Кіріспе
Корсикалық көптеп кісі өлтірген қылмыскер (1790–1836)
Джузеппе Марко Фьеши (13 желтоқсан 1790 – 19 ақпан 1836) – корсикалық көптеп кісі өлтірген қылмыскер және 1835 жылғы 28 шілдеде Франция королі Луи-Филиппке жасалған қастандық әрекетінің бас ұйымдастырушысы. Король мен оның ілесушілеріне шабуыл жасау үшін "тозақ машинасы" деп аталған ерекше көп оқ атар қару қолданылды, нәтижесінде 18 адам қаза тапты, бірақ корольге жеңіл жарақат келді және Фьеши тез ұсталды. Ол және тағы екі қастандықшы сотталып, өлім жазасына кесілді.
Өмірбаян
Фиески 1790 жылы 13 желтоқсанда Корсика аралындағы Бокогнано коммунасында дүниеге келді. Оның ата-анасы Луи мен Мари Луси Помонтиден. Оның Томас және Энтони есімді ағалары болды. Томас Ваграм шайқасында қаза тапты. Энтони туғаннан-ақ сөйлемейтін еді. Джузеппе балалық шағы мен жасөспірімдік кезеңінде қойшы болып жұмыс істеді. 1808 жылы Корсика полкіне қосылып, Неапольге, содан кейін Наполеон соғыстарында күресу үшін Ресейге жіберілді. 1812 жылы ол сержант шеніне ие болды. 1814 жылы армиядан босатылып, Корсикаға оралды. 1815 жылдың қыркүйегінде ол Неапольдің бұрынғы королі Жоахим Муратқа патшалығын қайтарып алуға тырысқан 1000-ге жуық ізбасардың бірі болды. Бұл бір айдан кейін Мураттың Фердинанд IV Неапольдің әскерлерімен тұтқындалып, өлімге кесілуімен аяқталды. Харсиннің айтуынша, Фиески өлім жазасынан қашып, Францияға депортацияланды, онда 1816 жылы өгіз ұрлағаны үшін 10 жылға түрмеге жабылды. Сол жерде ол Лоренс Петит есімді әйел тұтқынмен танысты. 1826 жылы босатылғаннан кейін Петидің туған қаласы Лионға көшіп барды. Шілде революциясынан кейін көп ұзамай Фиески өзін саяси тұтқын деп жариялап, Парижге көшіп келді. Бұл оған ешқандай кедергісіз еркін қозғалуға мүмкіндік берді. Ол жерде өгей қызы Нинамен өмір бойы қарым-қатынас жасап, оның анасы Лоренспен қарым-қатынасын үзді. Жалған құжаттар арқылы Парижде шағын лауазымға орналасты. Екеуі бір мезгілде атылатын 25 ұңғылы «тозақ машинасы» жоспарын жасады. Мори бұл жоспарды Адам құқықтары қоғамының Рим бөлімшесінің басшысы Теодор Пепинге жеткізді. Кездесуден кейін олар қаруды жасауды шешті, 500 франк шығынды Пепин мен Мори бөлісіп, ақшасы жоқ Фиески оны жасап, еңбекақысын алды. Қару оны пайдалануға арналған жерде – 50 Бульвар дю Темплдегі үш қабаттағы төрт бөлмелі пәтерде жасалды. Бұл бағыт патша мен оның сүйіктілері Париж Ұлттық гвардиясының жылдық парады кезінде жүретін күтілетін маршрут болды. 1830 жылғы шілде төңкерісін еске алу мақсатындағы жылдық парад 1835 жылдың 28 шілдесінде өтті. Луи-Филипп Болевард дю Темпль арқылы өтіп, Республика алаңын Бастилиямен байланыстырды. Оған үш ұлы – Орлеан герцогы, Немур герцогы және Жойнвиль принці, сондай-ақ көптеген қызметкерлер мен жоғары шенді офицерлер еріп жүрді. Тағы 22 адам жарақат алды, кем дегенде төртеуіне аяқ ампутациясы қажет болды. Патша да жарақаттанғандардың бірі болды, бірақ жарақаты жеңіл болды – оқ немесе оқ сынықтары оның маңдайына сырттай тиді, бірақ ол мінген жылқы ауыр жарақат алып, бірнеше күннен кейін қайтыс болды. Патша күнінің қалған бөлігін жоспарланғандай жалғастырып, Ұлттық гвардияны қарап шықты. Көптеген қаза тапқандар мен жарақат алғандар жақын жердегі танымал кафеге, Түрік бақшасына жеткізілді.
The two contrived the plan for an "infernal machine", a volley gun with 25 gun barrels which could be fired simultaneously. Morey took the plan to Theodore Pepin, chief of the Society of the Rights of Man Section Rome. After a meeting, they decided to build the weapon, splitting the cost of 500 francs between Pepin and Morey, with the penniless Fieschi building it and being paid for it. The gun was built in the place it was intended to be used – a four room apartment on the third floor of No. 50 Boulevard du Temple. This was on the expected route the King and his entourage would take during the annual review of the Paris National Guard. The annual review, which commemorated the 1830 July revolution, took place on 28 July 1835. Louis Philippe was passing along the Boulevard du Temple, which connected Place de la République to the Bastille. He was accompanied by three of his sons, the Duke of Orleans, the Duke of Nemours, and the Prince de Joinville, and a large number of staff and senior officers. A further 22 people were injured, with at least four requiring limbs to be amputated. The King was one of the injured, but the wound was minor – a bullet or buckshot only grazed his forehead, although the horse he was riding was severely wounded, and died several days later. The King continued with the day's events and reviewed the National Guard as planned. Many of the dead and injured were carried into the Jardin Turc, a famous cafe that was situated nearby,
Four of the gun's 25 barrels burst when fired, four others did not fire, and a further one was not loaded as it lacked a touch hole. This meant the number of deaths and injuries was lower than might have been the case had all components functioned. The gun barrels that exploded caused considerable damage to the room in which the weapon was fired. Two of his fingers later had to be amputated.
Қарудың 25 ұңғысының төртеуі атылған кезде жарылып, төртеуі атылмады, ал біреуіне оқ салуға арналған тесік болмағандықтан зарядталмады. Бұл барлық бөліктері жұмыс істеген жағдайда болатын өлім-жітім мен жарақаттар санын азайтуға себеп болды. Жарылған ұңғылар қару атылған бөлмеге елеулі зақым келтірді. Кейін оның екі саусағы ампутацияланды.
The two contrived the plan for an "infernal machine", a volley gun with 25 gun barrels which could be fired simultaneously. Morey took the plan to Theodore Pepin, chief of the Society of the Rights of Man Section Rome. After a meeting, they decided to build the weapon, splitting the cost of 500 francs between Pepin and Morey, with the penniless Fieschi building it and being paid for it. The gun was built in the place it was intended to be used – a four room apartment on the third floor of No. 50 Boulevard du Temple. This was on the expected route the King and his entourage would take during the annual review of the Paris National Guard. The annual review, which commemorated the 1830 July revolution, took place on 28 July 1835. Louis Philippe was passing along the Boulevard du Temple, which connected Place de la République to the Bastille. He was accompanied by three of his sons, the Duke of Orleans, the Duke of Nemours, and the Prince de Joinville, and a large number of staff and senior officers. A further 22 people were injured, with at least four requiring limbs to be amputated. The King was one of the injured, but the wound was minor – a bullet or buckshot only grazed his forehead, although the horse he was riding was severely wounded, and died several days later. The King continued with the day's events and reviewed the National Guard as planned. Many of the dead and injured were carried into the Jardin Turc, a famous cafe that was situated nearby,
Four of the gun's 25 barrels burst when fired, four others did not fire, and a further one was not loaded as it lacked a touch hole. This meant the number of deaths and injuries was lower than might have been the case had all components functioned. The gun barrels that exploded caused considerable damage to the room in which the weapon was fired. Two of his fingers later had to be amputated.
Сот және өлім жазасы
Тұтқындалғаннан кейін Фьеши жалған есім айтып, Лодев қаласында туған Жак Жирар екенін мәлімдеді. Шынайы кім екені бірнеше күннен кейін ғана анықталды, түрме бас инспекторы Оливье Дюфрен оны Консьержериде ұсталғанда таныды. Фьешидің соты үлкен салтанатқа айналды, ал Фьеши осы сәттен ләззат алды. Сот барысында ол өз серіктестерін атады, өте батыл мінез танытты және толық кешірім күтті немесе күтетіндей болды. Ол өлім жазасына кесіліп, 1836 жылдың 19 ақпанында Пьер Морей және Теодор Пепенмен бірге гильотинаға алынды.
Мұра
Шабуылдан кейін бірден бірнеше газет редакторы мен жазушысы, соның ішінде Арманд Каррел де тұтқындалды, бірақ олар көп ұзамай босатылды. Бұл орын әдетте Францияның құрметтейтін әскери басшыларының жерленген жері болып табылады. Корольдің суретшісі Хорас Вернетке қастандық әрекетінің суретін салуға бұйырылды, оны Юджин Луис Лами орындады. Фиешидің басын француз суретшісі Жак Реймонд Браскасс атқарылғаннан кейін бір күні суретке түсірді. Фиешидің бет-әлпетін сақтау үшін өлім маскасы да жасалды. Осы масканың көшірмесі Англиядағы Норвич қамалында сақталады; маскада оның беті мен басынан алған жарақаттарының іздері бар. Тағы бір көшірмесі Эдинбург френологиялық қоғамының коллекциясында болды, қазір Эдинбург университетінде сақталады. Анатомия ғалымдары Луи Пьер Грациоле мен Франсуа Леурет Фиешидің миын қастандықтан кейін зерттеп, оның мінез-құлқына түсіндіруге болатын ерекшеліктері бар ма, жоқ па, анықтауға тырысты. Бульвар дю Темплдегі №50 үйде осы оқиғаға арналған тақта орнатылған. Гюзеппе Фиешиді Катюша реактивтік гранаталарын ойлап тапқан кеңес генералының ұсынысымен Мәскеудегі шіркеуде діни қызмет арқылы құрметтеді. Фиешидің "Инферналды машина" деп аталған атуға арналған пулеметі қазір Париждегі Ұлттық мұрағат мұражайының коллекциясында сақталады.