Ангиопластика – тамырларды кеңейтудің инвазивті емес әдісі. Жүрек тамырларының тарылуын, атеросклерозды емдеуге көмектеседі. PCI процедурасы туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тар артериялар мен тамырларды кеңейту процедурасы
Procedure to widen narrow arteries or veins
Ангиопластика, сондай-ақ баллондық ангиопластика және тері арқылы қан тамырларын кеңейту (PTA) деп те аталады, бұл тарылған немесе бітелген артериялар мен тамырларды кеңейту үшін қолданылатын, минималды инвазивті эндоваскулярлық процедура. Әдетте, бұл процедура артериялық атеросклерозды емдеу мақсатында жасалады. Ангиопластика қазіргі таңда тері арқылы жасалатын барлық қан тамырларына қатысты араласуларды қамтиды.
Angioplasty, also known as balloon angioplasty and percutaneous transluminal angioplasty (PTA), is a minimally invasive endovascular procedure used to widen narrowed or obstructed arteries or veins, typically to treat arterial atherosclerosis. Angioplasty has come to include all manner of vascular interventions that are typically performed percutaneously.
Коронарлық ангиопластика
Коронарлық ангиопластика – жүректің коронарлық артерияларында коронарлық жүрек ауруы кезінде кездесетін тарылған (стеноздық) артерияларды емдеуге бағытталған терапиялық процедура. Перикутандық коронарлық интервенция (ПКИ), немесе стент қойылатын коронарлық ангиопластика – жүрекке қан ағынын жақсарту үшін қолданылатын хирургиялық емес процедура. Тұрақты коронарлық ауруға ПКИ жасаудың стенокардия немесе кеуде қысылысы сияқты белгілерді айтарлықтай жеңілдететіні, соның салдарынан функционалдық шектеулерді азайтатыны және өмір сүру сапасын жақсартатыны көрсетілген.
A coronary angioplasty is a therapeutic procedure to treat the stenotic (narrowed) coronary arteries of the heart found in coronary heart disease. A percutaneous coronary intervention (PCI), or coronary angioplasty with stenting, is a non surgical procedure used to improve the blood flow to the heart. PCI for stable coronary disease has been shown to significantly relieve symptoms such as angina, or chest pain, thereby improving functional limitations and quality of life.
Перифериялық ангиопластика
Перифериялық ангиопластика – коронарлық артериялардың сыртындағы қан тамырларын кеңейту үшін баллонды пайдалану процедурасы. Ең көп қолданылатыны – перифериялық артерия ауруынан туындаған құрсақ, аяқ және бүйрек артерияларының атеросклероздық тарылуларын емдеу. Көбінесе перифериялық ангиопластика бағдарламалық сыммен, перифериялық стентилеумен және атеректомиямен бірге жасалады.
Peripheral angioplasty refers to the use of a balloon to open a blood vessel outside the coronary arteries. It is most commonly done to treat atherosclerotic narrowings of the abdomen, leg and renal arteries caused by peripheral artery disease. Often, peripheral angioplasty is used in conjunction with guide wire, peripheral stenting and an atherectomy.
Ағзаларды зақымдайтын созылмалы ишемия
Ангиопластика қанайналым жүйесі артерияларының нашарлауының (перифериялық артерия ауруының) ауыр сатыларын емдеу үшін қолданылады, бұл жағдаймен байланысты интермитенттік аяқ ауыруын (клаудикация) жеңілдетуге көмектеседі. Аяқтың ауыр ишемиясы кезінде байпас тамыр салу мен ангиопластиканы салыстыру (BASIL) зерттеуі, төменгі аяқ-қолдарының ауыр ишемиясы бар және екі процедураның бірін жасауға жарамды пациенттерде алдымен инфрингинальды байпас тамыр салу операциясы, содан кейін ангиопластика жасауды қарастырды. BASIL зерттеуі ангиопластиканың байпас тамыр салу операциясына қарағанда қысқа мерзімді жағымсыз салдарларының аз екенін көрсетті, бірақ ұзақ мерзімді нәтижелер байпас тамыр салу операциясының пайдалы екенін көрсетті. BASIL зерттеуінің нәтижелеріне сүйене отырып, ACCF/AHA ұсынымдары шарлы ангиопластиканы 2 жыл немесе одан аз өмір сүру күтімі бар немесе өз тамырлары жеткіліксіз пациенттерге ғана ұсынады. Егер пациенттің өмір сүру күтімі 2 жылдан асатын болса немесе өз тамырлары болса, алдымен байпас тамыр салу операциясы жасалуы мүмкін.
Angioplasty can be used to treat advanced peripheral artery disease to relieve the claudication, or leg pain, that is classically associated with the condition. The bypass versus angioplasty in severe ischemia of the leg (BASIL) trial investigated infrainguinal bypass surgery first compared to angioplasty first in select patients with severe lower limb ischemia who were candidates for either procedure. The BASIL trial found that angioplasty was associated with less short term morbidity compared with bypass surgery, however long term outcomes favor bypass surgery. Based on the BASIL trial, the ACCF/AHA guidelines recommend balloon angioplasty only for patients with a life expectancy of 2 years or less or those who do not have an autogenous vein available. For patients with a life expectancy greater than 2 of years life, or who have an autogenous vein, a bypass surgery could be performed first.
Бүйрек артериясының ангиопластикасы
Бүйрек артериясының тарылуы гипертониямен және бүйрек функциясының жоғалуымен байланысты. Бүйрек артериясының атеросклероздық бітелуін бүйрек артериясына стент қою арқылы немесе онысыз ангиопластика жасау арқылы емдеуге болады.
Renal artery stenosis is associated with hypertension and loss of renal function. Atherosclerotic obstruction of the renal artery can be treated with angioplasty with or without stenting of the renal artery.
Қалауша безінің ангиопластикасы
Каротид артериясының стенозын каротид эндартеректомиясына (КЭА) ұшырау қаупі жоғары пациенттерде ангиопластика және каротид стентін орнату арқылы емдеуге болады. Каротид эндартеректомиясы әдетте каротид артериясының стентін орнатудан артық деп есептелсе де, стент орнату сәулелену салдарынан туындаған стеноз немесе хирургиялық емдеуге жарамсыз каротид зақымданулары бар пациенттерге көрсетіледі.
Carotid artery stenosis can be treated with angioplasty and carotid stenting for patients at high risk for undergoing carotid endarterectomy (CEA). Although carotid endarterectomy is typically preferred over carotid artery stenting, stenting is indicated in select patients with radiation induced stenosis or a carotid lesion not suitable for surgery.
Веналық ангиопластика
Ангиопластика диализге қол жеткізуге әсер ететін веналық тарылуларды емдеу үшін қолданылады, сондай-ақ, дәрі жағалған баллондық ангиопластика, қарапайым баллондық ангиопластикаға қарағанда 6 айлық және 12 айлық өткізгіштік көрсеткіштері жақсырақ болып табылады. Ангиопластика кейде кеуде шығуы синдромы үшін жасалған декомпрессиялық операциядан кейін қалған қолтық асты венасының тарылуын емдеу үшін де қолданылады. Созылмалы обструктивті веналық ауруды емдеу үшін терең веналық стентирлеуге байланысты ұсыныстар шектеулі.
Angioplasty is used to treat venous stenosis affecting dialysis access, with drug coated balloon angioplasty proving to have better 6 month and 12 month patency than conventional balloon angioplasty. Angioplasty is occasionally used to treat residual subclavian vein stenosis following decompression surgery for thoracic outlet syndrome. There is a weak recommendation for deep venous stenting to treat obstructive chronic venous disease.
Қайтару
Ангиопластикадан кейін көптеген пациенттер түн бойы ауруханада бақыланады, бірақ ешқандай асқынулар болмаса, науқастар келесі күні үйлеріне жіберіледі. Катетер орны қан кету және ісіну үшін тексеріледі, сондай-ақ жүрек соғуы мен қан қысымы кешкі жарылу мен қан кетуді анықтау үшін бақыланады. Ангиопластикадан кейінгі қалпына келтіру процедурадан кейін бірнеше күн бойы физикалық белсенділіктен аулақ болудан тұрады. Науқастарға бір апта бойы ауыр зат көтеруден және күшті жаттығулардан сақтану ұсынылады. Жұмсақ баллонмен жасалған ангиопластикадан кейін пациенттерге екі аптаға дейін физикалық күш түсіруден немесе ұзақ спортпен айналысудан аулақ болу қажет. Бастапқы екі апталық қалпына келтіру кезеңінен кейін көптеген ангиопластикадан өткен пациенттер қауіпсіз түрде жаттығуларды аз қарқынмен бастауға болады. Жаттығу бағдарламасы кезең-кезеңімен ұсынылады, онда пациенттер бастапқыда күніне бірнеше қысқа жаттығулар орындайды, содан кейін біртіндеп оларды біреу немесе екеуге дейін ұзартады. Алдын алу шарасы ретінде, кез келген жоспарланған жаттығуды бастамас бұрын кардиологтың келісімі алу қажет. Жүрек тамырларын қатерсіз кеңейту (перкутандық коронарлық интервенция) кезіндегі жаттығуларға негізделген оңалту, қайталамалы стенокардияның, жаттығудың жалпы уақытының, ST сегментінің төмендеуінің және жаттығуға төзімділіктің жақсаруын көрсетті. Егер пациенттерде енгізу орнында ісіну, қан кету немесе ауырсыну пайда болса, қызба болса, әлсіз немесе құлағандай сезім пайда болса, қол немесе аяқтың температурасы немесе түсі өзгерсе, не демікпе немесе кеудеде ауырсыну сезімі пайда болса дереу медициналық көмекке жүгіну керек. Стентер орнатылған пациенттерге әдетте қос антитромбоциттік терапия (ҚАТ) тағайындалады, ол ацетилсалицил қышқылымен (аспиринмен) бірге қабылданатын клопидогрел сияқты P2Y12 ингибиторынан тұрады. Қос антитромбоциттік терапия (ҚАТ) жалаңаш металл стент орнатылғаннан кейін 1 ай, екінші буынның дәрілік элюциялы стенты орнатылғаннан кейін 3 ай және бірінші буынның дәрілік элюциялы стенты орнатылғаннан кейін 6-12 ай бойы ұсынылады.
After angioplasty, most patients are monitored overnight in the hospital, but if there are no complications, patients are sent home the following day. The catheter site is checked for bleeding and swelling and the heart rate and blood pressure are monitored to detect late rupture and hemorrhage. Angioplasty recovery consists of avoiding physical activity for several days after the procedure. Patients are advised to avoid heavy lifting and strenuous activities for a week. Patients will need to avoid physical stress or prolonged sport activities for a maximum of two weeks after a delicate balloon angioplasty. After the initial two week recovery phase, most angioplasty patients can begin to safely return to low level exercise. A graduated exercise program is recommended whereby patients initially perform several short bouts of exercise each day, progressively increasing to one or two longer bouts of exercise. As a precaution, all structured exercise should be cleared by a cardiologist before commencing. Exercise based rehabilitation following percutaneous coronary intervention has shown improvement in recurrent angina, total exercise time, ST segment decline, and maximum exercise tolerance. Patients who experience swelling, bleeding or pain at the insertion site, develop fever, feel faint or weak, notice a change in temperature or color in the arm or leg that was used or have shortness of breath or chest pain should immediately seek medical advice. Patients with stents are usually prescribed dual antiplatelet therapy (DAPT) which consists of a P2Y12 inhibitor, such as clopidogrel, which is taken at the same time as acetylsalicylic acid (aspirin). Dual antiplatelet therapy (DAPT) is recommended for 1 month following bare metal stent placement, for 3 months following a second generation drug eluting stent placement, and for 6–12 months following a first generation drug eluting stent placement.
Тарих
Ангиопластиканы алғаш рет 1964 жылы АҚШ-тың интервенциялық радиолог Чарльз Доттер сипаттады. Доттер қазіргі заманғы медицинаның негізін қалаушы болды. Ол шеттік артериялық ауруларды емдеуде алғаш рет қолданылған ангиопластика және катетер арқылы енгізілетін стентті ойлап тапты. 1964 жылдың 16 қаңтарында Доттер аяқ ампутациясынан бас тартқан, 82 жастағы, аяғы ісіп, гангренаға шалдыққан әйелдің тобықтық артериясының тар, локализацияланған стенозын тері арқылы кеңейтті. Стенозды жетекші сыммен және коаксиалды тефлон катетерлермен сәтті кеңейткеннен кейін, оның аяғына қан айналымы қайта келді. Артериясы екі жарым жылдан кейін пневмониядан қайтыс болғанға дейін ашық қалды. Чарльз Доттер «Интервенциялық радиологияның әкесі» ретінде танымал және 1978 жылы медицина саласындағы Нобель сыйлығына ұсынылды. Алғашқы тері арқылы жасалған коронарлық ангиопластика 1977 жылдың 16 қыркүйегінде неміс кардиологы Андреас Груенциг Цюрихте жасады. АҚШ-та алғашқы тері арқылы жасалған коронарлық ангиопластика сол күні (1 наурыз, 1978) Нью-Йорктегі Ленокс Хилл ауруханасында Саймон Х. Стерцер және Сан-Францискодағы Сент-Мэри ауруханасында Ричард К. Майлер жасады. Бұрынғы жылы, сондай-ақ Сан-Францискодағы Сент-Мэри ауруханасында Майлер мен Груенциг катетерлік концепцияны сынау үшін айналма жол операциясында дилатация жасады. Груенциг Цюрихтегі катетерлеу зертханасында алғашқы ПТКА-ны орындады. Ангиопластиканың бастапқы түрі – стентсіз «жай ғана балондық ангиопластика» (POBA) болды, 1980 жылдардың ортасында POBA-да кейде байқалатын кенеттен жабылудың алдын алу үшін жалаңаш металл стент ойлап табылғанға дейін. Бұл 1999 жылы Буэнос-Айресте жасалды. Ингемар Генри Лундквист қазір әлемдегі көптеген ангиопластика процедураларында қолданылатын сымға орнатылатын балондық катетерді ойлап тапты. Ангиопластиканың эксимерлік лазерлік коронарлық ангиопластика (ELCA) деп аталатын бір түрі артериядағы ұлпаның шағын бөліктерін, соның ішінде кеңейтілмейтін және өтіп кетуге болмайтын зақымдануларды жою үшін эксимерлік лазерлерді пайдаланады, бұл балонның артерия қабырғаларына плактарды тиімді қысуына мүмкіндік береді. Бұл жұмыс алғаш рет 1984 жылы жасалды, ал бұрынғы жұмыстар 1980-1983 жылдары Рангасвами Сринивасан, Сэмюэл Блум және Джеймс Дж. Уинн IBM-нің Т. Дж. Уотсон зерттеу орталығында ультракүлгін эксимер лазерінің биологиялық материалдарға тигізетін әсерін байқағанда жүргізілді. Олар қызығушылық танытып, лазердің таза, дәл кесулер жасайтынын анықтады, бұл нәзік операциялар үшін өте қолайлы болар еді. Бұл негізгі патентке әкелді және 2002 жылы Сринивасан, Блум және Уинн Ұлттық өнертапқыштар даңқына енгізілді. 2012 жылы команда мүшелері эксимер лазерімен байланысты жұмыстары үшін Президент Барак Обамадан Ұлттық технология және инновация медалін алды. Роберт Гинзбург 1984 жылы терең жамбас артериясының қатты тарылуы және аяқ-қолға қауіп төнуі бар науқасқа ELCA-ны алғаш рет қолданды.
Angioplasty was first described by the US interventional radiologist Charles Dotter in 1964. Dotter pioneered modern medicine with the invention of angioplasty and the catheter delivered stent, which were first used to treat peripheral arterial disease. On January 16, 1964, Dotter percutaneously dilated a tight, localized stenosis of the subsartorial artery in an 82 year old woman with painful leg ischemia and gangrene who refused leg amputation. After successful dilation of the stenosis with a guide wire and coaxial Teflon catheters, the circulation returned to her leg. The dilated artery stayed open until her death from pneumonia two and a half years later. Charles Dotter is commonly known as the "Father of Interventional Radiology" and was nominated for the Nobel Prize in medicine in 1978. The first percutaneous coronary angioplasty on an awake patient was performed in Zurich by the German cardiologist Andreas Gruentzig on September 16, 1977. The first percutaneous coronary angioplasties in the United States were performed on the same day (March 1, 1978) by Simon H. Stertzer at Lenox Hill Hospital in New York and Richard K. Myler at St. Mary's Hospital in San Francisco. During the previous year, also at St. Mary's Hospital in San Francisco, Myler and Gruentzig had performed dilatations in the setting of bypass surgery to test the catheter concept before Gruentzig performed the first PTCA in his catheterization lab in Zurich. The initial form of angioplasty was 'plain old balloon angioplasty' (POBA) without stenting, until the invention of bare metal stenting in the mid 1980s to prevent the abrupt closure sometimes seen with POBA.) in Buenos Aires, in 1999. Ingemar Henry Lundquist invented the over the wire balloon catheter that is now used in the majority of angioplasty procedures in the world. A subset of angioplasty, known as excimer laser coronary angioplasty (ELCA), uses excimer lasers to remove small amounts of tissue, including undilatable and uncrossable lesions, in the artery in order to allow the balloon to more effectively compress plaque into the artery walls. Such work was first developed in 1984 following earlier work in 1980–1983, when Rangaswamy Srinivasan, Samuel Blum and James J. Wynne at IBM's T. J. Watson Research Center observed the effect of the ultraviolet excimer laser on biological materials. Intrigued, they investigated further, finding that the laser made clean, precise cuts that would be ideal for delicate surgeries. This resulted in a fundamental patent and Srinivasan, Blum and Wynne were elected to the National Inventors Hall of Fame in 2002. In 2012, the team members were honored with National Medal of Technology and Innovation by the President Barack Obama for their work related to the excimer laser. Robert Ginsburg deployed the first used of ELCA in 1984 on a patient with severe stenosis of the deep femoral artery and a threatened limb.