Кіріспе

Чех ақсүйек әулеті

Кинский әулеті (бұрынғы Vchynští, жекеше Vchynský чех тілінде; кейіннен (қазіргі чех тілінде) Kinští, жекеше Kinský; Kinsky von Wchinitz und Tettau) – Богемия Корольдігінен шыққан танымал чех ақсүйек әулеті. Отыз жылдық соғыс кезінде Кинскийлер әулеті ұсақ ақсүйектерден графтық (1628) және кейіннен Габсбургтер билігі тұсында князьдік мәртебеге (1747) көтерілді. «Алманах де Гота» кітабында тіркелген бұл әулет Австрия-Мажарстанның ең көрнекті әулеттерінің бірі саналады.

Тарих

Орта ғасырдағы романтикалық аңыз бойынша, Кинский әулетінің тарихы Богемияда 1000 жылдан астам бұрын басталды. Патшаның әдемі қызы орманға аң аулауға шыққанда, қасқырлардың тобы шабуыл жасады. Оның барлық қызметшілері қорқынышты көріністен қашқан, бірақ бір жас жігіт ғана қалды. Ол қасқырларды өлтіріп, қалғандарын қуып шығып, ханшайымды құтқарды. Алғыс айтып, қыздың әкесі сол жігіттің абыройын арттырып, оған үш қасқыр тісінен тұратын герб сыйлады – оның батылдығының нышаны ретінде.

Көтеріліңіз

Бұл кланның ата-бабасы туралы алғашқы нақты мәлімет 1237 жылы, Премислид әулетінен шыққан Богемия королі Венеслав I билігінде жазылған. Келесі үш ғасыр бойы олар Литомерице қаласына жақын, Вчиница (Вхиница) ауылы маңындағы Богемияның солтүстік-батысындағы шағын дворяндар болып тіршілік етті. Вчиница иелігі 1596 жылы Габсбург императоры Рудольф II тарапынан расталды, ал 1611 жылы отбасының бір өкілі, Вчиницалық Радслав Вчинский аға, иелік алғаннан кейін Богемияның жер мәжілісіне (zemský sněm) мүше болды. Отбасының даңққа көтерілуі католиктер мен протестанттар арасындағы діни қақтығыстардың шиеленіскен кезеңінде басталды, бұл Богемия үшін отыз жылдық соғыстағы апатқа әкелді: Радславтың жүрегі туған інісі, патшалық шенеунік Вилем Кинский, 1618 жылы Прага тастау оқиғасына әкелген император Фердинанд II-ге қарсы протестанттық көтеріліске қатысты. Вилем, нәтижесіз, Веттин әулетінен шыққан Саксонияның курфюрсті Джон Георг I-ге Богемия тәжін ұсынған дворяндардың бірі болды. 1620 жылы Чехия тәуелсіздігін жоғалтқаннан кейін (Ақ тау шайқасы), жергілікті протестант аристократиясының көп бөлігі қуылды және олардың мүліктері католиктік Габсбург әулетіне адал дворяндарға берілді, ол өз мүліктерін сақтап қана қоймай, 1628 жылы граф (граф) шеніне де көтерілді. Липалық Альжбета (Елизавета) Трчкаға үйлену арқылы ол 1634 жылы Чеб қаласында қаза тапқан императордың бас генерал-фельдмаршалы Альбрехт фон Валенштейннің жекжаттысы болды. Отбасының бір тармағы 1747 жылы император Мария Терезия тарапынан Киелі Рим империясының ханзадасы етіп жарияланды. Отбасының көптеген мүшелері Габсбург монархиясында және кейіннен Австрия империясында жоғары дипломатиялық немесе әскери лауазымдарда қызмет етті.

Конфискация және қалпына келтіру

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, республика президентінің жарғысымен әулеттің князьдік (Choceň) тармағының иеліктері тәркіленді, себебі марқұм князь Ульрих (1893–1938) өзінің жарияланған неміс ұлты және Судет немісі партиясымен белсенді ынтымақтастығы үшін кінәландырылды. Басқа тармақтардың – Костелец пен Хлюмек – иеліктері, нацистердің неміс оккупациясы кезінде тәркіленген болатын, 1945 жылдан кейін қайтарылды, бірақ тағы да тәркіленді, бұл жолы 1948 жылы биліктегі Коммунистік партия тарапынан. Барқыт революциясынан және коммунизмнің құлауынан кейін бірнеше иелік – мысалы, Карлова Коруна сарайы мен Кост сарайы – отбасыға қайтарылды. 2003 жылдан бастап князьдік тармақтың үлкен ұлы, князь Ульрихтің ұлы Франц Ульрих, 1945 жылы тәркіленген мүлікті қайтару үшін Чехия Республикасын сотқа берді, өйткені ол тәркілеудің оның отбасын Чехословакияға қарсы тарихи сатқын және нацистік оккупация кезінде ерікті түрде ынтымақтасқан деп таңбалауға бағытталғанын айтты. Кинский отбасы мұндай айыптамаларды жоққа шығарды, князь Франц Ульрихтің әкесі қайтыс болған кезде екі жаста болғанын және ол әкесінің қайтысынан кейін анасы, ханшайым Кински (баронесса Матильда фон дем Бусше Хадденхаузен – отбасының Гитлерге қарсы қастандық жоспарлаған деген қаңтарлы) бірге оккупацияланған елден шығып, Аргентинаға жер аударып кеткенін мәлімдеді. 2005 жылғы Чехия Конституциялық сотының шешіміне сәйкес, кемінде коммунистік төңкеріске дейін (1948) жасалған экспроприациялар заңды. Принц Франц Ульрих 2009 жылы Буэнос-Айресте қысқа аурудан кейін қайтыс болды, одан кейін оның жесірі, графня Лена Хуттен Чяпска қалды. Ол өзінің атағын, мүлкін және Чехия мемлекетіне қарсы апелляцияларын ұлы Карлға ("Чарли") және үш немересіне мұра етіп қалдырды.

Тұрғын үйлер

Габсбург монархиясының көптеген аристократиялық отбасылары сияқты Кинскилер де ірі жер иелері және өнерді қолдаушылар болды. Олар 1713 және 1716 жылдар аралығында танымал сәулетші Иоганн Лукас фон Хильдебрандтты Венадағы Кински сарайы резиденциясын салуға шақырды, ол 1987 жылға дейін отбасының меншігінде болды. Бұл үйден басқа, 18 ғасырдан бастап отбасы Праганың Ескі қала алаңындағы алып барокколық Кински сарайына да ие болды. Отбасының тағы бір үйі – 19 ғасырда неоготика стилінде қайта жаңартылған ортағасырлық богемиялық бекініс Чочень шатосы. Бұл үйлердің бәрі құнды қазыналар мен артефакттарға толы болды. 1945 жылы Чехословакияда тәркілену салдарынан отбасы мүлкінің көп бөлігін жоғалтты, бірақ 1990 жылдан кейін Карлова Коруна шатосы мен Кост қамалы отбасына қайтарылды. Кинскилер сондай-ақ, Төменгі Австриядағы Геденрайхштейн ордасына ие, оны олар мұрагерлікпен алды.

Бетховенді қолдау

Өнерді қолдаушы ретінде, эрцгерцог Рудольф және ханзада Иосиф Лобковицпен бірге Фердинанд Кинский Людвиг ван Бетховенге жылдық 4000 флорин жалақының 1800 флоринін төлеуге үлес қосты. Фердинанд өзінің үлесін Бетховен 1827 жылдың наурыз айында қайтыс болғанға дейін зейнетақы түрінде төленуін қамтамасыз етті.

Ұрғашы тұқым шаруашылығы

1723 жылы император Карл VI Кински әулетіне асыл тұқымды шаруашылықтарын дамытуды және империяның элиталық кавалериялық полктерінің офицерлеріне арналған жоғары сапалы жылқылар өсіруді тапсырды. 1776 жылы Кински жылқысының сапасы Англиядан әкелінген тұқымдық мал арқылы одан әрі жақсартылды. 1838 жылы граф Октавиан Кинский Еуропа бойынша жоғары жылқы сапасымен танымал болған Кински тұқымын одан да кеңейтті.