселелер бойынша консультациялар мен жоспарлаудың басты механизмі. Олардың бірлескен күш-жігерінің нәтижесінде террористерге қолдау көрсету айтарлықтай азайды. Жұмылдыру 2002 жылдың қаңтар айында басталды және SOCPAC-тың 1200-ден астам әскерін, басшысы Бригада генералы Дональд С. Вурстерді қамтыды. SOCPAC-тың жедел әрекетке дайын бірлескен жедел штабы, Бірлескен жедел тобы 510 (JTF 510), операцияны басқарды және іске асырды. Миссияның мақсаты Филиппин Қарулы күштеріне Филиппинде терроризммен күресуде кеңес беру болды. 2002 жылы 160 АҚШ арнайы күштері Базилан аралындағы, Әбу Сайяфтың бекінісіндегі ормандарда филиппиндік әскермен бірге патрульдеуге шықты. АҚШ әскери қызметшілері алты айлық жаттығуды қолдау үшін Себуға орналастырылды. Әскери-теңіз күштері пираттыққа, адам саудасына және порттар мен су жолдарының қауіпсіздігіне қарсы теңіз операцияларына көмек көрсету үшін SEAL және арнайы қайық топтарын жіберді. SWCC кеме операторлары басқаратын Mark V арнайы операциялар кемелері тексеру, ұстау, іздеу және тәркілеу операцияларын жүргізу үшін пайдаланылды. Сырттан қозғалтқышты қайықтар, түрлі шағын қайықтар және жасырын жинау операциялары үшін гидроциклдер сияқты кейбір конвенцияға жатпайтын тактикалар мен жабдықтар қолданылды. JSOC Аль-Қаида оперативтіктерін шатастыру немесе тұтқындау үшін психологиялық операцияларды жүргізе алатын, бірақ өлімге әкелетін әрекеттер үшін Ақ үйден рұқсат алу қажет болды. Миссияның көп бөлігі (Баликатан 02–1 жаттығуы) Базилан аралында өтті.

АҚШ Қарулы Күштері

АҚШ Филиппин үкіметін Әбу Саяф және Джима Исламияға қарсы күресу үшін кеңесшілермен, жабдықтармен және қаржылық қолдаумен қамтамасыз етті. 1987 жылғы Филиппин конституциясында шетелдік әскерлердің болуына тыйым салатын ережелерге қарамастан, АҚШ әскерлерінің болуына заңдық негіз беру мақсатында Филиппин президенті Глория Макапагал Арройо АҚШ пен Филиппин арасындағы 1951 жылғы Өзара қорғаныс шартын қолданды. 2013 жылы филиппин әскерлеріне 2013 жылдың қыркүйегінде мұсылман көтерілісшілеріне қарсы көмек көрсету арқылы операциялар аяқталуға бет бұрды. Бірлескен арнайы операциялар жөніндегі жұмыс тобы 2014 жылдың маусым айында таратылды, осылайша 12 жылдық сәтті миссия аяқталды.

Американдық құрбандардың уақыт реті

2002 жылдың 21 ақпанында АҚШ күштері үшін ең көп шығын – 10 сарбаз (8-ші E ротасынан, 160-шы SOAR және 353-ші арнайы операциялар тобынан 2 сарбаз) Базилан аралында исламдық террористерді іздеу кезінде Филиппиннің оңтүстігіндегі Бохол боғазында MH-47 ұшағы құлағаннан кейін қаза тапты. 2002 жылдың 2 қазанында Замбоангадағы Энриле Малагутай лагерінің қақпасынан сыртқы ашық базарда болған жарылыстан АҚШ Әрнайы күштерінің 2-ші батальон, 1-ші SFG ротасынан бір сарбаз қаза тапты. Сонымен қатар, бір филиппиндік сарбаз және бір азамат қаза тауып, 21 адам, оның ішінде бір американдық және екі филиппиндік сарбаз жарақат алды. 2004 жылдың 30 маусымында АҚШ Әрнайы күштерінің 1-ші SFG 2-ші батальонынан бір сарбаз Манила қаласында бейбіт жағдайда қаза тапты. 2005 жылдың 14 қазанында АҚШ Армиясының Арнайы операциялар бас қолбасшылығының 4-ші психологиялық операциялар тобының 5-ші батальонынан АҚШ Әрнайы күштерінің сарбазы Макати қаласында бейбіт жағдайда қаза тапты. 2007 жылдың 15 ақпанында 37-ші жауынгерлік-логистикалық полкінің 3-ші жауынгерлік-логистикалық тобынан АҚШ теңіз жаяу әскерінің сарбазы Жоло аралында бейбіт жағдайда қаза тапты. 2007 жылдың 27 қазанында АҚШ Әрнайы күштерінің 1-ші SFG 2-ші батальонынан бір сарбаз Филиппиннің оңтүстігіндегі Сеит көлінде суға батып қаза тапты. 2009 жылдың 29 қыркүйегінде жол жиегінде орналасқан бомбадан 3-ші батальон, 1-ші SFG-дан екі АҚШ Әрнайы күштерінің сарбазы және Жоло аралында бір филиппиндік теңіз жаяу әскері қаза тапты. Жарылыстан тағы үш филиппиндік әскери қызметкер жарақат алды. Алғашқыда АҚШ-тың екі қаза тапқан сарбазы теңізшілер деп хабарланған.

Әбу Саяф

Абу Саяф тобы (АСГ) АҚШ үкіметі тарапынан "шетелдік террористік ұйым" деп танылды. Нақтырақ айтқанда, бұл Филиппин Республикасының оңтүстік аралдарында, әсіресе Джоло, Базилан және Минданао аймақтарында орналасқан ислами сепаратистік топ. 1990 жылдардың басында құрылғаннан бері, топ батыс Минданао және Сулу архипелагында тәуелсіз ислам мемлекетін құру үшін күресте бомбалық шабуылдар, кісі өлтірулер, адамдарды ұрлау және қарақшылық сияқты әрекеттер жасап келеді. Олардың жоғарырақ мақсаты – Оңтүстік-Шығыс Азияның малай аймақтарында, шығыстан батысқа қарай Минданао аралы, Сулу архипелагы (Базилан және Джоло аралдары), Борнео аралы (Малайзия және Индонезия), Оңтүстік Қытай теңізі және Малай түбегі (Малайзия, Таиланд және Мьянма) аумағында пан-исламдық супермемлекет құру болып табылады. Топтың аты араб тілінде "Қылыштың әкесі" (Абу Саяф) деген мағынаны білдіреді.

Исламдық қауым

Jemaah Islamiyah – Оңтүстік-Шығыс Азияда, әсіресе Индонезияда, Сингапурда, Брунейде, Малайзияда, Таиландтың оңтүстігінде және Филиппинде фундаменталистік ислам теократиясын орнатуға бағытталған экстремистік ислами террористік ұйым. Jemaah Islamiyah жүздеген бейбіт азаматтарды өлтірген деп саналады және 2002 жылдың 12 қазанында Балиде жасалған жанкешті шабуылға қатысқан деген күдік бар, онда 202 адам, көбінесе австралиялық туристер қаза тауып, көптеген адамдар жараланды. Осы шабуылдан кейін АҚШ Мемлекеттік департаменті Jemaah Islamiyah-ты шетелдік террористік ұйым деп таныды. Jemaah Islamiyah сондай-ақ Замбоанга, Ризал күні, 2004 жылғы Джакартадағы елшілікке жасалған және 2005 жылғы Балидегі террористік шабуылдарды ұйымдастырды деген күдік бар. Jemaah Islamiyah пен Abu Sayyaf және әл-Қаида сияқты басқа да террористік топтар арасында қаржылық байланыстардың бар екені анықталды. Jemaah Islamiyah «Ислам тобы» деген мағынаны білдіреді және көбінесе JI деп қысқартылады.

Баликатан оқу-жаттығулары

Баликатан оқу-жаттығулары Филиппиндегі OEF операциясының бір бөлігі болды, ол негізінен Филиппин мен АҚШ арасындағы бірлескен оқу-жаттығулар сериясы. Бұл оқу-жаттығулар негізінен Минданао, Спратли аралдары, Тарлак және Филиппиннің басқа да аймақтарында өтіп жатыр. Баликатан оқу-жаттығулары Филиппин, Моро және АҚШ арасындағы қарым-қатынасты нығайтуға бағытталған бірлескен оқу және терроризмге қарсы жаттығуларға шоғырланған. Баликатан оқу-жаттығулары филиппиндік күштерді Әбу Саяф және басқа да джихадистік террористік топтармен күресуге даярлауға да бағытталған. Филиппин баспасөзінде және басқа да жерлерде АҚШ-тан келген әскерлер Замбоанга қаласы мен Минданаоның басқа да аймақтарында тұрақты орын алғандай деген айыптаулар бар. Филиппиннің бұрынғы президенттік бас хатшысы Эдуардо Эрмита бұл айыптауларға АҚШ сарбаздарының "бәрі бірдей көрінеді, сондықтан олар ешқашан кетпегендей" деп жауап берді, содан кейін олар "уақыт-уақыт ауыстырылып тұрады. Олар кетіп жатыр, сыншылардың олар кетпегені туралы әсеріне қарамастан" деді. Бұл мәлімдеме Батыс Минданао мемлекеттік университетінің саяси ғылымдар профессоры Эдгар Араохо ел егемендігінен бас тартқаны туралы мәлімдемесіне жауап ретінде жасалды. Нақты жауап ретінде Эрмита "Біздің ұлттық егемендігіміз және аумақтық тұтастығымыз бұзылмаған" деді, содан кейін Баликатан оқу-жаттығулары ұлттық және аймақтық қауіпсіздікті нығайтқанын атап өтті және террористер мен коммунистік партизандар "демократияның ортақ жаулары, сондықтан АҚШ және Филиппин қарулы күштері арасындағы ынтымақтастықта ешқандай бұрыс жоқ" деді.

Жаңа миссия

2017 жылы Марави шайқасынан кейін АҚШ қорғаныс министрі Джеймс Мэттис Ирак және Левант Ислам мемлекетінің филиалдарына қарсы күреске көмектесу мақсатында жаңа терроризмге қарсы миссия жариялады. Ұлыбритания мен Австралия да Филиппин қарулы күштеріне көмек көрсету үшін күштер жіберді. 2018 жылдың тамызына дейін 250 америкалық Филиппиндегі операцияларға қатысты.