Жарамоги Огинга Одінга: Кенияның бірінші вице-президентінің өмірі мен күресі
Jaramogi Oginga Odinga
Жарамоги Оджинга Одінга – Кенияның бірінші вице-президенті, тәуелсіздік күресінің қайраткері. "Таяу болашақта емес" атты автобиографиясы, саяси құғын-сүргін туралы ойлары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кенияның 1-ші вице-президенті
1st Vice President of Kenya
Жаромоги Ажума Огинга Одинга (1911 жылдың қазаны – 1994 жылдың 20 қаңтары) – Кенияның тәуелсіздік күресіндегі көрнекті саяси қайраткер. Ол Кенияның тұңғыш вице-президенті болды, содан кейін оппозиция жетекшісі қызметін атқарды. Одинганың ұлы Раила Одинга – бұрынғы премьер-министр, ал тағы бір ұлы Обуру Одинга – Қаржы министрлігіндегі министрдің бұрынғы көмекшісі. Жаромоги 1967 жылы жарық көрген автобиографиясының атауы болған "Not Yet Uhuru" фразасын қанаттандырды. "Ухуру" сөзі суахили тілінде "еркіндік" деген мағынаны білдіреді, және ол Кения британдық отаршылдықтан тәуелсіздік алғаннан кейін де саяси істерде оппозицияға қатыгездікпен қарау елдің нағыз бостандыққа қол жеткізе алмағанын көрсетеді деп сенді. Мысалы, Жаромогидің ұлы Раила Одинга да сегіз жыл қамауда отырды, бірақ кейін премьер-министр болды.
Jaramogi Ajuma Oginga Odinga (October 1911 – 20 January 1994) was a Kenyan politician who became a prominent figure in Kenya's struggle for independence. He served as Kenya's first vice president, and thereafter as opposition leader. Odinga's son Raila Odinga is a former prime minister, and another son, Oburu Odinga, is a former assistant minister in the Ministry of Finance. Jaramogi is credited for the phrase "Not Yet Uhuru" which is the title of his autobiography published in 1967. "Uhuru" means freedom in Swahili and he was referencing his belief that even after independence from British colonialism, the brutal oppression of opposition in political affairs in Kenya, meant that the country had still not attained real freedom. For example, Jaramogi's son Raila Odinga also spent eight years in detention, although he later served as prime minister.
Алғашқы жылдары және мансабы
Огинга Одинга Ньямира Канго ауылында, Бондода, Мама Опондо Ньямаголо мен Одинга Райла отбасында дүниеге келген. Өзінің "Әлі толық тәуелсіздік жоқ" атты автобиографиясында Одинга өзінің туған күнін 1911 жылғы қазан айы деп есептейді. Обадия Адония деп шоқтандырылған ол, кейіннен христиандық есімдерінен бас тартып, Огинга Одинга деп танылды. Ол Масено мектебі мен Альянс жоғары мектебінің оқушысы болды. 1940 жылы Макерере университетіне оқуға түсіп, кейіннен Масено жоғары мектебіне мұғалім болып оралды. 1948 жылы Кения Африкалық Одағына (КАУ) қосылды. Кениялық луо этносын күшейтуге ұмтылып, Одинга Луо үнемдеу және сауда корпорациясын құрды (1947 жылы тіркелген). Уақыт өте келе Одинга мен оның жақтастары Шығыс Африкадағы луо халқының бірлігін нығайтуға кірісті. Оның тырыстықтары оған луолардың арасында құрмет пен танымалдылық әкелді, олар оны Кер деп құрметтеді – бұл атақ бұрын 400 жыл бұрын билік еткен көне луо патшасы Рамоги Аджвангқа тиесілі болған. Рамоги Аджвангтың мұраларын сақтауға серт берген Одинга Жаромоги (Рамоги халқының адамы) деп белгілі болды.
Oginga Odinga was born in the village of Nyamira Kang'o, Bondo, to Mama Opondo Nyamagolo and Odinga Raila. In his autobiography, Not Yet Uhuru, Odinga estimates the date of his birth to be October 1911. Christened Obadiah Adonijah, he later renounced his Christian names and became known as Oginga Odinga. He was a student of Maseno School and Alliance High School. He went to Makerere University in 1940, and returned to Maseno High School as a teacher. In 1948 he joined the political party Kenya African Union (KAU). Spurred to empower his Kenyan Luo ethnic group, Odinga started the Luo Thrift and Trading Corporation (registered in 1947). With time, Odinga and his group undertook to strengthen the union between Luo people in the whole of East Africa. His efforts earned him admiration and recognition among the Luo, who revered him as Ker – a title previously held by the fabled classical Luo king, Ramogi Ajwang, who reigned 400 years before him. Vowing to uphold the ideals of Ramogi Ajwang, Odinga became known as Jaramogi (man of the people of Ramogi).
Вице-президенттік
Лоо дәстүріне сәйкес, Кер саясаткер бола алмайды, сондықтан Одинга 1957 жылы патшалық лауазымынан бас тартып, Лоо халқының саяси өкілі болды. Сол жылы ол Орталық Ньянза сайлау округінен Заң шығарушы кеңеске мүше болып сайланды, ал 1958 жылы Кения Африка одағына (KAU) қосылды. 1959 жылы Кения тәуелсіздік қозғалысының негізін қалаушылардың бірі болды, ал 1960 жылы Том Мбоямен бірге Кения Африка Ұлттық Одағына (KANU) қосылды. 1964 жылы Кения Республика болғанда, ол елдің бірінші вице-президенті болды. Вице-президент ретінде ол Джомо Кениатта үкіметімен келіспеді. Одинга Қытай Халық Республикасымен, Кеңес Одағымен және Варшава шартының басқа да елдерімен жақындасуды қолдаса, Кениатта АҚШ және Батыс блогымен қарым-қатынас орнатуды жақтады. Бұл Одинганың 1966 жылы қызметінен кетіп, KANU-дан шығып, Кения Халық Одағын (KPU) құруына әкелді.
According to Luo tradition, a Ker cannot be a politician, so Odinga relinquished his position as king in 1957 and became the political spokesman of the Luo. The same year, he was elected member of the Legislative Council for the Central Nyanza constituency, and in 1958 he joined the Kenya African Union (KAU). He was amongst the founders of the Kenya Independence Movement in 1959, and in 1960, together with Tom Mboya he joined Kenya African National Union (KANU). When Kenya became a Republic in 1964, he was its first Vice President. As Vice President he did not agree with Jomo Kenyatta's government. While Odinga had called for closer ties with the People's Republic of China, the Soviet Union and other countries of the Warsaw Pact, Kenyatta was in favor of approaching the United States and the Western bloc. This led to Odinga resigning from his post and quitting KANU in 1966 to form the Kenya People's Union (KPU).
Қарсылық
Одинга мен Кениатта арасындағы шиеленіс жалғасты, ал 1969 жылы екеуі ауызша бір-бірін қорлағаннан кейін Одинга тұтқындалды. Бұл оқиға 1969 жылғы қазан айында Кения президенті Джомо Ньянзаның жаңа бас ауруханасын (Ресей ауруханасы) ашу кезінде болды, ол Одинганың Ресеймен байланысына байланысты жобасы деп есептелді. Осы оқиғаға байланысты KPU-ға тыйым салынды, соның нәтижесінде Кения КАНУ партиясының де-факто партиялық мемлекетіне айналды. Ол басқа KPU мүшелерімен бірге он сегіз айға қамауға алынды, 1971 жылғы 27 наурызда үкімет оны босату туралы шешім қабылдағанға дейін. Кениатта 1978 жылғы тамызда қайтыс болғанға дейін ол саяси беймәлімдікке түсіп қалды. 1978-1979 жылдардағы Уганда-Танзания соғысында Одинга Иди Аминге қарсы көтерілісшілерді қолдады, олардың бірнешеуін Тороро шайқасына дайындық кезеңінде Бондо ауданындағы шаруа қожалығында жасырды. Кениаттаның ізбасары Даниэль арап Мои Одинганы Мақта және тұқымды сату кеңесінің төрағасы етіп тағайындады. Ол бұл лауазымда ұзақ қалмады, себебі бұрынғы реніштері мен Кениаттаның саясатына қарсы әрі қарай сөйлейтін болды. Одинга Жомоны жерді заңсыз иеленгені үшін айыптады, осыдан олардың арасында келіспеушіліктер туды. 1982 жылы Одинга саяси партияны тіркеуге тырысты, бірақ 1982 жылғы Кения Конституциясы (өзгерту) заңы (Кенияны заңды түрде бір партиялық мемлекет еткен) оның жоспарларын құлатты. 1982 жылы Мои үкіметіне қарсы жасалған сәтсіз төңкерістен кейін Одинга қайтадан Кисумуда үй қамауына алынды. 1990 жылы ол басқалармен бірге оппозициялық партияны – Ұлттық демократиялық партияны тіркеуге тырысты, бірақ сәтті болмады. 1991 жылы ол Демократияны қайта жаңғырту форумын (FORD) құрды және оның уақытша төрағасы болды. FORD-тың құрылуы Кенияның саяси ландшафтын өзгертетін оқиғалар тізбегін бастады, ол 2002 жылы КАНУ партиясының 40 жылдық билігін аяқтады – Одинганың қайтысынан сегіз жыл өткен соң. FORD 1992 жылғы сайлаулардан бұрын бөлінді. Одинга өзі Ford Kenya партиясынан президенттікке кандидат болып түсті, бірақ дауыстардың 17,5%-ын алып, төртінші орынды иеленді. Алайда, ол екі он жылдан астам уақыт парламенттік саясаттан шеттетілгеннен кейін Бондо сайлау округінің мандатын қайта иеленді. Одинга 1994 жылы Кисумудағы Ага Хан ауруханасында қайтыс болды. Ол Бондодағы үйіндегі Джарамоги Огинга Одинга мавзолейіне жерленді.
The friction between Odinga and Kenyatta continued, and in 1969 Odinga was arrested after the two verbally abused each other publicly at a chaotic function in Kisumu – and where at least 11 people were killed and dozens were injured in riots. That was when Jomo as the President of Kenya was to open New Nyanza General Hospital (Russia Hospital), in October 1969 which was seen as Odinga's project due to his Russian connection. Due to the incident KPU was banned making Kenya a de facto party state under KANU. He was detained along with other KPU members for eighteen months until the Government made decision to free him on 27 March 1971. He consigned to political limbo until after Kenyatta's death in August 1978. In the Uganda–Tanzania War (1978–1979), Odinga reportedly supported anti Idi Amin rebels, sheltering a number of them at his farm in Bondo District during the preparation phase for the Battle of Tororo. Kenyatta's successor, Daniel arap Moi, appointed Odinga as chairman of the Cotton Lint and Seed Marketing Board. He did not last long in the post, presumably due to past grudges he was still outspoken against Kenyatta's policies. Odinga accused Jomo as a land grabber and that was why they had differed. Odinga attempted to register a political party in 1982, but The Constitution of Kenya (Amendment) Act, 1982 (which made Kenya a de jure single party state), foiled his plans. Following the failed coup of 1982 against Moi's government, Odinga was placed again under house arrest in Kisumu. In 1990, he tried in vain with others to register an opposition party, the National Democratic Party. In 1991 he co founded and became the interim chairman of Forum for the Restoration of Democracy (FORD). The formation of FORD triggered a chain of events that were to change Kenya's political landscape, culminating in 2002 ending KANU's 40 years in power – eight years after Odinga's death. FORD split before the 1992 elections. Odinga himself vied for the presidency on Ford Kenya ticket, but finished fourth with a share of 17.5% votes. However, he regained the Bondo Constituency seat after being forced out of parliamentary politics for over two decades. Odinga died in 1994 in Aga Khan Hospital, Kisumu. He is buried at the Jaramogi Oginga Odinga Mausoleum in his Bondo home.
Жеке өмір
Одинга көп әйелді болған және төрт әйелі болды: Мэри Джума, Гауденсия Адея, Сюзан Агик және Бетти Адонго. Осы әйелдерінен оның он жеті баласы дүниеге келді. Мэри Раила мен Обурудың анасы еді. Мэри 1984 жылы қайтыс болды.
Odinga was polygamous and had four wives: Mary Juma, Gaudencia Adeya, Susan Agik, and Betty Adongo. With these wives, he had seventeen children. Mary was the mother of Raila and Oburu. Mary died in 1984.
Жалпыға ортақ саясат
Ол әлемдік конституция жобасын жасау үшін конвенция шақыру туралы келісімге қол қойғандардың бірі болды. Осының нәтижесінде, адамзат тарихында алғаш рет Жер Федерациясының Конституциясын жазу және қабылдау мақсатымен Дүниежүзілік Конституциялық Ассамблея шақырылды.
He was one of the signatories of the agreement to convene a convention for drafting a world constitution. As a result, for the first time in human history, a World Constituent Assembly convened to draft and adopt the Constitution for the Federation of Earth.