Көне Лян патшалығы (301-376) – Қытай тарихындағы Он Алты Патшалықтың бірі. Хань этносының Чжан әулеті құрған, қазіргі Қансу және т.б. аймақтарды қамтыды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бұрынғы Лян (; 301–376) – Қытай тарихындағы Он Алты Патшалықтың бірі. Ол хань ұлтының Чжан әулетімен құрылған. Оның аумағына қазіргі Ганьсу, Нинся, Шэньси, Цинхай және Сіньцзян аймақтарының бір бөлігі кірді. Бұрынғы Лянның барлық билеушілері, Чжан Цзуо император (немесе патша) деп жариялағаннан басқа, Шығыс Цзинь әулетінің сарайына Шипин герцогы ретінде бағынышты қалды. Алайда, кейде басқа Бұрынғы Лян билеушілері де, қуатты көрші мемлекеттеріне бағынуға мәжбүр болған кезде оларға патша титулы таңылған – бастапқыда Бұрынғы Чжао, содан кейін Кейінгі Чжао, және соңында Бұрынғы Цинь. Ерте билеушілер тәуелсіздіктерін нақты түрде жарияламағандықтан, Бұрынғы Лянның құрылған ресми жылы интерпретацияға байланысты, бірақ 301 жылдан бұрын емес, дәл сол жылы Чжан Гуй Лян провинциясының инспекторы болып тағайындалған. Тарихшылар осы мемлекетті 386 жылы Ди басшылығымен құрылған Кейінгі Ляннан, сондай-ақ Он Алты Патшалықтың басқа Лян мемлекеттерінен – Оңтүстік Лян, Солтүстік Лян және Батыс Ляннан ажырату үшін Бұрынғы Лян деп атайды.
The Former Liang (; 301–376) was a dynastic state, one of the Sixteen Kingdoms, in Chinese history. It was founded by the Zhang family of the Han ethnicity. Its territories included present day Gansu and parts of Ningxia, Shaanxi, Qinghai and Xinjiang. All rulers of the Former Liang remained largely titularly under the court of the Eastern Jin dynasty as the Duke of Xiping except Zhang Zuo who proclaimed himself emperor (or king). However, at times the other Former Liang rulers also used the king title when imposed on them when they were forced to submit to their powerful neighbour states—initially the Former Zhao, then the Later Zhao, and finally the Former Qin. As the early rulers did not explicitly declare their independence, the official year of Former Liang's establishment is up to interpretation, but no earlier than 301, the year when Zhang Gui was appointed Inspector of Liang province. Historiographers refer to the state as the Former Liang to distinguish it from the Di led Later Liang, founded in 386, along with the other Liang states of the Sixteen Kingdoms, Southern Liang, Northern Liang and Western Liang.
Өмірбаян
Бұрынғы Лянның негізін салу Чжан Гуи есімімен байланысты. Ол Батыс Цзинь әулетінің қытай ұлтынан шыққан шенеунігі болды және Хан императоры Гаодзу дәуіріндегі Чанша патшасы Чжан Эрден таратынын айтты. 291-306 жылдардағы Сегіз ханның соғысынан қашу үшін 301 жылы Лян провинциясына ауысуға рұқсат сұрады. Сол кезде Лян провинциясында Сяньбей көтерілісшілері мен қарақшылар көп болып, азаматтық соғыстар мен ашаршылықтан қашу үшін көптеген босқындар Қин провинциясынан келді. Чжан Гуи Сяньбейлер мен қарақшыларға қарсы күресіп, 305 жылы Рулуобанэн басшысын жеңгеннен кейін аймақты бейбіттендірді. Ол Гузаньды (қазіргі Ууэй, Гансу) өзінің негізгі бекінісі етіп алды және жергілікті қытай ақсүйектерімен ынтымақтастық жасады. Сондай-ақ, ол ауыл шаруашылығын дамытып, жаңа мектептер ашты. Лян провинциясындағы ықпалына қарамастан, Чжан Гуи тәуелсіздік жарияламады және 314 жылы қайтыс болғанға дейін Цзинь шенеунігі болып қалды.
The founding of the Former Liang can be traced back to Zhang Gui. He was a Han Chinese official under the Western Jin dynasty who claimed descent from Zhang Er, the King of Changsha during Emperor Gaozu of Han’s era. Wanting to avoid the War of the Eight Princes (291–306), he requested to be transferred to Liang province in 301, where he served as the provincial inspector. At the time, Liang was rife with Xianbei rebels and banditry, with many refugees entering from Qin province to flee the civil wars and famines. Zhang Gui campaigned against the Xianbei and bandits, pacifying the region in 305 after defeating the chieftain, Ruoluobaneng. He made Guzang (姑臧, in modern Wuwei, Gansu) his main base and collaborated with the local Chinese gentry families. He also developed the region by promoting agriculture and establishing new schools. Despite his influence in Liang, Zhang Gui never declared independence and remained a Jin official up to his death in 314.
Алғашқы жылдар
Чжан Гуй Батыс Цзиньге Сионғулар бастаған Хан әулетіне қарсы соғыста көмектесті (319 жылы бұл әулет Бұрынғы Чжао деп аталды), оның ұлы және мұрагері Чжан Ши де көмектесті. Цзинь императоры Мин тұтқындалып, өлімге кесілгеннен кейін Чжан Ши оңтүстіктегі Цзянькан қаласындағы принц Сима Руиге елшілер жіберіп, оны таққа отыруға шақырды. 318 жылы әулет Шығыс Цзинь ретінде қайта құрылды, бірақ оның қолдауына қарамастан, Чжан Ши Сима Руидің жаңа тәуелділік кезеңін қабылдаудан бас тартты. Оның орнына, ол өзінің территориясында император Миннің тәуелділік кезеңін, Цзяньсин (建興) кезеңін пайдалануды жалғастырды, және оның көптеген ізбасарлары осы практиканы сақтады. 320 жылы Чжан Ши қаза тапқаннан кейін, оның інісі Чжан Мао билікті иеленді. Ол батысқа қарай кеңейіп, қарсыласы Кейінгі Чжаомен бәсекелескен Бұрынғы Чжаомен қақтығысқа түсті. 323 жылы Чжан Мао Бұрынғы Чжаоға бағынып, Лианг патшасы атағын және тоғыз сыйлықты алды, ал ішкі билікте Цзинь әулетінің Шипин герцогы атағын сақтап қалды.
Zhang Gui aided the Western Jin in its war against the Xiongnu led Han dynasty (renamed to Former Zhao in 319), as did his son and successor Zhang Shi. After Emperor Min of Jin’s capture and execution, Zhang Shi sent envoys to the prince, Sima Rui at Jiankang in the south, urging him to take the throne. The dynasty was re established as the Eastern Jin in 318, but despite his endorsement, Zhang Shi refused to adopt Sima Rui’s new reign era. Instead, he continued to use Emperor Min’s reign era, Jianxing (建興) within his territory, a practice that was upheld by most of his successors. After Zhang Shi's assassination in 320, his brother, Zhang Mao took power. He came into conflict with the Former Zhao, who were expanding westward to compete with their rival Later Zhao. In 323, Zhang Mao submitted to the Former Zhao, receiving the title of King of Liang and the nine bestowments, while internally retaining his Jin title of Duke of Xiping.
Чжан Цзюнь билігі
Бұрынғы Лян Чжан Цзюнь тұсында өркендеп, 324 жылы оның ағасы Чжан Маодан кейін таққа отырды. 329 жылы Бұрынғы Чжаоның Кейінгі Чжаоға құлауынан пайдаланып, оның әскері Сары өзеннің оңтүстігіне жорық жасап, аумағын Дидаоға дейін кеңейтті. Бірақ Лунсидегі Кейінгі Чжаоның күшіне қорқып, ол вассал ретінде бағынышты болды, бірақ олардан ешқандай лауазым алған жоқ. Сычуаньдағы Чэнь хан әулетімен байланыс орнатып, Батыс аймақтарға шапқындар жасады, Куча және Лулан сияқты бірнеше шөл мемлекеттерін өзіне бағындырды. Чжан Цзюнь билігінде Бұрынғы Лян да патшалық жүйені қабылдай бастады. Чжан Цзюньнің қол астындағылары оны тілегіне қарсы "патша" деп атады, ал ол ұлы Чжан Чонхуаны мұрагер ханзада етіп тағайындады. Билігінің соңғы жылдарында ол сарайлар мен мерекелік ғимараттар салдырды, сондай-ақ шенеуніктерге Цзинь әсерімен императорлық шендер берді. 345 жылы ол өзін Лянның әрекеттегі ханзадасы деп жариялады, бірақ Цзиньді жоғары тұрған билік деп мойындады. Оның билігін дәстүрлі тарихшылар тиімді басқарумен салыстырғандағы бейбітшілігі үшін жоғары бағалады.
The Former Liang reached its peak under Zhang Jun, who succeeded his uncle Zhang Mao in 324. Taking advantage of the Former Zhao’s collapse to the Later Zhao in 329, his forces marched south of the Yellow River and expanded his territory all the way to Didao. However, fearful of Later Zhao’s presence in the Longxi, he submitted as a vassal but did not accept any government offices from them. He established relations with the Cheng Han dynasty in Sichuan and invaded the Western Regions, forcing several oasis states like Kucha and Loulan into submitting to him. Under Zhang Jun, the Former Liang also began imitating a kingdom system. Zhang Jun's subjects began referring to him as a "king", supposedly against his will, and he appointed his son, Zhang Chonghua, as a crown prince. During his later reign, he built palaces and ceremonial buildings, along with handing out Jin influenced imperial offices to his officials. In 345, he proclaimed himself Acting Prince of Liang, all while still recognizing Jin as his overlord. His rule was praised by traditional historians for being relatively peaceful with an effective administration.
Ішкі сыбайлас жемқорлық және құлдырау
346 жылы Чжан Чонхуа әкесінің орнын басып, бірден Кейінгі Чжаоның шапқыншылығына тап болды. Ол оларды қайтарғанмен, Сары өзеннің оңтүстігіндегі жерлерін де жоғалтты. Кейінгі Чжао құлағаннан кейін ол жоғалған жерлерді қайтарып алуға және шығысқа қарай кеңейтуге тырысты, бірақ бұрынғы Цинь мемлекетімен бетпе-бет келді. 353 жылы қайтыс болғаннан кейін, оның орнына 10 жасар ұлы Чжан Яолинг отырды, осылайша ұзақ жылға созылған ішкі тартыстар басталды. Яолинг билікке келгеннен кейін, оның ағасы және регенті Чжан Цзуо оны тақтан түсірді. 354 жылы Чжан Цзуо өзін император (немесе хан) деп жариялады, бұл Цзиньге бағынышты болмаған бұрынғы Лианг билеушісінің жалғыз мысалы болды. 355 жылы алыс туысы Чжан Гуан оны құлатып, Чжан Чонхуаның бес жасар ұлы Чжан Сюаньцзиньді таққа отырғызды. Чжан Гуан регенттік қызметін атқарып, билікті жүзеге асырды және тіпті Сонг Хун оны өлтіргенге дейін тақты басып алуды ойлады. Сонг Хун мен оның ағасы Сонг Ченг Дуньхуанның белгілі Сун руының мүшелері болды және Сюаньцзиньнің регенттері ретінде кезекпен қызмет етті, олар Чжан Цзуоның императорлық титулын жойды. 361 жылы Сонг Ченгті генерал Чжан Юн өлтірді, ол көп ұзамай Сюаньцзиньнің ағасы және бірге билеушісі Чжан Тяньсидің қолынан сол тағдырға ұшырады. Тяньси – Сюаньцзиньнің соңғы регенті, ол 363 жылы немере інісін тақтан түсіріп, билікті өзіне алды.
Zhang Chonghua succeeded his father in 346 and was immediately faced by a Later Zhao invasion. Although he repelled them, he also lost his territory south of the Yellow River. During and after Later Zhao's collapse, he attempted to reclaim lost land and expand eastward, but was met with the Former Qin dynasty. He died in 353, leaving his 10 year old son Zhang Yaoling to succeed him and beginning many years of internal fighting. Shortly after ascending, Yaoling was deposed by his uncle and regent, Zhang Zuo. In 354, Zhang Zuo declared himself emperor (or king), being the only Former Liang ruler to fully reject Jin's suzerainty. In 355, a distant relative, Zhang Guan, overthrew him and installed Zhang Chonghua's five year old son, Zhang Xuanjing, to take the throne. Zhang Guan acted as regent, exercising paramountcy and even considered usurping the throne before he was killed by Song Hun. Song Hun and his brother, Song Cheng, were members of the prominent Song clan of Dunhuang and served as Xuanjing's regents in succession, during which they discarded Zhang Zuo's imperial title. In 361, Song Cheng was assassinated by the general, Zhang Yong, who soon suffered the same fate at the hands of his co regent and Xuanjing's uncle, Zhang Tianxi. Tianxi was the last of Xuanjing's regents, as in 363, he deposed his nephew and assumed power.
Құлау және соңынан
Бұрынғы Лянның ішкі тартыстары мемлекетті күйреуге жеткізді. 356 жылы Шығыс Цзиньді қолдаған бірнеше көтеріліс болды, олар Сары өзеннің оңтүстігіндегі жерлерін қайтадан жоғалтты. Бұрынғы Циньнің қысымына тап болғандықтан, олар оған қарасты вассал ретінде бағынуға мәжбүр болды. Өзінің регенттігі мен билік құру кезеңінде Чжан Тяньси, ақыры Цзяньсин дәуірін тоқтатып, Шығыс Цзиньнің дәуірлерін қабылдады, осылайша олардың жоғары билігін толық мойындады. Кейін ол Бұрынғы Циньге қарсы науқанды Шығыс Цзиньдің қолбасшысы Хуан Вэньмен бірлесіп ұйымдастыруға тырысты, бірақ Хуан Вэнь оған жауап бермеді. 376 жылы Бұрынғы Цинь Бұрынғы Лянға шабуыл жасады, осыдан кейін Тяньси бағынып берді, ал мемлекет жойылды. Чжан Тяньси Бұрынғы Циньде орта буын лауазымында қызмет етті, бірақ 383 жылғы Фэй өзені шайқасынан кейін Шығыс Цзиньге қашып құтыла алды. Ол Цзиньнің шенеунігіне айналып, 406 жылы қайтыс болғанға дейін отбасының Сипин Герцогі атағын қайта алды. Оның ұлы Чжан Даю 386 жылы отбасының мемлекетін қайта жандандыруға тырысты, бірақ 387 жылы Кейінгі Лянның негізін қалаушы Лю Гуан оны өлтірді. Бұрынғы Лянның соңғы жылдарындағы аласапыранға қарамастан, осы кезеңде Могао үңгірлері пайда болды, себебі бұл буддалық үңгірлер алғаш рет 353 немесе 366 жылдары Дунхуаңның жанында салынған.
Infighting within the Former Liang left the state severely weakened. Several pro Eastern Jin rebellions broke out in 356 and they once more lost their territory south of the Yellow River. Faced with pressure from the Former Qin, they were also forced to submit to them as vassals. During his regency and reign, Zhang Tianxi finally discarded the Jianxing reign era and adopted the Eastern Jin's reign eras, thus fully recognizing their sovereignty. Later, he attempted to coordinate a campaign against Former Qin with the Jin commander, Huan Wen, but was ignored. In 376, the Former Qin invaded Former Liang, prompting Tianxi to surrender and ending the state. Zhang Tianxi served as a mid level official under the Former Qin, but in the aftermath of the Battle of Fei River in 383, he managed to escape to the Eastern Jin. He became a Jin official and was restored to his family's title of Duke of Xiping before dying in 406. His son, Zhang Dayu attempted to restore his family's state in 386, but was killed in 387 by Lü Guang, the founder of Later Liang. Despite the chaos that plagued Former Liang during the later parts of its existence, it also saw the emergence of the Mogao Caves, as these Buddhist grottoes were first constructed near Dunhuang in 353 or 366.