Кіріспе

Австралиядағы қару заңдарына шолу Австралиядағы қару заңдары негізінен Австралия штаттары мен аумақтарының қарауында, ал қару импорты федералды үкімет тарапынан реттеледі. 20 ғасырдың соңғы екі онжылдығында, бірнеше резонанстық жаппай өлтіру оқиғаларын ұстанғаннан кейін, федералды үкімет барлық штат үкіметтерімен бірлесіп атыс қаруына қатысты қатаң заңнаманы үйлестірді. 1996 жылы Ұлттық қару туралы келісім арқылы қару заңдары көбінесе бірізділікке келді. Порт-Артур қырғынына дейін және кейін өткізілген екі федералды қаржыландырылған қаруды қайта сатып алу және ерікті тапсыру акциялары мен штат үкіметтерінің қаруға кешірім жариялаулары барысында миллионнан астам атыс қаруы жиналып, жойылды, бұл ұлттық қордың үштен бірін құрауы мүмкін. Атыс қаруын иелену немесе пайдалану үшін адамда міндетті түрде қару лицензиясы болуы керек. Лицензия иелері қару лицензиясын алу үшін "нақты себепті" (өзін-өзі қорғау мақсатында емес) көрсетуі керек және "тыйым салынған тұлға" санатына жатпауы керек. Барлық атыс қарулары сериялық нөмірі бойынша иесіне тіркелуге тиіс. 2023 жылдың желтоқсан айында Ұлттық кабинет төрт жыл ішінде ұлттық қару тізілімін енгізуге келісті.

Өрт сөндіру қаруларының санаттары

Ұлттық қару-жарақ туралы келісім атыс қаруларының санаттарын белгілейді, олардың әрқайсысы үшін әртүрлі бақылау деңгейлері қарастырылған: А санаты – Rimfire мылтықтары (жартылай автоматты емес), сапқыштар (помпалық, жартылай автоматты немесе рычагтық емес) және ауа мылтықтары (жартылай автоматты қоса алғанда). B санаты – центрострелковые винтовкалар, бұрандалы, сорғылы және рычагтық (жартылай автоматты емес), 1901 жылдың 1 қаңтарынан кейін жасалған тұмсықты атыс қарулары және 5 оқтан аспайтын сыйымдылығы бар рычагтық сапқыштар. Бұл штаттар арасында өзгешеліктерді қамтиды. H санатындағы лицензия алу үшін нысана атушы кем дегенде 6 айлық тәжірибелік мерзімді өтеуі керек және клубтық қаруды пайдаланып, оқ ату сеанстарына белсенді қатысуы тиіс. Одан кейін, рұқсат алу үшін өтініш беру алдында полицияға саусақ іздерін тапсыру қажет. Нысана атушылар .38 немесе 9 мм калибрлі тапаншалармен шектеледі, ал дүрылдардың сыйымдылығы 10 оқтан аспауы керек. Белгілі бір "мақұлданған" тапанша жарыстарына (қазіргі уақытта тек Single Action Shooting және Metallic Silhouette) қатысушылар .45 калибрге дейінгі тапаншаларды алуға құқылы. IPSC атуы 9 мм/.38/.357 SIG калибрлі тапаншалар үшін, егер олар IPSC ережелеріне сәйкес келсе, бекітілген. 2014 жылы Виктория штатында IPSC жарыстарында .45 калибрлі үлкен калибрлерге рұқсат берілді. Револьверлер үшін және жартылай автоматты тапаншалар үшін ұңғысының ұзындығы кемінде болуы керек, егер тапаншалар ISSF нысаналық тапаншалары болмаса. .45 калибрден жоғары калибрлі центрострелковые тапаншалар шектеулі атыс қарулары болып есептеледі, олардың иелігіне R/E санатындағы лицензия қажет (төменде қараңыз). R/E санатындағы шектеулі қаруларға кейбір штаттарда автомат мылтықтар, ракеталық құрылғылар, толық автоматты өздігінен зарядталатын мылтықтар, жалын таратқыштар және танкке қарсы мылтықтар сияқты әскери қарулар кіреді. Кейбір ескі қаруларды (әдетте, 1901 жылдың 1 қаңтарына дейін жасалған қара ұнтақты отындық қаруларды) кейбір штаттарда лицензиясыз заңды түрде иеленуге болады. Басқа штаттарда олар заманауи атыс қаруларына қойылатын талаптарға бағынады. Кейбір штаттарда "құрылымы, функциясы немесе сыртқы түрі жағынан әскери үлгідегі мылтықтарды едәуір қайталайтын" атыс қаруларына қатысты қатаң ережелер қолданылады. Бұл заңның "көрініс заңы" деп аталған салдары, кез келген қару, оның іс-әрекетінің нақты механикалық сипатына қарамастан, егер ол шабуылдық мылтыққа ұқсас деп танылса, D немесе R/E санатына қайта жіктелуі мүмкін.

Лицензиялау

Мемлекеттер қару-жарақ лицензиясын заңды себептермен, мысалы, аң аулау, спорттық ату, зиянкестерді жою, коллекция жинау және фермерлер мен шаруашылық жұмыскерлері үшін береді. Лицензиялар 3 немесе 5 жыл сайын (немесе Солтүстік территорияда, Оңтүстік Австралияда және Квинсленд штатында 10 жыл сайын) жаңартылуға тиіс. Толық лицензия иелері кем дегенде 18 жаста болуы керек. Виктория және Жаңа Оңтүстік Уэльс штаттарында 12 жастан (немесе Квинслендте 11 жастан) бастап кіші лицензиялар қолжетімді, бұл қару-жарақты пайдалану бойынша оқыту алу немесе спорттық немесе нысанаға ату жарыстарына қатысу мақсатында қару-жарақты пайдалануға мүмкіндік береді. Сотты болған қылмыскерлерге және психикалық ауру тарихы бар адамдарға лицензия беруге тыйым салынады. 2018 жылдың мамыр айында Виктория штаты қару-жараққа қатысты қылмыстарды азайту үшін, заңсыз мақсаттарда қару-жарақ иеленуге, пайдалануға немесе тасымалдауға ниеттенгендерге бағытталған қару-жараққа тыйым салатын бұйрық енгізді. Бұйрық алған адам өзінің иелігіндегі барлық қару-жарақ немесе қару-жараққа қатысты заттарды дереу тапсыруы тиіс, ал қару-жарақ лицензиясы күшін жояды. Қару-жарақ немесе оқ-дәрілерді сатып алу, сату немесе сауда жасаумен айналысатын жеке тұлғалар немесе компаниялар қару сатушы лицензиясын алуы тиіс, ал қару жөндеушілер қару жөндеуші лицензиясына ие болуы керек. Олар жыл сайын жаңартылуға тиіс.

Ұлттық қару-жарақ келісімін сақтау

2017 жылы Австралия қару-жарақ бақылауы тапсырыс берген зерттеуде Австралия штаттары Ұлттық қару-жарақ келісімі алғаш енгізілгеннен бері қару-жарақ заңдарын күрт әлсіреткені, ал келісімге толық сәйкес келетін бірде-бір құзыреттілік жоқ екені айтылды. Мысалы, көптеген штаттар қазір балаларға қатаң бақылау астында қару қолдануға рұқсат береді, сондай-ақ қару сатып алу үшін талап етілетін 28 күндік міндетті салқындату кезеңі жеңілдетілді, егер сатып алушыда бұрыннан кем дегенде бір қару болса, күту мерзімі болмайды. Бұл қарулар тыйым салынған болып есептелгеніне қарамастан.

Еуропалық қоныстар 19 ғасырға дейін

1788 жылдың қаңтар айында Бірінші флотпен бірге Австралияға оттық қарулар әкелінді, алайда Австралияға отарлаудан бұрын келген теңіз саяхатшылары да оттық қарулармен қаруланған. Жаңа Оңтүстік Уэльс колониясы бастапқыда әскери гарнизоны қаруланған жаза орындау орны болды. Оттық қарулар аң ауру, адамдар мен егістіктерді қорғау, қылмыс жасау және оған қарсы күресу, сондай-ақ көптеген әскери қақтығыстарда қолданылды. Бірінші флоттың жағаға қонған сәтінен бастап аборигендермен аңшылық, қоршалған жерлерге қол жеткізу және малға найза тастау мәселелері бойынша қақтығыстар туды. Барлаушылар мен қоныс аударушылар аборигендерді көбінесе ешқандай себепсіз атып өлтіру үшін оттық қаруларды пайдаланды. Жергілікті қақтығыстар кезінде бірнеше жазалау шабуылдары жасалды. Мүжіктерге (ет аулау үшін) және қоныс аударушыларға (аң аулау және қорғану үшін) берілген оттық қарулар ұрланып, дұрыс емес пайдаланылды, нәтижесінде қадағалау күшейтілді. 1796 жылдың қаңтар айында полковник Дэвид Коллинз "жеке тұлғалардың қолында қанша қару бар екенін анықтауға бірнеше әрекет жасалды, өйткені көптеген қарулар тонау жасағандардың қолында деп қорқынышты; тәжге тиесілі екі жүзден үш жүзге дейінгі қару қайтарылды, бірақ олардың небары 50-сі ғана есепке алынды" деп жазды. Еуропалық австралиялық отарлаушылар 1804 жылғы Касл-Хилл тұтқындарының көтерілісі және 1854 жылғы Эурека топырағының көтерілісі сияқты қарулы көтерілістерде де оттық қаруларды қолданды.

20 ғасыр

Қару туралы заңдар әрбір колонияның, ал 1901 жылы Федерация құрылғаннан кейін әрбір штаттың жауапкершілігінде болды. Ұлттық мемлекеттің қару-жараққа қатысты конституциялық билігі жоқ, бірақ ол кедендік мәселелер мен қорғанысқа қатысты құзыреттілікке ие. Федералдық деңгейде сыртқы істерге қатысты өкілеттіктер сыртқы шарттарда келiсiлген мәселелер бойынша iшкi бақылауды күшейту үшін қолданылуы мүмкін. Жаңа Оңтүстік Уэльсте Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қолға қару ұстауға тиіс тыйым салынды, бірақ 1956 жылғы Мельбурн Олимпиадасы тапаншамен ату спортына жаңа қызығушылықты жақтандырды және заңдар спорттың дамуына мүмкіндік беру үшін өзгертілді. Кейбір юрисдикцияларда жеке тұлғалар қару-жараққа қатысты тыйым салу туралы бұйрықтарға (FPO) да бағынуы мүмкін, бұл полицияға адамды қару-жарақ немесе оқ-дәрілерді іздеу және анықтау үшін қосымша өкілеттіктер береді. FPO 1973 жылдан бері Жаңа Оңтүстік Уэльсте қолданылады және Викторияда да қолданылады. 2016 жылдың қазан айында Австралияда 260 000 тіркелмеген қару, 250 000 ұзын қару және 10 000 қол қару бар екені есептелді, олардың көпшілігі ұйымдасқан қылмыс топтары мен басқа да қылмыскерлердің қолында болды. 2017 жылдың наурызында Жаңа Оңтүстік Уэльсте 915 000, АКТ-де 18 967, Оңтүстік Австралияда 298 851 және Тасманияда 126 910 тіркелген қару болды. Басқа юрисдикциялар бұл ақпаратты жарияламады. 2015 жылы Австралияда Порт-Артур оқиғасынан бұрынғыдан да көп жеке қару-жарақ болды, онда 1 миллион қару-жарақ жойылған. 1988 жылдан бері үй шаруашылықтарында қару-жарақ бар отбасылардың саны 75%-ға төмендеді. 1970 жылдардан бері Австралияның сегіз аймағындағы полиция күштері қызмет барысында ашық қаруды жүйелі түрде тасымалдауға көшті. 1970 жылдары полиция қызметкерлері көбінесе таяқпен жүрді, тек Жаңа Оңтүстік Уэльс полициясы ғана қару-жарақпен жүрді. Содан бері полиция қызметкерлеріне жабық қару тасымалдауға рұқсат берілді, ал соңғы кезде ашық қару тасымалдауға рұқсат берілді. Бұл өзгеріс қоғамдық талқылаусыз немесе полиция қызметкерлерінің қауіпсіздігіне тиісті бағалау жасалмай, бірақ қоғамның келісімімен жүзеге асты.

1984-1996 бірнеше адам өлтіру

1984 жылдан 1996 жылға дейін көптеген кісі өлтіру оқиғалары қоғамдық алаңдаушылықты тудырды. 1984 жылғы Милперра қырғыны түрлі "құқықтан тыс мотоцикл топтары" арасындағы қақтығыстардың маңызды бір эпизоды болды. 1987 жылы Мельбурнда Ходдл көшесіндегі және Куин көшесіндегі қырғындар орын алды. Оған жауап ретінде бірнеше штат барлық қаруды тіркеуді міндетті етті, сондай-ақ автоматты мылтықтар мен оқпанатардың қолжетімділігін шектеді. 1991 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльстегі Стратфилдте екі адам пышақпен, ал тағы бесеуі оттық қарумен өлтірілді. 1991 жылы Тасманияда қару сатып алушыларға лицензия алу туралы заң қабылданды, бірақ оның күші әлсіз болды. Тасмания мен Квинслендтегі қару заңдары ұзын стволды қаруларға қатысты салыстырмалы түрде бос болды.

Порт-Артур қырғыны

Порт-Артурда 1996 жылы оққыс оқиға болды, онда қарулы адам екі жартылай автоматты мылтығымен дүкен иелері мен туристерге оқ атып, 35 адамды өлтіріп, 23 адамды жаралады. Бұл жаппай қырғын австралиялық қоғамды дүрліктіріп, Австралиядағы қару-жараққа қатысты заңнаманы өзгертіп жіберді. Премьер-министр Джон Ховард штаттарға 1988 жылғы Ұлттық зорлық-зомбылық комитетінің есебінде ұсынылған қару заңдарын қабылдауды талап етті, нәтижесінде Ұлттық қару-жарақ келісімі (NFA) жасалды, ол Комонвелт пен штаттар мен территориялар арасындағы міндетті емес келісім болды, себебі Австралия Конституциясы Комонвелтке қару заңдарын қабылдауға тікелей өкілеттік бермейді. Кейбір штаттардың қарсылығына қарамастан, Ховард Австралия Конституциясын өзгерту үшін жалпыұлттық референдум өткізуге уәде берді, бұл Комонвелтке қару-жараққа қатысты конституциялық билік беруге бағытталған шара еді. Ұлттық қару-жарақ келісіміне барлық жартылай автоматты мылтықтар мен барлық жартылай автоматты және инерциялық сапқыштарға тыйым салу, сондай-ақ лицензиялау және меншік құқығын бақылау жүйесі кірді. Говард үкіметі ұсынылып отырған өзгерістерді түсіндіру үшін бірнеше қоғамдық жиын өткізді. Алғашқы жиында Говард көрінетін бронежилет киген, ол оның күрмесінің астынан көрінді. Көптеген атысшылар мұны сынға алды. Кейбір қару иелері үкіметке ықпал ету үшін Либералдық партияға қосылуға өтініш білдірді, бірақ партия оларды қабылдаудан бас тартты. 500 атысшының мүшелікке түсуге бағытталған сот процесі Оңтүстік Австралияның Жоғарғы сотында сәтсіз аяқталды. Австралия Конституциясының 51-бабының (xxxi) талабына сәйкес, мәжбүрлеп алынған мүлік үшін "әділ өтемақы" (қаржылық компенсация) төленуі керек болды, сондықтан федералды үкімет 1996 жылғы Medicare Levy Amendment Act заңын қабылдады, ол болжамды 500 миллион АҚШ долларын Medicare салымын бір реттік арттыру арқылы жинауға бағытталған. "Қаруды қайта сатып алу" бағдарламасы 1996 жылдың 1 қазанында басталды және 1997 жылдың 30 қыркүйегінде аяқталды. Австралияның Ұлттық аудиторлық кеңсесі бұл бағдарлама аясында 640 000-нан астам қару алынғанын хабарлады, олардың көпшілігі жартылай автоматты мылтықтар мен сапқыштар (1996 жылғы заңнамалық өзгерістер нәтижесінде тыйым салынған) немесе ескі, тозуға ұшыраған және істен шыққан қарулар еді.

Монаш университетіндегі атыс

2002 жылдың қазан айында коммерция факультетінің студенті Викториядағы Монаш университетінде екі студентті атыс клубының мүшесі ретінде алған тапаншаларымен өлтірді. Хуан Юн Сяң атқылаған адам психикалық денсаулығының нашарлауына байланысты қылмыстардан ақталды, бірақ оған 25 жылға дейін жоғары қауіпсіздікті қамтамасыз ететін Томас Эмблинг ауруханасында қамауға алуға бұйрық берілді. 1996 жылғы жағдай сияқты, Ұлттық Достастық үкіметі, штаттар мен аумақтар Ұлттық қолға қаруды бақылау туралы келісім (2002) деп аталатын бірқатар заңнамалық өзгерістерге келісті, нәтижесінде 2003 жылғы Ұлттық қолға қаруды қайта сатып алу туралы заң қабылданды, ол белгілі бір техникалық талаптарға сәйкес келмейтін қолға қаруды міндетті түрде сатып алуға Ұлттық Достастық қаржысын бөліп берді. Бұл өзгерістер 2003 жылы штаттық және аумақтық парламенттерде бекітілді. Өзгерістерге 10 оқтық сыйымдылығы бар дүкеншелерге шектеу қойылды, калибр 0,38 дюйм (9,65 мм) дейін шектелді (кейбір шарттар бойынша кейін кеңейтілді), жартылай автоматты пистолеттер үшін ұңғының ұзындығы 120 мм-ден кем емес және револьверлер үшін 100 мм (3,94 дюйм) болды, сондай-ақ қолға қарумен нысана атушылар үшін жаңа сынақ мерзімі мен қатысу талаптары енгізілді. Спорттық атуға арналған тапаншалардың максималды калибрі .38 дюймге дейін шектелгенімен, металл силуэт ату немесе жекелеген оқтармен ату жарыстарында пайдаланылатын .45 дюймге (11,43 мм) дейінгі калибрлі тапаншаларды сатып алуға және пайдалануға рұқсат беретін арнайы келісім алуға болады. 2003 жылғы өзгерістерде лицензиясы бар қолға қарумен нысана атушыларға барлық қолға қаруды (2003 жылғы өзгерістермен тыйым салынбағандарын қоса алғанда) бес жылға H санатындағы (қолға қару) лицензиясын ерікті түрде тапсыру шартымен міндетті түрде сатып алуға мүмкіндік берілді.

2014 жылғы Сиднейдегі тұтқындық

2014 жылдың 15-16 желтоқсанында қарулы адам Ман Харон Монис Австралияның Сидней қаласындағы Мартин Плейс алаңында орналасқан Lindt шоколад кафесінің 17 клиенті мен қызметкерін кепілге алды. Қылмыскер сол кезде босатылып, бұрын бірнеше қылмыс жасағаны үшін сотталған болатын. Кепілдегі екі адам мен қылмыскер қаза тапты. 2015 жылдың тамызында NSW премьер-министрі Майк Бэрд және полиция министрі Трой Грант кепілдік беру және заңсыз қару-жараққа қатысты заңдарды күшейту туралы хабарлады, сондай-ақ ұрланған қару-жарақты иелену үшін 14 жылға дейін бас бостандығынан айыру және заңсыз қару-жарақты тергеу және сыйақы беру жүйесін құрды. Бұл заңнамалық өзгерістер сонымен қатар NSW-де заңсыз қару-жарақты азайту шараларын енгізді, оның ішінде тиісті лицензиясы жоқ кез келген адам үшін 3D принтерлер мен фрезерлік станоктарды пайдаланып қару-жарақ жасауға мүмкіндік беретін цифрлық сызбаларды иеленуге тыйым салды.

Adler A110 сапқышқа қайта жіктеу туралы дау

2015 жылы Австралияға Adler A110 рычагты мылтығының импорты қырқыс дау тудырды. Қарудың өзі шомылғысында 7+1 (немесе мүмкін 10+1) патронға дейін сыйымды болатын, бұл мылтық үшін салыстырмалы түрде жоғары көрсеткіш, сондай-ақ рычагты механизм арқасында оның салыстырмалы түрде жылдам қайталап оқ ату мүмкіндігі болды. Ең бастысы, ол А санатындағы қару болып есептелді, сондықтан дерлік барлық лицензиясы бар атысшыларға қолжетімді еді. Нәтижесінде, бес патрондан артық сыйымдылығы бар A110 мылтықтарының импортына тыйым салынды (бес патронға дейін импорттауға рұқсат берілді). Бес патрондан астам сыйымдылығы бар рычагты мылтықтар кейіннен D санатындағы қарулар ретінде қайта жіктелді.

Қаруларды кешірім беру

Порт-Артурдан бері 28 штат және аумақ бойынша кешірім жасалды. 1996 жылғы ұлттық кешірім және «қайта сатып алу» схемасы Ұлттық оттық қарулар туралы келісімнің аясында 1996 жылдың қазанынан 1997 жылдың қыркүйегіне дейін 12 ай бойы жүргізілді, нәтижесінде шамамен 650 000 оттық қару алынып алынды. 2003 жылы Ұлттық қолға ұсталатын қаруды бақылау туралы келісімнің (2002) аясында алты айлық ұлттық қолға ұсталатын қаруды қайта сатып алу шарасы өткізілді, нәтижесінде бүкіл ел бойынша 68 727 қолға ұсталатын қару тапсырылды. Жаңа Оңтүстік Уэльсте үш қару кешірімі болды: 2001, 2003 және 2009 жылдары. Алғашқы екі кешірім кезінде 63 000 қолға ұсталатын қару тапсырылды, ал үшінші кешірім кезінде 4 323-тен астам қолға ұсталатын қару тапсырылды. Үшінші кешірім кезінде Оттық қарулар тіркеліміне 21 615 оттық қару тіркелді. Тапсырылған қарулардың барлығы жойылды. 2017 жылдың 1 шілдесі мен 30 қыркүйегі аралығында тіркелмеген немесе қажетсіз оттық қаруларды тапсыру үшін ұлттық қару кешірімі өтті. Бұл кешірім 2017 жылдың наурыз айында Оттық қарулар және қару-жарақ саясаты жұмыс тобы (FWPWG) тарапынан 2014 жылы Линдт кафесіне жасалған шабуылдан кейін және 2015 жылы Сиднейдегі Парраматадағы Жаңа Оңтүстік Уэльс полициясы бас штабының жанында қарусыз полиция қызметкеріне жасалған оқ жарылғаннан кейін Австралияда тіркелмеген оттық қарулардың санын азайту мақсатында бекітілді. Бұл оттық қару кешірімі 1996 жылғы Порт-Артур оқиғасынан кейін өткізілген алғашқы ұлттық кешірім болды. Бұрынғы есеп бойынша 260 000-ға жуық тіркелмеген қару бар еді. 2021 жылдың шілдесінде Федералды үкімет тұрақты қару кешірімін енгізді.

Әлеуметтік проблемалардың дамуы

Австралияның қару заңдарының әсеріне қатысты кейбір зерттеулер Австралияның қару заңдары жаппай ату, қару қолданып жасалған өзіне-өзіне қол жұмсау және қарулы қылмысты азайтуда тиімді болғанын көрсетті. Сауалнамалар Австралияда қару заңнамасын қолдау деңгейі жоғары екенін көрсетеді, халықтың шамамен 85-90% бірдей немесе одан да қатаң шектеулерді қалайды. 1991 жылдан 2001 жылға дейін Австралияда қаруға байланысты өлім-жітім көрсеткіші 47%-ға төмендеді. Бұл өлімдердің 77%-ы қару қолданып жасалған өзіне-өзіне қол жұмсау, 15%-ы қарулы кісі өлтіру, 5%-ы қару апаттары, ал қалған 2%-ы заңды шаралар нәтижесінде болған және себебі анықталмаған өлімдер құрады. 1996 жылы қаруды реттеу енгізілгеннен кейін екі жыл өткен соң, 1991 жылдан 1998 жылға дейін қару қолданып жасалған өзіне-өзіне қол жұмсау саны тұрақты түрде азайды. Қару қолданып жасалған өзіне-өзіне қол жұмсау көрсеткіші он жыл ішінде екі еседен астам азайды, 1995 жылы 389 болса, 2005 жылы 147-ге дейін төмендеді. Бұл көрсеткіш 2005 жылғы барлық өзіне-өзіне қол жұмсау оқиғаларының 7%-ын құрады. Осы кезеңде дарға асылу арқылы жасалған өзіне-өзіне қол жұмсау саны 52%-дан астамға өсті, 1995 жылы 699 болса, 2005 жылы 1068-ге жетті. 2011 және 2012 жылдарға қарай, пистолеттер мен жартылай автоматты пистолеттер қара нарықта он мыңнан жиырма мың долларға дейін сатылды.

Зерттеу

1981 жылы Ричард Хардинг Австралия және басқа да деректерді қарастырғаннан кейін, "атыс қаруына жеке меншік құқығын шектеу немесе реттеу үшін қандай да бір аргументтер келтірілсе де, суицид көрсеткіштері олардың біріне жатпайды" деді. Ол 1968 жылғы 20 дамыған елді қамтыған халықаралық талдамаға сілтеме жасап, "Суицид деңгейіне атыс қаруының қолжетімділігі мен пайдаланылуынан гөрі мәдени факторлар әлдеқайда күшті әсер етеді. Осылайша, атыс қаруына қолжетімділікті азайту суицид деңгейіне оңай әсер етпейді" деді. 1985 жылы ол Жаңа Оңтүстік Уэльсте қару иелігін шектеу заңдарын қолдады, Австралияның қару-жарақ қорының өсуін тежеуге үлес қосуды құптады. 1997 жылы премьер-министр Джон Говард қаруды қайта сатып алудың әсерін бақылау үшін Австралия Криминология институтын тағайындады. Институт қару-жарақ иелену және қару қылмысы туралы үрдістер мен статистиканы баяндаған бірқатар мақалалар жариялады. 2002 жылы Австралия Криминология институтынан Джени Музос атыс қаруын пайдалану туралы ережеге сәйкес Австралия штаттары мен аумақтарындағы атыс қаруын ұрлау деңгейін зерттеді. Ол "NFA күтілген нәтижені беруде: жақсы сақталған қару-жарақтар ұрлануға көбірек бейім емес" деген қорытындыға келді. 2005 жылы NSW Қылмыс статистикасы және зерттеу бюросының Дон Уэзерберн 1996 жылғы заңның зорлық-зомбылыққа тигізген әсері аз немесе мүлдем болмағанын мәлімдеді, "заңдар қарулы кісі өлтірудің төмендеу үрдісін тездетпеді" деді. Жанин Бейкер мен Самара МакФедран, Халықаралық ату және аңшылықтағы әйелдер коалициясының (WiSH) зерттеушілері бірнеше зерттеу жүргізді. 2006 жылы олардың Британдық криминология журналындағы 1996 жылғы атыс қарулары туралы заңдарға арналған мақаласында ARIMA талдауы қолданылды, нәтижесінде заңдардың адам өлтіруге тигізген әсеріне аз дәлел табылды, бірақ суицидке тигізген әсеріне дәлелдер болды. Дон Уэзерберн мақаланы "құрметті" және "жақсы жүргізілген" деп сипаттады, бірақ сонымен қатар "қоғамда қанша қару бар екені маңызды емес деген тұжырымға келу дұрыс емес" деді. Саймон Чэпман мақала Порт-Артур оқиғасы сияқты жаппай атыс мәселесін назарға алмағанын мәлімдеді. 2012 жылы МакФедран мен Бейкер 35 жасқа дейінгі адамдар арасында қару заңдарының атыс қаруымен суицидке тигізген әсеріне аз дәлелдер бар екенін анықтады және Австралияның атыс қаруын шектеу шараларына байланысты елеулі қаржылық шығындар жастардың суицидіне әсер етпеуі мүмкін деп болжады. 2008 жылы МакФедран Австралия мен Жаңа Зеландиядағы жаппай атыс оқиғаларының жиілігін салыстырды. Авторлар "егер азаматтардың атыс қаруының белгілі бір түрлеріне қолжетімділігі Австралиядағы жаппай атыс оқиғаларын түсіндірсе, онда Жаңа Зеландияда жаппай атыс оқиғалары жалғасатын болар еді" деген қорытындыға келді. 2006 жылы Саймон Чэпманмен бірлесіп жасалған зерттеуде: "Австралияда 1996 жылы қару-жарақ заңнамасына өзгерістер енгізілгеннен кейін он жылдан астам уақыт бойы жаппай атыс оқиғалары болған жоқ, сондай-ақ атыс қаруымен өлім-жітім, әсіресе суицид саны тез төмендеді. Жалпы адам өлтіру көрсеткіші де осы үрдісті ұстанды. Көптеген тез атылатын қаруларды азаматтардан алып тастау жаппай атыс, атыс қаруымен адам өлтіру және атыс қаруымен суицидті азайтудың тиімді жолы болуы мүмкін" делінген. 2007 жылы Австралия медицина қауымдастығының "The Medical Journal of Australia" журналында жарияланған мета-талдауда бүкіл ел бойынша атыс қаруымен суицид фактілері зерттелді. Олар "атыс қаруын бақылау шаралары жалпы суицид деңгейінің төмендеуіне әкелді" деген болжамға сәйкес келетінін айтып, өлімге әкелетін құралдарды қолдануды одан әрі азайтуды ұсынды. 2008 жылы Мельбурн университеті мен Ла Тробе университетінің профессорлары Ван Шенг Ли мен Сэнди Суардидің қаруды қайта сатып алудың әсері туралы зерттеулері деректерді зерттеді және "NFA атыс қаруының адам өлтіру немесе суицид деңгейін төмендетуге үлкен әсері жоқ" деген қорытындыға келді. 2009 жылы Гриффит университетінің Австралиядағы суицидтер туралы зерттеулер және олардың алдын алу институтының тағы бір мақаласында тек Квинсленд штатында ғана суицидтер туралы зерттеу жүргізіліп, мынадай қорытынды жасалды: "Квинслендте NFA енгізілгенге дейінгі және кейінгі суицидтер арасында айтарлықтай айырмашылықтар байқалған жоқ; алайда австралиялық деректерде айтарлықтай айырмашылықтар байқалды, бірақ олардың сапасы айтарлықтай төмен". 2010 жылы Кристин Нейл мен Эндрю Лейдің жүргізген зерттеуі 1997 жылғы қаруды қайта сатып алу схемасы атыс қаруымен суицидті 74%-ға төмендеткенін, ал атыс қаруы емес суицидке немесе әдіс алмасуға әсер етпегенін көрсетті. 2011 жылы көптеген зерттеулер жүргізілді, нәтижелері әртүрлі болды, себебі әртүрлі әдістемелер мен зерттеу салалары қолданылды. Гарвард университетінің Дэвид Хеменуэй мен Мэри Вриниотис, Джойс қорының қаржыландыруымен, 2011 жылы зерттеулерді қорытындылап, "NFA-ның пайдалы әсерін көрсететін одан да нақты дәлелдерді көзге елестету қиын болар еді" деген қорытындыға келді. Олар NFA-ның әсерін бағалаудағы қиындық – атыс қаруымен өлім-жітім 1990-жылдардың басында төмендегенін айтты. Олар NFA-дан кейін атыс қаруымен суицид пен атыс қаруымен адам өлтірудің "бірден және үздіксіз төмендеуіне" баршаның қуануы керек екенін қосты. 2013 жылғы Австралия Криминология институтының баяндамасында Саманта Брикнелл, Фредерик Лемиё және Тим Пренцлер Америка мен Австралиядағы жаппай атыс оқиғаларын салыстырып, "1996 жылғы NFA Австралияда жаппай атыс оқиғаларының тоқтауымен бірге келді" және Америкада 1994–2004 жылдар аралығындағы АҚШ Федералдық шабуылдық қаруларға тыйым салу кезеңінде де төмендеулер байқалғанын анықтады. 2014 жылғы баяндамада шамамен "260 000 қару Австралияның 'сұр' немесе қара нарығында бар" екені айтылды және адамдардың 3D принтерлерді пайдаланып қару жасау мүмкіндігі талқыланды. NSW және Виктория полициясы 3D басылған қару жасау жоспарларын алды және олардың оқ атар екенін тексеру үшін сынақтан өткізді, бірақ қарулар сынақ кезінде жарылып кетті. 2015 жылғы Халықаралық құқық және экономика журналында жарияланған мақалада Ұлттық атыс қарулар келісімінің жалпы қылмысқа тигізген әсері бағаланды, бұрынғы зерттеулер сияқты тек атыс қаруымен өлім-жітімге емес. Айырмашылықтарды айқындау әдісін қолдана отырып, олар NFA-дан кейін "қарулы қарақшылық және қастандық әрекеттері сексуалдық шабуылға қарағанда айтарлықтай төмендегенін" анықтады. 2016 жылы төрт зерттеуші 20 жылдан кейін Ұлттық атыс қарулар келісімін психикалық денсаулыққа қатысты бағалады. Олар "NFA атыс қаруын реттеудің қалай атыс қаруынан болатын өлім-жітім мен жарақаттарды болдырмауға көмектесетінінің үлгісін көрсетеді" деді. 2016 жылы қылмыстық әділет саласындағы доцент Адам Лэнкфорд түрлі елдердегі жаппай атыс оқиғалары мен қару қолжетімділігі арасындағы байланысты зерттеді. Ол Австралиядағы шектеулер тиімді болғанын анықтады, "осы саясаттардан кейін Австралияда тағы бір жаппай атыс оқиғасы болған жоқ" деген қорытындыға келді. 2017 жылы Injury Prevention журналында жарияланған аудандық баяндама NFA-ның жалпы атыс қаруынан болатын өлім-жітімге тигізген әсерін зерттеді. Олар NFA атыс қаруынан болатын өлім-жітімді 61%-ға төмендеткенін анықтады және "Австралияның атыс қаруын реттеу шаралары атыс қаруынан болатын өлім-жітімнің төмендеуіне үлес қосты" деген қорытындыға келді. Осы зерттеуден кейін бұл зерттеушілер Колумбия университетіндегі Чарльз Бранаспен бірлесіп жасалған тағы бір зерттеумен байланысты Журналда жарияланды, онда "1996 жылғы Австралияның ұлттық атыс қарулар заңынан кейін атыс қаруынан болатын өлім-жітімнің төмендеуін көрсететін қазіргі дәлелдер заңның нақты әсерін анықтау қабілеті шектеулі болатын эмпирикалық модельге сүйенеді" деген қорытындыға келді.

Федералды үкімет

1996 жылға дейін Австралияның федералды үкіметі оттық қару заңнамасына көп мән бермеді. Порт-Артур қырғынынан кейін Говард үкіметі (1996–2007), бұқаралық ақпарат құралдары мен халықтың күшті қолдауымен, барлық штаттардың ынтымақтастығымен бірыңғай қару заңдарын енгізді, бұл мемлекеттік қаржыландыру шарттарына қатысты қысым арқылы іске асырылды. Сол кездегі премьер-министр Джон Говард Австралияда азаматтардың оттық қаруды иеленуі мен пайдалануына қарсылығын түсіндіру үшін АҚШ-қа жиі сілтеме жасап, Австралияның «американдық жолға түсуін» қаламайтынын айтты. Сиднейдегі 2GB радиостанциясына берген сұхбатында Говард: «Біз оларды одан әрі шектеудің барлық мүмкіндіктерін іздейміз, өйткені мен қаруды жек көремін, қарапайым азаматтардың қаруы болмауы керек. Біз Американың «ауруын» Австралияға әкелгіміз келмейді» деді. 1995 жылы Говард оппозиция жетекшісі ретінде қару-жараққа қатысты шектеулер енгізуге ниеттенгенін білдірді. «Лазарьдың қайта тірілуі: Жеке және саяси өмірбаян» атты автобиографиясында Говард қаруға қарсы күресті қолдағанын және премьер-министр болғанға дейін қару-жараққа қатысты шектеулерді енгізуге ұмтылғанын айтты. Порт-Артур қырғынының 10 жылдығына дейін телеарнада сұхбат бергенде ол өз ұстанымын қайталады: «Мен Австралияның американдық жолға түсуін қаламаймын. Американың маған ұнайтын және ұнамайтын жақтары бар. Америкада маған ұнамайтын нәрселердің бірі – олардың қаруға деген құлшынысы. Олар жаман». Сол телесұхбатта Говард Порт-Артур қырғынынан кейін болған қайғы-қасіретті «осы сәтті пайдаланып, елдегі қару-жарақ заңдарын түбегейлі өзгерту туралы ойлануға мүмкіндік» ретінде қарастырғанын айтты. Ұлттық оттық қару туралы келісімді еңбекші және коалициялық үкіметтер үздіксіз қолдап келеді. 2018 жылдың наурызында Виктория полициясы терроризммен күресу және қару-жарақпен байланысты қылмыстардың өсуіне қарсы тұру үшін әскери үлгідегі жартылай автоматты мылтықтармен қарулануға дайындалып жатты.

Саяси партиялар

The Shooters, Fishers and Farmers Party – Жаңа Оңтүстік Уэльсте құрылған саяси партия. Ол өзін "аңшылардың, атушылардың, балықшылардың, ауылдық және аймақтық Австралияның, сондай-ақ барлық жердегі тәуелсіз ойлы австралиялықтардың дауысы" деп жариялайды. Саяси тұрғыдан дұрыс емес нәрсені жақтаушы, ақыл-ойы бар, ғылымға және табиғатты қорғауға бағытталған партия. Партияның негізін қалаушы Джон Тингл 1995 жылдан бастап, 2006 жылдың соңында зейнеткерлікке шыққанға дейін Жаңа Оңтүстік Уэльс заң шығарушы кеңесінің сайланған мүшесі болды. 2019 жылғы мәліметтерге сәйкес, партия NSW заң шығарушы кеңесінде екі, ал заң шығарушы ассамблеяда үш орынға ие. Партия 2013 жылғы Батыс Австралия штатының сайлауында жеңіске жетіп, Батыс Австралия заң шығарушы кеңесінде бір орынға ие болды. Партия сондай-ақ 2018 жылғы Виктория штатының сайлауында жеңіске жетіп, Виктория заң шығарушы кеңесінде бір орынға ие. Австралияның Либералды-демократиялық партиясы, Ашық ауада демалыс партиясы, Country Alliance және Каттердің Австралия партиясы (Аустралияның ең ірі жеке қару-жарақ жеткізушісі NIOA-ның бас директоры Роберт Ниоаның қайнағасы Боб Каттер өкілдік ететін) сияқты бірқатар шағын саяси партиялар қару-жараққа заңды түрде ие болуды жақтайды. 1997-1998 жылдары Бір Ұлт партиясы ұлттық деңгейде танымал болды және атысшылардың күшті қолдауына ие болды. 2019 жылдың наурызында "Бір Ұлт" партиясы "Әл-Жазира" телеарнасындағы екі бөлімдік деректі фильмге түсті, онда партия Американың Ұлттық атқыштар қауымдастығы мен Кох Индустриясынан Австралияның қару-жараққа бақылау заңдарын өзгерту үшін қаржылық көмек сұрап отырғаны айтылды. "Аль-Жазира" арнасы қару-жарақ құқықтарын жақтаушы ретінде жасырын түрде жұмыс істеген тілшіні пайдаланды. Жауап ретінде "Бір Ұлт" партиясының жетекшісі Полин Хансон бұл деректі фильмін Катардың шабуылы деп айыптап, Австралияның қауіпсіздік және барлау қызметіне шағым түсіргенін мәлімдеді. Австралияның сайлау комиссиясы деректі фильмге жауап ретінде, онда көрсетілген әрекеттердің ешқайсысы 1918 жылғы Ұлттық сайлау туралы заңның 326-бабын бұзбағанын, өйткені олар шетелде болғанын мәлімдеді. Қару-жарақ иелерінің ең ірі ұйымы – 1948 жылы құрылған Австралияның спорттық атысшылар қауымдастығы (SSAA), 2015 жылға қарай 175 000 мүшесі болды. SSAA-ның штаттық бөлімшелері жергілікті мәселелер бойынша лоббилік жұмыстар жүргізеді, ал SSAA Ұлттық федералды заңнама және халықаралық мәселелермен айналысады. SSAA National Біріккен Ұлттар Ұйымында үкіметтік емес ұйым (NGO) мәртебесіне ие және The World Forum on the Future of Sport Shooting Activities (WFSA) ұйымының негізін қалаушы мүшесі болып табылады, ол да NGO мәртебесіне ие. SSAA National зерттеу және лоббилік жұмыстармен айналысатын бірнеше қызметкерді жұмысқа алған. 2008 жылы олар журналист және медиа менеджер Тим Баннистерді федералды парламенттік лоббист етіп тағайындады. SSAA 1987, 1996 және 2002 жылдардағы қару-жараққа бақылау шектеулерінің бұрыннан қалыптасқан тенденцияларға әсер еткеніне ешқандай дәлел жоқ деп санайды. Сондай-ақ, Нейл мен Лиге жауап ретінде SSAA адамдардың 93% -ы ұсталған қаруларын кем дегенде біреуімен ауыстырғанын, тапсырылған қаруларын алмастырғанын мәлімдеді. Австралияның ату индустриясы қоры (SIFA) 2014 жылы "елдегі ең көне және инновациялық салалардың бірі үшін зерттеу, жақтау, білім беру және қауіпсіздік саласындағы жетекші орган" ретінде құрылды. Бұл "өнеркәсіпте және оған байланысты салаларда жұмыс істейтін мыңдаған австралиялықтардың әлеуметтік, мәдени, экономикалық және экологиялық әсерін тиімді көрсетуге" көмектеседі. Оның басқарма мүшелері Австралияның бес ірі қару-жарақ импорттаушы/жеткізушілерінің директорлары: NIOA, Raytrade, Outdoor Sporting Agencies (OSA), Winchester Australia және Beretta Australia. 2017 жылғы Квинсленд штатының сайлауы кезінде SIFA "Flick 'em" деп аталатын саяси науқанына үлес қосты, мақсаты ірі партиялардың дауыстарын бұрып, қару-жарақ заңын жеңілдетуге көбірек қолдау көрсететін коалициялық үкіметті сайлау болды. SIFA сондай-ақ 2018 жылғы Виктория штатының сайлауы кезінде Виктория штатының премьер-министрі Дэниел Эндрюске қарсы "Not. Happy. Dan" науқанына үлкен үлес қосты. Қолғаптар үшін Австралияда Pistol Australia деп аталатын ірі ұйым бар. Басқа да бірнеше ұлттық органдар бар, мысалы, Field and Game Australia, Австралияның ұлттық мылтық қауымдастығы, IPSC Australia Inc, Австралияның балшықты нысана қауымдастығы және Target Rifle Australia. Бұл ұлттық органдар мен олардың штаттық бөлімшелері олимпиадалық сияқты жарыстардан бастап табиғатты қорғауға дейінгі спорттық және саяси мәселелердің кең ауқымына назар аударады.

Қаруға қарсы ұйымдар

Ұлттық қаруды бақылау коалициясы (NCGC) Порт-Артур трагедиясына дейін және одан кейін көпшілік пікірінде белсенділік танытты. Ребекка Петерс, Роланд Браун, Саймон Чапман және пастор Тим Костелло БАҚ-та сұхбат беріп, өз мақсаттарын қолдау үшін мақалалар жазды. 1996 жылы NCGC Австралияның Адам құқықтары және тең мүмкіндіктер комиссиясының «Қоғамдық адам құқықтары» сыйлығын алды. 2003 жылы NCGC төрағасы Саманта Ли Черчилль стипендиясының қаржысымен қазіргі қолға ұсталатын қару заңнамасы тым бос екенін, атыс спортымен айналысатын полиция қызметкерлерінің мүдделер қақтығысы бар екенін және жеке қару иелігі әйелдер мен балаларға қауіп төндіретінін дәлелдейтін зерттеме жариялады. 2005 жылдың соңындағы баспасөз хабарламасында NCGC тең төрағасы Роланд Браун қолға ұсталатын қаруға қосымша шектеулер енгізуді жақтады. 2013 жылдың 26 тамызында NCGC Жаңа Оңтүстік Уэльсте Gun Control Australia (GCA) ұйымына біріктірілді. Бұл ұйым қару-жарақ заңдарын күшейтуді қолдайтын қауымдастық болып табылады және оны ерікті заңгерлер, қоғамдық денсаулық сақтау мамандары мен әлеуметтік желі сарапшылары басқарады. Ұйымның қаржысы қоғамдық қайырымдылықтан түседі және ол ешқандай саяси партиямен байланысты емес. Оның төрағасы – Саманта Ли, вице-президенті – Роланд Браун. Саманта Ли мен Роланд Браун – екеуі де қаруды бақылау саласында он жылдан астам ерікті болып жұмыс істеген заңгерлер.

Қоғамдық пікір

2015 жылы Essential Research Австралияның қару заңдарын қолдауға қатысты сауалнама жүргізді. Демографиялық нормаланған сауалнама нәтижесінде австралиялықтардың 6% заңдарды "тымырлық қатаң" деп, 40% "қалыпты" деп, ал 45% "жеткіліксіз қатаң" деп санайтыны анықталды. Essential Research бір жылдан кейін сауалнаманы қайталап, 6% заңдардың тым қатаң екенін, 44% "қалыпты" екенін және 45% заңдардың "жеткіліксіз күшті" екенін анықтады. Сондай-ақ, бұл көзқарастар Лейбористер, Коалиция немесе Жасылдар партияларына дауыс беру бейімділігіне қарамастан, тұрақты екені белгілі болды.