Андреас Хофер: Тирольдің қаһарманы, Наполеонға қарсы көтерілістің басшысы. 1809 ж. ерлік күресі, ұлттық бостандық үшін соғысы туралы біліңіз. Тарих, Австрия.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тироль мейрамханашысы және патриот Андреас Хофер (22 қараша 1767 – 20 ақпан 1810) – Тироль мейрамханашысы және мал төлеткіш болған. 1809 жылы Бесінші коалиция соғысы кезінде Наполеон мен Бавария басқындығына қарсы Тироль көтерілісінің жетекшісі атанды. Кейін тұтқындалып, атылуға кесілді. Хофер бүгінге дейін халық қаһарманы, азаттық күрескері және австриялық патриот ретінде құрметтеледі. Оның шөбересі Андреас Хофер, дін қызметкері Генрих Майер басқаратын нацистік Германияға қарсы маңызды қарсылық топтың мүшесі болды.
Tyrolean innkeeper and patriot
the Tyrolean military hero
Andreas Hofer (22 November 1767 – 20 February 1810) was a Tyrolean innkeeper and drover, who in 1809 became the leader of the Tyrolean Rebellion against the Napoleonic and Bavarian invasion during the War of the Fifth Coalition. He was subsequently captured and executed. Hofer is still today venerated as a folk hero, freedom fighter and Austrian patriot. His great grandson Andreas Hofer was a member of the very important resistance group against Nazi Germany around the priest Heinrich Maier.
Өмір
Андреас Хофер 1767 жылы Габсбургтердің Тироль аймағындағы Пассейердегі Сент-Леонгард қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Sandhof қонақүйінің иесі болған, ал Андреас осы мекемені мұраға алғанда оның жолын жалғады. Ол сонымен қатар Солтүстік Италияда шарап және жылқы саудасымен айналысып, итальян тілін үйренді. Анна Ладёрнерге үйленді. 1791 жылы Тирольдің жері бойынша жиналысқа сайланды. Немец тілінде ол «Wirt» (қонақүйші) деп белгілі болды және содан бері «Sandwirt» деп аталды. Француздарға қарсы үшінші коалиция соғысында ол снайпер болып, кейіннен Австрия императорлық және корольдік армиясында милиция капитаны болды. Австрия жеңілгеннен кейін Тироль 1805 жылғы Прессбург шартына сәйкес Францияның одақтасы – Бавария Корольдігіне берілді. Министр Максимилиан фон Монтгеластың қатаң шаралары мен Бавария армиясына мәжбүрлеп алыну кезінде Хофер Баварияға қарсы қозғалыстың жетекшісіне айналды. 1809 жылдың қаңтар айында ол Австрия императоры Франциск I-ден болашақ көтеріліс үшін қолдау сұрау үшін Венаға барған делегация құрамында болды. Император қолдауға уәде берді және делегация үйіне қайтты. Хофер көтерілісті жасырын түрде ұйымдастыра бастады, ауылдарды аралап, жергілікті қонақүйлерде соғыс кеңестерін өткізді. Ол осыншалықты көп саяхаттап жүргендіктен, хаттарына «Андреас Хофер, қайда болсам сол жерден» деп қол қойған, ал оған жауап хаттары «ол қайда болса да» деген мекенжаймен жіберілген. Сонымен қатар, Альп тауларының басқа аймақтарында да басқа жетекшілер өз күштерін ұйымдастырды. Хофер Пассейер аңғарындағы милиция жасағының басшысы болды.
Andreas Hofer was born 1767 in St. Leonhard in Passeier, in the Habsburg crown land of Tyrol. His father was an innkeeper of the Sandhof inn and Andreas followed in his footsteps when he inherited the establishment. He also traded wine and horses in adjacent Northern Italy and learned the Italian language. He married Anna Ladurner. In 1791 he was elected to the Tyrolean Landtag assembly. In German he was known as a Wirt (innkeeper) and thus ever after Sandwirt. In the War of the Third Coalition against the French he became a sharpshooter and later a militia captain in the Austrian Imperial and Royal Army. After the Austrian defeat, Tyrol was transferred to the Kingdom of Bavaria (France's ally) according to the 1805 Treaty of Pressburg. During the stern measures of Minister Maximilian von Montgelas and the forced recruitment into the Bavarian Army, Hofer became a leader of the anti Bavarian movement. In January 1809, he was part of a delegation to Vienna to ask Emperor Francis I of Austria for support for a possible uprising. The Emperor gave his assurances and the delegation returned home. Hofer begun to secretly organize insurrection, visiting villagers and holding councils of war in local inns. Reputedly he was so much on the move that he signed his messages "Andreas Hofer, from where I am" and letters to him were addressed to "wherever he may be". At the same time other leaders organized their own forces elsewhere in the Alps. Hofer became a leader of a militia contingent in the Passeier Valley.
Қарулы көтеріліс басталады
Тироль көтерілісі 1809 жылғы 9 сәуірде Инсбрукте басталды. Алдыңғы түні ұйымдастырушылар көтеріліс басталуының белгісі ретінде Инн өзеніне арап шаңын тастады; қала және Инн аңғары бойымен жүзіп, көтерілісшілерді ескертті. Шіркеу қоңыраулары мылтықтармен және шаруашылық құралдарымен күресуге адамдарды шақырды. Олар көп ұзамай Баварияның кішкентай гарнизондарын басып алып, аймақтан өтіп бара жатқан француз жаяу әскерінің колоннасын таңқалдырды. 11 сәуірде Тирольдік жасақтар Стерцингте Бавария күштерін жеңіске жеткізіп, түске дейін Инсбрукты басып алды. Француз күштері Бреннер өтегі арқылы келгенімен, біріккен француз-бавариялық жасақ келесі түнде қарсы шабуыл жасады, бірақ тирольдіктер Хофер мен оның одақтастары 13-інің таңында жеңіске жеткенге дейін Бергизельдің бірінші шайқасында олармен шайқасты. Генерал Иоганн Габриэль Шастелер де Курсель басқаратын австриялық әскерлер Тироль астанасына кіріп, Жозеф Хормайр басқаратын уақытша үкімет құрды, ал Хофер оңтүстікке жылжып, Боцен және Трент қалаларын басып алды. Наполеон Тюгенхаузен, Абенсберг, Экмюль және Ратисбон шайқастарында Австрияның архиегерцогы Карлдың әскерлерін жеңгеннен кейін, көтеріліс жемісті болады деген үміттер азайды. Содан кейін австриялық әскерлер Тирольден шығып, Хофер тауларға қайта шегінуге мәжбүр болды. Француз маршалы Франсуа Жозеф Лефевр Тироль майданын басқарды, ал 13 мамырда Карл Филипп фон Вреде басқаратын бавариялық және саксондық күштер Вёргльде болған қанды шайқаста австриялықтарды жеңді. Бавариялықтар 19 мамырда Инсбрукты қайта басып алды. Бірақ олардың француз одақтастары кеткеннен кейін, көтеріліс қайтадан жанданды.
The Tyrolean Rebellion began on 9 April 1809 in Innsbruck. The previous night, organizers dumped sacks of sawdust into the River Inn as a sign to start the rebellion; floating through the town and down the Inn Valley, it alerted the rebels. Church bells summoned men to fight with muskets and farmyard implements. They soon overran smaller Bavarian garrisons and surprised a column of French infantry that was passing through the area. On 11 April Tyrolean militia defeated a Bavarian force in Sterzing which led to the occupation of Innsbruck before noon. Though French forces came across the Brenner Pass as a relief and a united French Bavarian contingent counterattacked the next night, the Tyroleans fought them in the First Battle of Bergisel until Hofer and his allies won on the morning of the 13th. While Austrian forces under General Johann Gabriel Chasteler de Courcelles moved into the Tyrolean capital and installed a provisional government led by Joseph Hormayr, Hofer advanced south, taking Bozen and Trent. Hopes of a successful rebellion waned when Napoleon defeated the Austrian forces of Archduke Charles of Austria in a series of battles of Teugen Hausen, Abensberg, Eckmühl, and Ratisbon, whereafter the Austrian troops withdrew from Tyrol and Hofer had to pull back to the mountains. The French Marshal François Joseph Lefebvre took charge of the Tyrolean theatre, and Bavarian and Saxon forces under the command of Karl Philipp von Wrede on 13 May defeated the Austrians in a bloody skirmish at Wörgl. The Bavarians re occupied Innsbruck on 19 May. However, when their French allies left, the rebellion flared up again.
Хофер командалық міндетін атқарады
Хофер Йозеф Спекбахер және Иоахим Хаспингер сияқты басқа да басшылардың қолдауымен Тироль көтерілісінің тиімді бас қолбасшысы болды. Ол шамамен 20 мың тирольдік және австрия армиясының шегінуінен кейін оларға қосылған бірнеше жүз австриялық сарбазды басқарды. 1809 жылдың 25-29 мамырындағы Бергизельдің екінші шайқасында Хофердің әскері бавариялықтарды тағы да жеңіп, оларды елден қуды және 30 мамырда Инсбрукты қайта басып алды. 29 мамырда Хофер император Францисктен Тирольді беруді көздейтін ешқандай бейбіт келісімге қол қоймауға уәде берген хат алды. Австриялық интендант Тирольді басқаруға кірісті, ал Хофер үйіне оралды. Бірақ Наполеон 6 шілдеде Ваграм шайқасында австриялық әскерді қайта жеңді. Знайм келісімі Тирольді Баварияға қайтаруға әкеп соқты. Наполеон Тирольді басып алу үшін 40 мың француз және бавариялық әскер жіберді, олар Инсбрукты қайта басып алды. Хофер көп ойланбастан қайтадан шайқасқа түсті. Француздар оның басына сыйақы белгіледі. 13-14 тамыздағы Бергизельдің үшінші шайқасында Хофердің тирольдіктері 12 сағатқа созылған шайқаста маршал Франсуа Жозеф Лефеврдің француз әскерін жеңді. Тирольдіктер Инсбрукты қайта басып алды. Хофер өзін Тирольдің императорлық комиссары деп жариялады және екі ай бойы Австрия императорының атынан Хофбургтен елді басқарды. Ол жаңа заңдар мен салықтарды жариялады және өз монеталарын шығарды. Сонымен қатар, ол көмек сұрау үшін екі адамды Ұлыбританияға жіберді. 29 қыркүйекте ол императордан медаль және Австрия Тирольді тастамайтынына берілген тағы бір уәде алды. Бірақ 14 қазандағы Шёнбрунн келісімі Тирольді Баварияға қайтару туралы шешім қабылдады, Хофердің үміті күйреп кетті. Француз және бавариялық әскерлер алға жылжыды, ал Хофер тауларға шегінді. Кешірім уәде етілген Хофер және оның ізбасарлары 8 қарашада қаруларын тастады. Хофер өз туған жеріне қайтты.
Hofer became the effective commander in chief of the Tyrolean rebels, with the support of other leaders such as Josef Speckbacher and Father Joachim Haspinger. He commanded a force of Tyroleans approximately 20,000 strong, together with a couple of hundred Austrian soldiers who had joined them after the retreat of the Austrian army. In the second Battle of Bergisel, from 25 to 29 May 1809, Hofer's troops again defeated the Bavarians, driving them out of the country and retaking Innsbruck on 30 May. On 29 May Hofer received a letter from Emperor Francis in which he promised not to sign any peace treaty that would include giving up Tyrol. An Austrian intendant came to rule Tyrol and Hofer returned to his home. However, Napoleon again defeated Austrian troops in the Battle of Wagram on 6 July. The Armistice of Znaim ceded Tyrol to Bavaria again. Napoleon sent 40,000 French and Bavarian troops to take over Tyrol and they re occupied Innsbruck. After little hesitation, Hofer joined battle again. The French offered a reward for his head. On 13–14 August, in the third Battle of Bergisel, Hofer's Tyroleans defeated the French troops of Marshal François Joseph Lefebvre in a 12 hour battle after a downhill charge. The Tyroleans retook Innsbruck. Hofer declared himself Imperial Commandant of the Tyrol in the absence of the ruler and for two months ruled the land from Hofburg in the name of the Emperor of Austria. He announced new laws and taxes and minted his own coins. He also sent two men to Britain to ask for assistance. On 29 September he received a medal from the emperor and another promise that Austria would not abandon Tyrol. Hofer's hopes were dashed on 14 October, when the Treaty of Schönbrunn again ceded Tyrol to Bavaria. French and Bavarian troops advanced and Hofer retreated to the mountains. Promised amnesty, Hofer and his followers laid down their weapons on 8 November. Hofer retired to his home valley.
Соңғы әрекет және тұтқындау
12 қарашада Хофер австриялықтардың жеңісі туралы жалған хабарлар алды және 15 қарашада әскерін жинауға тырысты. Бұл жолы оның көптеген жақтастары болған жоқ, және француз әскерлері оның күштерін жеңді. Оның бағынышты командирлері бас салып, тауларға қашуға көндірді. Хофер Пасеертальдағы таулардағы бір шатырға тығылды, ал француздар оның басы үшін 1500 гульден сыйлық ұсынды. Оның көршісі Франц Раффл оны сатып беріп, оның жасырынған жерін билікке хабарлады. Хофер 1810 жылғы 28 қаңтарда итальяндық әскерлерге қолға түсті және әскери сотқа жіберілді, Мантуяға тізбектеленген күйі жеткізілді. Раффл 20 жылдан кейін Баварияда кедейлікте қайтыс болды.
On 12 November Hofer received false reports of Austrian victories and tried to summon his troops on 15 November. This time he had little following and French troops defeated his forces. His subordinate commanders surrendered and urged him to escape over the mountains. Hofer hid in a hut in the mountains in the Passeiertal and the French announced a reward of 1500 guilders for his head. His neighbor Franz Raffl betrayed him and revealed his hiding place to the authorities. Hofer was captured by Italian troops on 28 January 1810 and was sent to Mantua in chains to face a court martial. Raffl died impoverished in Bavaria twenty years later.
Әскери соттың соты және өлім жазасы
Әскери сотты өткізген офицерлер Миландан хабар алғанға дейін нақты үкім туралы келісе алмады. Хабарлама Вице-корольден деп есептелді, ол Наполеонның «оны әділ сотқа беріп, сосын атып өлтіру» деген бұйрығын жеткізді. Кейін Наполеон ханзада Меттернихке Хофердің оның қалауына қарсы атқарылғанын айтты. Андреас Хофер 1810 жылдың 20 ақпанында атылды. Ол көзін байлап тағудан немесе тізе бүгуден бас тартты және атуға жауапты қара сержантқа ақша беріп, «тура атуды» бұйырды. Ол өзін-өзі атуға рұқсат берді. Хофер Германия мен Австрияда шейіт болып, Наполеонның билігіне қарсы күрестің туына айналды.
Officers holding the court martial disagreed on the exact sentence until they received a message from Milan. It was supposedly from the Viceroy, transmitting Napoleon's order to "give him a fair trial and then shoot him." Later Napoleon claimed to Prince Metternich that Hofer was executed against his wishes. Andreas Hofer was executed by a firing squad on 20 February 1810. He refused a blindfold or to kneel, and gave money to a corporal in charge, telling him to "shoot straight". He gave the order to fire himself. Hofer became a martyr in Germany and Austria and a rallying symbol against the power of Napoleon.
Мұра және ескерткіштер
1809 жылы Уильям Вордсворт Андреас Хоферге бірнеше сонет жазды, бұл оның бейнесін романтизациялауға және көтеріліс төңірегіндегі аңызды дамытуға үлкен үлес қосты. 1818 жылы оның отбасына Австрия императоры дворяндық патент берді (оның Аннадан 7 баласы болды, олардың кем дегенде екеуі Америкаға эмиграциялады). 1823 жылы Хофердің денесі Мантуядан Инсбрукке қайта жерленді, ал 1834 жылы оның қабірі мәрмәр мүсінмен безендірілді. 1893 жылы Бергизельде (Инсбрук) Хофердің қоладан жасалған мүсіні орнатылды. Оның тұтқындалуын бейнелейтін үлкен картина Инсбруктегі Мария Тереза сарайында ілінген, ал Меран қаласында оның өміріне арналған жыл сайынғы ашық аспан астындағы қойылым өтеді. Меранда Андреас Хофер көшесінің басында, теміржол вокзалының қарсы бетінде оның монументалды мүсіні орналасқан, ол 1915 жылы Тироль ұлтшылдарымен орнатылды. Висконсин штатының Нью-Гларус қаласында Пуемпельдің ескі тавернасының ішінде Хофердің үлкен суреті салынған. "Зу Мантуя ин Банден" әні (қазіргі Тироль штатының гимні) оның трагикалық тағдыры мен өлім жазасына кесілуі туралы айтады. Оның ең әйгілі сөзі: "Мен өмірімді жалғанға саудаламаймын".
In 1809 William Wordsworth wrote some sonnets to Andreas Hofer which contributed to the romanticisation of his image and the legend surrounding the insurrection. In 1818, his family was given a patent of nobility by the emperor of Austria (he and Anna had 7 children, at least two of whom emigrated to America). In 1823, Hofer's remains were moved from Mantua to Innsbruck, and in 1834, his tomb was decorated with a marble statue. In 1893, a bronze statue of Hofer was erected in Bergisel (Innsbruck). A large painting depicting his arrest hangs in the Palace of Maria Theresa in Innsbruck, and there is an annual open air play in Meran based on his life. In Meran there is also a monumental statue of him opposite the train station at the beginning of the Via Andreas Hofer, which was erected by Tyrolean nationalists in 1915. In New Glarus, Wisconsin there is a large mural of Hofer inside Puempel's Olde Tavern. The song Zu Mantua in Banden (today the anthem of the State of Tyrol) tells the story of his tragic fate and execution. His most famous quote: I will not trade my life for a lie.