Кіріспе

376 377 378 NOTOC
377 жыл (CCCLXXVII) – Юлиан күнтізбесі бойынша жексенбі күні басталган кәдімгі жыл. Сол кезде бұл жыл Август пен Меробаудтың консулдық жылы деп белгіленген (немесе, сирек жағдайда, 1130 Ab urbe condita). 377 деген атау осы жылға ерте ортағасырлық дәуірден бастап қолданыла бастады, осы кезде Anno Domini күнтізбесі Еуропада жылдарды атаудың басым әдісіне айналды.

Рим империясы

Готика соғысы: Төменгі Моэзияда (готтар басып алған) ашаршылық қорқынышты құрбандықтарға әкеледі. Фритигерн мен оның ізбасарлары көмек сұрайды, бірақ үкімдарлар Люпицин мен Максим оларды екінші дәрежелі азаматтар деп есептейді. Көмек аз түседі, нәтижесінде мыңдаған адам аштықтан қаза табады. Рим шебіндегі жағдай әлі де ауыр, Дунайда тайфалылар және басқа да жауырыңқы гот тайпалары орналасқан. Бұған қоса, ғұндар мен аландар да өзенге жақындады. Император Валенс өзінің туысы Грацианнан готтарға қарсы рим әскерін жіберуді өтінеді. Ол қарт генерал Фригиридті, Аммианның айтуынша, «паннониялық және трансальпілік көмекші күштермен» (Pannonicis et Transalpinis auxiliis) күшейтілген күйі жібереді. Грациан сондай-ақ үй әскерлерінің франк қолбасшысы Рихомерді (comes domesticorum) галл дала армиясынан алынған бірнеше әскерлермен бірге жібереді. Саздар шайқасы: Римдіктер партизандық тактикадан бас тартып, готтардың шабуылына ұшырайды. Шайқас шешімсіз аяқталады, бірақ екі тарап та ауыр шығынға ұшырайды. Готтарға қарсы тұра алатын жалғыз рим армиясы енді жауынгерлік қабілетін жойды. Рихомер Маркианопольден (Болгария) оңтүстікке қарай әскерін шығарып алады. Валенс Сатурнинды Балқан тауларындағы өткелдерді жабу үшін жібереді. Бұл күш-жігерді готтар бақылауындағы аумақтардан алынған жеңіл жаяу әскер (limitanei) бөлімдері де қолдауы мүмкін. Кішкентай топтарға бөлініп, тервингтерге жеткілікті күшпен қосыла алмай, римдіктердің қоршауын бұза алмай, готтардың уайымы арта түседі. Готтар (мүмкін Греутунгилер) Дунай бойындағы ғұндар мен аландардың бір бөлігімен одақтасып, оларды өзеннен өтуге көндіреді. Күштер тепе-теңдігі өзгерген соң Сатурнин өзінің бекіністеріне шабуыл жасалмауы үшін күштерін шоғырландырады. Бұл өткелдерді ашып, готтар, ғұндар мен аландардың Оңтүстік Фракияның жазықтарына шығуына мүмкіндік береді. Күз: Жыртқыш «варварлар» провинция бойынша азық-түлік, жабдық және олжа іздеп таралады. Рим әскерлерінің көп бөлігі қалаларда бекініп отыр. Кейбір элиталық бөлімдер далада қалып, готтармен ұсақ шайқастар жүргізеді. Мұндай бір оқиға Дибальтум қаласының сыртында болады. Скутаридің ауыр атты әскері готтарға қарсы асығыс шабуылда талқандалады. Готтар енді империяны келісімге келуге мәжбүрлеу үшін әскери жеңіске жеткізуді көздеп, Фригирид әскерін Береядан ығыстыруға тырысады. Ол Сукки (Ихтиман) өткелі арқылы Иллирияға қайта шегінеді және Грацианға Тракиядағы готтарды ығыстыру үшін негізгі императорлық армиялардың экспедициясы қажет екенін хабарлайды. Валент Персия империясымен бейбіт келісімге келіп, шығыс шебін қорғауға жеткілікті әскер қалдырады. Сарацендер, патшайым Мавия басшылығымен, Феникия мен Палестинадан Синайға (Мысыр) дейінгі аумақты қиратып, бүлік шығарады. Валенс көтерілісті сәтті басып табады.

Персия

Парсы патшасы Шапур II ғұндарды Кавказдың ар жағына ығыстырып жіберді.

Өнер мен ғылым

Қытай суретшісі Гу Кайцзи «Ло өзенінің нимфасы» суретін жасайды.