Амаларих: Визиготтар патшасы және тарихы

Кіріспе

Амаларик (испан және португал тілдерінде Amalarico; 502–531) – 522 жылдан бастап, өлтірілгенге дейін вестготтардың королі болды. Ол король Аларих II мен оның бірінші әйелі Теодоготаның, Ұлы Теодорихтың қызы болған ұлы.

Өмірбаян

Аларик II франдар патшасы Хлодовик I-ге қарсы Воуле шайқасында (507 ж.) қаза тапқаннан кейін, оның патшалығы құлдырап кетті. Гервиг Вольфрам: «Гот әскерінің талқандалуынан да, Аквитанияның екі провинциясы мен Тулуза астанасының жоғалуынан да патшаның өлімі ауыр тиді», – деп жазады. Аларик мұрагерлік туралы ешқандай шара қабылдамаған, оның екі ұлы болғанмен, біреуі есейген, бірақ заңсыз, ал екіншісі – Амаларик, заңды некеден туған, бірақ әлі бала еді. Амаларик қауіпсіздігі үшін Испанияға жеткізілді, ал ол ел мен Прованс одан кейін оның анасының әкесі Теодорих Ұлының басшылығымен, оның вице-регенті, Теодис есімді остгот ақсұлуы арқылы басқарылды. Ұлы ұлы Ғезалек патша болып сайланды, бірақ оның билігі апатқа ұшырады. Остготтар патшасы Теодорих Амаларик атынан, Теодис бастаған әскерді Ғезалекке қарсы жіберді; Ғезалек Африкаға қашты. Остготтар франктар мен олардың бургунд одақтастарын кері тартты және «Новенпопуланың оңтүстігін, Родезді, тіпті Альбиді және Тулузаны» қайта басып алды. 511 жылы Клодовик қайтыс болғаннан кейін Теодорих Клодовиктің мұрагерлерімен бейбіт келісімге келді, визиготтардың Галлияның оңтүстік бөлігін өз патшалықтарының соңына дейін басқаруын қамтамасыз етті. 522 жылы жас Амаларик патша деп жарияланды, ал төрт жылдан кейін Теодорих қайтыс болғанда, ол толық патшалық билікті иеленді, бірақ Провансты туысы Аталарикке қайтарды. Бірақ бұл сәтті болмады, өйткені Григорий Турскийдің айтуынша, Амаларик оны православиеден бас тартып, ариандыққа көшуге мәжбүрледі, бірде оны қанға батқанша ұрып, өзінің қанымен боялған сүлгісін ағасы Париж патшасы Хилдеберт I-ге жіберді. Иан Вудтың кеңесін ескеру қажет, Григорий осы кезеңдегі ең толық ақпаратты ұсынғанмен, Меровингтердің істеріне қатысты, ол көбінесе «өзінің діни көзқарасы оқиғаларды түсіндіруіне ықпал етті». Питер Хизер Вудтың бұл тұжырымымен келіседі: «Бұл толық оқиға емес деп санаймын, бірақ франктардың араласуының салдары анық». Питер Хизердің сөзіне қарағанда, Теодорихтың бұрынғы губернаторы Теодис Амалариктің өліміне қатысқан, «және оның басты пайдакүші болды». Ал Хротильда, Григорийдің айтуынша, үйге қайтып бара жатқанда «жаман жағдайға» байланысты қайтыс болды. Хилдеберт оның денесін Парижге әкеліп, әкесі Клодовиктің қасына жерледі.

When Alaric II was killed while fighting Clovis I, king of the Franks, in the Battle of Vouillé (507), his kingdom fell into disarray. "More serious than the destruction of the Gothic army," writes Herwig Wolfram, "than the loss of both Aquitanian provinces and the capital of Toulose, was the death of the king." Alaric had made no provision for a successor, and although he had two sons, one was of age but illegitimate and the other, Amalaric, the offspring of a legal marriage but still a child. Amalaric was carried for safety into Spain, which country and Provence were thenceforth ruled by his maternal grandfather, Theodoric the Great, acting through his vice regent, an Ostrogothic nobleman named Theudis. The older son, Gesalec, was chosen as king but his reign was disastrous. King Theodoric of the Ostrogoths sent an army, led by his sword bearer Theudis, against Gesalec, ostensibly on behalf of Amalaric; Gesalec fled to Africa. The Ostrogoths then drove back the Franks and their Burgundian allies, regaining possession of "the south of Novempopulana, Rodez, probably even Albi, and even Toulose". Following the 511 death of Clovis, Theodoric negotiated a peace with Clovis' successors, securing Visigothic control of the southernmost portion of Gaul for the rest of the existence of their kingdom. In 522, the young Amalaric was proclaimed king, and four years later, on Theodoric's death, he assumed full royal power, although relinquishing Provence to his cousin Athalaric. However, this was not successful, for according to Gregory of Tours, Amalaric pressured her to forsake Orthodoxy and convert to Arian Christianity, at one point beating her until she bled; she sent to her brother Childebert I, king of Paris, a towel stained with her own blood. It is worth noting Ian Wood's advice that although Gregory provides the fullest information for this period, where it touches Merovingian affairs, he often "allowed his religious bias to determine his interpretation of the events." Peter Heather agrees with Wood's implication in this instance: "I doubt that this is the full story, but the effects of Frankish intervention are clear enough." According to Peter Heather, Theodoric's former governor Theudis was implicated in Amalaric's murder, "and was certainly its prime beneficiary." As for Chrotilda, in Gregory's words, she died on the journey home "by some ill chance". Childebert had her body brought to Paris where she was buried alongside her father Clovis.