Кіріспе

484 жылдан 507 жылға дейін вестготтар патшасы II Аларик (барлық елдің билеушісі; Аларик; шамамен 458/466 – тамыз 507) 484 жылдың 28 желтоқсанында Тулузада әкесі Эурик патшалықтан кейін вестготтардың патшасы болды. Ол 410 жылы Римді шабуылдаған әйгілі I Алариктің шөбересі еді. Ол Аквитаниядағы Аир-сюр-л’Адур (Vicus Julii) қаласын астана етіп белгіледі. Оның иеліктері Испанияның көп бөлігін (солтүстік-батыс бұрышын қоспағанда), сондай-ақ Галлия Аквитанияны және әлі бөлінбеген Галлия Нарбоненсистің көп бөлігін қамтыды.

Билік

Гервиг Вольфрам сегізінші вестготтар патшасы туралы тарауын былай деп ашады: "Аларик патшалығы туралы дереккөздерде толық мәлімет жоқ, ал олардағы аз ғана мәлімет оның Воуле шайқасында қаза табуымен және Тулуза патшалығының құлауымен көлеңкеде қалды". Мысалы, Севильялық Исидордың Аларик билігі туралы есебі: бір абзацтан тұрады және негізінен Алариктің сол шайқастағы қазасына арналған. Аларик патшалығының ең ерте құжатталған оқиғасы – Франктар патшасы Хлодвиг I-ге жеңілген Сойсонс аймағының (қазіргі Францияның солтүстік-батысы) бұрынғы билеушісі Сиагрийге пана берумен байланысты. Грегори Турскийдің мәлімдемесіне сәйкес, Аларик Хлодвигтің қысымымен Сиагрийді Хлодвигке тапсырды; содан кейін Грегори "готтар – қорқақ халық" деп қосты. Франктар Сиагрийді түрмеге қамап, оның бұрынғы патшалығын басып алғаннан кейін Хлодвиг оны өлімге кесті. Алайда Вольфрам сол кезде "Хлодвиг Сенеден әрі жылжуға батылмады; франктар бірнеше жылдан кейін ғана Лоараның солтүстігіндегі Галло-римдік буферлік аймақты толық басып алды" деп атап өтті. Кловигтің соғысқа қауіп етуі тек олар көрші болған жағдайда ғана тиімді болар еді; "Сиагрийдің 486 немесе 487 жылы тапсырылғаны туралы ешқандай жазба жоқ". 500 жылдан кейін франктар Бургундияға шабуыл жасағанда, Аларик билеуші үйге көмектесті, ал Вольфрамның сөзіне сүйенсек, жеңіске жеткен Бургундия патшасы Гундобад Авиньонды Аларикке сыйға берді. 502 жылы Хлодвиг пен Аларик Амбуазға жақын Луарадағы аралда кездесіп, бейбіт келісімге келді. 506 жылы вестготтар Эбро аңғарындағы Дертоса қаласын басып алды. Олар римдік тәжді иеленуші Петірді тұтқындап, өлім жазасын орындады.

Воуле шайқасы және оның салдары

Алайда бірнеше жылдан кейін Хлодовик 502 жылы жасалған бейбіт келісімді бұзды. Остготтар патшасы Теодорихтің және Алариктің қайын атасы Кловидтың дипломатиялық араласуына қарамастан, Кловид өзінің ізбасарларын вестготтар жеріне бастап барды. Аларик өзінің магнаттарының талабымен Пуатье маңындағы Воуилле шайқасында (507 жылдың жазы) Кловидке қарсы күресуге мәжбүр болды; онда готтар жеңіліске ұшырады және Аларик, Григорий Турскийдің айтуынша, Кловидтың өзі өлтірді. Бұл шайқастың ең ауыр салдары – Галлиядағы иеліктерін франктарға жоғалту емес еді; Гервиг Вольфрамның айтуынша, готтардың көмегімен Галлияның көп бөлігі қайта жаңғыртылды, мүмкін Тулузаға дейін. Сондай-ақ, Григорий Турскийдің жазуынша, Кловид патшалық қазынаны иеленді. Алариктің мұрагерлері – оның үлкен ұлы, заңды емес Гессалек және кіші ұлы, заңды Амаларик болды, ол кезде әлі бала еді. Гессалек өте қабілетсіз болып шықты, ал 511 жылы король Теодорих Амаларик атынан патшалық тақты иеленді. Гизер оның бұл әрекетін «басып алу» деп сипаттайды. Амаларик ақырында өз құқығымен патша болғанымен, вестготтар патшалығының саяси байланысы үзілді; «Амалариктің мұрагерлігі – бұл ескі емес, жаңа билік құрылымдарының нәтижесі», – деп сипаттады Хизер. 531 жылы Амаларик қайтыс болғаннан кейін вестготтар патшалығы ұзаққа созылған алабалыққа ұшырады, ол 569 жылы Леовигильд таққа отырғанға дейін жалғасты.

Патшалық билік

Діни тұрғысынан алғанда, Аларик барлық ерте вестгот ақсүйектері сияқты ариандық болды, бірақ ол әкесі Эвриктың католиктерге қатысты қудалау саясатын қатты жұмсартты және оларға 506 жылы Агде кеңесін өткізуге рұқсат берді. Ол Arelate (қазіргі Арль) католик епископтарымен шиеленіскен қарым-қатынаста болды, бұл Арль епискобы, 503 жылы тағайындалған Галло-римдік Цезарийдің өмірінде жақсы көрінді. Цезарий Бургундиялықтармен, олардың патшасы Кловистің қарындасына үйленген, Арльді басып алуға көмектесу үшін сөз байласыпты деген күдікке іліккен. Аларик оны Аквитаниядағы Бордоға бір жылға қуғынға жіберді, содан кейін дағдарыс басылғаннан кейін оған ешқандай зиян келтірмей қайтуға рұқсат берді. Аларик саяси істерде де сондай даналық танытып, рим заңдары мен императорлық жарлықтардың тұжырымдамасын дайындау үшін Референдарий Аниан басқаратын комиссия тағайындады, ол оның римдік поддандылары үшін ресми кодекс болар еді. Бұл көбінесе Breviarium Alaricianum немесе Аларик жарғысы деп аталады. Жергілікті әңгімелерде ол таудың астындағы үңгірлерде зор байлық қалдырғаны айтылады. Hautes-Pyrénées департаментындағы Аларик каналы (fr) оның құрметіне аталған.