Радецкий: Австриялық әскери қолбасшының өмірі мен еңбектері
Joseph Radetzky von Radetz
Радецкий – австриялық маршал, Наполеон соғыстарында жеңіске үлкен үлес қосты. Италиядағы бірінші тәуелсіздік соғысындағы жеңістерімен танымал. Әскери реформатор.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австрияның фельдмаршалы (1766–1858)
Austrian field marshal (1766–1858)
Иоганн Йозеф Венцель Антон Франц Карл, Граф Радецкий фон Радец (John Joseph Wenceslaus Anthony Francis Charles, 2 қараша 1766 – 5 қаңтар 1858) – чех аристократы және Австрияның фельдмаршалы. Ол Наполеон соғыстарының соңғы кезеңінде Габсбург монархиясының бас штабының бастығы қызметін атқарды және Трахенбург жоспары мен Лейпциг науқанының негізгі ұйымдастырушыларының бірі ретінде одақтастардың жеңісіне зор үлес қосты. Содан кейін ол австрия армиясында әскери реформалар жүргізді. Оның беделі қатаңдық пен әділдікпен байланысты болды; ол өзінің әскерінен құрмет көрді, олар оны «Әке» Радецкий деп атады. Ол Бірінші Италия тәуелсіздік соғысы кезінде Кустоза (24–25 шілде 1848 ж.) және Новара (23 наурыз 1849 ж.) шайқастарындағы жеңістерімен әйгілі. Иоганн Штраусс I-нің «Радецкий маршы» Кустоза шайқасындағы Радецкийдің жеңістерін құрметтеу үшін жазылды.
Johann Josef Wenzel Anton Franz Karl, Graf Radetzky von Radetz (John Joseph Wenceslaus Anthony Francis Charles, [[Graf; ; ; 2 November 1766 – 5 January 1858) was a Czech nobleman and Austrian field marshal. He served as chief of the general staff in the Habsburg monarchy during the later period of the Napoleonic Wars and proved instrumental in the allied victory as one of the primary architects of the Trachenburg Plan and the Leipzig Campaign. Afterwards, he embarked on military reforms of the Austrian army. His reputation was one of discipline and fairness; he was revered by his troops among whom he was known as Vater ('Father') Radetzky. He is best known for the victories at the Battles of Custoza (24–25 July 1848) and Novara (23 March 1849) during the First Italian War of Independence. Johann Strauss I's Radetzky March was commissioned to commemorate Radetzky's victories at the Battle of Custoza.
Алғашқы жылдар
Радецкий, граф ("граф") атағымен, чех тегінен шыққан богемдік әскери аристократиялық отбасында, Седльчани қаласына жақын орналасқан Чейз Тřebnice (Требниц) шатосында дүниеге келді (қазіргі қаланың бөлігі). Оның әкесі, граф Петр Евсебий Радеци фон Радец (1732–1766) оның туылғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болды, ал анасы, баронша Мария Венеция Анна Барбара Жозефа Бечиние фон Лазан (1738–1772) ол бала кезінде қайтыс болды. Әке-шешесінен ерте айырылған Радецкийді әжесі тәрбиеледі, ал одан кейін Венадағы Тереза академиясында білім алды. Академия оның оқуының бірінші жылында, 1785 жылы жабылды, содан кейін Радецкий Австрия армиясының кадеті болды. Келесі жылы ол офицерлік шен алды, ал 1787 жылы – курасир полкінің аға лейтенанты болып тағайындалды. 1787–1791 жылдардағы австрия-түрік соғысы кезінде және 1792–1795 жылдар аралығында Австриялық Нидерландта граф фон Лейси мен фельдмаршал фон Лаудонның адъютанты қызметін атқарды. 1798 жылы ол Тржич, Карниоладан (қазіргі Словения) графиня Франциска фон Страссолдо Графенбергке үйленді. Анасының тарапынан ол Австрияның Ауэрсперг үйінің ұрпағы еді, ол қазіргі Словениядағы мұрагерлік Габсбург герцогтықтарының бірін басқарды. Олардың бес ұлы мен үш қызы болды, олардың тек екеуі ғана әкесінен ұзақ өмір сүрді. Радецкийдің итальяндық сүйіктісі Джудитта Мерегаллимен де ұзаққа созылған романтикалық қарым-қатынасы болды. Ол одан 40 жылға кіші болды және оған төрт бала дүниеге келтірді, олардың барлығы оның есімін алып, Радецкий тарапынан мойындалды. Мерегалли одан соғыс кезінде жазылған көптеген хаттар алды. Ол өмірі бойы берілген римдік католик болды.
Radetzky, a titled Graf ('Count'), was born into a noble Bohemian military family of Czech origin at Chateau Třebnice (Trebnitz) near Sedlčany in Bohemia (now part of the town). His father, Count Peter Eusebius Radetzy von Radetz (1732 1766) died shortly after his birth, while his mother, Baroness Marie Venantia Anna Barbara Josepha Bechinie von Lazan (1738 1772), died while he was still a child. Orphaned at an early age Radetzky was educated by his grandfather, and after the latter's death, he continued at the Theresa Academy in Vienna. The academy was dissolved during his first year's residence in 1785, and Radetzky became a cadet in the Austrian Army. The following year he became an officer, and in 1787 was promoted to first lieutenant in a cuirassier regiment. He served as an adjutant to both Count von Lacy and Field Marshal von Laudon during the Austro Turkish War of 1787–1791, and in the Austrian Netherlands from 1792 to 1795. In 1798, he married Countess Franziska von Strassoldo Grafenberg from Tržič, Carniola (now in Slovenia). On her mother's side, she was a descendant of the Austrian House of Auersperg, which ruled one of the hereditary Habsburg duchies in what is now Slovenia. They had five sons and three daughters, only two of whom outlived their father. Radetzky also had a longstanding romantic relationship with his Italian mistress, Giuditta Meregalli of Sesto San Giovanni. She was 40 years his junior and bore him four children, all of whom took his name and were recognized by Radetzky. Meregalli received extensive letters from him, written during his battles. He was a devout lifelong Roman Catholic.
Наполеон соғыстары
1795 жылы Радецкий Рейн өзені бойында шайқасты. Келесі жылы ол Иоганн Больеумен бірге Италияда Наполеонға қарсы қызмет етті, бірақ граф фон Лейси құрған және басқа австриялық генералдар еліктеген, шешімсіз "корд" жүйесін ұнатпады. Оның жеке батылдығы ерекше көзге түсті. Флерюс шайқасында (1794) ол француз желісі арқылы кавалерия тобын бастап, Шарлеруаның тағдырын білдірді, ал 1796 жылы Валеджио-суль-Минчода бірнеше гусарлармен бірге Больеуді жаудан құтқарды. Майор шеніне көтеріліп, Дагоберт Вурмсердің Мантуяны қоршау науқанына қатысты, ол қамалдың құлауымен аяқталды. Подполковник және полковник ретінде ол Треббия және Нови шайқастарында (1799) батылдық пен шеберлік танытты, шешуші шабуылдарды басқарғандағы шабыттандыратын басшылығы мен жылдам ойлауы үшін жоғары лауазымдағылардан мақтау алды. Маренго шайқасында Мелас штабының полковнигі ретінде ол "ғылыми" Антон фон Зак ұсынған жоспарға өзгерістер енгізуге тырысқаннан кейін бес оқтан жарақаттанды. 1801 жылы Радецкий Мария Терезаның әскери орденінің рыцары атанды. 1805 жылы Ульмге жол жүрісі кезінде ол генерал-майор шеніне көтерілгені және Австрияның эрцгерцогы Карлдың Италиядағы әскеріне басшылық етуге тағайындалғаны туралы хабар алды. Осылайша ол Кальдиеро науқанының сәтсіздігіне қатысты. Бейбітшілік кезеңінде ол соғыс өнерін зерттеумен және оқытумен айналысты. 1809 жылы ол Абенсбергте артқы қатарда ерекше көзге түсті және Экмюль шайқасында V корпустағы бригаданы басқарды. Маршалдың лейтенанты шеніне көтеріліп, Ваграм шайқасында IV корпустың дивизиясына қолбасшылық етті. 1810 жылы Мария Тереза орденінің командирі болып тағайындалды және 5-ші Радецкий гусарларының иесі атанды. "Тоңдақтарды басу" деп көрсетілгенімен, оның халықаралық резонансқа ие болу қаупі аз болды. 1848 жылдан бастап Радецкий жазалау түрі ретінде қоғамдық сауатсыздықты, құлпытастар үшін өлім жазасын және революциялық қызметтерді жарияламағаны үшін өмір бойына бас бостандығынан айыруды енгізді. Белфиоре шейіттері Луиджи Доттезио және Аматоре Сьеза саяси қызметі үшін өлім жазасына кесілген көптеген адамдардың қатарында болды.
In 1795 Radetzky fought on the Rhine. The following year he served with Johann Beaulieu against Napoleon in Italy, but disliked the indecisive "cordon" system of warfare which Count von Lacy had instituted and other Austrian generals imitated. His personal courage was conspicuous. At the Battle of Fleurus (1794) he led a party of cavalry through the French lines to discover the fate of Charleroi, and at Valeggio sul Mincio in 1796, with a few hussars, he rescued Beaulieu from the enemy. Promoted to major, he took part in Dagobert Wurmser's Siege of Mantua campaign, which ended in the fall of that fortress. As lieutenant colonel and colonel he displayed bravery and skill in the battles of Trebbia and Novi (1799), winning praise from his superiors for his inspiring leadership and quick thinking when leading decisive attacks. At the Battle of Marengo, as colonel on the staff of Melas, he was hit by five bullets, after endeavouring on the previous evening to bring about modifications in the plan suggested by the "scientific" Anton von Zach. In 1801 Radetzky was made a Knight of the Military Order of Maria Theresa. In 1805, on the march to Ulm, he received news of his promotion to major general and his assignment to a command in Italy under the Archduke Charles of Austria. He thus took part in the failed campaign of Caldiero. Peace provided a short respite, which he spent in studying and teaching the art of war. In 1809 he distinguished himself in rearguard actions at Abensberg and led a brigade in V Corps during the Battle of Eckmühl. Promoted lieutenant field marshal, he commanded a division in IV Corps at the Battle of Wagram. In 1810 he was created a Commander of the Order of Maria Theresa and became Inhaber of the 5th Radetzky Hussars. and masking their action as "repression of banditry," there was little danger of it acquiring international resonance. From 1848 Radetzky introduced public caning as a form of punishment, the death penalty for conspirators and life sentences for failing to denounce revolutionary activities. The Belfiore martyrs, Luigi Dottesio and Amatore Sciesa were among the many who were executed for political activities.
Өлім
Йозеф Венцель Граф Радецкий пневмониядан 1858 жылдың 5 қаңтарында Милан қаласында қайтыс болды. Император оны Капуциндер склепіне (Венадағы Императорлық склеп) жерлеуді тіледі; алайда Радецкий өзінің жер бетіндегі қалдықтарын, сондай-ақ оны жерлеу құқығын ондаған жыл бұрын оның қарыздарын өтеген, әскерге жабдықтар саудагері және жер иесі Джозеф Готтфрид Паргфридерге сеніп тапсырған. 1858 жылдың 19 қаңтарында Радецкий Төменгі Австриядағы Хельденберг ескерткіш кешенінде (Gedenkstätte Heldenberg) жерленді. Бұл орта ғасырдан 19 ғасырға дейінгі Австрия әскери тарихының батырларын құрметтейтін жауынгерлердің мүсіндерімен безендірілген ашық аспандағы пантеон (Хельденберг сөзбе-сөз "Батыр тауы" деп аударылады). Радецкий пантеонның орталық бөлігіндегі монументалды обелискінің астындағы криптада фельдмаршал Максимилиан фон Уимпфен және Паргфридердің өзімен бірге жатыр.
Josef Wenzel Graf Radetzky of Radetz died from pneumonia on 5 January 1858 in Milan. The Emperor wished him to be buried in the Capuchin crypt (the Imperial Crypt in Vienna); however, Radetzky had bequeathed his earthly remains, and the right to bury him, to Joseph Gottfried Pargfrieder, an army supplies merchant and land owner, who decades earlier had settled his debts. On 19 January 1858, Radetzky was buried at the Heldenberg Memorial site (Gedenkstätte Heldenberg) in Lower Austria, an open air pantheon with warrior statues celebrating the heroes of Austrian military history from Middle Ages to the 19th century (Heldenberg literally translates as "Hero Mountain"). Radetzky lies buried in a crypt under a monumental obelisk in the central part of the pantheon, together with Field Marshal Maximilian von Wimpffen and Pargfrieder himself.
Мұра
Әскери тарихта Радецкийді ұлы фельдмаршал ретінде жоғары бағалайды, ал әлеуметтік тарихшылар оның вице-король ретіндегі қатал рөлін Австрия мен итальян халқы арасындағы шиеленісті қарым-қатынастың шегіне жеткен нүктесі деп санайды. Радецкий Австрия және Австрия-Венгрия әскери-теңіз күштерінің бірнеше кемесінің атына берілді, оның ішінде үшінші итальян Тәуелсіздік соғысында Италияға қарсы күрескен бұрандалы фрегат SMS Radetzky және Радецкий класындағы пре-дредноут броненосецтердің бас кемесі SMS Radetzky.
In military history Radetzky is highly regarded as a brilliant field marshal, while social historians consider his ruthless role as a viceroy as the point of no return in the troubled relationship between Austria and the Italian population. Radetzky was the namesake of several Austrian and Austro Hungarian Navy warships, including the screw frigate SMS Radetzky, which fought Italy in the Third Italian War of Independence, and the SMS Radetzky, the lead ship of the Radetzky class of pre dreadnought battleships.
Шығармалары
Жозеф Радецкий фон Радецкий: Әскери-саяси мазмұндағы естеліктер, императорлық-корольдік австриялық фельдмаршал граф Радецкийдің қолжазба мұрасынан. Штутгарт: Дж. Г. Котта, 1858.
Joseph Radetzky von Radetz: Denkschriften militärisch politischen Inhalts aus dem handschriftlichen Nachlass des k. k. österreichischen Feldmarschalls Grafen Radetzky. Stuttgart: J. G. Cotta, 1858
Хат-хабар
Жозеф Радецкий фон Радец: Фельдмаршал Радецкийдің 1847–1857 жылдардағы қызы Фридерикаға жазған хаттары; Вальтерскирхен баронының отбасы мұрағатынан Бернхард Дур құрастырған, Венадағы Радецкий ескерткішінің салтанатты ашылуына арналған Лео қоғамының құрметті басылымы. Вена: Дж. Ролер, 1892. Бұл Радецкийдің Грэфин Венкхайм әйелі, Фридерика Радецкий фон Радецке қызына жазған хаттары, Венадағы Радецкий ескерткішінің ашылуын мерекелеу үшін жарық көрді.
Joseph Radetzky von Radetz: Briefe des Feldmarschalls Radetzky an seine Tochter Friederike 1847–1857; aus dem Archiv der freiherrlichen Familie Walterskirchen hrsg. von Bernhard Duhr: Festschrift der Leo Gesellschaft zur feierlichen Enthüllung des Radetzsky Denkmals in Wien. Wien: J. Roller, 1892. These are Radetzky's letters to his daughter Friederike Radetzky von Radetz, Gräfin Wenckheim, published to celebrate the unveiling of the Radetzky monument in Vienna.