Ангіография – қан тамырлары мен ағзаларды рентген арқылы зерттеу әдісі. Артерия, вена, жүрек бөлмелерін визуализациялауға көмектеседі. Диагностика үшін қолданылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Медициналық бейнелеу техникасы
Medical imaging technique
Ангиография немесе артериография – қан тамырлары мен дене мүшелерінің ішкі жағын, яғни люменін бейнелеуге қолданылатын медициналық бейнелеу техникасы. Ерекше қызығушылық артерияларға, веналарға және жүрек камераларына қаратылады. Қазіргі заманғы ангиографияда радиокөмескі зат қан тамырына енгізіліп, флюороскопия сияқты рентген сәулесіне негізделген техникалар арқылы сурет түсіріледі. Бұл сөз грек тіліндегі ἀγγεῖον (ангейон) – «тамыр» және γράφειν (графейн) – «жазу, тіркеу» сөздерінен құралған. Қан тамырларының суреті немесе бейнесі ангиограф немесе, көбінесе, ангиограмма деп аталады. Бұл термин артериограмма мен венограмманы да сипаттауы мүмкін, бірақ күнделікті қолданыста ангиограмма және артериограмма сөздері көбінесе синоним ретінде қолданылады, ал венограмма термині нақтырақ қолданылады. Ангиография термині радионуклидтік ангиографияға және CO2 ангиографиясы, КТ ангиографиясы және МР ангиографиясы сияқты жаңа тамырлық бейнелеу әдістеріне де қолданылады. Изотоптық ангиография термині де қолданылған, бірақ бұл дұрысырақ изотоптық перфузиялық сканилеу деп аталады.
Angiography or arteriography is a medical imaging technique used to visualize the inside, or lumen, of blood vessels and organs of the body, with particular interest in the arteries, veins, and the heart chambers. Modern angiography is performed by injecting a radio opaque contrast agent into the blood vessel and imaging using X ray based techniques such as fluoroscopy. The word itself comes from the Greek words ἀγγεῖον angeion 'vessel' and γράφειν graphein 'to write, record'. The film or image of the blood vessels is called an angiograph, or more commonly an angiogram. Though the word can describe both an arteriogram and a venogram, in everyday usage the terms angiogram and arteriogram are often used synonymously, whereas the term venogram is used more precisely. The term angiography has been applied to radionuclide angiography and newer vascular imaging techniques such as CO2 angiography, CT angiography and MR angiography. The term isotope angiography has also been used, although this more correctly is referred to as isotope perfusion scanning.
Тарих
Бұл техниканы алғаш рет 1927 жылы Лиссабон университетінің португал дәрігері және неврологы Эгас Монис, бірнеше түрлі жүйке ауруларын, мысалы, ісіктерді, артериялық ауруларды және артериовеноздық аномалияларды диагностикалау мақсатында контрастты рентген сәулесімен мидың ангиографиясын жүргізу үшін әзірлеген. Монис осы саладағы пионер ретінде танылады. Ол 1927 жылы Лиссабонда алғашқы ми ангиограммасын жасады, ал Рейнальдо дос Сантос 1929 жылы сол қалада алғашқы аортограмманы жасады. Шындығында, қазіргі көптеген ангиография техникалары Лиссабон университетінде португалдар тарапынан әзірленген. Мысалы, 1932 жылы Лопо де Карвалхо жоғарғы шешіктің веналық пункциясы арқылы алғашқы өкпе ангиограммасын жасады. 1948 жылы Соуса Перейра алғашқы кавограмманы жасады. 1953 жылы Сельдингер техникасының енгізілуімен процедура айтарлықтай қауіпсіз болды, себебі қан тамырларының люменінде өткір енгізу құралдарын қалдыру қажет болмады. Ангиография үшін радиалды қолжетімділік техникасы 1989 жылға дейін жетеді, сол жылы Люсьен Кампео алғаш рет коронарлық ангиограмма жасау үшін радиалды артерияға кануляция жасады.
The technique was first developed in 1927 by the Portuguese physician and neurologist Egas Moniz at the University of Lisbon to provide contrasted X ray cerebral angiography in order to diagnose several kinds of nervous diseases, such as tumors, artery disease and arteriovenous malformations. Moniz is recognized as the pioneer in this field. He performed the first cerebral angiogram in Lisbon in 1927, and Reynaldo dos Santos performed the first aortogram in the same city in 1929. In fact, many current angiography techniques were developed by the Portuguese at the University of Lisbon. For example, in 1932, Lopo de Carvalho performed the first pulmonary angiogram via venous puncture of the superior member. In 1948 the first cavogram was performed by Sousa Pereira. With the introduction of the Seldinger technique in 1953, the procedure became markedly safer as no sharp introductory devices needed to remain inside the vascular lumen. Radial access technique for angiography can be traced back to 1989, when Lucien Campeau first cannulated the radial artery to perform a coronary angiogram.
Техника
Ангиограмманың түріне байланысты, қан тамырларына кіру көбінесе жүректің сол жағы мен артериялық жүйеге қарау үшін жамбас артериясы арқылы, ал жүректің оң жағы мен веноздық жүйеге қарау үшін жоғары жақ немесе жамбас венасы арқылы жасалады. Жетекші сымдар мен катетерлер жүйесін пайдалана отырып, қанға контраст агентінің бір түрі (рентген сәулелерін сіңіретін және суретте көрінетін) қосылады. Рентген суреттері тұрақты (бейне күшейткіште немесе пленкада көрсетілетін) немесе қозғалыс суреттері түрінде болуы мүмкін. Жүрек емес, қалған құрылымдардың суреттері көбінесе сандық субтракциялық ангиография немесе ДСА әдісімен алынады. Бұл жағдайда суреттер әдетте секундына 2-3 кадрмен түсіріледі, бұл интервенциялық радиологқа қанның тамырлар арқылы ағынын бағалауға мүмкіндік береді. Бұл әдіс сүйектер мен басқа мүшелерді "жояды", сондықтан контраст агентімен толтырылған тамырлар ғана көрінеді. Жүрек суреттері секундына 15-30 кадрмен түсіріледі, бұл жағдайда субтракциялық әдіс қолданылмайды. ДСА пациенттің қозғалмауын қажет ететіндіктен, оны жүрекке қолдануға болмайды. Бұл екі әдіс интервенциялық радиологқа немесе кардиологқа қан ағынын шектеуге және ауырсынуға себеп болатын тамыр ішіндегі стенозды (тару немесе бітелу) көруге мүмкіндік береді. Процедура аяқталғаннан кейін, егер жамбас әдісі қолданылса, артерияға кірген жер қолмен қысылады, тігіледі немесе степлермен жабылады, бұл кіру орнындағы асқынулардың алдын алуға бағытталған.
Depending on the type of angiogram, access to the blood vessels is gained most commonly through the femoral artery, to look at the left side of the heart and at the arterial system; or the jugular or femoral vein, to look at the right side of the heart and at the venous system. Using a system of guide wires and catheters, a type of contrast agent (which shows up by absorbing the X rays), is added to the blood to make it visible on the X ray images. The X ray images taken may either be still, displayed on an image intensifier or film, or motion images. For all structures except the heart, the images are usually taken using a technique called digital subtraction angiography or DSA. Images in this case are usually taken at 2–3 frames per second, which allows the interventional radiologist to evaluate the flow of the blood through a vessel or vessels. This technique "subtracts" the bones and other organs so only the vessels filled with contrast agent can be seen. The heart images are taken at 15–30 frames per second, not using a subtraction technique. Because DSA requires the patient to remain motionless, it cannot be used on the heart. Both these techniques enable the interventional radiologist or cardiologist to see stenosis (blockages or narrowings) inside the vessel which may be inhibiting the flow of blood and causing pain. After the procedure has been completed, if the femoral technique is applied, the site of arterial entry is either manually compressed, stapled shut, or sutured in order to prevent access site complications.
Коронарлық ангиография
Ең көп қолданылатын ангиограммалардың бірі – коронарлық артерияларды көруге арналған зерттеу. Көрсетілетін қажетті аймаққа рентгендік контраст затты енгізу үшін ұзын, жұқа, икемді түтікше – катетер қолданылады. Катетер қолдың артериясына енгізіліп, ұшы артериялық жүйе арқылы негізгі коронарлық артерияға дейін жеткізіледі. Коронарлық артериялар ішіндегі қан ағынындағы уақытша радиконтраст таралуының рентгендік суреттері артериялардың бастапқы бөлігінің мөлшерін көруге мүмкіндік береді. Артерия қабырғаларында атеросклероз немесе атероманың бар-жоқтығы нақты анықталмайды. Коронарлық ангиография коронарлық артерия стенозын, яғни қан тамырының тарылуын көрсетеді. Стеноздың дәрежесі қан тамырының тарылған бөліктерінің люменінің енін, жақын орналасқан кеңірек бөліктерімен салыстыру арқылы анықталады. Көп тараған церебральды ангиографиялық процедуралардың бірі – нейроваскулярлық цифрлық азайту ангиографиясы.
One of the most common angiograms performed is to visualize the coronary arteries. A long, thin, flexible tube called a catheter is used to administer the X ray contrast agent at the desired area to be visualized. The catheter is threaded into an artery in the forearm, and the tip is advanced through the arterial system into the major coronary artery. X ray images of the transient radiocontrast distribution within the blood flowing inside the coronary arteries allows visualization of the size of the artery openings. The presence or absence of atherosclerosis or atheroma within the walls of the arteries cannot be clearly determined. Coronary angiography can visualize coronary artery stenosis, or narrowing of the blood vessel. The degree of stenosis can be determined by comparing the width of the lumen of narrowed segments of blood vessel with wider segments of adjacent vessel. One common cerebral angiographic procedure is neuro vascular digital subtraction angiography.
Өкпе ангиографиясы
Өкпе ангиографиясы өкпе тамырларының анатомиясын көрсету үшін қолданылады.
Pulmonary angiography is used to visualise the anatomy of pulmonary vessels.
Перифериялық ангиография
Ангиография көбінесе аяқтардағы қақырық немесе ауыруға шалдыққан, аяқтар мен табандарға қан ағынының төмендеуінен туындаған науқастарда тамырлардың тарылуын анықтау үшін де қолданылады; бүйрек стенозы бар (көбінесе жоғары қан қысымын тудырады) науқастарда және инсультті табу және емдеу үшін бас артерияларында да қолданылуы мүмкін. Бұл процедуралардың бәрі әдетте фемеральды артерия арқылы жасалады, бірақ брахиальды немесе қолтық артерия арқылы да орындалуы мүмкін. Табылған кез келген тарылулар баллондық ангиопластика, стент салу немесе атеректомия арқылы емделуі мүмкін.
Angiography is also commonly performed to identify vessels narrowing in patients with leg claudication or cramps, caused by reduced blood flow down the legs and to the feet; in patients with renal stenosis (which commonly causes high blood pressure) and can be used in the head to find and repair stroke. These are all done routinely through the femoral artery, but can also be performed through the brachial or axillary (arm) artery. Any stenoses found may be treated by the use of balloon angioplasty, stenting, or atherectomy.
Флюоресцеиндік ангиография
Флуоресцеиндік ангиография – қан тамырларына флуоресцентті бояуды жіберу арқылы жасалатын медициналық процедура. Бұл бояу көздің артқы бөлігіндегі қан тамырларын анықтап, оларды суретке түсіруге мүмкіндік береді. Бұл тест көз ауруларын басқару үшін жиі қолданылады.
Fluorescein angiography is a medical procedure in which a fluorescent dye is injected into the bloodstream. The dye highlights the blood vessels in the back of the eye so they can be photographed. This test is often used to manage eye disorders.
ОКТ ангиографиясы
Оптикалық когерентті томография (ОКТ) – көзді бейнелеуге, әсіресе торлық қабықты тесіп, оның астындағы микроқұрылымды көруге жақын инфрақызыл сәулелерді пайдаланатын технология. Көздің ОКТ-ангиографиясы (ОКТА) – торлық қабықтың қан тамырларының денсаулығын бағалау үшін ОКТ технологиясын қолданатын әдіс.
Optical coherence tomography (OCT) is a technology using near infrared light to image the eye, in particular penetrate the retina to view the micro structure behind the retinal surface. Ocular OCT angiography (OCTA) is a method leveraging OCT technology to assess the vascular health of the retina.
Микроангиография
Микроангиография ұсақ қан тамырларын көру үшін жиі қолданылады.
Microangiography is commonly used to visualize tiny blood vessels.
Асқынулар
Ангиография салыстырмалы түрде қауіпсіз процедура. Дегенмен, оның шағын және өте сирек кездесетін ауыр салдары болуы мүмкін. Ангиограммадан кейін күрт қозғалыс жасау операция жасалған жерде сәл ауырсынуға себеп болуы мүмкін, бірақ жүрек ұстамасы мен инсульт, көбінесе айналма жол операциясында болатындай, көбінесе болмайды.
Angiography is a relatively safe procedure. But it does have some minor and very few major complications. After an angiogram, a sudden shock can cause a little pain at the surgery area, but heart attacks and strokes usually do not occur, as they may in bypass surgery.
Ми ангиографиясы
Церебральдық ангиографиядағы, мысалы, цифрлық субтракциялық ангиографияда немесе контрасттық МРТ-дегі ауыр асқынулар да сирек кездеседі, бірақ оларға инсульт, анестетикке, басқа дәрі-дәрмектерге немесе контраст затқа аллергиялық реакция, аяқтағы қол жеткізу тамырларының бірінің бітелуі немесе зақымдануы, пункция жасалған жердегі псевдоаневризма, сондай-ақ тромбоз және эмболия пайда болуы жатады. Контраст инъекциясы жасалған жерде қан кету немесе көгалдану шағын асқынулар болып саналады, кейіннен қан кету де мүмкін, бірақ бұл сирек кездеседі.
Major complications in cerebral angiography such as in digital subtraction angiography or contrast MRI are also rare but include stroke, an allergic reaction to the anaesthetic other medication or the contrast medium, blockage or damage to one of the access veins in the leg, pseudoaneurysm at the puncture site; or thrombosis and embolism formation. Bleeding or bruising at the site where the contrast is injected are minor complications, delayed bleeding can also occur but is rare.
Қосымша қауіптер
Қолданылатын контраст зат әдетте бірнеше секундқа созылатын жылу сезімін тудырады, бірақ инъекция жасалған жерде күштірек сезілуі мүмкін. Егер пациент контраст затқа аллергиялық болса, әлдеқайда ауыр жағымсыз әсерлер болуы мүмкін; алайда, жаңа контраст заттардың қолданылуымен ауыр реакцияның қаупі 80 000 тексерудің бірінен де аз. Сонымен қатар, қан тамырлары тікелей инъекция жасалған жерде, сондай-ақ катетердің өту барысында тамырдың бойында зақымдануы мүмкін. Егер цифрлық азайту ангиографиясы қолданылса, қауіптер едәуір төмендейді, себебі катетерді қан тамырларына тым терең өткізу қажеттілігі болмайды, бұл зақымдану немесе бітелу мүмкіндігін азайтады.
The contrast medium that is used usually produces a sensation of warmth lasting only a few seconds, but may be felt in a greater degree in the area of injection. If the patient is allergic to the contrast medium, much more serious side effects are inevitable; however, with new contrast agents the risk of a severe reaction is less than one in 80,000 examinations. Additionally, damage to blood vessels can occur at the site of puncture/injection, and anywhere along the vessel during passage of the catheter. If digital subtraction angiography is used instead, the risks are considerably reduced because the catheter does not need to be passed as far into the blood vessels; thus lessening the chances of damage or blockage.
Инфекция
Таза емес процедураларда немесе инфарктталған немесе некроздық тіндердің (мысалы, эмболизация) пайда болуына әкелетін таза процедураларда антибиотиктерді профилактикалық түрде қолдану мүмкін. Көбінесе, әдеттегі диагностикалық ангиография таза процедура саналады. Профилактика инфекция жұққан ошақтан қан тамырларына инфекцияның таралуын болдырмау үшін де қолданылады.
Antibiotic prophylaxis may be given in those procedures that are not clean, or clean procedures that results in generation of infarcted or necrotic tissues such as embolisation. Routine diagnostic angiography is often considered a clean procedure. Prophylaxis is also given to prevent infection from infected space into blood stream.
Тромбоз
Артериялық пункциядан кейін тромбозға себеп болатын алты қауіп фактор бар: төмен қан қысымы, кішкентай артерия диаметрі, көп рет тесу әрекеттері, ұзақ кануляция уақыты, вазопрессорлық/инотроптық препараттардың енгізілуі және бүйірлік тесіктері бар катетерлерді қолдану.
There are six risk factors causing thrombosis after arterial puncture: low blood pressure, small arterial diameter, multiple puncture tries, long duration of cannulation, administration of vasopressor/inotropic agents, and the usage of catheters with side holes.