Кіріспе

Британ армиясының генерал-лейтенанты генерал сэр Эйлмер Гулд Хантер Уэстон (23 қыркүйек 1864 – 18 наурыз 1940) – 1915 жылы Галлиполиде және 1916 жылы Сомма шабуылының өте басында Бірінші дүниежүзілік соғыста қызмет еткен британдық армия офицері. Ол сонымен қатар Шотландиялық консерватор партиясының депутаты болды. "Аңшы Бантер" деген лақап атымен танылған Хантер Уэстон "есек" генералдың классикалық мысалы ретінде қарастырылады; оны жоғары тұрған офицері, фельдмаршал сэр Дуглас Хейг "кәсіби емес" деп сипаттады, ал бір заманауи жазушы оны "Ұлы соғыстың ең нашар басшыларының бірі" деп атады. Дегенмен, тағы бір тарихшы жазғандай, Крития шайқастарындағы нашар өрнегі оған "Бірінші дүниежүзілік соғыстың ең қатыгез және қабілетсіз қолбасшыларының бірі" деген атақ алып келді, бірақ "кейінгі шайқастарында (Галлиполиде) ол табысқа жетудің жолын тапқандай болды (бірақ) осы шағын жетістіктері көбінесе естен шығарылды".

Ерте өмір

Хантер Уэстон 1864 жылдың 23 қыркүйегінде Уэст Килбрайдтағы Хантерстон ауылында дүниеге келді. Ол генерал-лейтенант Джон Гулд Рид Хантер Уэстонның (1823–1904) және оның екінші әйелінің, Хантерстонның 25-ші лардінің қызы және мұрагерінің ұлы болды. Ол 1875–1882 жылдары Веллингтон колледжінде, ал 1882 жылы Вулвичте білім алды, содан кейін 1884 жылы Корольдік инженерлер қатарына қабылданып, офицер болып қызмет етті.

Ерте әскери мансап

1892 жылы капитандыққа көтерілді. Ол Үндістанның солтүстік-батыс шекарасында қызмет етті және 1891 жылғы Миранзай экспедициясына қатысты, ал 1894–95 жылдарғы Вазиристан экспедициясында жараланды. 1895 жылы ол майор шеніне ие болды.

Мысыр мен бур соғысы

Ол 1896 жылғы Нил экспедициясында генерал Герберт Китченердің штабында қызмет етті. 1898–9 жылдары Камерлидегі штаб колледжіне оқуға түсті (онда ол штаб колледжінің иттер шебері болды). Кейіннен 1899–1902 жылдар аралығында Оңтүстік Африкадағы Екінші Бур соғысына қатысты – штаб офицері, сосын Атты инженерлер командирі, одан кейін Корольдік инженерлік кавалерия дивизиясының командирі болды. Содан кейін ол сэр Джон Френчтің кавалерия дивизиясының штаб бастығы, сосын кавалерия колоннасына қолбасшылық етті. Оның атты инженерлері бурлар бақылаған жолдар мен теміржолдарды қиратты, сондай-ақ бурлардың нығайтуына бөгет жасау үшін Блумфонтейнге жақын теміржолды кесіп тастады. 1900 жылы ол подполковник шеніне көтеріліп, «Еңбегі үшін» орденімен марапатталды. Ол «өрескел батылдығы техникалық білімімен және төтенше жағдайларда сарбаздықпен үйлескен» деп сипатталды, депештерде есімдері тізілді (соның ішінде 1900 жылдың 31 наурызында) және Королеваның Оңтүстік Африка медалін алды. Хантер Уэстон 1902 жылдың соңында Лондондағы Корольдік инженерлер штабында қызмет етті, ол Шорнклифф армия лагерінде міндеттерді орындауға тағайындалды. 1904–1908 жылдары Шығыс командасында бас штаб офицері болды. 1905 жылы Грейс Стрэнг Стилге үйленді. 1908 жылы полковник шеніне көтерілді. 1908–1911 жылдары Шотландия командасында бас штаб офицері болды. 1911 жылы анасынан Хантерстонның 27-ші ларды атағын мұраға алды және ванн орденінің серігі атанды. 1908–1911 жылдары әскери оқыту директорының көмекшісі болды, ал оның ұраны: «Томмилерді оқытуға тырыспас бұрын, оқытушыларды қалай оқыту керектігін үйрету». 1914 жылдың ақпан айында Колчестердегі 11-ші жаяу әскер бригадасының бас қолбасшысы, бригадир-генерал болып тағайындалды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

1914 жылы соғыс басталғаннан кейін бірнеше апта өткен соң, ол бригадасын 4-ші дивизия құрамында Батыс майданына, Ле-Като және Эйн шайқастарына қатыстырып Францияға жетектеді. Ол командирлігін мотоциклден қадағалаған (сол кезде жоғары шенді генералдар көліктерді, ал көптеген басқа офицерлер жылқыларды пайдаланған). Ол "көбінесе күтпеген жерлерде пайда болатын" және бригаданы басқаруы "шебер" болды. Оның бригадасы зақымдалған көпір арқылы Эйн өзенін кесіп өткен алғашқы британдық бөлім болды. Оның батылдығы мен нық қадамдары оны жоғарылауға ықпал етті. Хантер Уэстон – әскери жағдайлар туралы Патшаға үнемі хабар беру үшін тағайындалған жоғары шенді офицерлердің бірі. 1914 жылдың қазан айында ол генерал-майор болып тағайындалды.

Жоспарлау

1915 жылдың наурыз айында Галлиполи науқаны басталғанда Хантер Уэстон британдық 29-дивизияның қолбасшылығына тағайындалды, оның міндеті Дарданеллге кіреберісінің жанындағы Хелс мүйісіне қону болды. Одан кеңес сұралғанда, Хантер Уэстон генерал Гамильтонға түріктердің жарым аралды "бекітілген лагерьге" айналдыруға толыққанды уақыты болғанын, Хелс Сувла шығанағына қарағанда түрік шабуылына аз осал екенін, бірақ керісінше, маневр жасауға мүмкіндік аз екенін, ал Британияның шабуылды жабуға қажетті жоғары қуатты снарядтардың жетіспеуі Килитбахир үстіртінің алдында одақтастардың плацдармын байланыстырып тастауына және "екінші Қырымға" айналып, Британияның бейтарап Грекия мен Румыниямен қарым-қатынасына нұқсан келтіруі мүмкін екенін ескертті. Ол, күтпеген шабуыл мүмкіндігінің жоғалғанын (18 наурыздағы сәтсіз теңіз шабуылының салдарынан) ескере отырып, экспедицияны тоқтатудың дұрыс боларын ұсынды. Хантер Уэстон әйеліне (7 сәуірде) "бізге қарсы мүмкіндіктер көп. Дегенмен, ештеңе мүмкін емес" деп жазды. Уильям Бёрдвуд та жеке хатта осылай жазды, ал Траверс, британдық офицерлердің сол дәуірде қоғамда көңілді және оңтайлы болуы күтілгендіктен, операция сәтсіз аяқталған жағдайда, бұл "қауіпсіздік тетігі" болған болуы мүмкін деп болжайды. Хантер Уэстон, адмирал де Робек қолдауымен, Хелске күндіз қонуды жөн көрді (Гамильтон мен Бёрдвуд таңертеңгі жарықтан бұрын шабуыл жасауды ұсынды – бұл ANZAC-тің солтүстікке қарай қонуы үшін қолданылды, ол бастапқыда Габа-Тепе жағажайына қону үшін жоспарланған еді).

Құмға түсіру

Хантер Уэстон жарты аралдың ұшындағы V, W және X жағажайларына, ал S және Y жағажайларына (тиісінше оң және сол қанаттарда) көбірек назар бөлді, олар тек түрік әскерінің шегінуіне қауіп төндіру үшін арналған еді. Егер V, W және X жағажайларындағы негізгі күштер тоқтатылса, S немесе Y жағажайларындағы күштердің алға жылжуына қатысты ешқандай жоспар болмады. Адмирал Вемисс пен Хантер Уэстон 25 сәуірде, десант күні, W жағажайындағы HMS Euryalus кемесінде болды, сондықтан басқа жерлерді тексеру мүмкін болмады. Хантер Уэстон мен оның штаб бастығы, бригадир генерал Х. Е. Стрит, кеменің көпірінде болды, онда кеме 9,2 дюймдік зеңбірегінен оқ атылған сайын әр бес минут сайын құжаттары шашырап жатты. Ашулы Роджер Кейс олардың "W және, мүмкін, X жағажайларынан басқа жерде не болып жатқаны туралы мүлдем хабарсыз болғанын" жазды және Гамильтонның "жергілікті командирге" араласпау арқасында Штаб колледжінің доктринасын ұстануына ашуланды (Гамильтон Брейтуайттың өзін көндіргенін мәлімдеді, тіпті V жағажайының қиын жағдайда екенін көргенімен). Ол сағат 08:30-да Эссекс полкін (88-бригаданың бөлігі) V жағажайынан W жағажайына ауыстырды. Хантер Уэстонның күнделігінде "V жағажайы әлі де қиын жағдайда" деп жазылған, бұл оның ондағы проблемаларды уақытша деп ойлағанын көрсетеді, бірақ ол жеке басқару үшін сол жағажайға түсуден бас тартты. 25 сәуірде он сағат бойы подполковник Годфри Мэтьюс Хантер Уэстонға Y жағажайында күштер мен оқ-дәрілерді күшейтуді талап ете белгі берді, бірақ жауап алмады. Хантер Уэстон Гамильтонның Y жағажайында таң қалдырарлықтай қарсылықсыз әскерлерді түсіру үшін траулерлерді қолға алу туралы алғашқы ұсынысына (сағат 09:21) жауап бермеді. Екінші хабарламаға жауап беру туралы бұйрық алғаннан кейін (сағат 10:00) ол тек сағат 10:35-те адмирал Вемисспен кеңескеннен кейін ғана жауап берді. Ол әлі де V жағажайынан хабар күтіп отырды. Сағат 18:00-де X жағажайының командирі Маршалл Y жағажайына көмектесу үшін алға жылжуға рұқсат сұрады, бірақ екі сағаттық кешігуден кейін Хантер Уэстон оған келесі күні қалуға және алға жылжуға бұйрық берді. 25 сәуірдің кешінде Хантер Уэстон Гамильтонмен кеңесу үшін HMS Queen Elizabeth кемесіне өтті, ол оның "көңілді, қайратты, жақсы тоник және, жалпы алғанда, жаңалықтары жақсы" екенін жазды. 25 сәуірдегі десанттан кейін Хантер Уэстон W жағажайындағы ерлердің батылдығын "тамаша ерлік" деп санады. Хантер Уэстон 25-26 сәуір түнінде Y жағажайына қызығушылық танытқан жоқ. Ол күнделігінде Y жағажайы туралы ештеңе жазбады және кейін 1915 жылдың шілдесіне дейін Гамильтоннан осы жайындағы мәліметтерді жасырды. 26 сәуір күні таңертең Y жағажайындағы күштерді эвакуациялау қажет болды – бұл шешім жергілікті деңгейде қабылданды – Гамильтон Хантер Уэстонның онымен кеңеспей бұйрық бергенін болжады. Робин Приор Хантер Уэстонның "W жағажайынан шығуға тырысқанын, S және Y жағажайларымен байланыссыз болғанын, X жағажайын елемегенін және V жағажайы туралы ешқандай ақпарат алуға бейім болғанын" жазды. Ол өзі үшін ақпарат жинауға ешқандай қадам жасаған жоқ. Оның бір оң қадамы (V жағажайынан W жағажайына күштерді ауыстыру) V жағажайындағы жағдаймен байланысты емес еді және түрік қорғанысы тым әлсіз болғандықтан ғана сәтті аяқталды". Гордон Корриган қосымша мәлімет бермей, оның дивизияны басқаруы "Гелл десантының" "ең құзыретті аспектілерінің бірі" болғанын және "жағаға шыққаннан кейін дивизияны басқаруы толыққанды құзыретті болды" деп мәлімдеді.

Бірінші Крития

Француздар жағаға жету үшін уақыт алғандықтан, 27 сәуірде Хантер Уэстон келесі күні Ачи Баба төбесін басып алу мақсатында өзінің ілгерілеуін сағат 16:00-ге дейін кейінге қалдырды. Күрделі жоспарда жолақтар мен шатқалдардың әскерлердің қимылына тигізер әсері ескерілмеген. Хантер Уэстон, сағат 15:30-да берілген ақпарат сұрауына жауап ретінде, "нашарлатушылық" хабарларды растауға ешқандай негіз жоқ екенін, бірақ оның әскерлері шаршағанын, оқ-дәрісі жетіспейтінін, көп шығынға ұшырағанын және түріктердің қарсы шабуылының қаупі бар екенін мәлімдеді. Ол сол күні Гамильтонның шабуыл жасау туралы өтінішін қабылдамады. Хантер Уэстон әйеліне (27 сәуір) "Менің әскерлерім мүмкін емес нәрсені істеді – біз оны жасадық, біз мүмкін емес нәрсені жеңіске жеткіздік!" деп хат жазды. Алғашқыда шабуылдың сәтті болу ықтималдығы төрттен біреу ғана деп ойлаған ол, енді жағаға шығу мәселенің жартысын шешкеніне сенді, ал Ачи Баба төбесін басып алу үштен екі бөлігін шешеріне сенді, бірақ бұл уақытты қажет ететінін қосты. Бірінші Крития шайқасына дейін кеңес өткізуге уақыт болмады, ал француз командирі д'Амаде одан не күтілетінін түсінбеді. Хеллдегі плацдармнан жоғары көтерілу артиллерияның жетіспеушілігінен қатты қиындыққа тап болды: Бірінші Критияда (28 сәуір 1915 ж.) бар болғаны 18 зеңбірек болды – сол кездегі Батыс майданындағы ұқсас дивизия шабуылында 200-ге жуық зеңбірек болуы мүмкін еді – және оларды алға жылжыту үшін жеткілікті аттар болмады, сондай-ақ түріктердің алғы шебі қайда екеніне ешкім нақты білмеді. Түріктер 1-2 мамыр және 3-4 мамыр түнде француздарға шабуыл жасады. 2 мамырда, түнгі түрік шабуылының сәтсіз аяқталуын пайдалануға тырысып, ол әскерлері шаршап, оқ-дәрісі жетіспесе де, желі бойынша шабуылға көшті – 86-бригада шаршағандықтан тіпті шабуылға да шыға алмады, толығымен орында тұрды. Робин Приор "Бұл қайғылы оқиғада ешқандай аумаққа ие болмады" деп жазды. Хантер Уэстон африкалық әскерлерінің моральдық жағдайы нашарлаған француздарға Корольдік теңіз дивизиясының Ансон батальонын және бірнеше Вустерширліктерді берді. Британдық офицер Милвард Хантер Уэстонның француздармен әдемі және қатаң болғанын жазды. Осы уақытқа дейін 29-дивизия 4500 адамнан айырылып, 6000 әскері қалды, бірақ оң жақтан шабуыл жасаған француздар да шамамен сондай шығынға ұшырады.

Екінші Крития

Екінші Крития шайқасы (6–8 мамыр 1915 ж.) Геллестегі тұтынудың соңғы мүмкіндігі болған шығар. 105 зеңбірек қолданысқа берілді, олардың шамамен 75-і пайдаланылды, бірақ бұл Батыс майданында қолданылғаннан әлдеқайда аз еді, сонымен қатар H.E. снарядтары жетіспеді (көптеген зеңбіректер тек шрапнельмен атылатын 18 фунттық болды), қашырлар мен түрік позициялары туралы мәліметтер де жетіспеді. Хантер Уэстонның жоспарлары тым егжей-тегжейлі және күрделі болды, карталарға сілтемелермен және күрделі маневрлермен толы еді. Хантер Уэстон шамамен 25 000 сарбазға ие болды, олардың көп бөлігі жаңадан келгендер емес еді. Барлау деректері бойынша түрік әскерінің саны шамамен 15 000–20 000 адамды құрады, бұл шамамен дұрыс еді. Хантер Уэстон үш бағыттан шабуыл жасауды жоспарлады: сол жақта 42-ші дивизияның бір бөлігі – 125-ші бригада (жергілікті әскерлер), ортада 88-ші бригада және оң жақта француз әскерлері. Гамильтон таң атқанға дейін шабуыл жасауды қалаған, бірақ Хантер Уэстон, рота офицерлерінің жоғалуын себепке келтіре отырып, оған келіспеді, және оның қателескеніне көз жеткізуге болмайды. Д'Амаде келісті, ал Гамильтон оның Батыс майданындағы тәжірибесіне мойын бұрды, ол өзінде болмады. Хантер Уэстон 7 және 8 мамыр күндері шабуылдарын жалғастырды. Хантер Уэстон 7 мамыр күні сағат 23.35-те бригада командирлеріне ескерту бұйрығын берді, бірақ ресми бұйрықтар 8 мамыр күні таңертең шабуыл басталмас бұрын екі сағатқа дейін берілмеді, бұл бригада командирлеріне батальон командирлерімен байланысқа түсуге аз уақыт қалдырды. 29-шы дивизияның штаб офицері полковник Вулли Дод кейіннен Критияны «қажетті артиллериялық қолдаусыз ақымақ оқиға» деп атады және 125-ші бригаданы алғашқы жеңілістен кейін қайтадан қолдану туралы Хантер Уэстонмен «пікірлері келіспеді». Хантер Уэстон әйеліне жазған хатында 125-ші бригада туралы «Бүгін олар қанға батты. Жақсы күресті, ал тәжірибе жинаған сайын одан да жақсы болады» деп жазды, сондай-ақ мушкеттердің шуы «оны ұйықтатып тастады». Ол сондай-ақ әйеліне Гамильтон өзін ұлы қолбасшы деп есептейтінін, ол әскер бригадасына тең екенін (4000 адам) түсіндірді (Гамильтон, шын мәнінде, оның «басшылыққа керемет қабілеттері бар» екенін ойлады, бірақ ол шаршатып, жабысатын және көп сөйлейтін деді). Хантер Уэстон патшаның кеңесшісі Клайв Виграмға командирдің бейтараптылығының қажетті қасиет екені туралы да хат жазды. 15 мамырда ол 29-шы дивизияның ауыр жарақат алғандарын атап өтті, олар «нағыз батырлар» еді. Хантер Уэстон (15 мамыр) Тракияның батыс жағалауындағы Энос қаласына жаңа армияның алты дивизиясын түсіріп, тұйыққа тірелуді ұсынды. Хантер Уэстон Гамильтонға тағы бір шабуыл Ачи Бабаны бағындыра алатынын, 7 маусымда 52-ші дивизияны күтудің қажеті жоқ екенін айтты. Обри Герберт жеке күнделігінде Хантер Уэстонды «көптеген генералдардан да жаман көрілетінін» жазды. Науқан барысында Геллеске қосымша күштер жіберілгенде, 24 мамырда ол генерал-лейтенант шеніне көтеріліп, VIII корпустың (29-шы дивизия, Корольдік теңіз дивизиясы, 42-ші дивизия және 29-шы үнді жаяу әскер бригадасы) қолбасшылығына тағайындалды.

Үшінші Крития

Хантер Уэстон HMS Majestic (27 мамыр) соғыс кемесінің батуын "тамаша көрініс" деп ойлады, ал кейіннен француз көлігінің батуын "ұлы көрініс" деп бағалады. Екінші Крития шайқасынан кейін Хантер Уэстон Ачи Бабаны басып алудың әлі де мүмкін екенін сенді, сондай-ақ 15 мамырда француз әскерлеріне қолбасшылыққа тағайындалған Гуро да осы пікірде болды. Гамильтон, көбірек әскер мен оқ-дәрі күтіп, олардың кеңесіне бас иді, ал Үшінші Критияға дайындалу 31 мамырдағы кеңесте басталды. Бригад генерал Уильям Маршалл Хантер Уэстонның 2 маусымдағы толық айда 127-Манчестер бригадасын алға жылжуға талап еткенін жазды. Кейін әскерге құттықтауға барған Хантер Уэстон, тіпті 500 қаза болса да, бұл қадамның жасалуы керек болғанын айтты (нақтысында елу адам қаза тапқан). Критияның үшінші шайқасында (4 маусым) Хантер Уэстон түрік позицияларын жақсырақ анықтау үшін (әуе суретін қоса алғанда) түнде қазба жұмыстарын жүргізуді бұйырды, бұл алдыңғы шайқаста болмаған еді, сондай-ақ түрік позицияларына жақын бастапқы нүктені алуға және түрік артиллериясының жауап беруі арқылы олардың орналасқан жерін анықтау үшін бомбалауды тоқтатуға бұйрық берді. Британдық жаяу әскері (88-бригада) орталықта, артиллерия атысы шоғырланған жерде Критияға қарай шабуыл жасады. Хантер Уэстон орталықтағы шабуылдың қамалға түсіп қалуынан қаушады және 18 резервтік батальонының тоғызын (12 британдық, 6 француз) орталыққа емес, сәтсіз шабуылдар жасалған қанаттарға жіберді (сол қанатта үндістер, оң қанатта Корольдік теңіз дивизиясы және француздар). Робин Приордың пікірінше, жеңіске жетудің орнына сәтсіздікті күшейтудің бұл қателігі шайқасты "оның ең сәтті шайқастарының бірі емес" деп бағалауға себеп болды. Алайда, Steel & Hart француздармен кеңескеннен кейін қабылданған бұл шешімді қорғады, себебі резервтер өте шектеулі болды және желінің нашар бөліктерін нығайту қажет еді (бірақ француздық шабуыл қайтадан бастала алмады). Кейін ол сымдарды, пулемет атысын және француздарды кінәлады, Корольдік теңіз дивизиясының басып алынған окоптарды ұстауға және офицерлерді жоғалтуға жеткілікті жаттығудың болмауы себеп болды. 11 маусымда жетілуге мүмкіндік беретін көптеген адамдар, қару-жарақ және оқ-дәрілердің қажет екенін ол әлі де ойлады, ал шайқастан кейін оның орындалуы "ұлы" болғанын айтты. Траверс Хантер Уэстонның осы кездегі "ақыл-ойы мен денесінің оқшаулануы" және оның хаттарындағы соғысқа және өзіне мақтануға қатысты романтикалық көзқарасы туралы айтады. Хантер Уэстонның 1915 жылғы маусымда Троя маңында (Дарданеллдің шығыс жағалауында) түрік артиллериясынан қорғану үшін қазылған қақпасы "Барониялық зал" деп аталды.

Артиллерияның шоғырлануын жақсарту

Приордың пікірінше, «(Хантер Уэстон) сабақтарды бойына сіңіргенін көрсететін мықты дәлелдер бар» – ол ауыр гаубицалармен шоғырланған күшті жарылғыш оқтармен сәттілікке жету қажеттігін түсінді және француз генералы Гуромен кездесіп, артиллерияларын үйлестіру және осы әдісті қабылдау туралы келісімге келді. Маусымның соңы мен шілде басында бірнеше шабуылдар жасалды, соның ішінде француз шабуылындағы оқтардың тығыздығы алғашқы шабуылдарға қарағанда 20 есе артық болды. Кейбір жағдайларда түрік қорғаушылары шабуылдаушылардан көп шығынға ұшырады, себебі түріктерде кеңістік, резерв және қару жетіспеді, сондықтан соғыстың соңында немістер қолданған қорғаныс тактикасын – майданды жұқа ұстап, қарсы шабуылдар жасау және одақтас артиллерияға қарсы батареялық оқтармен жауап беруді қабылдау мүмкін болмады. Траверс «ұстап тұру және шабуылдау» тактикасын 10 мамырда Бердвудтың ұсынысымен Гамильтонға жатқызады. Одақтастар бұл тактиканы ашқаннан кейін одан бас тарды және оның Галлиполидегі ашылуын тарихшылар көбінесе ұмытып кетті. Мүмкін, Хантер Уэстон мен Гуро екеуі де жарты аралдан тез шығарылып кеткендіктен, немесе одақтастар Галлиполиде траншеялық соғыс болатынын күтпегендіктен, соғыс тактикасы туралы сабақтарды үйренуге қызығушылық танытпады. Сондай-ақ, соғыс бойы артиллерия тактикасының дамуы бірқалыпты болған жоқ, мысалы, 1915 жылдың наурыз айында Нойв Шапельде осыған ұқсас тактика сәтті қолданылған, бірақ кейіннен бір жылдан астам уақыт бойы қолданылмады. 4 маусымда алға жылжуды тоқтатқан Керевс Спёр және Гулли Спёр 21 маусымда және 28 маусымда ауыр артиллериялық оқтармен шектеулі шабуылдар арқылы алынды. Хантер Уэстон мен Гуро 28 маусымдағы Емен ағашы Спёрге шабуыл жасау жеткіліксіз артиллериялық қолдауға байланысты сәтсіз аяқталғанына келісті. Осы кезеңде де шабуылдар әрқашан жоспарланғандай болмады: маусымның соңында Гулли-Равин шайқасында ол тәжірибесіз шотландтық 52-ші (Төмендік) дивизиясымен шабуыл жасады. Шабуыл сол жақта сәтті аяқталды, онда артиллериялық оқтар шоғырландырылды (өйткені маусым басында индиялықтар сол жаққа қайтарылған еді), бірақ шабуыл тым кең аумақта болды және 156-шы бригаданың жартысы оң жақта жеткіліксіз артиллериялық қолдаумен шабуыл жасағанда құрбан болды, олардың үштен бірінен астамы қаза тапты (осы шабуылда Хантер Уэстон «иттерді қанға батырып отырғанын» мәлімдеді). 3 шілдеде 1915 жылы Джон Черчилль «29-шы дивизия қазір азайып барады. Бұл үздіксіз майдандық шабуылдар қорқынышты, мен генералдарды әскерлер қасапшылар деп айтады деп қорқамын. ХВ 29-шы дивизияда осындай беделге ие».

Кету

Келесі шабуыл 12 шілдеге жоспарланды, себебі жоғары француз артиллериясы осы күнге дейін қолжетімді болмады. Хантер Уэстон өзінің негізгі шабуыл күштері ретінде салыстырмалы түрде жаңа 52-дивизияны пайдалануды көздеді, өйткені IX корпустың қалған үш дивизиясы жай ғана шекараны ұстап тұрудан артыққа шамасы келмейтіндей тозығы жеткен еді. Гамильтон 52-дивизияны АНЗАК шығанағына жібергісі келді, бірақ 5 шілдедегі шығындардан кейін Геллестегі түріктерге күш салу қажеттігіне келісті. Шабуыл 12-13 шілдеде жаңадан басталды, 155-ші және 157-ші бригадалар (екеуі де 52-дивизия құрамында) алғаш рет қолданылды. 52-дивизияның бас қолбасшысы, генерал-майор Эгертон кейін (1929 жылы) Хантер Уэстон өзінің «өте қатыгез» жоспарын «жай ғана айтқанын», бірақ көп пікірталас болмағанын жазды. 4-ші КОСБ полкінің полковнигі МакНейл Хантер Уэстонмен мақсаттар бойынша қызу дауласып, шабуыл кезінде қаза тапты. 13 шілдеде түріктердің қарсы шабуылына жол бермеу үшін (7-ші Хайленд жеңіл әскерінде үрей туған еді), Хантер Уэстон Корольдік теңіз жаяу әскерінің бригадасына сағат 16.30-да шабуыл жасауға бұйрық берді. Сансыз шатасулардың нәтижесінде үш батальонның тек екеуі (Портсмут және Нельсон, бірақ Чатем емес) шабуылға шықты және байланыс траншеялары қазылған болса да, «алғашқы» британдық шептен 157-ші бригаданың бақылауындағы шепке шабуыл жасағанда 500-ден астам жаза тапты. Журналист Ашмед Бартлетт «көптеген бригада генералдары Хантер Уэстоннан бұдан әрі бұйрық қабылдамайтындарын ашық білдірді, оның кінәсі осында еді, олардың барлығы күннің әсеріне шалдыққандарын және бұйрық беруге қабілетсіз екендерін айтты» деп жазды. Хантер Уэстон 13 шілдеде Эгертонды 52-дивизия басшылығынан босатып, оны түнгі демалысқа кемеге жіберді. Шифрлау офицері Орло Уильямс өзінің күнделігінде (21 шілдеде) науқанның номиналды бас қолбасшысы Гамильтонның тікелей қатысы шамалы болғанын және Хантер Уэстон мен бірнеше штаб офицерлерінің жағдайды басқарып отырғанын жазды. Хантер Уэстон 23 шілдеде ішек ауруы немесе күн соғуы үшін қызметтен босатылып, Англияға оралды. Лес Карлион «Хантер Уэстонмен не болғаны ешқашан анық болған жоқ. Түсіндірмелер күн соғуы мен шаршаудан бастап, ішек ауруы мен дизентерияға, күйзеліске дейін жетеді. Гамильтон оның ауруханалық кемеге «шаңғырап» бара жатқанын көрді». Гамильтон «Ол басынан қатты зардап шегуде» деп жазды. Келесі күні ол «Хантер Уэстон үйіне қайтуы керек» деп жазды, ал бірнеше күннен кейін ол «Хантер Уэстонның күйзелісі» туралы айтты. Кейінірек Гамильтон Дарданелл комиссиясының Аспиналлға (1916 жылдың шілдесінде) жазған хатында леди Хантер Уэстонға күйеуі «үйге жіберіліп жатыр» деп айтылғанын, бұл әдетте жұмыстан босатудың эвфемизмі екенін жазды. Траверс оның ауруы оны басшылықтан босату үшін сылтау ретінде пайдаланылғанын айтады. Ол елге мүгедек ретінде оралғаннан кейін рыцарь атағын алды. Годли жазды (23 шілде) «барлық кемшіліктеріне қарамастан, Хантер Уэстон батыр адам еді. Сонымен қатар, оның (өз сөзімен) «қанға батыратын» Фредди Стопфордтың күштерін (IX корпус) Ачи Бабаға қарсы жібермейтініне ризамын». Лондондағы саяси көшбасшылар шілдеде Галлиполиге тағы бес дивизия жіберуге келісті, бірақ Геллес көпірінен жасалатын шабуылдар тым баяу және қымбат екенін, ал Сувла шығанағына жаңадан қону жылдам жеңіске жетуге жақсы мүмкіндік беретінін шешті. Хантер Уэстон Гамильтонға хат жазды (11 тамыз – Стопфордтың Сувладағы бастамашылықтың жоқтығына сын айтылғаннан кейін), оның пікірінше, командирлер «талмай, тоқтамай, мейірімсіздікпен итеруге» тиіс, төменгі командирлердің «нарестедей сықылдауына» мән бермей.

Бельгия жағалауына теңіз арқылы қону

Доверде өткен кездесуде Хантер Уэстоннан Довер патрулінің қолбасшысы адмирал Бэконмен Бельгия жағалауына жоспарланған десанттық шабуыл – «Хуш» операциясы туралы пікір алмасуға өз тәжірибесін пайдалануы сұралды (Хейгтің күнделігі, 25 ақпан 1916 жыл). 1916 жылы Хейг Фландриядағы шабуыл жоспарларынан бас тартқаннан кейін, бұл десант 1917 жылдың соңында немесе күзінің басында, Үшінші Ипр шабуылымен бірге жүзеге асыру жоспарланған, бірақ нәтижесінде орындалмады.

Жоспарлау

1916 жылдың наурыз айында Хантер Уэстон қайтадан генерал-лейтенант шеніне көтеріліп, Францияда қайта құрылған VIII корпустың басшылығына тағайындалды; ол Сомма шабуылының алғашқы айларында корпусты басқарды. 1916 жылдың 30 наурызында өткен Төртінші армия конференциясында Хантер Уэстон Роулинсонға "4000 метрлік мақсатқа асығыс шабуыл жасауға қатысты қарсы екенін" және "көлеңкеге ұмтылып, мағынасын жоғалту – бұл соғыста жиі жасалатын қателік" деді. Хейг, Роулинсонның бастапқы ұсынысын, шабуылдың бірінші күні неміс бірінші шебін басып алып, содан кейін бірнеше күннен кейін артиллерияны алға жылжытып, екінші шепке шабуыл жасау туралы ұсынысын жақында қабылдамаған болатын, ол Хантер Уэстонның "бастапқыда жаудың бірінші шебін ғана алуға және кезең-кезеңмен баяу ілгерілеуге" ниеттенгенін сынады, бұл немістерге, Вердендегі француздар сияқты, қосымша күштерді жеткізуге мүмкіндік берер еді (Хейг күнделігі, 7 және 8 сәуір 1916 ж.). VIII корпус (солтүстіктен оңтүстікке қарай) 31-ші, 4-ші және 29-шы дивизиялардан тұрды. Неміс алдыңғы шебі олардың екінші шебімен және Серре мен Бокурдың бекітілген ауылдарымен қадағаланып тұрды. VIII корпус "алдын ала артиллериялық оқшашудың әсерін жоғары бағалап, оптимизмге толы болды". Хантер Уэстон "барлығына сымдарды толығымен қиратып жібергенін айтып, өте оптимист болды", бірақ "олар сымдардың берік және тұрғанын көріп отырды" және жаудың алдыңғы шебі "жарылысқа ұшырайды" және шабуылдаушылар "Серреге еніп кетеді" (Эдмондсқа әртүрлі офицерлердің куәлігі, 1929 ж.). VIII корпус Сомма шабуылын жоспарлауда ерекше қатаң тәсіл қолданды. 21 және 23 маусымда бригада командирлері арасында идеяларды бөлісу үшін конференциялар өтті. 70 беттік есеп жарияланды, онда екінші және үшінші мақсаттарға жеткенге дейін компания деңгейіне дейін қабылданатын құрылым туралы бұйрықтар, салынатын нығайтулардың егжей-тегжейлі сипаттамасы мен карталары, артиллерия жоспарлары, сумен жабдықтау жоспарлары және тұтқындарды ұстау жоспарлары қамтылған. "Барлық бөлімшелер нық қадаммен алға жылжуы керек" деген тақырыптағы бөлімнен кейін жерлеу орларын қазудың егжей-тегжейлі жоспарлары келтірілді. Энди Симпсон бұл жоспардың "ешнәрсе дұрыс болмайды деп есептелгендей" құрылғанын айтты. Хантер Уэстон әйеліне өзінің және "тамаша штабының (барлық) табысқа жету үшін барлық мүмкіндігін жасағанын" жазды. "Шабуылдан кейін ұзақ уақытқа дейін демалудан басқа ештеңе жасауға қатысым жоқ". Серреге шабуыл жасайтын 94-ші бригаданың (31-ші дивизияның бөлігі) командирі, бригадир-генерал Хьюберт Рис, Хантер Уэстонның жоспарын 76 беттен тұратын "ақылға сыймас құжат" деп санады, ал дивизия штабы оған тағы 365 беттік қосымша нұсқаулар қосты. Рис бұл жоспарды сегіз беттік және бес картадан тұратын қысқаша мазмұндамаға үш күн бойы жинады, содан кейін Хантер Уэстонмен жоспарды өзгерту үшін "қатаң пікірталас" жүргізіп, бригадасына Серренің шығысындағы жеміс бағын алуға қосымша он минут уақыт беруге итті.

Патрульдер

Негізгі шабуылға дейін VIII корпус Төртінші армияның жалғыз корпусы болды, ол патрульдерден оң баяндамаларға қарағанда көбірек теріс баяндамалар жасады. Он рейд өткізілді, және 31-ші дивизия секторында неміс сымының бұзылмаған, 4-ші дивизия секторында жақсы кесілген, ал 29-шы дивизия секторында әртүрлі кесілгені туралы хабарланды. Роулинсон жағдайға ерекше алаңдады, тіпті оны Хейгпен талқылады (Хейгтің күнделігі, 28 маусым 1916 жыл). Хейг (күнделікте 28 маусымда) VIII корпус сәтті рейдтер өткізбегенін мәлімдеді, 29-шы дивизияның 4/5 маусым түніндегі рейдін, ол жаудың терең бекіністерін анықтаған, ұмытып қалғандай. Шабуыл басталғанға екі күн қалғанда Хейг VIII корпустың траншея шабуылдарына немесе артиллерияға қарсы атуға сенімсіздік танытты, VIII корпустың артиллерия офицерімен сөйлескеннен кейін, оларды "қиын шайқаста жаңадан келгендер" деп ойлады, олар Галлиполиде болғандықтарынан бәрін білетінін санады, "қыындықтар, оқ-дәрі жетіспеушілігі және басым еуропалық жауға қарсы күресте" тәжірибе алғандардан өзгеше. 29-шы дивизияның Корольдік Дублин фузилерлерінің бір бөлімі бір патрульді сым арқылы өтіп, (29 маусымдағы есепте) неміс алдыңғы траншеясының бомбалаудан қирағанын байқады, бірақ неміс екінші позициясынан атылған оқтарға байланысты оған жете алмады. Шабуыл алдында Роулинсон (Роулинсон күнделігі, 30 маусым) "VIII корпусының майданы сымды кесуде біршама қалып қойды" деп жазды. Роулинсон сондай-ақ қарсы артиллерия атуы VIII корпусы секторында жақсы жұмыс істемегенін атап өтті, бірақ шындығында, көбінесе артиллерияның жетіспеушілігіне байланысты, мәселе Роулинсон ойлағаннан гөрі басқа секторларда кеңінен таралған.

1916 жылдың 1 шілдесі

Британия майданының барлық бөлігіндегі инженерлік бөлімдер 19 мина қазып, олардың көмегімен жаудың қорғанысын әлсіретуге тырысты. Жарылғыш заттардың ең солтүстік минасы VIII корпус секторындағы Бомонт-Хамель ауылының батысындағы Хоторн қырқасының бекінісінің астында орналасқан еді. Хантер Уэстон минаны төрт сағат бұрын жаруды қалаған, бірақ BEF штабындағы мина инспекторы бұған келіспеді, себебі британдықтардың жаулардан бұрын кратерлерді басып алуда нашар нәтиже көрсеткенін айтты. Келісім бойынша Хантер Уэстонға сағат 07:20-де жаруға рұқсат берілді. Жарылысты 29-дивизияның шабуылын түсіріп жатқан британдық оператор Джеффри Малинс бейнеге түсірді. Қалған миналар таңғы сағат 7:28-де, жаяу әскерінің шабуылға шығуына екі минут бұрын жарылды. Көп жағдайда, Хоторн қырқасындай, немістер британдық әскерлер «Ешкімнің жерінен» өтер алдынан кратерлерді басып алды. Хоторн кратерін басып алуға екі рота жіберілді. Артиллерия отын нөлдік сағатқа дейін он минут бұрын тоқтатуға бұйрық берілді, оларды жарақаттамау үшін, ал далалық артиллерия екі минут бұрын тоқтатылды. Алайда, бұл қателік VIII корпус секторының барлық бөлігіне қатысты, соның салдарынан немістерге парапеттерін нығайтуға жеткілікті уақыт берілді. Галлиполидегі ардагер, 460-шы батареяның майоры Дж. Х. Гиббон Хантер Уэстонға бұл шешімнің дұрыс еместігін білдіре хат жазды, бірақ жауап алмады. 1916 жылдың 1 шілдесінде Анкре мен Серре арасындағы солтүстік секторда шабуыл жасаған Хантер Уэстонның дивизиялары ең көп шығынға ұшырады және ешбір мақсатына жете алмады. Осы жерде артиллерия оты нашар болды, ал немістер биік жердің артықшылығын пайдаланды. Оңтүстік секторда жағдай керісінше болғанмен, кең майданға шабуыл жасау туралы шешімді жоғары сатыдағы генералдар (Хейг пен Роулинсон) қабылдады. Оның корпусы бірінші күні 14 581 адамнан зардап шекті. Жаудың желісінің тек бірнеше шағын бөліктері басып алынды, бірақ олар бір-екі күн ішінде тастап кетілді. Шабуыл күні «қозғалатын артиллериялық тізбек» тактикасын қолданған үш корпус ішінде VIII корпусы толығымен сәтсіздікке ұшырады.

Гүфтің астында

Хайг күнделігінде (1 шілде) VIII корпустың әскерлері жетіспеушілік салдарынан окоптардан шыға алмағанын, VIII және X корпусқа Гофтың бағыныстылығын тапсырып, «VIII корпусқа көңіл бөлу қажет сияқты!» деген пікір білдірді. Ол осы сектордағы қасапшылық туралы хабарды әлі алмаған еді. 1 шілдеден кейін бұл секторда шабуылды жаңарту мүмкін болмады, себебі траншеялар өлген және жарақат алған әскерлермен толып кеткен. Энди Симпсон Хантер Уэстонның сол кездегі басшылық стилін «ұйқыдағы адамдай» дей отырып сипаттайды. Хантер Уэстонның өзінің жазбалары оның мұны ірі шайқастардағы заманауи басқару тәсілі деп санағанын көрсетеді, ал Симпсон сол күні 1 шілдеде дивизияларын белсенді басқарғанын, 2 және 3 шілдеде корпусына қатер төнген апатты қалпына келтіруге тырысқанын, «өте тығырыққа тіреліп» тұрғанын атап өтеді. Оқиғадан кейін Хантер Уэстон (2 шілдеде Императорлық Бас штабтың бастығы Робертсонға) сәтсіздіктің себебін тиімсіз артиллериялық оқ жаудыруға, соның ішінде гаубица оқтарының жетіспеушілігіне жатқызды. Кейінірек (1929 жылы) ол минаның мерзімінен бұрын жарлуына кінәлады және нашар артиллериялық дайындық салдарынан сәтсіздік алдын ала болжанып, одан қашу мүмкін емес еді деп мәлімдеді. Дегенмен, ол сол кезде артиллериялық жоспарды өзгертуден бас тартқан. Робертсонның сұрақтарына жауап ретінде Хантер Уэстон (2 шілдеде) «Осындай жағымсыз және қауіпті фактілерді жария етуге кең жол беруге болмайды» деп жазды. Келесі апталарда ол шабуылға шыққан әрбір батальонды аралап, әскерлерге алғыс айтты және олардың майданның басқа бөліктеріндегі жеңіс үшін қажетті құрбандық есебінен шайқасқандарын айтты. Бірде ол неміс оғынан мүжілген жерден аман қалды. BEF соңғы кезде он есеге дейін ұлғайғандықтан, қабілетті офицерлер жетіспеді және жоғары буын командирлері оларды жиі тартып алды. Хантер Уэстонның аға артиллерия офицері Бригген Танкред Хантер Уэстон тіс дәрігеріне Булоньге барғанда Резервтік армияға ауыстырылды (Гоф артиллерияны армия деңгейінде орталықтандыруға ұмтылды). Әйеліне жазған хатында (1916 жылдың 3 тамызында) Гофтың Резервтік армиясындағы штаб жұмысына наразылығын және VIII корпустың Ипрге көшуіне қуанғанын білдірді. Хантер Уэстон өзінің «Стелленбош» болып тағайындалмағанына (буар соғысында генералдарды базадағы маңызсыз қызметтерге ауыстыру үшін қолданылған термин) қарсылық білдірді. Ол жұмыстан босатылудан құтылуы мүмкін, себебі білікті аға генералдардың жетіспеушілігіне байланысты британдық корпус командирлері соғыстың осы кезеңінде сирек босатылатын.

1917 жыл

1916 жылдың қазан айында өткен қосымша сайлауда ол Солтүстік Айршир округінен Ұлттық партияның өкілі ретінде Парламентке сайланды. Ол бейбітшілік жақтасы, пастор Челмерсті 7419 дауысқа қарсы 1300 дауыспен жеңіп шықты. Бір мезгілде әскери корпустың қолбасшысы болған алғашқы Парламент мүшесі Хантер Уэстон VIII корпустың қолбасшылығын жалғастырды, бірақ басқа шабуылға қатыспады. 1917 жылдың наурыз айында Ирландияның өзін-өзі басқару мәселесі жөніндегі пікірсайысқа қатысуға Плумердің рұқсатын алды. Мессин шайқасында (VIII корпус тікелей қатыспаған) ол негізгі шабуылға бес минут бұрын өз фронтында шабуылдық қимыл жасауды ұсынды. Бірақ Плумер бұл ұсынысты қабылдамады. Хантер Уэстонның VIII корпусы тағы бір рет, бұл жолы Ипрдің ілгері шығыңқы бөлігінен шығарылды, себебі ол алдағы Үшінші Ипр шабуылында қолбасшылыққа тағайындалмады. 1917 жылдың мамырында ол өз секторын Макс, Каван, Уоттс және Джейкобқа тапсырды (үш корпус – Джейкоб VIII корпустың кішкентай бөлігін ғана қабылдады – үлкен шабуылға қажетті әскерлердің көптігіне байланысты бірін алмастырды). Негізгі шабуыл аяқталғаннан кейін VIII корпус Ипрге қайта оралды және желтоқсанның 2-3 күндері жергілікті операцияға қатысты. Хантер Уэстон басып алынған аумақты қорғау мәселесіне қатты алаңдады және егер Хейг шабуылды жаңартпақ болса, Империяның мүддесі үшін отставкаға кететінін жазды (7 желтоқсан 1917 жыл). Саймон Роббинстің пікірінше, Хантер Уэстон негізсіз екі дивизия командирін – Филип Р. Вудты (33-ші дивизия, 1917 жылдың қарашасы) және П. С. Уилкинсонды (50-ші дивизия, 1918 жылдың ақпаны) белсенділік танытпағаны үшін қызметтен босатып жіберді. Хантер Уэстон бағынышты генералдармен "оларға сержанттар класын оқытқандай" сөйледі (генерал-майор сэр Реджинальд Пиннидің айтуынша, 24 желтоқсан 1917 жыл).

1918 жыл

Үш апталық үйге дайындалу демалысынан кейін, ол 1918 жылғы 24 қаңтарда адам күші заңы бойынша парламенттегі алғашқы сөйлесін жасады (сол кезде әскердің қажеттілігі, егін шаруашылығы, оқ-дәрі, кеме жасау, кеме экипажы және премьер-министрдің және CIGS Уильям Робертсонның одақтастары арасындағы майданға әскерлерді орналастыру туралы қызу пікірталас болып жатқанда). Оны әскер командирі мақтады, ал Daily Sketch газеті оны "Соғыстың ең ұлы сөйлесі" деп сипаттады. Хантер Уэстон Хейгке (Хейгтің күнделігі, 25 ақпан 1918 жыл) кейбір әскерлерінің келген депутаттардан "Еңбек партиясынан ба" деп сұрағанын, соғыстың қасіреттері туралы шағымданып, не үшін соғысып жатқандарын сұрағанын хабарлады. 1918 жылдың мамыр айында, генерал Фердинанд Фоштің басқаруымен одақтас бөлімдерді Германияның көктемгі шабуылына қарсы тұру үшін қайта құру кезінде VIII корпус бір кезде француздың Төртінші армиясына қосылуға жіберілуге жақын болды. Хантер Уэстон 1918 жылдың тамызында Амиен шайқасы жүріп жатқанда ат жарысын өткізді. Осыған байланысты оны сынайтындар болғанымен, VIII корпус сол кезде шайқасқа қатыспағаны және мұндай шаралар моральдық рухта көтеріңкілік тудырып, жылқыға күтім жасауға ынталандырғаны да айтылды, себебі жылқы әлі де көлік және жабдық тасымалдау үшін кеңінен қолданылып келді. Ол жүз күндік шабуылда корпусын белсенді басқарды, Ле-Като шайқасы болған жерге (11 қазан) қайта оралып, ондағы бригадасын табысты басқарғанын еске алды.

Командалық стилі

Хантер Уэстон окоптар мен пулемет орындарын үнемі тексеріп отыратын. Ол позицияларды жеке өзі барлап, бірде (1918 жылдың 1 қарашасы) арқан баспалдағымен фортқа көтерілді. Ол жасы алпыстан аспаған шағында, дене шынықтыруымен мақтанатын және серуендеген кезде, тіпті 30-ға жуық батальон командирін де демсіз қалдыруын мақтан тұтатын. Бонэм Картер автобиографиясында Хантер Уэстонның маңызды емес бөлшектерге тым көп уақыт жұмсап, оларды кіші штаб офицерлеріне жүктеуі керек екенін жазды. Ол оны "маскарадшы" деп есептеді, өзін маңызды санап, тәжірибесіз бала сияқты ойлайтын және батырлыққа құмар болатын. Сондай-ақ ол латриналарды тексеруге деген қызығушылығымен де белгілі болды. Хантер Уэстонды жоғары лауазымдағы офицерлер қонақтарды қабылдау үшін "сенімді адам" ретінде қараған көрінеді. Ол жиі Бельгия дивизиясы мен корпусы штабтарына, сондай-ақ кейде Бельгия Бас штабына, Бельгия премьер-министріне баратын, ал бірде Бельгия королін британдық желілер бойынша жүргізіп көрсеткен. Ол Апостольдық делегатты және Ипрдің ең көне дін қызметкерін кешкі асқа шақырды. 1917 жылдың қазан айында Португалия президенті Машадо үшін жомарт түскі ас ұйымдастырып, оның сүйіктілерін Мессин шайқасының даласына экскурсияға алып шықты, онда олар үшін қызықты естеліктерді "табу" үшін жер мұқият дайындалған еді. Ол француз президенті Пуанкарені екі рет түскі асқа шақырды және 1918 жылдың соңында онымен бірге жақында азат етілген қалалар мен ауылдарға сапар жасады. Басқа уақытта ол Сиам, Италия және Румынияның әскери атташелерін қабылдады. Ол сондай-ақ британдық саясаткерлерді 63-ші төбедегі үздік көрініс нүктесіне алып барып, Ипр шайқасының даласын көрсетті.

Әскери қызметтен кейінгі өмір

Хантер Уэстон 1905 жылғы 5 желтоқсанда Селкиркте Грейс Стрэнг Стилге үйленді; олардың балалары болмады. Хантер Уэстон соғыстан кейін де саясатпен айналысып, 1918 жылы Бут пен Солтүстік Айршир округінен қайта сайланды. 1919 жылы ол әскерден кетті. Сол жылы тұрақты генерал-лейтенант шеніне көтерілді. Соғыстан кейін оның "Кім кім" жазбасы бір толық бағанды алып жатты. Ол 1935 жылы парламенттен зейнетке шықты және 1940 жылғы 18 наурызда Хантерстон қалыңдығындағы ата-бабалық үйінің мұнарасынан құлап, жетпіс бес жасында қайтыс болды. Одан кейін оның әйелі қалды. 1940 жылғы 23 тамыздағы мәлімет бойынша, оның өліміндегі мүлігі 41 658 фунт 11 шиллинг (2016 жылғы бағамен шамамен 2 миллион фунт стерлинг) құрады. Оның күнделіктері, хаттармен және газеттен алынған кескіндермен бірге теріліп, өлімінен кейін Британ мұражайына тапсырылды. Энди Симпсон осы құжаттар туралы: "өзін-өзі мақтау оның ең сүйікті әрекеттерінің бірі болған" деп жазады.

Бағалаулар

Хантер Уэстон күлкіге бейім, езгеше адам ретінде танымал болды. Гамильтон оны "жеткізгіш теоретик" деп атады. Галлиполи естеліктерінің авторы Комптон Маккензи оны "қасапшы" деп санағандығын айтты, бірақ "Шындығында, мен кездескен ешбір адам одан артық адамдық сезімге толы болған емес. Ол соғыстың логигі болды және логик ретінде, мақсатқа жеткен жағдайда, шығындар маңызды емес деп сенді және ашық пікірталасқа әрқашан дайын болды". Ресми тарих жазу тобының мүшесі В. Б. Вуд 1944 жылы "Хантер Уэстонның Галлиполидегі ойсыз тактикасының нәтижелерін оқығанда қаным қайнады" деп жазды. Лес Карлион оның "басқалар шұлықтарын лақтырғандай, адамдарды лақтырып жібергенін" айтады және "Оны 20 ғасырдың жаңа соғысын түсінбегені үшін кінәлауға болмайды; 1915 жылы көптеген генералдар солай болды. Бірақ оны уақытынан бұрын жасалған қателіктері үшін кінәлауға болады. Ол бейсақтыққа бой алдырып, мақтанғаш, жақсы емес еді" дейді. Траверс VIII корпустың жұмысы нашар болғанын, Хантер Уэстонның Критияда тым көп еркіндігі болғанын және шабуылдар "ғисып-салтқа" айналғанын айтады. Батыс майданындағы командирлік қызметі туралы ол "барлау офицері, бірақ психикалық тепе-теңдігі жоқ, әдемі және жарқын қимылдарға бейім, маңызсыз емес бөлшектерге тым қызығушылық танытқан" деп түсіндіреді. Гордон Корриган Хантер Уэстонның Галлиполидегі өнерін "қанағаттанарлық" деп бағалайды, бірақ оның 1916 жылдың 1 шілдесінде Хоторн қырқасының бекінісін мерзімінен бұрын жарғандығы үшін теріс бағаланғанын айтады.