Жозеф Понятовский: Франция маршалы және Польша князі
Józef Poniatowski
Жозеф Понятовский – Франция маршалы, Польша князі (1763-1813). Наполеон соғыстарындағы әскери саяхаты, Польша-Ресей соғысы, және оның мансабы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз маршалы және поляк князі (1763–1813)
French Marshal and Polish prince (1763–1813)
Князь Йозеф Антони Пониатовский (7 мамыр 1763 – 19 қазан 1813) – поляк генералы, соғыс министрі және армия бастығы, Наполеон соғыстары кезінде Франция империясының маршалы болған. Польша королі Станислав Августтың туысы, Пониатовский әскери мансабын 1780 жылы Австрия армиясында бастады, онда ол полковник шеніне жетті. 1789 жылы Австрия қызметінен кеткен соң, ол туысының өтініші бойынша поляк армиясына қосылды. Пониатовский, енді генерал-майор және Корольдік гвардиясының қолбасшысы, 1792 жылғы поляк-ресей соғысына қатысып, Зеленце шайқасында тәждік әскерді жеңіске жеткізді. 1792 жылы король Тарговицкая конфедерациясын қолдағаннан кейін, Пониатовский отставкаға кетуге мәжбүр болды. 1794 жылы ол Костюшко көтерілісіне қатысып, Варшаваны қорғауды өз міндетіне алды, осының салдарынан Ресей билігі оны 1798 жылға дейін жер аударып жіберді. 1807 жылы Наполеон Бонапарт Варшава герцогтігін құрғаннан кейін Йозеф Пониатовский соғыс министрі болып тағайындалды. Ол 16 000 сарбаздық әскерге 1809 жылдың сәуірінен қазан айына дейінгі Австрия-Польша соғысында басшылық етті және Рашин шайқасында үлкен әрі тәжірибелі австриялық әскерге қарсы тактикалық жеңіске жетті. Одан кейін поляк әскері Галиция аумағына басып кірді. Соғыс поляктардың жеңісімен аяқталды, бұл Герцогтіктің Польшаның бөлінісі кезінде жоғалтқан жерлерін қайтаруға мүмкіндік берді. Франция императоры Наполеон I-дің адал одақтасы және қолдаушысы болған Пониатовский 1812 жылы Ресейге жасалған француз шапқыншылығына ерікті түрде қатысты. Мәскеу үшін болған шайқаста алған жарақаты салдарынан ол Варшаваға қайта оралуға мәжбүр болды, онда Германияда соғысуға дайындалған поляк әскерін қайта құрумен айналысты. Наполеон Лейпцигте (1813) "Халықтар шайқасында" жеңілгеннен кейін француз армиясының шегінуін қамтамасыз ете отырып, Пониатовский бірнеше рет жараланып, Эльстер өзенінде суға батып қайтыс болды.
Prince Józef Antoni Poniatowski (; 7 May 1763 – 19 October 1813) was a Polish general, minister of war and army chief, who became a Marshal of the French Empire during the Napoleonic Wars. A nephew of king Stanislaus Augustus of Poland , Poniatowski began his military career in 1780 in the Austrian army, where he attained the rank of colonel. In 1789, after leaving Austrian service, he joined the Polish army at the request of his uncle. Poniatowski, now in the rank of major general and commander of the Royal Guards, took part in the Polish–Russian War of 1792, leading the crown forces at the victorious Battle of Zieleńce. After the king's support for the Targowica Confederation of 1792, Poniatowski felt compelled to resign. In 1794 he participated in the Kościuszko Uprising and took charge of defending Warsaw for which the Russian authorities subsequently exiled him until 1798. In 1807, after Napoleon Bonaparte established the Duchy of Warsaw, Józef Poniatowski was appointed the minister of war. He commanded a 16,000 strong army during the Austro Polish War (April to October 1809) and achieved tactical success over a larger and more experienced Austrian force in the Battle of Raszyn. There followed a Polish advance into the territory of Galicia. The conflict ended with a Polish victory, which allowed the Duchy to recover some of the lands lost in the Partitions of Poland. A staunch ally and supporter of Emperor Napoleon I of France, Poniatowski voluntarily took part in the French invasion of Russia of 1812. Injuries received during the fighting for Moscow eventually forced his return to Warsaw, where he worked on the reconstruction of the Polish forces intended to fight in Germany. Covering the retreat of the French army after Napoleon lost the "Battle of the Nations" at Leipzig (1813), Poniatowski was repeatedly wounded and drowned in the Elster river.
Австрияның алғашқы жылдары және Осман империясымен соғыс
Принц Йозеф Антони Пониатовский дүниеге Австрияның Вена қаласындағы Кинский сарайында келді. Ол Венаның Шоттенкирхе шіркеуінде крещениеден өтті. Ол Польшаның соңғы патшасы Станислав II Августтың (шын есімі Станислав Пониатовский) ағасы Анджей Пониатовскийдің ұлы және Австрия қызметіндегі фельдмаршал болды. Оның анасы – Мария Терезия Кинская фон Вхиниц унд Теттау, Мария Терезия сарайындағы қызметкер, ықпалды чех-австриялық аристократ отбасының мүшесі. Әкесі Йозеф он жасқа келгенде қайтыс болды, содан кейін Станислав Август оның қамқоршысы болды және олар өмір бойы жақын қарым-қатынаста болды. Мария Тереза Йозефтің үлкен әпкесі, сондай-ақ Мария Терезаның құдасы болды, императрицаның құрметіне оған осы есім берілген. Йозеф Венада туып өсті, бірақ анасымен Прагада және кейіннен Варшавада патша ағасымен де уақыт өткізді. «Ескі тәртіп» қоғамында тәрбиеленген ол француз тілінде оқыды және анасымен сол тілде сөйлесті. Ол сонымен қатар поляк, неміс және кейін орыс тілдерін үйренді. Бала кезінде ол «Принц Пепи» деген лақап атын алды, бұл Йозефтің чех тіліндегі кішірек түрі. Ол әскери мансапқа дайындалды, бірақ сонымен қатар клавишті аспаптарда ойнауды үйренді және кейіннен әскери наурыздар кезінде де өзімен бірге алып жүретін портативті аспабы болды. Станиславтың ықпалымен Пониатовский өзін поляк азаматы деп санады және 26 жасында поляк армиясына ауысты. Венада ол Мария Терезаның қосылуына қатысты, онда Польша патшасының өкілі ретінде болды. 1787 жылы ол Станислав Августпен бірге Канев пен Киевке Екатерина Ұлымен кездесу үшін сапарлады. Әскери мансапты таңдаған Пониатовский Австрия императорлық армиясына қосылды, онда 1780 жылы лейтенант болып тағайындалды, 1786/1788 жылдары полковник болып көтерілді және 1788 жылы Австрия Осман империясына қарсы соғыс жариялағанда император Иосиф II-нің көмекшісі болды. Пониатовский сол соғыста шайқасты және 1788 жылғы 25 сәуірде Шабацты басып алу кезінде өзін ерекшелендірді, онда ол ауыр жарақат алды. Шабацта ол сондай-ақ жас әріптесі Карл Филипп Шварценбергтің өмірін сақтап қалды. Кейін олардың әскери жолдары достар және жаулар ретінде бірнеше рет қиылысты, ал Пониатовскийдің мансабының соңында Шварценберг Лейпциг шайқасында Пониатовскийдің қазасына себеп болды.
Prince Józef Antoni Poniatowski was born in Vienna, Austria in the Palais Kinsky He was baptized in Vienna's Schottenkirche. He was the son of Andrzej Poniatowski, the brother of the last king of Poland Stanislaus II Augustus (born Stanisław Poniatowski), and a field marshal in the service of Austria. His mother was Countess Maria Theresia Kinsky von Wchinitz und Tettau, a lady in the court of Maria Theresa belonging to the influential Czech Austrian aristocratic family. His father died when Józef was ten, Stanislaus Augustus then became his guardian and the two enjoyed a close personal relationship that lasted for the rest of their lives. Maria Theresa was a godmother of Józef's older sister, who was also named Maria Teresa, after the Empress. Józef was born and raised in Vienna, but also spent time with his mother in Prague and later with his uncle the king in Warsaw. Brought up in the "ancient regime" society, he was tutored in French, and spoke to his mother in that language. He also learned Polish, German and later, Russian. As a child he acquired the nickname "Prince Pepi", the Czech diminutive form of Joseph. He was trained for a military career, but also learned how to play keyboard instruments and had a portable one which he carried with him later even during military campaigns. It was because of Stanislaus' influence that Poniatowski chose to consider himself a Polish citizen and he transferred to the Polish army at the age of 26. In Vienna, he represented the Polish king at the funeral of Maria Theresa. In 1787 he travelled with Stanislaus Augustus to Kaniov and Kiev, to meet with Catherine the Great. Having chosen a military career, Poniatowski joined the Austrian imperial army, where he was commissioned lieutenant in 1780, in 1786/1788 promoted to colonel, and, when Austria declared war against the Ottoman Empire in 1788, he became an aide de camp to Emperor Joseph II. Poniatowski fought in that war and distinguished himself at the storming of Šabac on 25 April 1788, where he was seriously wounded. At Šabac he also reportedly saved the life of a younger colleague, Prince Karl Philipp Schwarzenberg. Later their military paths crossed repeatedly, as friends and foes, and at the end of Poniatowski's career Schwarzenberg delivered the crushing blow at the Battle of Leipzig in which Poniatowski was killed.
Польшаның әскери қызметі және 3 мамыр Конституциясын қорғау
Польша армиясы қайта ұйымдастырылған кезде оның ағасы Станислав II Август пен Сейм шақырған соң, Пониатовский Польшаға оралды. Патша бұл көшіру үшін Австрия билігімен алдын ала келісім жасасқан болатын, бұл оның немере інісінің көшіруге дайындығына байланысты болды. 1789 жылдың қазан айында Тадеуш Костюшко және тағы үш адаммен бірге Пониатовский генерал-майор дәрежесін алды, Украинадағы дивизияның командирі болып тағайындалды және өзін кішкентай және ұзақ уақыт бойы назардан тыс қалған Польша-Литва одақтастығының армиясын қайта құруға арнады. Бұл төрт жылдық Сеймнің 1791 жылы 3 мамырдағы Конституцияны жариялаумен аяқталған талқылау кезеңінде болды. Пониатовский реформаларды қызу қолдап, Конституцияның достары қауымдастығының мүшесі болды. Құжаттың қабылдануын Принцтің қолбасшылығындағы әскери күштер ішінара қамтамасыз етті, олар соңғы іс жүргізу кезінде Корольдік қаланы қоршады. Ол өзі де бір топ сарбаздармен бірге бөлмеде тұрды. 1792 жылы 6 мамырда Пониатовский генерал-лейтенант және Украинадағы поляк армиясының қолбасшысы болып тағайындалды. Онда князь Юзефке Австрия қызметінен келген досы Костюшко мен Михаль Вильхорски көмектесті. Жаудың саны мен қару-жарағынан қатты кем болған ол әрдайым кері шегінуге мәжбүр болды, бірақ әрдайым әрбір тиімді нүктені қорғап, орыстар тым жақын келгенде оларға қарсы шабуыл жасап, бірнеше маңызды жеңіске жетті. 18 маусымдағы Зеленце шайқасы Иоанн III Собиескиден бері поляк күштерінің алғашқы үлкен жеңісі болды. Польшалық колонналардың бірі әлсіреп қалғанда, Пониатовский жеке өзі шайқасқа араласты. Жеңісті атап өту және осы оқиғаның естелігін сақтау үшін Польша патшасы Virtuti Militari орденін құрды, ол бірінші рет Пониатовский мен Костюшконы марапаттады. 18 шілдеде Костюшко мен оның сарбаздары жүргізген Дубиенка шайқасында Оңтүстік Буг өзенінің жағасы төрт есе көп күштерге қарсы бес күн бойы қорғалды. Польша әскерлері Варшаваға жиналып, жалпы ұрысқа дайындалды. Сол жерде бас қаладан келген хабаршы бас қолбасшыға король Станиславтың Ресейге жақтас Тарговицкий конфедерациясына қосылғанын және оған поляк армиясының да қосылатынын мәлімдеді. Барлық соғыс қимылдары тоқтатылуы тиіс еді. Әскер ханзада Жозефке адал болып қалды және ол патшаны ұрлауды қамтитын төңкеріс жасауды ойлады, бірақ қарама-қайшылықты бұйрықтар бергеннен кейін, ол мұны жасамауға шешім қабылдады. Саяси жағдайдан қысылған деп саналған ол 26 шілдеде Маркусовтағы соңғы шайқаста өз өлімін іздеді, бірақ құтқарылды. Ашулы, бірақ нәтижесіз наразылықтан кейін Пониатовский және басқа да поляк генералдарының көпшілігі өздерінің лауазымдарынан кетіп, әскерден кетті. Қоштасу ретінде князь Йозефтің сарбаздары ескерткіш медаль жасап, алғыс білдірді және Прагада князьдің анасына осындай ұлы ұлы үшін алғыс білдіріп хат жазды. Пониатовский Варшавадан Венаға кетті, ол жерден ол бірнеше рет Тарговицаның басшысы Шчесни Потоцкийді дуэльге шақырды. Алайда Ресей билігі оны Польшадан одан да алыстатуды талап етті, ал қорқынышты патша оған қысым жасады. Пониатовски Венадан шығып, сол кезде Француз төңкерісі кезінде болған зорлық-зомбылық оқиғаларынан жапа шеккен Батыс Еуропаға сапар шегеді. 1792 жылы корольге жазған хатында князь Йозеф елді құтқару және Польшаны сақтау үшін ол осы науқанның басында (әскери жағынан дұрыс дайындалмағандықтан) бүкіл елді көтеруі керек еді, ақсүйектерді атқа отырғызып, қалаларды қаруландырып, шаруаларға еркіндік беруі керек еді деген пікірін білдірді. Польша-Ресей соғысы Польшаның екінші бөлінісімен аяқталды.
Summoned by his uncle, Stanislaus II Augustus, and the Sejm when the Polish Army was reorganized, Poniatowski returned to Poland. The King had made previous arrangements with the Austrian authorities for this transfer, which in the end depended on his nephew's willingness to make the move. In October 1789, together with Tadeusz Kościuszko and three others, Poniatowski received the rank of major general, and was appointed commander of a division in Ukraine and devoted himself to rebuilding the small, and long time neglected, Polish–Lithuanian Commonwealth's army. This took place during the period of deliberations by the Four Year Sejm, which ended with the proclamation of the 3 May Constitution in 1791. Poniatowski was an enthusiastic supporter of the reforms and a member of the Friends of the Constitution Association. The passage of the document was assured partially by the military forces under the Prince's command, which surrounded the Royal Castle during the final proceedings. He himself stood in the room with a group of soldiers. On 6 May 1792 Poniatowski was appointed Lieutenant General and commander of the Polish army in the Ukraine, with the task of defending the country against the imminent Russian attack. There Prince Józef was aided by Kościuszko and Michał Wielhorski, a friend from the Austrian service. In the fighting, badly outnumbered and outgunned by the enemy, obliged constantly to retreat, but disputing every point of vantage, he turned on the pursuer whenever the Russian pressed too closely, and won several notable victories. The Battle of Zieleńce on 18 June was the first major victorious engagement of the Polish forces since John III Sobieski. Poniatowski personally got involved in the fighting when one of the Polish columns was faltering. To celebrate the victory and commemorate the occasion, the Polish king established the Virtuti Militari order, with which he decorated Poniatowski and Kościuszko first. At the Battle of Dubienka fought by Kościuszko and his soldiers on 18 July, the line of the Southern Bug River was defended for five days against fourfold odds. The Polish armies converged on Warsaw and prepared for a general engagement. There a courier from the capital informed the Commander in Chief that king Stanislaus had acceded to the pro Russian Targowica Confederation and had pledged the adherence of the Polish Army to it as well. All hostilities were to be suspended. The army remained loyal to Prince Józef and he considered staging a coup d'état option that involved kidnapping the King, but after issuing contradictory orders, he finally decided not to do so. Supposedly distressed by the political situation, at the last skirmish of the war at Markuszów on 26 July he supposedly sought his own death, but was saved. After an indignant but fruitless protest, Poniatowski and most of the other Polish generals resigned their commissions and left the army. In a farewell gesture, Prince Józef's soldiers expressed their gratitude by having a memorial medal minted, and wrote to the Prince's mother in Prague, thanking her for having such a great son. Poniatowski left Warsaw for Vienna, from where he repeatedly challenged the Targowica leader Szczęsny Potocki to a duel. However, the Russian authorities wanted him removed away from Poland even further, and the fearful king pressured him to comply. Poniatowski left Vienna to travel in western Europe, which at the time was traumatized by the violent events of the French Revolution. In 1792 in a letter to the King, Prince Józef expressed his opinion that in order to save the country and preserve Poland he should have already at the outset of this campaign (since it was not properly prepared militarily) raised the whole country, led the nobility on a horse, armed the towns and given freedom to the peasants. The Polish–Russian War was followed by the Second Partition of Poland.
1794 Костюшко көтерілісі
Станислав Август Понятовский весной 1794 года написал своему племяннику, призывая его вернуться в Польшу и поступить на службу к своему бывшему подчиненному Костюшко, в то, что впоследствии стало известно как Костюшковское восстание. Понятовский вернулся с Вельгорским и 27 мая доложился о прибытии в лагерь Костюшко возле Енджеюва. Костюшко предложил князю Юзефу возглавить восстание в Литве, где он намеревался понизить в должности радикального и успешного лидера Якуба Ясинского. Однако Понятовский, не желая быть так далеко от своего дяди, нуждавшегося в нем, отказался. Вместо этого он предложил Вельгорского, что Костюшко одобрил. Сам Понятовский участвовал в боях в Варшаве и ее окрестностях; в качестве командира дивизии он сражался при Блоне с 7 по 10 июля и возглавил кавалерию в прусской диверсии при Мармонте 26–27 июля. Во время прусской осады города Мокроновский был отправлен в Литву на замену заболевшему Вельгорскому, а Понятовский получил его должность в обороне Варшавы. В период с 5 по 10 августа, в серии победоносных и многообещающих столкновений, он отвоевал у пруссаков регион Горы-Шведзкие, а затем потерял его через несколько недель в результате контратаки, к которой, несмотря на предупреждения Костюшко, он не был должным образом готов. Он был ранен, пытаясь вернуть утраченные позиции, когда его лошадь была подстрелена. В октябре он повел свои немногочисленные войска в атаку на прусские укрепления на реке Бзура, что, ценой больших потерь, сковало пруссаков и позволило корпусу Домбровского вернуться в Варшаву. В ходе войны и революции принц почувствовал отчуждение от действий и влияния радикального крыла во главе с Гуго Коллаем, в то время как военное сотрудничество между ним, Домбровским и Юзефом Заячеком было не таким, каким должно было быть, и ухудшилось после пленения Костюшко в Мацеёвице. Наполеон, еще не совсем доверяя ему, оставил высшее военное командование в руках Даву до лета 1808 года. Понятовский официально стал главнокомандующим 21 марта 1809 года. Министр войны полностью посвятил себя созданию и развитию этой новой, показной польской армии. Армия Герцогства существовала и действовала в самых сложных условиях, и ее успех во многом зависел от военных и политических навыков главнокомандующего. Например, она была серьезно недофинансирована, и большая часть военных частей содержалась Наполеоном за пределами страны для использования в многочисленных кампаниях, поэтому у князя Юзефа в распоряжении было относительно небольшое войско во время войны 1809 года. Весной 1809 года Понятовский повел свою армию против австрийского вторжения под командованием эрцгерцога Фердинанда Карла Иосифа Австрийского, в войне, которую австрийское командование считало решающим элементом их борьбы с наполеоновской Францией. Начальный период наступления, когда Понятовский находился под руководством Жерома Бонапарта, был потрачен впустую, но после ухода брата Наполеона Понятовский ненадолго возглавил правый фланг Гранд Армии. Участвуя в авангарде при продвижении к Москве, он отличился в ряде сражений. 17 августа в Смоленске он лично возглавил штурм города своим корпусом. 7 сентября при Бородино V корпус был вовлечен в дневной бой за Утицкую кургану, которая была наконец взята к вечеру, штурмом всего корпуса во главе с князем Юзефом. 14 сентября польские солдаты первыми вошли в русскую столицу; однако к тому времени Понятовский, в отличие от Наполеона, был убежден, что кампания обречена. Польский корпус затем сражался в битвах при Чириково 29 сентября и Винково 18 октября, где Понятовский спас Мурата от полного поражения силами Кутузова. Обеспечивая отступление Гранд Армии, Понятовский был тяжело ранен в битве при Вязьме. Он еще несколько дней оставался на действительной службе, но его состояние вынудило его передать командование Юзефу Заячеку. Затем он продолжил путешествие на запад в карете с двумя ранеными адъютантами, Легионом Вистулы и Мишелем Клапаредом. При переправе через Березину они едва избежали захвата русскими, но, наконец, 12 декабря прибыли в Варшаву.
Stanislaus Augustus Poniatowski wrote to his nephew in the spring of 1794, urging him to return to Poland and volunteer for service under his former subordinate Kościuszko, in what came to be known as the Kościuszko Uprising. Poniatowski came with Wielhorski again and reported for duty at Kościuszko's camp near Jędrzejów on 27 May. Kościuszko proposed that Prince Józef lead the insurrection in Lithuania, where he was demoting the radical and successful leader Jakub Jasiński. However, Poniatowski not wanting to be so far from his uncle who needed him, declined. He suggested instead Wielhorski, which Kościuszko approved. Poniatowski himself participated in combat in and around Warsaw; as a division commander he fought at Błonie between 7 and 10 July, and led cavalry in an anti Prussian diversion at Marymont on 26–27 July. During the Prussian siege of the city Mokronowski was sent to Lithuania to replace the ailing Wielhorski and Poniatowski was given his post in Warsaw's defense. Between 5 and 10 August, in a victorious and promising series of confrontations, he took the Góry Szwedzkie region from the Prussians and then lost it after a couple of weeks in a counterattack, for which, despite Kościuszko's warnings, he did not properly prepare. He was injured while trying to recover the lost ground when his horse was shot from under him. In October he led his outnumbered troops in an attack on Prussian entrenchments at the Bzura River, which, at the cost of heavy losses, tied up the Prussians and saved Dąbrowski's corps by allowing it to return to Warsaw. During the course of the war and revolution the Prince felt alienated by the actions and influence of the radical wing led by Hugo Kołłątaj, while the military cooperation between him, Dąbrowski, and Józef Zajączek was not what it should have been, and worsened after Kościuszko's capture at Maciejowice. while Napoleon, not yet quite trusting him, left the supreme military command in Davout's hands until summer of 1808. Poniatowski officially became Commander in Chief on 21 March 1809. The Minister of War became completely devoted to the creation and development of this new, ostentatiously Polish army. The Duchy's army existed and operated under most difficult circumstances and its success depended largely on the military and political skills of the chief commander. For example, it was severely underfunded and most of the military units were kept by Napoleon outside of the country, to be used in numerous campaigns, which is why Prince Józef had a rather small force at his disposal during the war of 1809. In spring of 1809 Poniatowski led his army against an Austrian invasion under the Archduke Ferdinand Karl Joseph of Austria Este, in the war that was regarded by Austrian high command as a crucial element of their struggle with Napoleonic France. The initial period of the offensive, when Poniatowski was placed under the direction of Jérôme Bonaparte, was wasted, but after Napoleon's brother left Poniatowski was briefly put in charge of Grande Armée's right wing. Fighting on the avant garde on the advance to Moscow he distinguished himself at a number of battles. On 17 August at Smolensk he personally led his corps' assault on the city. On 7 September at Borodino the V Corps was involved in the daylong fight over the Utitza Mound, which was finally taken toward the evening, stormed by the entire corps led by Prince Józef again. On 14 September the Polish soldiers were the first ones to enter the Russian capital; by that time however Poniatowski, unlike Napoleon, was convinced that the campaign was doomed. The Polish corps fought then the battles at Chirikovo on 29 September and Vinkovo on 18 October, where Poniatowski saved Murat from a complete defeat by Kutuzov's forces. Rearguarding the retreat of the Grande Armée, Poniatowski was badly injured during the Battle of Vyazma. He continued in active service for a few days, but his condition forced him to give his command to Józef Zajączek. He then continued the westbound trip in a carriage with two wounded aides, the Legion of the Vistula and Michel Claparède. At the Berezina crossing they barely avoided being captured by the Russians but finally, on 12 December, arrived in Warsaw.