Кіріспе

Вэнь Тяньсянь (; 6 маусым 1236 – 9 қаңтар 1283), Син герцогы (信國公) атағымен белгілі, Оңтүстік Сун әулетінің соңғы жылдарындағы қытай ақыны және саясаткері. Оңтүстік Сун әулетіне Қоблай ханның жорылысына қарсы тұрғаны және тұтқындалып, қиын жағдайға түскеніне қарамастан, Юань әулетіне бағынудан бас тартқаны үшін ол Қытайда патриотизмнің, адалдықтың және зұлымдыққа қарсы күрестің халық батыры ретінде танымал. Ол Лу Сюфу мен Чжан Шицзимен қатар "Сунның үш адал ханзадасы" (大宋三忠王) деп аталады. Вэнь Тяньсянь Цзинь Гуляньның "Ву Шуан Пу" (無雙譜, Теңдесі жоқ батырлар тізімі) еңбегінде бейнеленген. Оның үздіксіз символдық маңызы 1908 жылы Хайфенгтегі (Хайфенг округі) Вэнь Тяньсяньнің тарихи қасиетті орнында болған оқиғада айқын көрінді, онда Чэнь Цзюнмин ауылдың отыздан астам жас жігіттерін ұлттық революцияны құпия түрде қолдауға ант беруге көндірді.

Ата-бабалары мен ұрпақтары

Уэнь Тяньсянның екі ұлы жас кезінде қайтыс болғаннан кейін, оның кіші ағасының үш ұлын асырап алды. Қазір Вэнь әулетінің кем дегенде алты тармағы Цзянси, Хунань, Хайнань, Гуандун, Фуцзянь провинцияларында, Гонконгта және шетелдерде кездеседі. Жергілікті диалекттерде олардың тегі Ман (кантондық), Вунь (хакка), Бунь (хоккиен) және Бхунг (теочев) деп айтылады. Ман кланы Гонконг тарихындағы алғашқы негізін қалаушылардың бірі саналады. Мин әулетінің белгілі суретшісі және каллиграфы Вэнь Чжэньмин да осы Вэнь әулетінен шыққан. Мао Цзэдунның анасы Вэнь Цимей де осы әулеттің ұрпағы болған. Вэнь әулетінің ең көне тармақтарының бірі 1000 жылдан кейін қазіргі Хунань провинциясының Хенян/Хеншан аймағында орналасты. Осы Вэнь әулетінің бір тармағы 1940 жылдардың ортасында АҚШ-қа көшіп кетті және Анхуй провинциясының Шоусянь қаласындағы танымал Сунь әулетімен (Сунь Цзянай; Фу Фун ұн фабрикасы 福豐麵粉廠) және Анхуй провинциясының Хэфэй қаласындағы Ли әулетімен (Ли Хончжан) туысқандық байланыста.

Цзянси

Вэнь Тяньсянның туған жері, Цзянси провинциясының Цзянь қаласы, атақты ұлттық батырдың құрметіне кесене салынған. Футиандағы Вэнь әулетінің ата-бабалық ғибадатханасында Вэньге тиесілі деген суреттер, қалампырлар және тіпті әскери формалар көрмесі ұйымдастырылған. Вэнь Тяньсянның кесенесі Вохушань тауында орналасқан.

Пекин

Премьер-министр Вэнь Тяньсянның ескерткіші 1376 жылы Мин әулетінің Хунгу императоры тұсында салынған. Вэньдің атқыланған жері Пекиннің Шығыс қалалық ауданындағы Фуксю аллеясының кіреберісіне жақын деп саналады, ал Бейсиньчжаоның жанындағы Оңтүстік Фуксю аллеясының кіреберісінің солтүстік жағында мемориалдық кешен құрылған. Ескерткіштің негізгі залының бағаналарына "Сунь әулетінің ең жоғары дәрежелі ғалымы және премьер-министрі, Батыс өзенінің ізгі ұлы мен адал қызметшісі" деген жазу қашалған.

Гуандун

Сун әулетінің соңындағы Юань ұлтына қарсы күрескен батырларды еске алу үшін "Алтын маршал қорымы" Гуандун провинциясының Шанту қаласы Чаоян ауданы Гурау қалашығында салынды. Чхаоян ауданы Гурау қаласының аймағында Вэнь Тяньсянь туралы көптеген әңгімелер бар. Аңыз бойынша, Оңтүстік Сун әулетінің соңғы жылдарында Вэнь Тяньсянь Чхаоян қаласында Юань басқыншылығына қарсы әскер жинады және Хайфэн округінде тұтқынға түсті. Екі тараптың күшінің арасындағы үлкен айырмашылықтан көптеген Сун әскерлері қаза тапты. Зерттеулер көрсеткендей, Гу Рао және көршілес қалаларда тоғыз Сун қабірі табылды. Кейіннен генерал-маршал Вэнь Тяньсянь және оның ұрпақтарын еске алуға арналған мерекелік шаралар ұйымдастырылды. Осы мерекеде ауылдар қызыл және жасыл түстерге боялады, ал ауыл тұрғындары көшелерде халықтық өнерді көрсетіп жүреді. Сондай-ақ, шетелден келген туған жер сағынғандар да өздерінің қалаларына оралады.

Тайвань

1950-1960 жылдары қазіргі Тароко ұлттық паркіне кіретін Тапидо [zh] деген жер, Орталық Аралдық автожолы салынып жатқанда Вэнь Тяньсянның құрметіне "Тяньсян" деп аталды. Бүгінде Тяньсян Тайваньдың шығысындағы танымал демалыс орны. Бұған қоса, үш көше де Вэньнің есімімен аталады (атап айтқанда, "Тяньсян жолы"). Олардың бірі Тайбэй қаласының Чжуншань ауданында, Минкуан батыс көшесінің метро станциясының жанында, екіншісі Каосунь қаласының Санмин ауданында, ал үшіншісі Хуальен облысының Сиулин ауданында орналасқан.

Гонконг

Гонконгтың Жаңа аумақтарындағы Сан Тин аймағында "Мэн" тегі бар, кантон диалектісінде "Вэн" деп айтылатын көптеген ауыл тұрғындары тұрады. "Мэн" тегіндегі ауыл тұрғындары өз шежірелерін Вен Тяньсян арқылы, сондай-ақ оның туысы, әйгілі Сунь әулетінің генералы Ман Тин Суйге дейін жегізеді. Сан Тиндегі Ман Тин Чен ескерткіш паркі және "Мэн" әулетінің үйі мен резиденциясы (Тай Фу Тай сарайы) Гонконгтың тарихи орындары болып саналады.