Кіріспе
Марта Эллис Геллхорн (8 қараша 1908 - 15 ақпан 1998) – американдық романист, саяхатшы және журналист, 20 ғасырдың ең көрнекті соғыс тілшілерінің бірі саналады. Геллхорн 60 жылдық мансабында болған барлық маңызды әлемдік қақтығыстарды жариялады. Ол 1940-1945 жылдары американдық жазушы Эрнест Хемингуэйдің үшінші әйелі болды. 1998 жылы 89 жасында, ауру және көру қабілетін толығымен жоғалтқан күйде, өзіне қол жұмсаған деп есептеледі. Марта Геллхорн атындағы журналистика сыйлығы оның құрметіне тағайындалған.
Martha Ellis Gellhorn (8 November 1908 – 15 February 1998) was an American novelist, travel writer, and journalist who is considered one of the great war correspondents of the 20th century. Gellhorn reported on virtually every major world conflict that took place during her 60 year career. She was also the third wife of American novelist Ernest Hemingway, from 1940 to 1945. She died in 1998 by apparent suicide at the age of 89, ill and almost completely blind. The Martha Gellhorn Prize for Journalism is named after her.
Ерте өмір
Геллхорн 1908 жылғы 8 қарашада Миссури штатының Сент-Луис қаласында, суфражист Эдна Фишель Геллхорн мен неміс туған гинеколог Джордж Геллхорнның қызы ретінде дүниеге келді. Оның әкесі мен анасының әкесі еврей, ал анасының анасы протестант отбасынан шыққан. Інісі Альфред – онколог және Пенсильвания университетінің медицина мектебінің деканы болды. 7 жасында Геллхорн 1916 жылы Сент-Луисте өткен Демократиялық партияның ұлттық конвенциясында әйелдердің сайлау құқығын қолдау митингіне – "Алтын жолға" қатысты. Сары қолшатыр ұстаған және сары лента таққан әйелдер Сент-Луис Колизейіне дейінгі басты көшенің екі жағынан тізілді. Көркемсурет мұражайының алдында штаттардың суреттері орналастырылған; әйелдерге сайлау құқығы берілмеген штаттар қара матамен жабылған. Геллхорн және тағы бір қыз, Мэри Тауссиг, болашақ сайлаушылардың өкілі ретінде тізімнің алдында тұрды. 1926 жылы Геллхорн Сент-Луистегі Джон Берроуз мектебін бітіріп, Филадельфиядан бірнеше шақырым қашықтықтағы Брин-Мор колледжіне түсті. Бірақ, журналист мамандығын алу үшін келесі жылы оқуын аяқтамай қалды. Оның алғашқы мақалалары "The New Republic" журналында жарияланды. 1930 жылы шетелдік тілші болуға ниеттенген ол екі жыл Францияға барып, Париждегі United Press бюросында жұмыс істеді, бірақ агенттікпен байланысы бар адамның сексуалдық қысымын көрсеткеннен кейін жұмыстан шығарылды. Ол жылдар бойы Еуропаны аралап, Париж мен Сент-Луистегі газеттерге жазды және Vogue журналы үшін сән туралы материалдар дайындады. Ол бейбітшілік қозғалысына белсенді қатысып, 1934 жылы жарық көрген "Неге ақымақ ізденіс" кітабында өзінің тәжірибесі туралы жазды. 1932 жылы Америка Құрама Штаттарына оралған Геллхорн Гарри Хопкинспен танысты, ол бірінші ханым Элеонора Рузвельт арқылы онымен танысқан болатын. Рузвельттер Геллхорнды Ақ үйге тұруға шақырды, ол кешкі уақытта Элеонора Рузвельтке хаттар жазуға және бірінші ханымның "Менің күнім" бағанына көмектесуге көмектесті. Ол Франклин Д. Рузвельт құрған, Ұлы депрессияны жеңуге бағытталған Федералдық төтенше жағдайларды жою басқармасына (FERA) далалық зерттеуші болып жұмысқа алынды. Геллхорн FERA тапсырмасымен АҚШ бойынша саяхаттап, депрессия елге қалай әсер еткенін баяндады. Ол алдымен Солтүстік Каролина штатындағы Гастонияға барды. Кейін фотограф Доротея Лангемен бірге аштық пен баспанасыз қалған адамдардың күнделікті өмірін құжаттады. Олардың есептері Ұлы депрессияға қатысты ресми үкіметтік құжаттардың бір бөлігіне айналды. Олар 1930 жылдары әйелдерге ашық болмаған мәселелерді зерттеуге мүмкіндік алды. Ол өзінің зерттеулерінің нәтижесінде "Мен көрген қиындықтар" (1936) атты әңгімелер жинағын жазды. Кейін ол: "Соғысты қайда жете алсам, сонда іздейтінмін" деп еске алды. 1944 жылғы 6 маусымда Нормандияға қонған жалғыз әйел ол болды. 1945 жылғы 29 сәуірде АҚШ әскерлері босатып алғаннан кейін Дахау концлагерінен хабарлаған алғашқы журналистердің бірі де ол еді. Геллхорн мен Хемингуэй 1940 жылдың қарашасында үйленгенге дейін төрт жыл бойы ара-тұра бірге өмір сүрді.
Өлім және мұра
Геллхорнның өмірінің соңғы жылдары денсаулығы нашарлап, көру қабілетінен айырылды және бауырына тараған жұмыртқа безінің қатерлі ісігінен зардап шекті. 1998 жылдың 15 ақпанында ол Лондон қаласында цианид капсуласын жұтып, өз-өзіне қол жұмсады. 1999 жылы оның құрметіне Марта Геллхорн атындағы журналистика сыйлығы тағайындалды. 2019 жылы Геллхорнның бұрынғы Лондон үйінде "соғыс тілшісі" деген арнаумен алғашқы көк түсті ағылшын мұрасы тақтасы ашылды. 2021 жылы Чепстоудың солтүстік-батысындағы Килгворвг маңындағы ол тұрған үйіне ерекше әйелдерді еске алуға арналған ұлттық шара аясында фиолетті тақта орнатылды.
Танымал мәдениетте
2007 жылдың 5 қазанында АҚШ пошта қызметі 20 ғасырдың бес журналисін құрметпен еске алатынын жариялады. Олар 2008 жылдың 22 сәуірінде шығарылатын бірінші сыныптық пошта маркаларымен іргеленді: Марта Геллхорн, Джон Херси, Джордж Полк, Рубен Салазар және Эрик Севарейд. Пошта бас директоры Джек Поттер Вашингтонда өткен Associated Press бас редакторларының мәжілісінде осы маркалар сериясын таныстырды. 2011 жылы Геллхорн BBC және АҚШ-та PBS телеарналарында көрсетілетін World Media Rights сериясының бір сағаттық эпизодының тақырыбы болды. 2012 жылы Филип Кауфманның «Хемингуэй және Геллхорн» фильмінде Марта Геллхорнның рөлін Николь Кидман сомдады. Марта Геллхорнның Эрнест Хемингуэймен арақатынасы Паула Маклейннің 2018 жылғы «Махаббат пен құлдырау» романында баяндалған. 2021 жылдың сәуір айында Хемингуэйдің өмірі, еңбегі мен махаббатына арналған үш бөлімдік, алты сағаттық деректі фильм Public Broadcasting System телеарнасында тұңғыш рет көрсетілді. Бұл фильмді Кен Бернс пен Линн Новик бірлесіп түсіріп, режиссерлік етті. Фильмде Геллхорнның көптеген бейнежазбалары мен фотосуреттері, сондай-ақ оның дауысын Мэрил Стрип орындаған, оны және Хемингуэймен бірге өткен өмірін бірінші қолынан білгендердің естеліктері бар.
In 2011, Gellhorn was the subject of an hour long episode of the World Media Rights series Extraordinary Women, which airs on the BBC, and periodically in the United States on PBS. In 2012, Gellhorn was played by Nicole Kidman in Philip Kaufman's film, Hemingway & Gellhorn. Martha Gellhorn's relationship with Ernest Hemingway is the subject of Paula McLain's 2018 novel, Love and Ruin. In April 2021, Hemingway, a three episode, six hour documentary recapitulation of Hemingway's life, labors, and loves, debuted on the Public Broadcasting System. It was co produced and directed by Ken Burns and Lynn Novick. It contains considerable footage and photographs of Gellhorn, who is voiced by Meryl Streep, and recollections of those who knew her and her life with Hemingway first hand.