Кіріспе
Камбоджаның Ангкор қаласында құмтастан жасалған ғибадатхана тауы – Оңтүстік-Шығыс Азия және Батыс Тынық мұхитында өсетін панданус түрі. Баконг ( ) – Камбоджаның қазіргі Сием Рип қаласының жанындағы Ангкорда Кхмер империясының билеушілері салған құмтастан жасалған алғашқы кхмер ғибадатхана тауы. Біздің заманымыздың 9-шы ғасырының соңғы онжылдықтарында ол қазір Ролуос деп аталатын аймақта орналасқан ежелгі Харихаралая қаласында король Индраварман I-нің ресми мемлекеттік ғибадатханасы болды. Баконг құрылымы сатылы пирамида нысанында, ерте кхмер ғибадатхана архитектурасының ғибадатхана тауы ретінде кеңінен танылды. Баконг пен Явадағы Боробудур ғибадатханаларының архитектуралық ерекшеліктеріндегі, мысалы, жоғарғы террасаларға апаратын қақпалар мен баспалдақтардағы айқын ұқсастық, Боробудурдың Баконгтың прототипі болғанын күшті дәлелдейді. Кхмер патшалығы мен Явадағы Сайлендра әулеті арасында байланыс болған деген болжам бар, олар Камбоджаға идеяларды ғана емес, Боробудурдың техникалық және сәулеттік ерекшеліктерін, соның ішінде аркалы қақпаларды жеткізген болуы мүмкін.
the species of pandanus native to Southeast Asia and the Western Pacific
Bakong ( ) is the first Khmer temple mountain of sandstone constructed by rulers of the Khmer Empire at Angkor near modern Siem Reap in Cambodia. In the final decades of the 9th century AD, it served as the official state temple of King Indravarman I in the ancient city of Hariharalaya, located in an area that today is called Roluos. The structure of Bakong took shape of stepped pyramid, popularly identified as temple mountain of early Khmer temple architecture. The striking similarity of the Bakong and Borobudur temple in Java, going into architectural details such as the gateways and stairs to the upper terraces, suggests strongly that Borobudur was served as the prototype of Bakong. Contact is inferred to have occurred between the Khmer kingdom and the Sailendra dynasty in Java, who would have transmitted to Cambodia not only ideas, but also technical and architectural details of Borobudur, including arched gateways in corbelling method.
Тарих
802 жылы Ангкордың бірінші патшасы Жаяварман II Камбоджаның тәуелсіздігін жариялады. Күрделі кезеңдерден өткен соң ол астанасын Харихаралая қаласында орнатты. Бірнеше онжылдықтан кейін оның ізбасарлары Анкордағы құмтастан салынған алғашқы ғибадатхана тауы ретінде Баконгты кезең-кезеңмен тұрғызды. Оның стеласындағы жазуда (K.826 классификациясы бойынша) 881 жылы Индраварман I патша ғибадатхананы Шива құдайына арнап, орталық діни нысаны – Шри Индрешвара аталған линганы қадірледі. Бұл линганың аты патшаның өзінің есімімен және Шиваға ("Ишвара") сілтеме жасайтын "ешвара" қосымшасының үйлесімінен құралған. Джордж Кодестің сөзіне сәйкес, девараджа культі патшалық биліктің заңдылығы ретіндегі құдайлық патшалық идеясынан тұрады, бірақ кейінгі авторлар бұл культ билеушінің жеке тұлғасына табынуды міндетті түрде қамтымайтынын айтады. Баконг Ангкордың мемлекеттік ғибадатханасы мәртебесін бірнеше жыл ғана сақтады, бірақ 12 немесе 13 ғасырлардағы қосымшалар оның тасталмағанын көрсетеді. 9 ғасырдың соңында Индраварманның ұлы және мұрагері Ясоварман I астананы Харихаралаядан қазіргі Ангкор деп белгілі Сием Риптің солтүстігіне көшірді. Ол Бахенг деп аталатын жаңа ғибадатхана тауының төңірегінде Яшодхарапура жаңа қаласын құрды.
Сайт
Баконгтың аумағы 900 метрге 700 метр жетеді, және ол шығыстан батысқа қарай бағытталған негізгі осімен екі ормен бөлінген үш концентрлі қоршаудан тұрады. Сыртқы қоршауда қабырға да, гопурам да жоқ, оның шекарасын сыртқы ор белгілейді, ол бүгінде ішінара ғана көрінеді. Қазіргі кездегі NH6 тас жолы екінші қоршаудың жиегімен өтеді. Ішкі ор 400x300 метрлік аумақты бөліп, латериттен жасалған қабырғаның және төрт крест тәрізді гопурамның қалдықтарын қамтиды, ал оны жеті басты нагалармен шектелген кең топырақ жол кесіп өтеді – нагалар көпірінің эскизі сияқты. Екі ордың арасында кірпіштен салынған 22 серіктей храмның қалдықтары бар. Латерит қабырғамен шектелген ең ішкі қоршау 160 метрге 120 метр өлшемде, және орталық храм пирамидасын және әр жағында екіден сегіз кірпіш храм мұнарасын қамтиды. Қоршаудың ішінде сонымен қатар бірнеше кішігірім ғимараттар да орналасқан. Шығыс гопурасының сыртында заманауи будда ғибадатханасы орналасқан. Пирамиданың өзі бес деңгейлі, ал оның негізі 65x67 метрді құрайды. Ол Морис Глайз 1930 жылдардың соңында анастилоз әдісімен қайта жаңартылды. Оның үстінде әлдеқайда кейінгі кезеңге жататын бір мұнара орналасқан, ал оның сәулеттік стилі 9 ғасырдағы Харихаралая негіздеріне емес, 12 ғасырдағы Ангкор-Ват храм қаласына тән. Бір кезде пирамида балшықтан жасалған рельефтік өрнектермен жабылған болуы мүмкін, бірақ бүгінде олардың тек фрагменттері ғана сақталған. Асуралардың шайқасқан фрагменті сияқты көрінетін бір көрініс, мүсіндердің жоғары сапалы болғанын көрсетеді. Пирамиданың төменгі үш деңгейінің бұрыштарында қорғаушы ретінде үлкен тас піл мүсіндері орналасқан. Арыстан мүсіндері баспалдақтарды күзетіп тұрады.