Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Карл Фрайхерр Мак фон Лейберих (25 тамыз 1752 – 22 желтоқсан 1828) – австриялық әскери қолбасшы. Ол ең әйгілісі 1805 жылғы Ульм шайқасында Наполеонның Ұлы армиясына жеңілген австриялық әскерлердің командирі ретінде танылады.
Austrian field marshal
Karl Freiherr Mack von Leiberich (25 August 1752 – 22 December 1828) was an Austrian officer. He is best remembered as the commander of the Austrian forces that capitulated to Napoleon's Grande Armée in the Battle of Ulm in 1805.
Ерте мансап
Карл Мак Ансбах княздығындағы Неннслинген қаласында дүниеге келді. 1770 жылы ол австриялық атқыштар полкіне қосылды, онда оның емісі Георг Вильгельм Лейберих эскадрилья командирі болды, жеті жылдан кейін офицер атанды. Бавария мұрагерлік соғысының қысқа мерзімінде ол граф Кинский штабында қызмет етуге таңдалды, оның басшылығымен және кейіннен бас қолбасшы фельдмаршал граф Лейсидің басшылығымен ол үлкен жұмыс істеді. 1778 жылы ол бірінші лейтенант, ал 1783 жылы генерал-квартирмейстер штабының капитаны болды. Австрия армиясының сол кездегі ең көрнекті сарбазы граф Лейси өзінің жас көмекшісіне жоғары баға берді. 1785 жылы Мак Кэтрин Габриэльге үйленді және Мак фон Лейберих атымен дворян титулы алды. Түрік соғысында ол штабта жұмыс істеді, 1788 жылы император Иосиф II-нің майоры және жеке адъютанты, ал 1789 жылы подполковник болды. 1789 жылы Белградты шабуылдағанда көзге түсті. Осыдан кейін көп ұзамай Мак пен сол кездегі бас қолбасшы Эрнст Гидеон фон Лаудон арасындағы келіспеушіліктер Мактың әскери сот талабына әкелді; Мак майданнан кетті, бірақ полковник шені (1789) мен Мария Тереза орденін алды. 1790 жылы Лаудон мен Мак татуласып, қайтадан бірге жорыққа шықты. Осы науқандар кезінде Мак бас жарақат алды, одан толыққанды айығуға ешқашан мүмкіндік болмады. 1793 жылы ол Нидерландыда қолбасшылық еткен Саксен-Кобург принці Жосияның генерал-квартирмейстері (штаб бастығы) болып тағайындалды және келесі науқанмен өзінің беделін арттырды. 1793 жылғы 1 наурыздағы шайқаста алғашқы жеңістерін оддаған Австрияның жас эрцгерцогы Карл шайқастан кейін: «Біз ең алдымен полковник Макке осы жетістіктері үшін алғыс айтуымыз керек» деп жазды.
Karl Mack was born at Nennslingen, in the Principality of Ansbach. In 1770 he joined an Austrian cavalry regiment, in which his uncle, Georg Wilhelm Leiberich, was a squadron commander, becoming an officer seven years later. During the brief War of the Bavarian Succession he was selected for service on the staff of Count Kinsky, under whom, and subsequently under the commander in chief Field Marshal Count Lacy, he did excellent work. He was promoted first lieutenant in 1778, and captain on the quartermaster general's staff in 1783. Count Lacy, then the foremost soldier of the Austrian army, had the highest opinion of his young assistant. In 1785 Mack married Katherine Gabrieul, and was ennobled under the name of Mack von Leiberich. In the Turkish War he was employed on the headquarters staff, becoming in 1788 major and personal aide de camp to the emperor, Joseph II and in 1789 was promoted to lieutenant colonel. He distinguished himself in the storming of Belgrade in 1789. Shortly after this, disagreements between Mack and Ernst Gideon von Laudon, now commander in chief, led to the former demanding a court martial; Mack left the front but received a colonelcy (1789) and the Order of Maria Theresa. In 1790 Laudon and Mack, reconciled, were again on the field together. During these campaigns Mack received a severe head injury from which he never fully recovered. In 1793 he was made quartermaster general (chief of staff) to Prince Josias of Saxe Coburg, commanding in the Netherlands and he enhanced his reputation by the ensuing campaign. The young Archduke Charles of Austria, who won his own first laurels in the action of March 1, 1793, wrote after the battle, "Above all we have to thank Colonel Mack for these successes".
Француз революциялық соғыстары
Мак қайтадан Неервинден шайқасында көзге түсіп, Кобург пен Дюмурье арасындағы келіссөздерде жетекші рөл атқарды. Ол генерал-квартирмейстер қызметін жалғастырды және курасиер полкінің титулды бастығы (инхабер) болды. Фамарда жарақаттанды және 1794 жылы генерал-майор шеніне көтерілген соң қайтадан активтік қызметке кірісті. 1793 жылғы наурыз-сәуір айларындағы бастапқы жетістіктер Макқа байланысты болғанымен, коалициялық одақтастардың толық сәтсіздігі де оның есебінен болды, бірақ бұл саяси және әскери факторларға байланысты еді, оған бақылау жоқ еді. Ол әскери ортада жағдайын жоғалтты, император (қазіргі Франциск II) ғана оның қолдаушысы болып қалды. 1797 жылы Мак фельдмаршал лейтенанты шеніне өрледі, ал келесі жылы императордың тікелей өтінішімен Неаполь армиясының басшылығын қабылдады. Жаңа басқару құрамының француз революциялық әскерлеріне қарсы нашар дайындығы және өз әскерлерінен өлтіру қаупі туғандықтан Мак басшылықтан бас тартып, француз лагеріне паналады. Бастапқыда оған өз еліне қайта оралу уәдесі берілгенімен, Наполеон оны әскери тұтқын ретінде Францияға жіберуді бұйырды.
Mack distinguished himself again on the field of Neerwinden and had a leading part in the negotiations between Coburg and Dumouriez. He continued to serve as quartermaster general and was made titular chief (Inhaber) of a cuirassier regiment. He received a wound at Famars and in 1794 was once more engaged in active service after being made a major general. While Mack had been credited with the initial successes of March–April 1793, the ultimate failure of the coalition allies was also ascribed to him even though it was due to political and military factors over which he had no control. He fell into disfavour in military circles with only the Emperor (now Francis II) remaining as his supporter. In 1797, Mack was promoted Feldmarschall leutnant and the following year he accepted the command of the Neapolitan army at the personal request of the Emperor. The unpromising material of his new command against the French revolutionary troops and in actual danger of being murdered by his own men prompted Mack to abandon his command and to take refuge in the French camp. Initially, he was promised to be returned to his own country but Napoleon ordered instead that he should be sent to France as a prisoner of war.
Үшінші коалицияның соғысы
Екі жылдан кейін ол Парижден жасырын қашып кетті. Оның сөз бергенін бұзғаны туралы айыптаулар болды, бұл оның джентльмен және офицер ретіндегі ар-намысына тиетін ауыр айып еді (1911 жылғы «Британника энциклопедиясының» он бірінші басылымындағы оның өмірбаянының анонимді авторының пікірінше, бұл айып жалған болған). Ол бірнеше жыл бойын жұмыс істемеді, бірақ 1804 жылы, Австрия сарайындағы соғыс партиясы Карл архиепископтың бейбітшілік саясатына қарсы тұру үшін генералға мұқтаж болғанда, Мак армияның генерал-квартирмайстері болып тағайындалды, сонымен қатар Франциямен соғысқа дайындалу тапсырмасы берілді. Ол қолдағы уақытта әскерді реформалау үшін бар күшін салды, ал 1805 жылғы соғыс басталғанда Германиядағы номиналды бас қолбасшы, Австрияның Эсте архиепископы Фердинанд Карл Иосифтің генерал-квартирмайстері болды, ол өзі әскери істе тәжірибесіз еді. Осының салдарынан Мак Баварияда Наполеонға қарсы тұрған әскердің нақты жауапты қолбасшысы болды, бірақ оның лауазымы нақты белгіленбеген еді және басқа генерал-офицерлер оның билігіне аз құрметпен қарады. Сонымен қатар, Габсбург әскерінің қайта құрылуы толыққанды болған жоқ; Мак Карлдың кейбір жаңалықтарын енгізуді таңдады, ал басқаларын назарға алмады. Оның өзінің әлсіздігі мен шешімсіздігі штабтың сенімін қамтамасыз етпеді. Ульм шайқасына дейін болған науқанда Мактың Вена саясатын жиі өзгертуі, тіпті оның өзінің шешімдері де бұрыннан әлсіз болған қолбасшылық құрылымды одан әрі күлдіретін болды. 1805 жылғы қазанда Ульмде ол бүкіл әскерін Наполеонға тапсырды. Оның бірнеше офицерлері, соның ішінде Шварценберг князі, француз қорғанысын атты әскер шабуылымен бұзып, қашып кетті, бірақ Австрияның жоғары командасының көп бөлігі 25 000 сарбаз, 18 генерал, 65 зеңбірек және 40 тумен бірге тұтқынға алынды. Генерал-офицерлер Франциямен соғысқа қатыспауға міндеттеме беретін сөз берді, бұл Габсбург командирлерінің көп бөлігін Жоғарғы Дунайдағы алдағы науқанға қатысу мүмкіндігінен айырды. Аустерлиц шайқасынан кейін Мак әскери сотта қорқақтық жасағаны үшін айыпталды. Ол шенінен, полкінен және құрметтерінен, әсіресе Мария Тереза орденінен айырылды және екі жылға түрмеге қамалды. 1808 жылы босатылғаннан кейін, ол 1819 жылға дейін салыстырмалы түрде беймәлім өмір сүрді, содан кейін одақтастардың толық жеңісі бұрынғы апаттардың естелігін жойған кезде, Шварценберг князінің өтініші бойынша армияға фельдмаршал лейтенанты және Мария Тереза орденінің мүшесі ретінде қайта қабылданды. Ол 22 қазан күні 1828 жылы С. Пёльтенде қайтыс болды. Мак Толстойдың «Соғыс және бейбітшілік» романының бірінші томының екінші кітабында қысқаша кейіпкер ретінде пайда болады.
Two years later he escaped from Paris in disguise. There were allegations that he broke his parole, a severe allegation that reflected on his honor as a gentleman and an officer (in the opinion of the anonymous author of his biography in the 1911 Eleventh edition of Encyclopædia Britannica this allegation was false). He was not employed for some years, but in 1804, when the war party in the Austrian court needed a general to oppose the peace policy of the Archduke Charles, Mack was made quartermaster general of the army, with instructions to prepare for a war with France. He did all that was possible within the available time to reform the army, and on the opening of the war of 1805 he became quartermaster general to the titular commander in chief in Germany, the Archduke Ferdinand Karl Joseph of Austria Este, who was himself inexperienced in military command. Consequently, Mack held the real responsible commander of the army that opposed Napoleon in Bavaria, but his position was ill defined and his authority treated with minimal respect by the other general officers. Furthermore, the restructuring of the Habsburg military had been incomplete; Mack chose to initiate some of Charles' innovations, while ignoring others. His own insecurities and vagaries did not encourage the confidence of the staff; in the campaigning that led up to the Battle of Ulm, Mack's frequent reversals of Viennese policy, and even his own decisions, further undermined an already fragile command structure. At Ulm in October 1805, he surrendered the entire army to Napoleon. A few of his officers, including Prince von Schwarzenberg, broke through the French defenses in a massed cavalry charge and escaped, but most of the Austrian high command was captured with 25,000 men, 18 generals, 65 guns, and 40 standards. The general officers received a parole that required them to abstain from combat with France, removing the bulk of Habsburg commanders from the possibility of service in the upcoming campaign of the Upper Danube. After Austerlitz, Mack was convicted of cowardice by a court martial. He was deprived of his rank, his regiment, and his honors, chiefly the Order of Maria Theresa, and imprisoned for two years. Upon his release in 1808, he lived in relative obscurity until 1819, when the ultimate victory of the allies had obliterated the memory of earlier disasters, he was, at the request of Prince Schwarzenberg, reinstated in the army as Feldmarschall leutnant, and a member of the Order of Maria Theresa. He died on 22 October 1828 at S. Pölten. Mack makes a brief appearance as a character in book two of Volume I of Tolstoy's War and Peace.
Сыртқы көздер
Ph. D. диссертациясы: Грамм, Э. Р.: "Бақытсыз Мак. Карл Мак фон Лейберихтің өрлеуі мен құлдырауы" http://othes.univie.ac.at/480/1/02 05 2008 7500647.pdf
Ph. D. thesis: Gramm, E. R.: "Der unglückliche Mack Aufstieg und Fall des Karl Mack von Leiberich" http://othes. univie. ac. at/480/1/02 05 2008 7500647. pdf