Христиан шіркеулерінің әкімшілік бірлігі

Кіріспе

Христиан шіркеулеріндегі аумақтық бөліністің түрі. Діни провинция – дәстүрлі иерархиялық құрылымы бар христиан шіркеулерінің, соның ішінде Батыс және Шығыс христиандығының негізгі юрисдикциялық бірлігі. Діни провинция бірнеше дін аймақтарынан (немесе епархиялардан) тұрады, олардың бірі – архиепархия (немесе архепархия), оны митрополит епископ немесе архиепископ басқарады. Ол провинцияның барлық басқа епископтарына діни билік жүргізеді. Грек-рим әлемінде «ecclesia» (ἐκκλησία; ecclesia) сөзі заңды жиналыс немесе заң шығару органы деген мағынада қолданылған. Ежелгі грек философы Пифагор заманында бұл сөз ортақ сенімді ұстанатын қауымды білдіретін қосымша мағынаға ие болды. Осы мағынада Еврей жазбаларының грек тіліне аудармасында (Септуагинта) қолданылып, кейін христиан қауымы сенушілер жиналысын атау үшін қабылдады. Рим және Византия империяларының тарихында христиандық дін аймақтары, Рим провинцияларымен салыстырылып аталды, сондай-ақ ерте орта ғасырларда Батыс әлемінің кейбір аумақтық құрылымдары да осылай аталатын (Ерте орта ғасырларға қараңыз). Әрбір провинцияның әкімшілік орталығы – епископтық тақ. Иерархиялық құрылымы бар христиан шіркеулерінде провинция – дін аймақтарының жиынтығы (әкімшіліктің негізгі бірлігі). Уақыт өте келе, кейбір провинциялар митрополия мәртебесін алды және белгілі бір деңгейде өзін-өзі басқару құқығына ие болды. Мұндай провинцияның епискобы митрополит епископ немесе митрополит деп аталады. Католик шіркеуі (латын және шығыс католик шіркеулері), православие шіркеулері және англикан қауымының барлығында провинциялар бар. Бұл провинцияларды митрополит архиепископ басқарады.

Ерте тарих

Діни провинциялар алғашқыда Рим империясының әкімшілік провинцияларымен сәйкес келді. II ғасырдың екінші жартысынан бастап осы провинциялардың епископтары маңызды мәселелерде бірлескен кеңес үшін синодтарда жиналуға әдеттенді. Сол ғасырдың соңынан бастап осыған дейін маңыздылығы артып келе жатқан синодтарға қатысуға шақыруды әдетте провинцияның астанасы немесе митрополиясының епискобы жасайтын, ол сондай-ақ, әсіресе Шығыста, жиналысқа төрағалық ететін. Маңызды хабарламалар басқа епископтарға жеткізілу үшін провинциялық астананың епискобына жіберілетін. Осылайша, III ғасырда Шығыс аймақтарында провинциялық митрополияның епискобы біртіндеп жоғары дәрежеге ие болып, митрополит атағын алды.

Облыстық шекара сызықтары

Провинциялардың шекаралары көбінесе тарихи немесе қазіргі саяси шекаралармен шабыттандырылған немесе тіпті анықталған; провинция ішіндегі діни округтардың шекараларына да осы қатысты. Мысалы, Франциядағы шекаралардың бір бөлігі кейінірек Рим провинцияларын көрсеткен, бірақ 2002 жылы олардың көп бөлігі жаңа әкімшілік аймақтарға сәйкес қайта құрылды. Франциядағы осы процеске ұқсас жағдай Испанияда ертерек орын алған. Германияның оңтүстігінде діни округтардың шекаралары 1815 және 1945 жылдар аралығында болған саяси шекараларға сәйкес келеді. Ирландияда 1152 жылы Келлс синодында белгіленген төрт шіркеу провинциясы сол кездегі әлеуметтік провинциялардың шекараларын көрсеткен, бірақ шіркеу провинциялары мен діни округтары қазіргі азаматтық провинциялар мен округтардың шекараларымен толық сәйкес келмейді. 1920–1922 жылдары Ирландияның бөлінуі кезінде Арма провинциясындағы алты діни округ Ирландия Республикасы мен Ұлыбританияның бөлігі болып табылатын Солтүстік Ирландия арасындағы халықаралық шекараны кесіп өтеді. Шотландияда діни округтар, содан кейін екі провинция да өзендер сияқты азаматтық және географиялық шекараларды ұстанады. Географиялық жағынан үлкен және көптеген католиктері бар елдерде, мысалы АҚШ-та, шіркеу провинциялары әдетте штаттардың шекараларымен жүреді, халық саны аз штаттар провинцияларға біріктіріледі. АҚШ-та бес ерекшелік бар: Калифорнияда екі метрополиялық архиепископтық және провинция бар: Лос-Анджелес және Сан-Франциско. Техас штатында екі метрополиялық архиепископтық округ және провинция бар: Галвестон-Хьюстон және Сан-Антонио. Мэриленд ерекшелігі – оның 23 округінің он төртіншісі Мэрилендтен тыс жерде орналасқан діни округтарға қарайды: (1) Мэрилендтің шығыс жағалауындағы тоғыз округ (Делмарва түбегі) Делавэр штатындағы Уилмингтон діни округының бөлігі, ал (2) Колумбия округіне және Мэрилендтің оңтүстігіне жақын бес округ Вашингтон архиепископтығының бөлігі болып табылады. Қалған тоғыз округ пен Балтимор қаласы ғана Балтимор архиепископтығының құрамына кіреді. Фишерс аралы, Нью-Йорк штатының Саффолк округына қарасты, Лонг-Айлендтен солтүстікке қарай орналасқан, Коннектикут штатының Норвич діни округының бөлігі, ол басқа провинцияда орналасқан. Айдахо мен Монтананың Йеллоустоун ұлттық паркіне кіретін бөліктері Вайоминг штатындағы Шайенн діни округының бөлігі болып табылады, ол басқа провинцияда орналасқан. Сонымен қатар, Галлап діни округы (Нью-Мексико) Аризонаның екі округын – Апачи округы мен Навахо округын, сондай-ақ үшінші округтың бір бөлігін қамтиды, яғни Коконино округындағы (Аризона) Навахо және Хопи резервацияларының бөліктерін қамтиды. Дегенмен, Нью-Мексико мен Аризона бірге бір провинцияны құрайды. Көптеген елдерде бірнеше провинция бар, халық саны аз немесе католиктері аз елдерден басқа. Кем дегенде бір жағдайда провинцияда бірнеше елде орналасқан діни округтар бар, мысалы, Самоа Апия провинциясы, оның метрополиялық епархиясы (Самоа Апия архиепископтығы) Самоа Тәуелсіз Мемлекетінде, ал оның жалғыз суфрагандық епархиясы (Самоа Паго Паго діни округы) Америка Самоасында (АҚШ-тың біріктірілмеген аумағы) орналасқан. Тіпті жеке діни округтар, тіпті шіркеу провинциялары да бірнеше мемлекетті қамтуы мүмкін: мысалдар: Сан-Марино Монтефельтро (Сан-Марино және Италияның бір бөлігі), Ургелл (Андорра және Испанияның бір бөлігі) және Рим діни округының өзі (Ватикан қаласы және Италияның бір бөлігі).

The borders of provinces have often been inspired, or even determined, by historical or present political borders; the same is often true of diocesan borders within a province. The following are some examples:

In France, where the boundaries partly reflected later Roman provinces, most were rearranged in 2002 to fit new administrative regions. A comparable process to that of France occurred earlier in Spain. In southern Germany, the diocesan boundaries follow the political boundaries that existed between 1815 and 1945. In Ireland, the four ecclesiastical provinces fixed by the Synod of Kells in 1152 reflected the contemporary boundaries of the secular provinces, but the ecclesiastical provinces and dioceses do not coincide with the present civil province and county borders. Since the Partition of Ireland in 1920–1922 six dioceses in the province of Armagh straddle the international border between the Republic of Ireland and Northern Ireland, which is part of the United Kingdom. In Scotland, the dioceses, and subsequently the two provinces, follow both civil and geographical boundaries such as rivers. In geographically large nations with a sizeable Catholic population, such as the United States, ecclesiastical provinces typically follow state lines, with less populous states being grouped into provinces. In the United States, there are five exceptions:
California has two metropolitan archdioceses and provinces: Los Angeles and San Francisco. Texas has two metropolitan archdioceses and provinces: Galveston Houston and San Antonio. Maryland is unusual in that fourteen of its 23 counties belong to dioceses whose see cities are outside Maryland: (1) the nine counties of Maryland's Eastern Shore (Delmarva Peninsula) are part of the Diocese of Wilmington, Delaware, and (2) the five counties adjacent to the District of Columbia and in southern Maryland are part of the Archdiocese of Washington, which is a different province. Only the remaining nine counties and the City of Baltimore are part of the Archdiocese of Baltimore. Fishers Island, a part of Suffolk County, New York, and north of Long Island, is part of the Diocese of Norwich, Connecticut, which is in a different province. Those parts of Idaho and Montana that are within Yellowstone National Park are part of the Diocese of Cheyenne, Wyoming, which is in a different province. In addition, the Diocese of Gallup (New Mexico) contains two Arizona counties—Apache County and Navajo County—and part of a third county, i. e., those parts of the Navajo and Hopi reservations that are in Coconino County (Arizona). New Mexico and Arizona, however, together form one province. Many countries contain more than one province, except those with a small population or few Catholics. In at least one case, a province contains dioceses that are in more than one nation, e. g., the Province of Samoa Apia, of which the metropolitan see (the Archdiocese of Samoa Apia) is in the Independent State of Samoa, and its only suffragan see (the Diocese of Samoa Pago Pago) is in American Samoa (an unincorporated territory of the United States). Even individual dioceses, let alone ecclesiastical provinces, can comprise more than one state: examples are San Marino Montefeltro (San Marino and part of Italy), Urgell (Andorra and part of Spain), and the Diocese of Rome itself (Vatican City and part of Italy).

Шығыс православие шіркеуі

Шығыс православие шіркеуіндегі шіркеулік провинциялардың тарихи дамуына ішкі әкімшілік орталықтандырудың күшті бейімділігі әсер етті. Бірінші Экуменикалық кеңестен (325) бастап Александрия архиепискобына Египет провинцияларының барлығына жоғары билік берілді. Антиохия архиепискобына да Шығыс провинцияларына қатысты осындай билік берілді. Төртінші Экуменикалық кеңестен (451) бастап Константинополь патриархына өзінің жоғары юрисдикциясына бағынған барлық аймақтарда митрополит епископтарды қадімдеу құқығы берілді. Уақыт өте келе, бастапқы шіркеулік провинциялардың бұрынғы әкімшілік тәуелсіздігі патриархалдық орталықтандырудың пайдасына біртіндеп және жүйелі түрде азайтылды. Жергілікті митрополиттер басқарған провинциялық епископтардың жыл сайынғы кеңестерін өткізудің ежелгі дәстүрі де орталықтандырылған кеңестерге, яғни патриархтар басқарып, митрополит епископтар қатысқан кеңестерге алмастырылды. Жаңа автономиялы және автокефальды юрисдикциялардың құрылуы да ішкі орталықтандыру бейімділігімен сипатталды. Жаңа құрылған Охрид архиепископтығы (1018) бір шіркеулік провинция ретінде құрылды, оның басында өзіне бағынған епископтарға билік жүргізетін архиепископ тұрды. 1219 жылы автокефальды Серб православие шіркеуі де бір шіркеулік провинция ретінде ұйымдастырылды, оның басында барлық серб епископтарына тікелей юрисдикциялы архиепископ болды. Орта ғасырдың соңына қарай, Шығыс православиесіндегі әрбір автокефальды және автономды шіркеу жергілікті патриарх немесе архиепископ басқарған, біртұтас және ішкі интеграцияланған шіркеулік провинция ретінде жұмыс істеді. Тек қазіргі заманда ғана кейбір Шығыс православие шіркеулері бұл ежелгі дәстүрді қайта жаңғыртып, шіркеу әкімшілігінің орта (аймақтық) деңгейінде ішкі шіркеулік провинцияларды құрды. Румын православие шіркеуінде алты аймақтық митрополиттік бар, оларды жергілікті митрополиттер басқарады, олар жергілікті епископтардың аймақтық синодтарына төрағалық етеді және ерекше міндеттері мен құқықтары бар. Мысалы, Олтения митрополиті төрт жергілікті епархияға қатысты аймақтық юрисдикцияға ие. Алайда, Шығыс православие шіркеулерінің көпшілігі өте орталықтандырылған шіркеу органдары ретінде қалып, әрқайсысы бір шіркеулік провинция ретінде жұмыс істейді.

Historical development of ecclesiastical provinces in the Eastern Orthodox Church was influenced by strong tendencies of internal administrative centralization. Since the First Ecumenical Council (325), the Archbishop of Alexandria was given supreme jurisdiction over all provinces of Egypt. Similar authority was also granted to Archbishop of Antioch regarding jurisdiction over provinces of Orient. Since the Fourth Ecumenical Council (451), Patriarch of Constantinople was given the right to consecrate metropolitan bishops in all regions that were placed under his supreme jurisdiction. In time, previous administrative autonomy of original ecclesiastical provinces was gradually and systematically reduced in favor of patriarchal centralization. Ancient practice of annual councils of provincial bishops, headed by their local metropolitans, was also abandoned in favor of centralized councils, headed by patriarchs and attended by metropolitan bishops. The creation of new autonomous and autocephalous jurisdictions was also marked by tendencies of internal centralization. The newly created Archbishopric of Ohrid (1018) was structured as a single ecclesiastical province, headed by an archbishop who had jurisdiction over all of his suffragan bishops. In 1219, autocephalous Serbian Orthodox Church was also organized as one ecclesiastical province, headed by archbishop with direct jurisdiction over all Serbian bishops. By the end of Middle Ages, each autocephalous and autonomous church in Eastern Orthodoxy was functioning as a single, internally integrated ecclesiastical province, headed by local patriarch or archbishop. Only in modern times, some Eastern Orthodox Churches have revived the ancient practice by creating internal ecclesiastical provinces on the middle (regional) level of church administration. In the Romanian Orthodox Church there are six regional metropolitanates, headed by local metropolitans who preside over regional synods of local bishops, and have special duties and privileges. For example, the Metropolitan of Oltenia has regional jurisdiction over four local dioceses. On the other hand, a majority of Eastern Orthodox Churches remain and function as highly centralized church bodies, each of them functioning as a single ecclesiastical province.

Англикандық Қауымдастық

Англикан қауымының мүше шіркеулері көбінесе провинциялар деп аталады. Кейбір провинциялар саяси мемлекеттердің шекараларымен сәйкес келеді, ал кейбіреулері бірнеше ұлтты қамтиды, басқалары тек бір ұлттың бөлігін ғана қамтиды. Мысалы, Батыс Африка провинциясы шіркеуі сияқты, кейбір шіркеулердің аттарында "провинция" сөзі болады. Бұл мүше шіркеулер "Англикан қауымының провинциялары" деп танылады және оларды примат басқарады, ол көбінесе архиепископ атағын иеленеді, бірақ примус (мысалы, Шотландия епископ шіркеуінің примусы), президенттік епископ немесе модератор сияқты басқа атақтары да болуы мүмкін. Бұл термин мүше шіркеу ішіндегі епархиялардың топтамасын білдіру үшін де қолданылады, олар әдетте метрополиттік провинция, метрополиттік провинция немесе ішкі провинция деп аталады. Англия шіркеуі екі мұндай провинцияға бөлінген: Кентербери және Йорк. Австралияның Англикан шіркеуінің бес провинциясы бар: Жаңа Оңтүстік Уэльс, Квинсленд, Оңтүстік Австралия, Виктория және Батыс Австралия, сондай-ақ Тасманияның провинциядан тыс епархиясы. Канаданың Англикан шіркеуінің төрт провинциясы бар: Британ Колумбиясы және Юкон, Канада, Онтарио және Руперт жері. Ирландия шіркеуінің Армагх және Дублин деген екі провинциясы бар. Америка Құрама Штаттарының епископтық шіркеуі (ECUSA) тоғыз провинциясын атаудың орнына нөмірлейді. ECUSA-дан басқа барлық жағдайларда әрбір метрополиттік немесе ішкі провинцияны архиепископ атағы бар метрополиттік епископ басқарады.

Пруссиядағы евангелистік мемлекеттік шіркеу

1821 жылы құрылған Пруссиядағы Евангелиелік мемлекеттік шіркеу (1875 жылы Пруссияның ескі провинцияларындағы Евангелиелік мемлекеттік шіркеу деп аталды, 1922 жылы ескі Пруссия одағының Евангелиелік шіркеуі), әкімшілік бөлімшелер ретінде шіркеулік провинцияларға (Kirchenprovinzen) бөлінді. Бұл провинциялар негізінен 1866 жылға дейін Пруссия мемлекетінің құрамына кірген саяси провинциялардың шекараларымен шектелді, бірақ 1920 жылдан кейін Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі аумақтық өзгерістерге байланысты кейбір шекаралық түзетулер енгізілді.

The Evangelical State Church in Prussia, formed in 1821 (renamed: Evangelical State Church in Prussia's older Provinces in 1875, Evangelical Church of the old Prussian Union in 1922), had ecclesiastical provinces (Kirchenprovinzen) as administrative subsections mostly following the boundaries of those political Provinces of Prussia which formed part of the state before 1866, with some border changes after 1920 following WWI territorial cessions. Name Congregations comprised were located in Seat Leading bodies (legislation, executive) and persons Status as eccl. province Successor organisation Ecclesiastical Province of Brandenburg (1821–1926)link=noEcclesiastical Province of the March of Brandenburg (1926–1948)link=no Province of Brandenburg andBerlin (politically separate since 1881) Berlin, Züllichau (1944–1945) provincial synod (Provinzialsynode), consistory, 1829–1933: general superintendents for (1) Berlin inner city, (2) Berlin suburbia (1911–1933), (3) Kurmark and (4) Lusatia and New March1933–1935: provincial bishops of Berlin and of Brandenburg, provosts of Kurmark and of New March Lower Lusatia 1821–1948 Evangelical Church in Berlin Brandenburg Regional Synodal Federation of the Free City of Danziglink=no Free City of Danzig Danzig regional synod (Landessynode), consistory, 1922 1933: general supintendent1933–1940: provincial bishop of Danzig 1922–1940 Ecclesiastical Region of Danzig West Prussia Ecclesiastical Region of Danzig West Prussialink=no Reichsgau Danzig West Prussia Danzig no synod, consistory, bishop of Danzig 1940–1945 de facto dissolved by flight, murder and expulsion of parishioners Ecclesiastical Province of East Prussia [de]link=no Province of East Prussiaplus West Prussia governorate in 1922minus Memel Territory in 1925plus Memel Territory March 1939minus West Prussia governorate in 1940 Königsberg in Prussia provincial synod, consistory, 1886–1933: general superintendent, 1933–1945: provincial bishop and general superintendent for Memel (1939–1944) 1886–1945 de facto dissolved by flight, murder and expulsion of parishioners Regional Synodal Federation of the Memel Territorylink=no Klaipėda Region Memel regional synod, consistory (est. 1927), general superintendent (as of 1926) 1925–1939 Ecclesiastical Province of East Prussia United Evangelical Church in Polish Upper Silesia [pl]link=no link=no East Upper Silesia Katowice regional synod, regional ecclesiastical council (Landeskirchenrat), church president 1923–1937 church body continued without status as ecclesiastical province till 1939, then merged in the Ecclesiastical Province of Silesia Ecclesiastical Province of Pomeranialink=no Province of Pomerania Stettin (till 1945), Greifswald (since 1945) provincial synod, consistory, 1883–1933: general superintendents (east and west region), 1933–1945: provincial bishop 1821–1950 Pomeranian Evangelical Church Ecclesiastical Province of Posenlink=no Province of Posen Posen provincial synod, consistory, general superintendent 1821–1920 Ecclesiastical Province of Posen West Prussia (west), United Evangelical Church in Poland [pl] (centre; link=no, link=no) Ecclesiastical Province of Posen West Prussialink=no Province of the Frontier March of Posen West Prussia Schneidemühl provincial synod, consistory, 1923–1933: general superintendent, 1933–1939: provost 1921–1939 Ecclesiastical Province of Pomerania Ecclesiastical Province of Prussialink=no Province of Prussia Königsberg in Prussia provincial synod, consistory, general superintendent 1821–1886 Ecclesiastical Province of East Prussia (east), Ecclesiastical Province of West Prussia (west) Ecclesiastical Province of the Rhinelandlink=no Rhine Province, western parts of the Saar Protectorate (1920–1935), Hohenzollern Province (since 1899) Coblence (till 1934), Düsseldorf (since) provincial synod, consistory, general superintendents 1821–1947 Evangelical Church in the Rhineland Ecclesiastical Province of Saxonylink=no Province of Saxony Magdeburg provincial synod, 4 consistories in Magdeburg (1815–2008), Roßla (1719–1947), Stolberg at the Harz (1553–2005) and Wernigerode (1658–1930; the latter three with regional competences), 1815–1933: 3 general superintendents, 1933–1950: provincial bishops 1821–1950 Evangelical Church of the Ecclesiastical Province of Saxony Ecclesiastical Province of Silesialink=no Province of Silesia (1821–1919, 1938–1941)Province of Lower Silesia and Province of Upper Silesia (1919—1938, and 1941–1945) Breslau (till end of 1946), Görlitz (1947–2003) provincial synod, consistory, 1829–1933: 2 general superintendents, 1933–2003: (provincial) bishop 1821–1947 Evangelical Church of Silesia Ecclesiastical Province of Westphalialink=no Province of Westphalia Münster in Westphalia provincial synod, consistory, general superintendent 1821–1945 Evangelical Church of Westphalia Ecclesiastical Province of West Prussialink=no Province of West Prussia Danzig provincial synod, consistory, 1883–1920: general superintendent 1886–1921 Regional Synodal Federation of the Free City of Danzig (north), Ecclesiastical Province of East Prussia (east), Ecclesiastical Province of Posen West Prussia (southwest), United Evangelical Church in Poland [pl] (centre)

Атауы | Қауымдар құрамы | Басшылық органдар (заң шығарушы, атқарушы) | Адамдар | Статусы | Ілеспе ұйым
---|---|---|---|---|---
Бранденбург шіркеулік провинциясы (1821–1926) | | провинциялық синод (Provinzialsynode), консистория | 1829–1933: (1) Берлин қалалық бөлігі, (2) Берлин қаласының шеткі аудандары, (3) Курмарк және (4) Лузатия және Жаңа Марш үшін бас суперинтенданттар | |
Бранденбург және Берлин провинциясы (саяси жағынан 1881 жылдан бастап бөлек) | Берлин, Цюллихау (1944–1945) | провинциялық синод (Provinzialsynode), консистория | 1933–1935: Берлин және Бранденбург провинциялық епископтары, Курмарк және Жаңа Марш провсттары | |
Төменгі Лузатия | | | | |
Дания еркін қаласының аймақтық синодтық федерациясы | Дания еркін қаласы | Дания аймақтық синоды (Landessynode), консистория | 1922–1933: бас суперинтендант, 1933–1940: Дания провинциялық епископы | |
Дания аймақтық шіркеу аймағы | | | 1940–1945: тұрғындарының қашуы, өлтірілуі және қуғын-сүргіні салдарынан де-факто таратылды | |
Шығыс Пруссия шіркеулік провинциясы | Шығыс Пруссия провинциясы, 1922 жылы Батыс Пруссияның губернаторлығы, 1925 жылы Меммель аймағы, 1939 жылғы наурызда Меммель аймағы, 1940 жылы Батыс Пруссияның губернаторлығы | провинциялық синод, консистория | 1886–1933: бас суперинтендант, 1933–1945: провинциялық епископ және Меммель үшін бас суперинтендант (1939–1944) | |
Меммель аймағының аймақтық синодтық федерациясы | Клайпеда аймағы | Меммель аймақтық синоды, консистория (1927 ж. құрылған), бас суперинтендант (1926 жылдан бастап) | 1925–1939 | |
Польшаның Жоғарғы Силезиясындағы Біріккен Евангелиелік шіркеу | Шығыс Жоғарғы Силезия | Катовице аймақтық синоды, аймақтық шіркеу кеңесі (Landeskirchenrat), шіркеу президенті | 1923–1937: шіркеу органы шіркеулік провинция статусысыз 1939 жылға дейін жалғасты, содан кейін Силезия шіркеулік провинциясына біріктірілді | |
Померания шіркеулік провинциясы | Померания провинциясы | Штеттин (1945 жылға дейін), Грайфсвальд (1945 жылдан бастап) | провинциялық синод, консистория | 1883–1933: бас суперинтенданттар (шығыс және батыс аймақтары), 1933–1945: провинциялық епископ | 1821–1950 Помераниялық Евангелиелік шіркеу
Позен шіркеулік провинциясы | Позен провинциясы | Позен провинциялық синоды, консистория, бас суперинтендант | 1821–1920 | |
Позен және Батыс Пруссия шіркеулік провинциясы | | | | |
Позен және Батыс Пруссия шіркеулік провинциясы | Шекаралық Марш провинциясы | Шнайдемюль провинциялық синоды, консистория | 1923–1933: бас суперинтендант, 1933–1939: провст | 1921–1939 |
Померания шіркеулік провинциясы | | | | |
Пруссия шіркеулік провинциясы | Пруссия провинциясы | Кёнигсберг провинциялық синоды, консистория, бас суперинтендант | 1821–1886 | |
Шығыс Пруссия шіркеулік провинциясы (шығыс), Батыс Пруссия шіркеулік провинциясы (батыс) | | | | |
Рейнланд шіркеулік провинциясы | Рейн провинциясы, Саар қорғанысының батыс бөлігі (1920–1935), Гогенцоллерн провинциясы (1899 жылдан бастап) | Кобленц (1934 жылға дейін), Дюссельдорф (кейін) | провинциялық синод, консистория, бас суперинтенданттар | 1821–1947 Рейнландтағы Евангелиелік шіркеу
Саксония шіркеулік провинциясы | Саксония провинциясы | Магдебург провинциялық синоды, Магдебургтегі 4 консистория (1815–2008), Росла (1719–1947), Штольберг-Харцта (1553–2005) және Вернигероде (1658–1930; соңғы үшi аймақтық компетенциямен) | 1815–1933: 3 бас суперинтендант, 1933–1950: провинциялық епископтар | 1821–1950 Саксония шіркеулік провинциясының Евангелиелік шіркеуі
Силезия шіркеулік провинциясы | Силезия провинциясы (1821–1919, 1938–1941), Төменгі Силезия және Жоғарғы Силезия провинциялары (1919–1938 және 1941–1945) | Бреслау (1946 жылдың соңына дейін), Гёрлиц (1947–2003) | провинциялық синод, консистория | 1829–1933: 2 бас суперинтендант, 1933–2003: (провинциялық) епископ | 1821–1947 Силезиядағы Евангелиелік шіркеу
Вестфалия шіркеулік провинциясы | Вестфалия провинциясы | Мюнстер провинциялық синоды, консистория, бас суперинтендант | 1821–1945 Вестфалиядағы Евангелиелік шіркеу
Батыс Пруссия шіркеулік провинциясы | Батыс Пруссия провинциясы | Дания провинциялық синоды, консистория | 1883–1920: бас суперинтендант | 1886–1921 Дания еркін қаласының аймақтық синодтық федерациясы (солтүстік), Шығыс Пруссия шіркеулік провинциясы (шығыс), Позен және Батыс Пруссия шіркеулік провинциясы (оңтүстік-батыс), Польшадағы Біріккен Евангелиелік шіркеу (орталық)

Діни институттар

Провинция немесе кейде діни провинция термині, көптеген ордендер мен қауымдастардағы географиялық және әкімшілік бөліністі білдіреді. Бұл, біздің эраның 1000 жылынан кейін құрылған көптеген діни қауымдастарға, сондай-ақ одан бұрын пайда болған августиндіктерге қатысты, бірақ барлығына емес. Діни институттың провинциясын әдетте провинциялық басшы басқарады. Атау әр институттың дәстүріне байланысты өзгереді (францискандар үшін провинциялық министр; доминикандықтар үшін провинциялық приоры; августиндіктер үшін провинциялық, ал иезуиттер мен көптеген басқалары үшін жай ғана "провинциялық" немесе "провинциялық әке"). Діни институттың провинцияларының шекаралары кез келген епархиялық құрылымнан тәуелсіз анықталады, сондықтан шекаралар көбінесе 'әлемдік' немесе епархиялық шіркеулік провинциялардан өзгеше болады. Ордендердің провинциялары әдетте епархиядан, әлемдік провинциядан немесе тіпті елден әлдеқайда үлкен, бірақ кейде институттың орталық аймағында кішірек болуы мүмкін. Көптеген монастырлық ордендер провинциялар бойынша ұйымдастырылмайды. Олар өз басқаруын автономды үйлер арқылы ұйымдастырады, кейде үлкен топтарға бірігеді. Мысалы, әр бенедиктин аббаттығы тәуелсіз негіз болып табылады, бірақ көбінесе тарихи байланыстарға негізделген қауымдарға қосылуды таңдайды.