Терезе салық тарихы

Кіріспе

Үйдің терезелерінің санына негізделген мүлік салығы "Windows tax", компьютерде алдын ала орнатылған Microsoft Windows бағасы үшін қолданылатын термин. Терезе салығы – үйдегі терезелер санына байланысты алынатын мүлік салығы. 18-19 ғасырларда Англия, Франция және Ирландияда маңызды әлеуметтік, мәдени және сәулеттік фактор болды. Салықтан қашу үшін сол дәуірдегі кейбір үйлердің терезелері кірпішпен қапталған (кейін қайтадан шынымен жабылуы мүмкін). Англия мен Уэльсте 1696 жылы, ал Шотландияда 1748 жылдан бастап енгізілді. Екі елде де 1851 жылы күші жойылды. Францияда 1798 жылы орнатылып, 1926 жылы алынып тасталды.

Тарих

Бұл салық 1696 жылы Англия мен Уэльсте король Уильям III кезінде енгізілген және салық төлеушінің әл-ауқатына қарай салық салу мақсатында жасалған, бірақ сол кезде табыс салығы идеясымен байланысты туындаған даулардан аулақ болу үшін. Ол кезде Ұлыбританияда көптеген адамдар табыс салығына принцип бойынша қарсы болды, себебі жеке табыс туралы ақпаратты жариялау жеке өмірге мемлекеттік араласуды білдіретін және жеке бостандыққа қауіп төндіретін жайттарға алып келуі мүмкін еді. Бірінші тұрақты британдық табыс салығы 1842 жылға дейін енгізілмеді, және бұл салық 20-шы ғасырға дейін де даулы болып келді. Терезе салығы енгізілген кезде ол екі бөліктен тұрды: әр үйге екі шиллингтік (£) біржолғы үй салығы және үйдегі оннан астам терезе саны үшін айнымалы салық. Оннан жиырмаға дейін терезесі бар үйлер қосымша төрт шиллинг (£) төлейтін болса, жиырмадан астам терезесі бар үйлер қосымша сегіз шиллинг (£) төлейтін. 1709 жылы Англия мен Шотландияның бірігуімен салықтар үйлестіріліп, 30 немесе одан да көп терезесі бар үйлер үшін 20 шиллингтік жаңа ең жоғары мөлшерлеме енгізілді. 1747 жылы 2 шиллингтік біржолғы мөлшерлеме терезе салығынан жеке салық ретінде бөлінді және терезе салығын есептеу тәсілі өзгертілді. 6 пенни 10-14 терезесі бар үйдің әр терезесі үшін, 9 пенни 15-19 терезесі бар үйдің әр терезесі үшін, 20 немесе одан көп терезесі бар үйдің әр терезесі үшін 1 шиллинг алынатын болды. 1758 жылы біржолғы алым 3 шиллингке дейін көтерілді. 1766 жылы салық салынатын терезелердің саны жетіге, ал 1825 жылы сегізге өзгертілді. 1778 жылы тұрақты мөлшерлеме айнымалы мөлшерлемеге, мүліктің құнына байланысты өзгертілді. Кедейлік себептерімен шіркеу немесе кедейлерге көмектесу салығын төлеуден босатылған адамдар терезе салығынан босатылды. Терезе салығы салыстырмалы түрде көзге түспейтін және бағалау оңай болды. Манчестер Корольдік ауруханасы 1841 жылы аурухана қызметкерлері орналасқан бөлмелердің терезелері үшін терезесіне 1/9 пенниден салық төлеуге міндетті болды, барлығы 1 фунт 9 пенни. Сүтханалар, ірімшік бөлмелері және сүт жинайтын үйлер сияқты кейбір бөлмелер, егер олар анық белгіленген болса, салықтан босатылды, және мұндай бөлмелердің атаулары есік жолақтарына қашап таңбаланған кезде кездесуі мүмкін. Үйдің үлкенірек болған сайын, оның терезелері де көбірек болады, демек тұрғындары одан да көп салық төлейді. Дегенмен, бұл салық халыққа ұнамай қалды, өйткені оны кейбіреулер "жарық пен ауаға" салынған салық деп қарады. Адам Смит "Халықтардың байлығы" кітабында терезе салығын салық салудың әртүрлі формаларының бірі ретінде қысқаша талқылады. Смит салықтың салыстырмалы түрде зиянсыз екенін атап өтті, өйткені оның бағалауы бағалаушының тұрғын үйге кіруін қажет етпеді - ғимараттың терезелерін сырттан санауға болады. Алайда, Смит басқалар салықтың теңсіздігіне қарсы екенін, өйткені ол кедейлерге пропорционалдық емес әсер етеді деп ойлаған. Смиттің өзі салықтың жалға алу ақысын төмендетуге әсер ететінін байқаған. Шотландияда 1748 жылдан бастап терезе салығы енгізілді. Үйдің кем дегенде жеті терезесі немесе кем дегенде 5 фунт стерлингтік жалдама төленуі керек еді. Терезелер қабырғамен толтырылған болса, бұл салық салумен байланысты болмауы мүмкін, бірақ баспалдақтардың, каминдердің орналасуын немесе ғимараттың фасадының симметриясын сақтау мақсатын көрсетеді. Осыған ұқсас салық 1798 жылдан 1926 жылға дейін Францияда да қолданылған. Англияда 1850-51 жылдың қысында салықты жою бойынша күшті науқан жүргізілді, және ол 1851 жылдың 24 шілдесінде жойылды, оның орнына тұрғын үйлерге салық салынды. Шотландияның терезе салығы да сол уақытта жойылды. "Күндіз тонау" деген сөз терезе салығынан пайда болды деп есептеледі, бірақ бұл пікірді қолдайтын ғылыми дәлелдер жоқ. Басқа бір байланысты идея - бұл салық еуропалықтарды кірпішпен қапталған терезелерді пайдалануға шабыс тартты, дегенмен бұл шындыққа сәйкес келмейді, өйткені соқыр терезелер кем дегенде орта ғасырдан бері эстетикалық мақсаттар үшін қолданылып келген, мысалы, 757 жылы салынған Керч, Қырымдағы Әулие Иоанн шіркеуінде. Еуропада 1600-жылдардан бері салықтан қашу үшін терезелер кірпішпен қапталған.

The tax was introduced in England and Wales in 1696 under King William III and was designed to impose tax relative to the prosperity of the taxpayer, but without the controversy that then surrounded the idea of income tax. At that time, many people in Britain opposed income tax, on principle, because the disclosure of personal income represented an unacceptable governmental intrusion into private matters, and a potential threat to personal liberty. The first permanent British income tax was not introduced until 1842, and the tax remained controversial into the 20th century. When the window tax was introduced, it consisted of two parts: a flat rate house tax of two shillings per house (equivalent to £ in ), and a variable tax for the number of windows above ten in the house. Properties with between ten and twenty windows paid an extra four shillings (equivalent to £ in ), and those above twenty windows paid an extra eight shillings (equivalent to £ in ). In 1709, with the union of England and Scotland, taxes were harmonised and a new top rate of 20s total was introduced for houses with 30 or more windows. In 1747 the 2s flat rate was detached from the window tax as a tax in its own right and the way the window tax was calculated was altered. 6d was charged for each window in a house with 10–14, 9d for each window in a house with 15–19, 1s for every window in a house with 20 or more. In 1758 the flat rate charge was increased to 3s. The number of windows that incurred tax was changed to seven in 1766 and eight in 1825. The flat rate tax was changed to a variable rate, dependent on the property value, in 1778. People who were exempt from paying church or poor rates, for reasons of poverty, were exempt from the window tax. Window tax was relatively unintrusive and easy to assess. Manchester Royal Infirmary had to pay a tax of 1/9d per window on the windows of the rooms occupied by staff of the infirmary in 1841—a total of £1 9/9d. Certain rooms, particularly dairies, cheese rooms and milkhouses, were exempt providing they were clearly labelled, and it is not uncommon to find the name of such rooms carved on the lintel. The bigger the house, the more windows it was likely to have, and the more tax the occupants would pay. Nevertheless, the tax was unpopular, because it was seen by some as a tax on "light and air". In The Wealth of Nations, Adam Smith briefly discussed the window tax as one case among various forms of taxation. Smith observed that the tax was relatively inoffensive because its assessment did not require the assessor to enter the residence—a building's windows could be counted from the outside. On the other hand, Smith reported that others objected to the tax on the grounds of its inequality, since it was thought to have a disproportionate impact on the poor. Smith himself observed that the tax's effect was to lower rent. In Scotland, a window tax was imposed after 1748. A house had to have at least seven windows or a rent of at least £5 to be taxed. Windows that have been filled with masonry may have no connection to taxation, but reflect the location of staircases, fireplaces or for purposes of maintaining the symmetry of a building facade. A similar tax also existed in France from 1798 to 1926. There was a strong agitation in England in favour of the abolition of the tax during the winter of 1850–51, and it was accordingly repealed on 24 July 1851, and a tax on inhabited houses substituted. The Scottish window tax was abolished at the same time. The saying "daylight robbery" is popularly believed to originate with the window tax, but there appears to be no scholarly support for this. Another associated idea is that the tax inspired Europeans to begin using bricked up windows, although this is most likely untrue, as blind windows were used for aesthetic purposes since at least the medieval period, such as on the Church of Saint John the Baptist, Kerch, Crimea, built in 757 AD. Windows were also bricked up in Europe from the 1600s to avoid taxes.