Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландиялық офицер және британдық армиядағы отарлық әкім (1850–1916)
Irish officer and colonial administrator in the British Army (1850–1916)
Фельдмаршал Хорацио Герберт Китченер, 1-ші граф Китченер ( /k//ɪ//tʃ//ᵻ//n//ər/; 24 маусым 1850 – 5 маусым 1916) – британдық армия офицері және отарлық әкім. Китченер империялық науқандарымен, Екінші Бур соғысына қатысуымен және Бірінші дүниежүзілік соғыстың басындағы маңызды рөлімен танымал болды. 1898 жылы Китченер Омдурман шайқасында жеңіске жетіп, Суданды бақылауды қамтамасыз еткені үшін Хартум бароны Китченер атағын алды. Екінші Бур соғысында штаб бастығы (1900–1902) ретінде ол Лорд Робертстің Бур республикаларын жаулап алуына көмектесті, содан кейін Робертстің бас қолбасшылық лауазымын иеленді. Осы кезде Бур күштері партизандық тактикаға көшкен, ал британдық күштер Бур және африкалық азаматтарды концлагерьлерге қамады. Оның Үндістандағы армияның бас қолбасшысы (1902–1909) ретіндегі қызметі кезінде ол тағы бір көрнекті проконсул, вице-король Лорд Керзонмен келіспеді, нәтижесінде Керзон отставкаға кетті. Китченер кейін Мысырға британдық агент және бас консул (де-факто әкімші) ретінде оралды. 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Китченер соғыс хатшысы, Кабинет министрі болды. Соғыстың кем дегенде үш жылға созылатынын болжаған аз ғана адамның бірі және осы болжамды іске асыруға құқылы болған ол Ұлыбритания тарихындағы ең ірі ерікті армияны ұйымдастырды және Батыс майданында соғысу үшін материалдық өндірістің айтарлықтай кеңеюін қамтамасыз етті. Ұзақ соғыстың қиындықтары туралы ескерткеніне қарамастан, ол 1915 жылдың көктемінде оқ-дәрі жетіспеушілігіне кінәланды – бұл коалициялық үкімет құруға әкелген оқиғалардың бірі болды – және оқ-дәрі мен стратегияны бақылау құқығынан айырылды. 1916 жылдың 5 маусымында Китченер Ресейге, патша Николай II-мен келіссөздерге қатысу үшін жол тартқанда, нашар ауа райы салдарынан кеме Шотландияның Оркней аралдарынан батысқа қарай 2 километр жердегі неміс минасына соқтығып, суға батты. Китченер 737 қаза тапқандардың арасында болды; ол бүкіл соғыс барысында қаза тапқан ең жоғары ранкті британдық офицері болды.
Field Marshal Horatio Herbert Kitchener, 1st Earl Kitchener ('/k//ɪ//tʃ//ᵻ//n//ər/; 24 June 1850 – 5 June 1916) was a British Army officer and colonial administrator. Kitchener came to prominence for his imperial campaigns, his involvement in the Second Boer War, and his central role in the early part of the First World War. Kitchener was credited in 1898 for having won the Battle of Omdurman and securing control of the Sudan, for which he was made Baron Kitchener of Khartoum. As Chief of Staff (1900–1902) in the Second Boer War he played a key role in Lord Roberts' conquest of the Boer Republics, then succeeded Roberts as commander in chief – by which time Boer forces had taken to guerrilla fighting and British forces imprisoned Boer and African civilians in concentration camps. His term as Commander in Chief (1902–1909) of the Army in India saw him quarrel with another eminent proconsul, the Viceroy Lord Curzon, who eventually resigned. Kitchener then returned to Egypt as British Agent and Consul General (de facto administrator). In 1914, at the start of the First World War, Kitchener became Secretary of State for War, a Cabinet Minister. One of the few to foresee a long war, lasting for at least three years, and also having the authority to act effectively on that perception, he organised the largest volunteer army that Britain had seen, and oversaw a significant expansion of materiel production to fight on the Western Front. Despite having warned of the difficulty of provisioning for a long war, he was blamed for the shortage of shells in the spring of 1915 – one of the events leading to the formation of a coalition government – and stripped of his control over munitions and strategy. On 5 June 1916, Kitchener was making his way to Russia on to attend negotiations with Tsar Nicholas II when in bad weather the ship struck a German mine 1.5 mile (2 km) west of Orkney, Scotland, and sank. Kitchener was among 737 who died; he was the highest ranking British officer to die in action in the entire war.
Ерте өмір
Китченер Ирландияның Керри округіне жақын, Листовел қаласының маңындағы Баллилонгфордта, армия офицері Генри Горацио Китченердің (1805–1894) және Франсис Энн Шевальедің (1826–1864) ұлы ретінде дүниеге келді; олар Асполл Холлдың дін қызметкері Джон Шевалье мен оның үшінші әйелі Элизабеттің (туған аты Коул) қызы болған. Китченердің әкесі де, анасы да Саффолк округынан шыққан, олардың тегі Уильям III патшалық дәуіріне дейін жетеді; анасының отбасы француз гугеноттарының ұрпағы еді. Әкесі жақында ғана лауазымын сатып, 1849 жылғы «Артық мүліктер туралы» заңға сәйкес, Ирландиядағы аштықтан кейін елге инвестиция тарту мақсатында Ирландияда жер сатып алған. Өмірінің соңында Китченер балалық шағындағы үйіне бір рет қана, 1910 жылдың жазында Лансдаунның 5-ші маркизі Генри Петти Фицмористің шақыруымен қайтып келді; ол көптеген далалардың ирланд тіліндегі аттарын еске түсіріп, үй иелерін таң қалдырды. Әскери тарихшылар оны кейде қате түрде ирландиялық немесе англо-ирландиялық деп айтса да (үлкен санда ағылшын офицерлерін дайындаған топ, қараңыз: Ирландиялық әскери диаспора), Китченер өзін сондай деп санамады және Веллингтон герцогына телінген «Адам сарайда туса да, ол жылқы болмайды» деген мәтелді айтумен белгілі. 1864 жылы отбасы Швейцарияға көшіп кетті, онда жас Китченер Монтрёде, содан кейін Вулвичтегі Корольдік әскери академияда білім алды. Франциядағы қызметі британдық бейтараптықты бұзғаны үшін Китченерді Кембридж герцогы, бас қолбасшы сөккен. Ол Палестина, Египет және Кипрде геодезист болып жұмыс істеді, араб тілін үйреніп, аймақтардың егжей-тегжейлі топографиялық карталарын жасады.
Kitchener was born in Ballylongford near Listowel, County Kerry, in Ireland, son of army officer Henry Horatio Kitchener (1805–1894) and Frances Anne Chevallier (1826–1864); daughter of John Chevallier, a clergyman, of Aspall Hall, and his third wife, Elizabeth (née Cole). Both sides of Kitchener's family were from Suffolk, and could trace their descent to the reign of William III; his mother's family was of French Huguenot descent. His father had only recently sold his commission and bought land in Ireland, under the Encumbered Estates Act of 1849 designed to encourage investment into Ireland after the Irish Famine. In later life Kitchener only once revisited his childhood home, in the summer of 1910 at the invitation of Henry Petty Fitzmaurice, 5th Marquess of Lansdowne; he astonished the estate's owners by recalling the Irish names of many of the fields. Although sometimes incorrectly stated by military historians to be Irish or Anglo Irish (a group which provided a disproportionate number of senior British officers see Irish military diaspora), Kitchener did not regard himself as such and was known to quote the saying attributed to the Duke of Wellington that "a man may be born in a stable, but that does not make him a horse". In 1864 the family moved to Switzerland, where the young Kitchener was educated at Montreux, then at the Royal Military Academy, Woolwich. Kitchener was reprimanded by the Duke of Cambridge, the commander in chief, as his service in France had violated British neutrality. He served in Palestine, Egypt and Cyprus as a surveyor, learned Arabic, and prepared detailed topographical maps of the areas.
Батыс Палестинаны зерттеу
1874 жылы 24 жасында Китченер Палестинаны зерттеу қоры тарапынан Киелі жерді картаға түсіру жұмысына жіберілді, бұл жұмыс бұрын маляриядан қайтыс болған Чарльз Тирвит Дрейктің орнына берілді. Бұл кезде Корольдік инженерлер офицері болған Китченер, әріптесі Клод Р. Кондермен бірге 1874 және 1877 жылдар аралығында Палестинаны зерттеді, 1875 жылы Ғалилеядағы Сафед қаласынан жергілікті тұрғындардың шабуылынан кейін Англияға қысқа ғана уақытқа оралды. Кондер мен Китченердің экспедициясы Батыс Палестинаны зерттеу деп белгілі болды, себебі ол көбінесе Иордан өзенінің батыс жағындағы аймақпен шектелген еді. Зерттеу барысында аймақтың топографиясы мен топонимикасы, сондай-ақ жергілікті флорасы мен фаунасы туралы деректер жиналды.
In 1874, aged 24, Kitchener was assigned by the Palestine Exploration Fund to a mapping survey of the Holy Land, replacing Charles Tyrwhitt Drake, who had died of malaria. By then an officer in the Royal Engineers, Kitchener joined fellow officer Claude R. Conder; between 1874 and 1877 they surveyed Palestine, returning to England only briefly in 1875 after an attack by locals at Safed, in Galilee. Conder and Kitchener's expedition became known as the Survey of Western Palestine because it was largely confined to the area west of the Jordan River. The survey collected data on the topography and toponymy of the area, as well as local flora and fauna.
Мысыр
1883 жылдың 4 қаңтарында Китченер капитандыққа көтеріліп, түрік бинбаси (майор) шеніне ие болды және Мысырға жіберілді, онда ол Мысыр армиясын қайта құруға қатысты. Мысыр жақында Ұлыбританияның билеуіне өткен, оның әскерін британдық офицерлер басқарған, бірақ формальды түрде Хедивтің (Мысыр вице-патшасы) және оның формальды басшысы Осман сұлтанының бағынысында болған. Китченер 1883 жылдың ақпанында Мысырдың атты әскер полкіне екінші командир болып тағайындалды, содан кейін 1884 жылдың соңында Судандағы Чарльз Джордж Гордонды құтқару мақсатымен Нил экспедициясына қатысты. Араб тілін жақсы білген Китченер британдықтарға қарағанда мысырлықтармен бірге болуды артық көретін, тіпті мысырлықтардан басқа ешкіммен араласуды қаламайтын. 1884 жылы ол былай деп жазды: «Мен оқшауланған құсқа айналдым, көбінесе жалғыз болғанда бақыттырақ болармын деп ойлаймын». Китченер араб тілін соншалықты жақсы білгендіктен, Мысыр мен Суданның әртүрлі бедуин тайпаларының диалектілерін оңай меңгерді. 1884 жылдың 8 қазанында майор, ал 1885 жылдың 15 маусымында подполковник шеніне ие болды. Ол 1885 жылдың шілдесінде Занзибар шекара комиссиясының британдық мүшесі болды. 1886 жылдың қыркүйегінде Шығыс Судан және Қызыл теңіз жағалауының (іс жүзінде көбінесе Суакин портынан ғана тұратын) Египет провинцияларының губернаторы болып тағайындалды, сондай-ақ сол жылы Паша дәрежесін алды, ал 1889 жылдың 20 шілдесінде майор шеніне көтеріліп, 1889 жылдың тамызында Тоски шайқасында Мысыр атты әскерін басқарды.
On 4 January 1883 Kitchener was promoted to captain, given the Turkish rank binbasi (major), and dispatched to Egypt, where he took part in the reconstruction of the Egyptian Army. Egypt had recently become a British puppet state, its army led by British officers, although still nominally under the sovereignty of the Khedive (Egyptian viceroy) and his nominal overlord the Ottoman sultan. Kitchener became second in command of an Egyptian cavalry regiment in February 1883, and then took part in the failed Nile Expedition to relieve Charles George Gordon in the Sudan in late 1884. Fluent in Arabic, Kitchener preferred the company of the Egyptians over the British, and the company of no one over the Egyptians, writing in 1884 that: "I have become such a solitary bird that I often think I were happier alone". Kitchener spoke Arabic so well that he was able to effortlessly adopt the dialects of the different Bedouin tribes of Egypt and the Sudan. Promoted to brevet major on 8 October 1884 and to brevet lieutenant colonel on 15 June 1885, he became the British member of the Zanzibar boundary commission in July 1885. He became Governor of the Egyptian Provinces of Eastern Sudan and Red Sea Littoral (which in practice consisted of little more than the Port of Suakin) in September 1886, also Pasha the same year, and to the substantive rank of major on 20 July 1889 and led the Egyptian cavalry at the Battle of Toski in August 1889.
Судан мен Хартум
1896 жылы британ премьер-министрі лорд Солсбери Францияны Африка мүйізінен ығыстырумен айналысты. Жан Батист Маршан басқаратын француз экспедициясы 1896 жылғы наурыз айында Дакардан Суданды жаулап алу, Нилдің Египетке құйылуын бақылау және британдықтарды Египеттен қуу мақсатымен аттанды. Осылайша, Египеттің 1882 жылға дейін француздық ықпал аймағындағы орны қалпына келтірілуі тиіс еді. Солсбери британдықтар Суданды жаулап алмаса, француздардың басып алатынынан қаушады. Ол итальяндықтардың Эфиопияны жаулап алуын қолдады, себебі итальяндықтар француздарды Эфиопиядан ығыстырады деп үміттенеді. Алайда, 1896 жылдың басында Италияның Эфиопияны жаулап алу әрекеті сәтсіз аяқталып, 1896 жылғы наурызда Адоуа шайқасында итальяндықтар талқандалып қалды. 1896 жылғы наурызда итальяндықтардың жеңілісіне және Махди мемлекетінің итальяндық Эритреяны басып алу қаупіне байланысты Солсбери Китченерге Солтүстік Суданға шабуыл жасауға бұйрық берді. Бұл шабуыл, негізінен, Ансарды (британдықтар "Дервиштер" деп атаған) итальяндықтарға шабуыл жасаудан аудару мақсатында болды. Китченер 1896 жылғы маусымда Феркех шайқасында және 1896 жылғы қыркүйекте Хафир шайқасында жеңіске жетіп, Ұлыбританияда ұлттық қаһарман атанды және 1896 жылғы 25 қыркүйекте генерал-майор болып тағайындалды. Китченердің салқын мінезі мен адамын қатты талап етуі оны әріптестерінің жақтырмауына себеп болды. Бір офицер 1896 жылғы қыркүйекте Китченер туралы былай деп жазды: "Ол әрқашан өз жанындағыларға зорлық көрсетуге бейім болды, кейбір адамдар әйелдеріне қатысқандай. Ол айналасындағыларға ашуын төгуге ұмтылды. Ол көбінесе бірнеше сағат бойы күңкілдеп, үндемей отыратын, тіпті сезімдер мен құлшыныс білдіруден қатты қорқатын, және оны адамдық сезімге күдікпен қарағаннан гөрі, қате түсінуіне рұқсат беруді артық көретін". Китченер Хартумда генерал Чарльз Джордж Гордонды құтқару үшін Вулсли экспедициясында қызмет еткен және экспедицияның Нилден жабдықтар жеткізу үшін қайықтарды пайдаланғандықтан сәтсіз аяқталғанына сенімді болды. Китченер ағылшын-египеттік армияны жабдықтау үшін теміржол салуды қалап, Судан әскери теміржолын салу жұмысын канадалық теміржол салушы Перси Жируарға тапсырды, оны осы жұмыс үшін арнайы сұраған еді. Китченер 1898 жылғы сәуірде Атбара шайқасында және 1898 жылғы қыркүйекте Омдурман шайқасында одан әрі табыстарға қол жеткізді. Бұл символдық бас кесу 1885 жылы генерал Гордонның Махди күштерінің қолынан қаза табуын еске түсірді. Махдидің бассыз денесі Нилге лақтырылды. Китченер Махдидің бас сүйегін сақтап алып, оны ішу үшін тостаған ретінде немесе сия құдығы ретінде пайдалануға ниеттенген деген әңгімелер бар. Басқа тарихшылар оның басын белгісіз жерге, мұсылман зиратына жерлегенін айтады. Черчилль анасына жазған хатында Омдурман жеңісінің "жараланғандарды адамгершіліксіз қырғынға ұшырату арқылы масқараланғанын және Китченердің бұған жауапты екенін" жазды. Китченер Омдурман шайқасы алаңында жараланған Ансарды атуға бұйрық бергенін көрсететін ешқандай дәлел жоқ, бірақ ол шайқас алдында британдық журналист Марк Урбан "аралас хабарлама" деп атаған нәрсені берді, мейірімділік көрсету керек десе де, "Гордонды есіңнен шығарма" деп ескертті және жаулардың барлығы Гордонның "кісі өлтірушілері" екенін айтты. Омдурман жеңісі Китченерді халыққа танымал батырға айналдырып, оған тиімділік пен істерді аяқтайтын адам ретінде бедел берді. Журналист Г. В. Стивенс Daily Mail газетінде "Ол [Китченер] адамнан гөрі машинаға көбірек ұқсайды. Оны патенттеп, Париж халықаралық көрмесінде мақтанышпен көрсету керек деп ойлайсыз. Британ империясы: No 1 сайыстан тыс, Судан машинасы" деп жазды. Омдурмандағы жараланғандарды ату және Махдидің қабірін қорлау Китченерге өмір бойы және өлімнен кейін де ерінбей келе жатқан қатыгездік бейнесін қалыптастырды. Омдурманнан кейін Китченер Солсбериден келген арнайы мөрленген хатты ашты, онда Солсберидің Суданды жаулап алуға бұйрық беруінің нақты себебі Францияның Суданға кіруіне жол бермеу екендігі және "Гордонның кек алуы" туралы әңгіме тек сылтау болғандығы айтылды. Солсберидің хатында Китченерге оңтүстікке мүмкіндігінше жылдам баруға және Маршанды Нилде бекінуге үлкермес бұрын қууға бұйрық берілді. 1898 жылғы 18 қыркүйекте Китченер Фашодадағы француз бекінісіне (қазіргі Кодок, Малакалдан солтүстікке қарай Нилдің батыс жағалауында) келді және Маршанды өзінің және адамдарының бірден Суданнан кетуі керектігін хабардар етті, бірақ Маршанд бұл талапты қабылдамады, нәтижесінде француз және британдық әскерлері бір-біріне қаруларын бағыттап, шиеленіскен жағдай туды. Фашода оқиғасы деп белгілі болған оқиға кезінде Ұлыбритания мен Франция соғысқа жақын болды. Фашода оқиғасы Англия мен Франция екі жағында да жалтақтап, ұлтшылдық сезімдерді күшейтті. Алайда, Фашодадағы тұйыққа тірелуге қарамастан, Китченер Маршандпен достық қарым-қатынас орнатты. Олар екі елдің тулары мен египеттік туды даулы Фашода бекінісінің үстіне теңдей ілуге келісті.
In 1896, the British Prime Minister, Lord Salisbury, was concerned with keeping France out of the Horn of Africa. A French expedition under the command of Jean Baptiste Marchand had left Dakar in March 1896 with the aim of conquering the Sudan, seizing control of the Nile as it flowed into Egypt, and forcing the British out of Egypt; thus restoring Egypt to the place within the French sphere of influence that it had had prior to 1882. Salisbury feared that if the British did not conquer the Sudan, the French would. He had supported Italy's ambitions to conquer Ethiopia in the hope that the Italians would keep the French out of Ethiopia. The Italian attempt to conquer Ethiopia, however, was going very badly by early 1896, and ended with the Italians being annihilated at the Battle of Adowa in March 1896. In March 1896, with the Italians visibly failing and the Mahdist State threatening to conquer Italian Eritrea, Salisbury ordered Kitchener to invade northern Sudan, ostensibly for the purpose of distracting the Ansar (whom the British called "Dervishes") from attacking the Italians. Kitchener won victories at the Battle of Ferkeh in June 1896 and the Battle of Hafir in September 1896, earning him national fame in the United Kingdom and promotion to major general on 25 September 1896. Kitchener's cold personality and his tendency to drive his men hard made him widely disliked by his fellow officers. One officer wrote about Kitchener in September 1896: "He was always inclined to bully his own entourage, as some men are rude to their wives. He was inclined to let off his spleen on those around him. He was often morose and silent for hours together he was even morbidly afraid of showing any feeling or enthusiasm, and he preferred to be misunderstood rather than be suspected of human feeling." Kitchener had served on the Wolseley expedition to rescue General Charles George Gordon at Khartoum, and was convinced that the expedition failed because Wolseley had used boats coming up the Nile to bring his supplies. Kitchener wanted to build a railroad to supply the Anglo Egyptian army, and assigned the task of constructing the Sudan Military Railroad to a Canadian railroad builder, Percy Girouard, for whom he had specifically asked. Kitchener achieved further successes at the Battle of Atbara in April 1898, and then the Battle of Omdurman in September 1898. This symbolic decapitation echoed General Gordon's death at the hands of the Mahdist forces in 1885. The headless body of the Mahdi was thrown into the Nile. Kitchener is sometimes claimed to have kept the Mahdī's skull and rumoured that he intended to use it as a drinking cup or ink well. Other historians state that he had the head buried unmarked in a Muslim cemetery. In a letter to his mother, Churchill wrote that the victory at Omdurman had been "disgraced by the inhuman slaughter of the wounded and Kitchener is responsible for this". There is no evidence that Kitchener ordered his men to shoot the wounded Ansar on the field of Omdurman, but he did give before the battle what the British journalist Mark Urban called a "mixed message", saying that mercy should be given, while at the same time saying "Remember Gordon" and that the enemy were all "murderers" of Gordon. The victory at Omdurman made Kitchener into a popular war hero, and gave him a reputation for efficiency and as a man who got things done. The journalist G. W. Steevens wrote in the Daily Mail that "He [Kitchener] is more like a machine than a man. You feel that he ought to be patented and shown with pride at the Paris International Exhibition. British Empire: Exhibit No. 1 hors concours, the Sudan Machine". The shooting of the wounded at Omdurman, along with the desecration of the Mahdi's tomb, gave Kitchener a reputation for brutality that was to dog him for the rest of his life, and posthumously. After Omdurman, Kitchener opened a special sealed letter from Salisbury that told him that Salisbury's real reason for ordering the conquest of the Sudan was to prevent France from moving into the Sudan, and that the talk of "avenging Gordon" had been just a pretext. Salisbury's letter ordered Kitchener to head south as soon as possible to evict Marchand before he got a chance to become well established on the Nile. On 18 September 1898, Kitchener arrived at the French fort at Fashoda (present day Kodok, on the west bank of the Nile north of Malakal) and informed Marchand that he and his men had to leave the Sudan at once, a request Merchand refused, leading to a tense stand off as French and British soldiers aimed their weapons at each other. During what became known as the Fashoda Incident, Britain and France almost went to war with each other. The Fashoda Incident caused much jingoism and chauvinism on both sides of the English Channel; however, at Fashoda itself, despite the stand off with the French, Kitchener established cordial relations with Marchand. They agreed that the tricolor would fly equally with the Union Jack and the Egyptian flag over the disputed fort at Fashoda.
Англо-бур соғысы
Екінші Бур соғысы кезінде Китченер 1899 жылы желтоқсанда RMS Dunottar Castle кемесімен бірге Оңтүстік Африкаға фельдмаршал Лорд Робертспен келді. Ресми түрде штаб бастығы лауазымын иеленгенімен, іс жүзінде ол екінші басты болды және 1900 жылдың ақпан айында Паардеберг шайқасында сәтсіз болған фронталдық шабуылға дейін Кимберлиді азат етуге қатысты. Робертс соғыстың басында бірнеше мәрте Китченерді хабарламаларында атады; 1900 жылдың наурыз айында Робертс оның «барлық жағдайдағы кеңесі мен ыстық қолдауы үшін өте алғыс айтатынын» жазды. Бур әскерлерінің жеңілісінен кейін Китченер 1900 жылдың қараша айында Робертстің орнын басып, бас қолбасшы болды. Сондай-ақ, ол 1900 жылдың 29 қарашасында генерал-лейтенант, ал 1900 жылдың 12 желтоқсанында жергілікті генерал шеніне көтерілді. Лагерьлерді ең көп сынға алған ағылшын гуманитарлық және әлеуметтік жұмыскер Эмили Хобхаус болды. Ол Китченердің әскерлері мен әкімшілігі жасаған қиянаттарды баяндайтын маңызды есеп жариялады, бұл Лондон қаласында соғысқа қатысты қызу пікірталас тудырды. Китченер Хобхаустың Оңтүстік Африкаға қайта оралуына кедергі жасады, әскери жағдайды қолданып. Оңтүстік Африкадағы қызметі кезінде Китченер Оңтүстік Африкадағы жоғары комиссар және 1901 жылы Трансвааль мен Оранж аймағының әкімшісі болды. 1901 жылдың 23 маусымында Кейптаунда қоштасу кеші өткізіліп, ол сол күні SS Orotava кемесімен Ұлыбританияға аттанды. Келесі айда елге келгенде оны ыстық қарсы алды. 12 шілдеде Саутгемптонға қонғаннан кейін, қала әкімшілігі оны күтіп алып, қаланың құрметті азаматы атағын берді. Лондонға келгенде, оны теміржол станциясында Уэльс ханзадасы күтіп алды, ол 70 түрлі бөлімнен келген әскерилермен қатарласып тұрған көшелермен кортежбен өтті, мыңдаған адам тамашалады және Сент-Джеймс сарайында ресми түрде қарсы алынды. Сондай-ақ ол король Эдуард VII-ге барды, ол жақында апендицит операциясынан кейін емделуде болды, бірақ генералмен кездесіп, оған жеке түрде «Еңбегі үшін орден» (OM) белгісін табыс еткісі келді. Китченер 1902 жылдың 28 шілдесінде Хартум және Трансвааль колониясындағы Ваал виконты, сондай-ақ Саффолк графтығындағы Аспалл лорды атанды.
During the Second Boer War, Kitchener arrived in South Africa with Field Marshal Lord Roberts on the RMS Dunottar Castle along with massive British reinforcements in December 1899. Officially holding the title of chief of staff, he was in practice a second in command and was present at the relief of Kimberley before leading an unsuccessful frontal assault at the Battle of Paardeberg in February 1900. Kitchener was mentioned in despatches from Roberts several times during the early part of the war; in a despatch from March 1900 Roberts wrote how he was "greatly indebted to him for his counsel and cordial support on all occasions". Following the defeat of the conventional Boer forces, Kitchener succeeded Roberts as overall commander in November 1900. He was also promoted to lieutenant general on 29 November 1900 and to local general on 12 December 1900. The biggest critic of the camps was the English humanitarian and welfare worker Emily Hobhouse. She published a prominent report that highlighted atrocities committed by Kitchener's soldiers and administration, creating considerable debate in London about the war. Kitchener blocked Hobhouse from returning to South Africa by invoking martial law provisions. During Kitchener's posting in South Africa, Kitchener became acting High Commissioner for Southern Africa, and administrator of Transvaal and Orange River Colony in 1901. was given a farewell reception at Cape Town on 23 June, and left for the United Kingdom in the SS Orotava on the same day. He received an enthusiastic welcome on his arrival the following month. Landing in Southampton on 12 July, he was greeted by the corporation, who presented him with the Freedom of the borough. In London, he was met at the train station by the Prince of Wales, drove in a procession through streets lined by military personnel from 70 different units and watched by thousands of people, and received a formal welcome at St James's Palace. He also visited King Edward VII, who was confined to his room recovering from his recent operation for appendicitis, but wanted to meet the general on his arrival and to personally bestow on him the insignia of the Order of Merit (OM). Kitchener was created Viscount Kitchener, of Khartoum and of the Vaal in the Colony of Transvaal and of Aspall in the County of Suffolk, on 28 July 1902.
Брейкер Морант әскери соты
Брейкер Морант ісінде бес австралиялық офицер мен бір ағылшын офицері, Бушвельдт карбинерлерінің құрамындағы жауынгерлер, он екі бур тұтқынын осы жерде-ақ атып тастағаны үшін, сондай-ақ бурларға көңіл білдіретін неміс миссионерін өлтіргені үшін әскери сотқа тартылды. Бәріне дейін Кітченер бекіткен бұйрықтармен жасалған деген айып тағылды. Даңқты атшы және дала жыршысы лейтенант Гарри "Брейкер" Морант пен лейтенант Питер Хэнкок кінәлі деп танылып, өлім жазасына кесілді және 1902 жылғы 27 ақпанда Питерсбургте атылып өлтірілді. Олардың өлім жазасына Кітченер жеке өзі қол қойды. Ол үшінші жауынгер, лейтенант Джордж Уиттонды кешірді, ол босатылғанға дейін 32 ай қызмет етті.
In the Breaker Morant case, five Australian officers and one English officer of an irregular unit, the Bushveldt Carbineers, were court martialed for summarily executing twelve Boer prisoners, and also for the murder of a German missionary believed to be a Boer sympathiser, all allegedly under orders approved by Kitchener. The celebrated horseman and bush poet Lt. Harry "Breaker" Morant and Lt. Peter Handcock were found guilty, sentenced to death, and shot by firing squad at Pietersburg on 27 February 1902. Their death warrants were personally signed by Kitchener. He reprieved a third soldier, Lt. George Witton, who served 32 months before being released.
Үндістан
1902 жылдың соңында Китченер Үндістанның бас қолбасшысы болып тағайындалды және 1903 жылдың қаңтарында Дели Дурбарында басшылық ету үшін қараша айында сол жерге келді. Ол дереу Үндістан армиясын қайта құру жұмысына кірісті. Китченердің "Үндістандағы армияны қайта ұйымдастыру және қайта бөлу" жоспары тұрақты гарнизонның мөлшерін азайтып, оны генералдар сэр Биндон Блад пен Джордж Лактың басшылығындағы екі армияға қайта ұйымдастыру арқылы кез келген ықтимал соғысқа дайындауды ұсынды. Китченердің көптеген реформаларын Китченердің тағайындалуына лоббилік әрекет жасаған Кедлстонның Лорд Керзон вице-королі қолдағанмен, екеуі ақырында қақтығысқа түсті. Керзон Китченерге "Хартумның Китченері" деп өзіне қол қоюға көп уақыт пен орын кеткенін жазды. Китченер бұған қатысты пікір білдірді (Керзон өзін мұрагерлік теңеу ретінде тек "Керзон" деп қол қойды, бірақ кейіннен өзін "Кедлстонның Керзоны" деп қол қойды). Олар әскери әкімшілік мәселесі бойынша да келіспей қалды, себебі Китченер көлік және логистиканы Вице-король Кеңесінің "Әскери мүшесі" бақылайтын жүйеге қарсы болды. Керзонның соңғы өмірбаянында "ұзаққа созылған интрига" және "алдамшы әдістер" деп сипатталғаннан кейін, оның ішінде Китченер алушылардан оқығаннан кейін жоюды сұраған хат алмасудан кейін, Бас қолбасшы Лондондағы үкіметтің маңызды қолдауын алды, ал вице-корольдің орнынан түсуден басқа амалы қалмады. Кейінгі оқиғалар Керзонның Китченердің барлық әскери шешім қабылдау билігін өзінің кеңсесіне шоғырландыруға қарсы болғанының дұрыс екенін көрсетті. Бас қолбасшы мен Әскери мүше лауазымдары бір адамда болғанымен, жоғары офицерлер тек Бас қолбасшыға тікелей жүгіне алды. Әскери мүшемен жұмыс істеу үшін өтінішті Армия хатшысы арқылы жасау керек еді, ол Үндістан үкіметіне есеп беретін және вице-корольмен байланысу құқығына ие болды. Тіпті екі түрлі бюрократияның проблемаға әртүрлі жауап берген жағдайлары болды, онда Бас қолбасшы Әскери мүше ретінде өзімен келіспеді. Бұл "дуалдықты қасиетті деп тану" деп аталды. Китченердің ізбасары генерал сэр Гаррет О'Мур Крег "No More K" деген лақап атымен танылды және вице-король лорд Хардинджбен жақсы қарым-қатынас орнатуға көңіл бөлді. Китченер 1905 жылы Уэльс ханзадасы мен ханшайымының Үндістанға сапарын құрметтеу үшін Равалпинди парадына төрағалық етті. Сол жылы Китченер Кветтада Үндістан штаб колледжін (қазіргі Пәкістан командалық және штаб колледжі) құрды, онда оның портреті әлі де ілуде. 1907 жылы оның Үндістанның бас қолбасшысы лауазымы екі жылға ұзартылды. Китченер 1909 жылдың 10 қыркүйегінде армияның ең жоғары атағына, фельдмаршал дәрежесіне көтерілді және Австралия мен Жаңа Зеландияға сапарға шықты. Ол Үндістанның вице-королі болуға ұмтылды, бірақ Үндістанның мемлекеттік хатшысы Джон Морли оны Мальтаға Жерорта теңізіндегі британдық күштердің бас қолбасшысы ретінде жіберуді көздеді, тіпті газеттерде тағайындалғанын жариялады. Китченер вице-корольдікке қатты ұмтылып, Лондонға оралып, министрлер кабинетінің және өліп бара жатқан король Эдуард VII-нің лоббисін жасады, ол фельдмаршал жезтауынан алғанда Мальтаға барудан бас тартуға рұқсат берді. Алайда Морли одан бас тартты. Бұл, мүмкін, Китченердің тори екендігіне байланысты болды (сол кезде либералдар билікте болды); мүмкін, Керзонның құпия науқанының нәтижесі болды; бірақ ең бастысы Морли, Гладстондық болғандықтан және империализмге күдікпен қарағандықтан, 1909 жылғы Үнді кеңестері туралы заңға сәйкес шектеулі өзін-өзі басқарудың соңғы берілуінен кейін, қызмет ететін әскери адамның вице-король болуын орынсыз деп санайды (нәтижесінде, 1943 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде лорд Уэвеллге дейін қызмет ететін әскери адам вице-король болып тағайындалмады). Премьер-министр Х.Х. Асквит Китченерге жанашырлық танытты, бірақ отставкаға кетуді қатаң ескерткен Морлиді қабылдамауға дайын болды, сондықтан 1911 жылы Китченер Үндістанның вице-королі лауазымына қабылданбады. 1911 жылдың 22-24 маусымында Китченер король Георг V мен королева Мэридің таққа отырғызу рәсіміне қатысты. Китченер корольдіктің корондау кезінде корольдіктің жеке қорғанысына жауапты, эскорт капитаны рөлін атқарды. Бұл жағдайда Китченер сонымен қатар әскерлердің қолбасшысы, фельдмаршал болды және Лондонда болған 55 000 британдық және императорлық сарбаздардың қолбасшылығын қабылдады. Тақтайтын рәсім кезінде Китченер үшінші қылыш ретінде әрекет етті, ол монархты күзетуді тапсырған төрт қылыштың бірі болды. Кейін 1911 жылы қарашада Китченер Мысырдың Порт-Саид қаласында король мен королеваны қабылдады, олар Дели Дурбарында Император және Императрица титулдарын қабылдау үшін Үндістанға жол тартқан кезде.
In late 1902 Kitchener was appointed Commander in Chief, India, and arrived there to take up the position in November, in time to be in charge during the January 1903 Delhi Durbar. He immediately began the task of reorganising the Indian Army. Kitchener's plan "The Reorganisation and Redistribution of the Army in India" recommended preparing the Indian Army for any potential war by reducing the size of fixed garrisons and reorganising it into two armies, to be commanded by Generals Sir Bindon Blood and George Luck. While many of the Kitchener Reforms were supported by the Viceroy, Lord Curzon of Kedleston, who had originally lobbied for Kitchener's appointment, the two men eventually came into conflict. Curzon wrote to Kitchener advising him that signing himself "Kitchener of Khartoum" took up too much time and space – Kitchener commented on the pettiness of this (Curzon simply signed himself "Curzon" as a hereditary peer, although he later took to signing himself "Curzon of Kedleston"). They also clashed over the question of military administration, as Kitchener objected to the system whereby transport and logistics were controlled by a "Military Member" of the Viceroy's Council. After what Curzon's most recent biographer described as "prolonged intrigue" and "deceitful methods", including correspondence which Kitchener asked the recipients to destroy after reading, the Commander in Chief won the crucial support of the government in London, and the Viceroy had no option but to resign. Later events proved Curzon was right in opposing Kitchener's attempts to concentrate all military decision making power in his own office. Although the offices of Commander in Chief and Military Member were now held by a single individual, senior officers could approach only the Commander in Chief directly. In order to deal with the Military Member, a request had to be made through the Army Secretary, who reported to the Indian Government and had right of access to the Viceroy. There were even instances when the two separate bureaucracies produced different answers to a problem, with the Commander in Chief disagreeing with himself as Military Member. This became known as "the canonisation of duality". Kitchener's successor, General Sir Garrett O'Moore Creagh, was nicknamed "no More K", and concentrated on establishing good relations with the Viceroy, Lord Hardinge. Kitchener presided over the Rawalpindi Parade in 1905 to honour the Prince and Princess of Wales's visit to India. That same year Kitchener founded the Indian Staff College at Quetta (now the Pakistan Command and Staff College), where his portrait still hangs. His term of office as Commander in Chief, India, was extended by two years in 1907. Kitchener was promoted to the highest Army rank, Field Marshal, on 10 September 1909 and went on a tour of Australia and New Zealand. He aspired to be Viceroy of India, but the Secretary of State for India, John Morley, was not keen and hoped to send him instead to Malta as Commander in Chief of British forces in the Mediterranean, even to the point of announcing the appointment in the newspapers. Kitchener pushed hard for the Viceroyalty, returning to London to lobby Cabinet ministers and the dying King Edward VII, from whom, whilst collecting his field marshal's baton, Kitchener obtained permission to refuse the Malta job. However, Morley could not be moved. This was perhaps in part because Kitchener was thought to be a Tory (the Liberals were in office at the time); perhaps due to a Curzon inspired whispering campaign; but most importantly because Morley, who was a Gladstonian and thus suspicious of imperialism, felt it inappropriate, after the recent grant of limited self government under the Indian Councils Act 1909, for a serving soldier to be Viceroy (in the event, no serving soldier was appointed Viceroy until Lord Wavell in 1943, during the Second World War). The prime minister, H. H. Asquith, was sympathetic to Kitchener but was unwilling to overrule Morley, who threatened resignation, so Kitchener was finally turned down for the post of Viceroy of India in 1911. From 22 to 24 June 1911, Kitchener took part in the coronation of King George V and Queen Mary. Kitchener assumed the role of Captain of the Escort, responsible for the personal protection of the royals during the coronation. In this capacity, Kitchener was also the Field Marshal, In Command of the Troops, and assumed command of the 55,000 British and imperial soldiers present in London. During the Coronation ceremony itself, Kitchener acted as Third Sword, one of the four swords tasked with guarding the monarch. Later, in November 1911, Kitchener hosted the King and Queen in Port Said, Egypt while they were on their way to India for the Delhi Durbar to assume the titles of Emperor and Empress of India.
Мысырға қайта оралу
1911 жылғы маусымда Китченер Аббас Хилми II-нің ресми билігі кезінде Мысырға британдық агент және бас консул ретінде қайтып келді. Агадир дағдарысы кезінде (1911 жылдың жазы) Китченер Империялық қорғаныс комитетіне немістер француздарды "кептердей" тез жеңіп өтеді деп күткенін айтты және лорд Эшерге "егер олар оның Франциядағы армияға қолбасшылық ететінін ойласа, ол оларды ең соңынан көреді" деп хабарлады. Ол 1914 жылғы 29 маусымда Хартум және Кент графтығындағы Брумнан граф титулын алды. Осы кезеңде ол скаутингті қолдаушы болды және "бір рет скаут болған – мәңгі скаут" деген фразаны қалыптастырды.
In June 1911 Kitchener then returned to Egypt as British Agent and Consul General in Egypt during the formal reign of Abbas Hilmi II as Khedive. At the time of the Agadir Crisis (summer 1911), Kitchener told the Committee of Imperial Defence that he expected the Germans to walk through the French "like partridges" and he informed Lord Esher "that if they imagined that he was going to command the Army in France he would see them damned first". He was created Earl Kitchener, of Khartoum and of Broome in the County of Kent, on 29 June 1914. During this period he became a proponent of Scouting and coined the phrase "once a Scout, always a Scout".
БЭҚ-ты іске қосу
Соғыс кеңесінде (5 тамыз) Китченер мен генерал-лейтенант сэр Дуглас Хейг BEF-ті Амиенге орналастыру қажет екенін айтты, онда неміс әскерінің жылжу бағыты белгілі болған соң, қарқынды қарсы шабуыл жасауға болады. Китченер Бельгияда BEF-тің орналасуының салдарынан, бельгиялық армия немістерге қарсы тұра алмайтындықтан, көптеген жабдықтарын дереу қалдырып, шегінуге тура келетінін атап көрсетті; Китченердің болжамы расталды, бірақ сол кезде бекіністерге деген жалпы сенімді ескере отырып, Соғыс кеңесі оған келіспегені таңқаларлық емес. Ұлыбританияның ресурстарын ұзақ соғысқа сақтау қажет деп есептеген Китченер, 6 тамыздағы Кабинет отырысында бастапқы BEF-тің 4 жаяу әскер дивизиясынан (және 1 атты әскер дивизиясынан) құралатынына шешім берді, бұрын уәделенген 5 немесе 6 дивизия емес. BEF-тің алты дивизиясының екеуін сақтап қалған шешімі, британдықтарға немістер шабуыл жасайды деген қаухкесіздікке негізделгенімен, BEF-ті апаттан сақтап қалды, өйткені сэр Джон Френч (француздардың ықпалында болған сэр Генри Уилсонның кеңесі бойынша) өзінің күші күшті болғанда, неміс әскеріне тікелей шабуыл жасауға тырысуы мүмкін еді. Китченердің Амиенде одан әрі күштерді шоғырландыру ниетіне 12 тамызда The Times газетінде Репингтон жариялаған неміс әскерлерінің орналасу картасы да әсер еткен болуы мүмкін. Китченер 12 тамызда сэр Джон Френч, Арчибальд Мюррей, Уилсон және француз байланыс офицері Виктор Гугемен үш сағаттық кездесу өткізді, бірақ премьер-министр онымен келіспеді, соңында BEF-тің Маубегеде жиналуына келісім берді. Сэр Джон Френчтің Китченерден алған бұйрығы – француздармен ынтымақтасу, бірақ олардың бұйрықтарын орындамау еді. BEF (шамамен 100 000 адам, олардың жартысы – мерзімді қызметшілер, жартысы – резервтегілер) Ұлыбританияның жалғыз далалық армиясы болғандықтан, Китченер Френчке, өзі Кабинетпен мәселені талқылағанға дейін, "француз әскерлерінің көп саны қатыспайтын алға жылжулар" кезінде артық шығындар мен қауіптерден сақтануды тапсырды.
At the War Council (5 August) Kitchener and Lieutenant General Sir Douglas Haig argued that the BEF should be deployed at Amiens, where it could deliver a vigorous counterattack once the route of German advance was known. Kitchener argued that the deployment of the BEF in Belgium would result in having to retreat and abandon much of its supplies almost immediately, as the Belgian Army would be unable to hold its ground against the Germans; Kitchener was proved right but given the belief in fortresses common at the time, it is not surprising that the War Council disagreed with him. Kitchener, believing Britain should husband her resources for a long war, decided at Cabinet (6 August) that the initial BEF would consist of only 4 infantry divisions (and 1 cavalry), not the 5 or 6 promised. His decision to hold back two of the six divisions of the BEF, although based on exaggerated concerns about German invasion of Britain, arguably saved the BEF from disaster as Sir John French (on the advice of Sir Henry Wilson who was much influenced by the French), might have been tempted to advance further into the teeth of the advancing German forces, had his own force been stronger. Kitchener's wish to concentrate further back at Amiens may also have been influenced by a largely accurate map of German dispositions which was published by Repington in The Times on the morning of 12 August. Kitchener had a three hour meeting (12 August) with Sir John French, Archibald Murray, Wilson and the French liaison officer Victor Huguet, before being overruled by the Prime Minister, who eventually agreed that the BEF should assemble at Maubeuge. Sir John French's orders from Kitchener were to cooperate with the French but not to take orders from them. Given that the tiny BEF (about 100,000 men, half of them serving regulars and half reservists) was Britain's only field army, Kitchener also instructed French to avoid undue losses and exposure to "forward movements where large numbers of French troops are not engaged" until Kitchener himself had had a chance to discuss the matter with the Cabinet.
Сэр Джон Френчпен кездесу
Франциядағы BEF қолбасшысы сэр Джон Френч, Ле-Като шайқасындағы британдықтардың ауыр шығындарына алаңдап, әскерін одақтастардың желісінен шығаруды қарастырды. 31 тамызға дейін француз бас қолбасшысы Жозеф Жоффре, президент Раймонд Пуанкаре (британ елшісі Берти арқылы) және Китченер оған мұндай іс жасамауға шақыратын хабарламалар жіберді. Китченер, министрлер кабинетінің түн ортасында өткен отырысында рұхсат алып, 1 қыркүйекте сэр Джонмен кездесу үшін Францияға аттанды. Олар Рене Вивианимен (Франция премьер-министрі) және Александр Миллеранмен (қазіргі француз соғыс министрі) кездесті. Хьюгет Китченердің «сабырлы, тепе-тең, ойлы» болғанын, ал сэр Джонның «ашулы, шаршаңқы, беті қанталаған, көңілсіз және жабырқау» болғанын жазды. Фрэнсис Бертидің кеңесімен Китченер BEF-ті тексеруден бас тартты. Френч пен Китченер жеке бөлмеге өтіп, кездесудің тәуелсіз куәсі болған ешкім жоқ. Кездесуден кейін Китченер кабинетке BEF-тің желіде қалатынын телеграммамен хабарлады, бірақ қапталдан шабуылға ұшырамау үшін сақтық танытуды және бұл нұсқау екенін Френчке жеткізді. Френч Жоффремен достық хат алмасты. Френч Китченердің фельдмаршалдың формасын киіп келгеніне ерекше ашуланды. Китченер сол кезде көбінесе осылай киінетін (Морис Хэнки Китченердің формасын дөңгелектеп алғанын ойлады, бірақ оның киім ауыстыруды ойлағанына күмән), бірақ Френч Китченердің өзін әскери жобалаушы ретінде көрсетіп, кабинет мүшесі ғана емес екенін білдіргенін сезінді. Жыл соңына қарай Френч Китченердің «есінен жаңылып» кеткенін ойлады және оның ашық жаулығы GHQ және GQG-де баршаға белгілі болды.
The BEF commander in France, Sir John French, concerned at heavy British losses at the Battle of Le Cateau, was considering withdrawing his forces from the Allied line. By 31 August, French commander in chief Joseph Joffre, President Raymond Poincaré (relayed via Bertie, the British Ambassador) and Kitchener had sent him messages urging him not to do so. Kitchener, authorised by a midnight meeting of whichever Cabinet Ministers could be found, left for France for a meeting with Sir John on 1 September. They met, together with René Viviani (French Prime Minister) and Alexandre Millerand (now French War Minister). Huguet recorded that Kitchener was "calm, balanced, reflective" whilst Sir John was "sour, impetuous, with congested face, sullen and ill tempered". On Francis Bertie's advice Kitchener dropped his intention of inspecting the BEF. French and Kitchener moved to a separate room, and no independent account of the meeting exists. After the meeting Kitchener telegraphed the Cabinet that the BEF would remain in the line, although taking care not to be outflanked, and told French to consider this "an instruction". French had a friendly exchange of letters with Joffre. French had been particularly angry that Kitchener had arrived wearing his field marshal's uniform. This was how Kitchener normally dressed at the time (Maurice Hankey thought Kitchener's uniform tactless, but it had probably not occurred to him to change), but French felt that Kitchener was implying that he was his military superior and not simply a cabinet member. By the end of the year French thought that Kitchener had "gone mad" and his hostility had become common knowledge at GHQ and GQG.
Стратегия
1915 жылдың қаңтар айында фельдмаршал Френч, басқа аға қолбасшылардың (мысалы, генерал сэр Дуглас Хейг) келісімімен, Жаңа армияларды қолданыстағы дивизияларға батальондар ретінде қосуды қалады, оларды толыққанды дивизиялар ретінде жібермей. Френч (бұл қате болды) Германия жақында кейбір дивизияларын шығысқа қайта орналастырғандықтан, соғыс жазда аяқталады деп ойлады және премьер-министр Асквитке Китченердің үстінен шағымдануға тырысты, бірақ Асквит Китченердің шешімін өзгертуден бас тартты. Бұл Френч пен Китченер арасындағы қарым-қатынасты одан әрі нашарлатты. Китченер 1914 жылдың қыркүйегінде Марна шайқасы кезінде Френчке одақтас құрамаларындағы орнын қайтаруға бұйрық беру үшін Францияға келген еді. 1915 жылдың қаңтарында Китченер Френчке Батыс майданның бұзылуы мүмкін емес қоршау сызығы екенін ескертті, бұл Балтық немесе Солтүстік теңіз жағалауында немесе Түркияға қарсы амфибиялық десанттар туралы Кабинетте талқылаулар кезінде айтылды. Батыс майданындағы қысымды азайтудың жолын табу үшін Китченер Австралия және Жаңа Зеландия армия корпусы (ANZAC), Жаңа армия және үнді әскерлерімен Александреттаға шабуыл жасауды ұсынды. Александретта – христиан халқы көп болатын және Осман империясының теміржол желісінің стратегиялық орталығы саналатын аймақ. Оны басып алу империяны екіге бөлер еді. Бірақ ол Уинстон Черчилльдің 1915-1916 жылдардағы Галлиполи жорығын қолдауға көндірілді. (Бұл жорылдың сәтсіздігіне Черчилльтің жауапкершілігі талқыланады; толық ақпарат алу үшін Дэвид Фромкиннің «Барлық соғыстарды аяқтау үшін бейбітшілік» кітабына қараңыз). 1915 жылдың қазан айының ортасына дейін Китченер парламенттік комиссияға түбектің қоныстанған жерінен кету «империя тарихындағы ең апатты оқиға» болады деп мәлімдеді. Ақырындағы сәтсіздік, 1915 жылғы оқ-дәрі дағдарысымен (сэр Джон Френчтің басқаруымен баспасөзде қоздырылған) Китченердің саяси беделіне ауыр соққы берді. Китченер халыққа ұнағандықтан, Асквит оны жаңа коалициялық үкіметте қызметте қалдырды, бірақ оқ-дәрілерге жауапкершілік Дэвид Ллойд Джордж басқаратын жаңа министрлікке берілді. Ол танкқа күмәмен қарады, сондықтан ол Черчилльдің Әскери-теңіз министрлігінің басшылығымен жасалды. Ресейліктер Польшадан ығыстырылып жатқанда, Китченер неміс әскерлерінің батысқа ауысуын және Ұлыбританияға шабуыл мүмкіндігінің артуын күтті және Соғыс кеңесіне (14 мамыр) Жаңа армияларды шетелге жіберуге дайын емес екенін айтты. Ол Френчке (16 мамыр 1915 ж.) неміс шебі бұзылғанша Францияға қосымша күш жібермейтінін хабарлады, бірақ Жоффреге ұнайды деп ойлап, мамыр айының соңында екі дивизия жіберді, өйткені ол ілгерілеуге мүмкіндік жоқ деп есептеді. Ол 1916-17 жылдары Жаңа армияларымен соққы беруді жоспарлаған, бірақ 1915 жылдың жазында жоғары шығындар мен Францияға үлкен міндеттемелерден қашу мүмкін емес екенін түсінді. «Өкінішке орай, біз соғысты қалай жасауымыз керек, қалай жасағымыз келмейді» деп ол 20 тамыз 1915 ж. Дарданелл комиссиясына айтты. Каледегі ағылшын-француз конференциясында (6 шілде) Жоффре мен Китченер «өте күшті» шабуылдарға қарсы шығып, «жергілікті шабуылдар» туралы келісімге келді, ал Китченер Францияға Жаңа армия дивизияларын орналастыруға келісті. Шантильдегі (7 шілде, Ресей, Бельгия, Сербия және Италия делегаттары қатысқан) одақтастар конференциясы үйлестірілген шабуылдар туралы келісімге келді. Бірақ Китченер енді Луастың алдағы шабуылын қолдады. Ол Жоффре мен Миллеранмен (16 тамыз) келіссөздер жүргізу үшін Францияға барды. Француз басшылары Ресей бейбітшілік туралы талап қоюы мүмкін деп сенді (Варшава 4 тамызда түсті). Китченер (19 тамыз) Френч пен Хейг (содан кейін Бірінші армияға қолбасшылық ететін) ұнатпаған жерде шабуыл жасалғанына қарамастан, Луастың шабуылын жалғастыруға бұйрық берді. Кейінірек «Ресми тарих» Китченердің одақтастардың Жоғарғы қолбасшысы болып тағайындалуға үміттенгенін мойындады. Базиль Лидделл Харт оның Джоффреге көндірілуіне осы себептің себеп болғанын болжады. Жаңа армия дивизиялары алғаш рет 1915 жылдың қыркүйегінде Луаста әрекетке түсті.
In January 1915, Field Marshal French, with the concurrence of other senior commanders (e. g. General Sir Douglas Haig), wanted the New Armies incorporated into existing divisions as battalions rather than sent out as entire divisions. French felt (wrongly) that the war would be over by the summer before the New Army divisions were deployed, as Germany had recently redeployed some divisions to the east and took the step of appealing to the Prime Minister, Asquith, over Kitchener's head, but Asquith refused to overrule Kitchener. This further damaged relations between French and Kitchener, who had travelled to France in September 1914 during the First Battle of the Marne to order French to resume his place in the Allied line. Kitchener warned French in January 1915 that the Western Front was a siege line that could not be breached, in the context of Cabinet discussions about amphibious landings on the Baltic or North Sea Coast, or against Turkey. In an effort to find a way to relieve pressure on the Western front, Kitchener proposed an invasion of Alexandretta with Australian and New Zealand Army Corps (ANZAC), New Army, and Indian troops. Alexandretta was an area with a large Christian population and was the strategic centre of the Ottoman Empire's railway network – its capture would have cut the empire in two. Yet he was instead eventually persuaded to support Winston Churchill's disastrous Gallipoli Campaign in 1915–1916. (Churchill's responsibility for the failure of this campaign is debated; for more information see David Fromkin's A Peace to End All Peace.) As late as mid October 1915, however, Kitchener told a parliamentary committee that withdrawal from the peninsula would be "the most disastrous event in the history of the empire". The eventual failure, combined with the Shell Crisis of 1915 – amidst press publicity engineered by Sir John French – dealt Kitchener's political reputation a heavy blow; Kitchener was popular with the public, so Asquith retained him in office in the new coalition government, but responsibility for munitions was moved to a new ministry headed by David Lloyd George. He was a sceptic about the tank, which is why it was developed under the auspices of Churchill's Admiralty. With the Russians being pushed back from Poland, Kitchener thought the transfer of German troops west and a possible invasion of Britain increasingly likely and told the War Council (14 May) that he was not willing to send the New Armies overseas. He wired French (16 May 1915) that he would send no more reinforcements to France until he was clear the German line could be broken but sent two divisions at the end of May to please Joffre, not because he thought a breakthrough possible. He had wanted to conserve his New Armies to strike a knockout blow in 1916–17, but by the summer of 1915 realised that high casualties and a major commitment to France were inescapable. "Unfortunately we have to make war as we must, and not as we should like" as he told the Dardanelles Committee on 20 August 1915. At an Anglo French conference at Calais (6 July) Joffre and Kitchener, who was opposed to "too vigorous" offensives, reached a compromise on "local offensives on a vigorous scale", and Kitchener agreed to deploy New Army divisions to France. An inter Allied conference at Chantilly (7 July, including Russian, Belgian, Serb and Italian delegates) agreed on coordinated offensives. However, Kitchener now came to support the upcoming Loos offensive. He travelled to France for talks with Joffre and Millerand (16 August). The French leaders believed Russia might sue for peace (Warsaw had fallen on 4 August). Kitchener (19 August) ordered the Loos offensive to proceed, despite the attack being on ground not favoured by French or Haig (then commanding First Army). The Official History later admitted that Kitchener hoped to be appointed Supreme Allied Commander. Basil Liddell Hart speculated that this was why he allowed himself to be persuaded by Joffre. New Army divisions first saw action at Loos in September 1915.
Құзыретті қысқарту
Китченер саясаткерлер мен кәсіби әскерилердің құрметін жоғалта берді. Ол "әскери құпияларды өзіне жақын санамайтын көптеген мырзалармен талқылауды ұятты әрі табиғи емес" деп санады. Эшер ол "қасарысқа түсіп, үндемейтінін" немесе түрлі қиындықтарды дауыстап ойлайтынын айтты. Альфред Милнер Хауэлл Артур Гвиннеге (18 тамыз 1915) Китченерді "құтырған балық" деп ойлағанын жеткізді. 1915 жылдың күзінде Асквит коалициясы міндетті әскери қызмет туралы дауға байланысты таралуға жақын болғанда, ол осы шараға қарсы болғаны үшін (соңында 1916 жылдың қаңтарында үйленбеген ерлерге енгізілген) және Черчилль пен Ричард Холдейн сияқты азаматтардың стратегияға тым көп ықпал етуі үшін кінәланды. Сэр Уильям Робертсон сияқты генералдар Китченердің Императорлық Бас штабтан (басшысы Джеймс Вулф Мюррей Китченерден сескенген) осы науқандардың кез келгенінің мүмкіндігін зерттеуді сұрамағаны үшін сынады. Бұл операциялар, әрине, мүмкін болды, бірақ британдық қарулы күштері сол кезде қол жеткізе алмайтын деңгейдегі кәсібилікті талап етті. Галлиполи операциясындағы тактикалық нашарлық тіпті қарапайым міндет те апатқа ұшырауына себеп болды. Китченер Дарданелл комитетіне (21 қазан) Бағдатты бедел үшін басып алуды, содан кейін логистикалық жағынан мүмкін емес екендігіне байланысты тастап кетуді ұсынды. Оның кеңесі енді сұрақсыз қабылданбады, бірақ британдық күштер мақсатына жетпеді және ақырында Курда қоршауға алынып, тұтқынға түсті. Арчибальд Мюррей (Императорлық Бас штабтың бастығы) кейінірек Китченердің "мемлекеттік хатшы лауазымына толыққанды жарамсыз" және "мүмкін емес" екенін жазды, ол Армия кеңесін бір орган ретінде ешқашан шақырмағанын, керісінше оларға жеке-жеке бұйрық бергенін және әдетте жұма күні шаршағанын мәлімдеді. Китченер де мүмкіндігінше аумақтық бөлімдерді таратуға тырысты, сонымен бірге "К" дивизиясы елді толық емес күйде қалдырмауын қамтамасыз етті. Мюррей "Ол сирек толық шындықты айтты" деп жазды және ол Галлиполи мен Таяу Шығысты тексеруге кеткенге дейін ғана Мюррей Министрлер кабинетіне еріктілердің саны 70 дивизиядан тұратын BEF-ті ұстау үшін қажетті деңгейден төмен түскенін және міндетті әскери қызметті енгізу қажеттігін хабарлай алды. Министрлер кабинеті Китченердің болмағанда Бас штабтың тиісті құжаттарын ұсынуын талап етті. Асквит Робертсонға Китченердің "мүмкін емес әріптес" екенін және "оның шыншылдығына күмәнді қарауға болатынын" айтты. Ол оны аймақта Бас қолбасшы ретінде қалуға көндіре алады деп үміттенді және Соғыс кеңсесін басқарды, бірақ Китченер өзімен бірге өкілеттік мөрлерін алып кетті, сондықтан оны болмағанда қызметтен босатуға болмайды. Дуглас Хейг – сол кезде Робертсонды Императорлық Бас штабтың бастығы етіп тағайындау үшін интригаларға қатысқан – Китченерді Үндістанның вице-королі етіп тағайындауды ұсынды ("қырқыстар орын алған жерде"), бірақ Таяу Шығысқа емес, онда оның күшті тұлғасы осы майданға тым көп назар аударуына және ресурстар жұмсалуына әкелуі мүмкін еді. Китченер Рим мен Афинаға сапар шекті, бірақ Арчибальд Мюррей оның британдық әскерлерін Синайда түріктермен күресу үшін қайта бағыттауды талап ететінін ескертті. Китченер мен Асквит Робертсонның CIGS болуы керек екеніне келісті, бірақ Робертсон Китченер "өзінің CIGS-і болып қала берсе" бұған келіспеді, бірақ Китченердің үлкен беделін ескере отырып, ол оның отставкаға кетуін қаламады; ол Мемлекеттік хатшыны пруссиялық соғыс министрі сияқты кеңесші рөлге ысыруды қалады. Асквит оларға келісімге келуді сұрады, олар Париждегі "Крильон" қонақ үйінде бірнеше құжат жобаларын алмастырып келісімге келді. Китченер Робертсонның ғана Армияны жалдау және жабдықтау үшін жауапты Китченермен бірге Министрлер кабинетіне стратегиялық кеңес беруі керек екеніне келісті, бірақ ол әскери бұйрықтардың Робертсонның қолынан тыс кетуіне келіспеді – Мемлекеттік хатшының бұйрықтарға CIGS-пен бірлесіп қол қоюы келісілді. Келісім 1916 жылдың қаңтарындағы Кеңес қаулысында ресми түрде бекітілді. Робертсон Балқан мен Таяу Шығыстағы күш-жігерге күмәнданып, оның орнына Батыс майданында Германияға қарсы ірі британдық шабуылдарға бел буды – алғашқысы 1916 жылғы Сомма шабуылы болды.
Kitchener continued to lose favour with politicians and professional soldiers. He found it "repugnant and unnatural to have to discuss military secrets with a large number of gentlemen with whom he was but barely acquainted". Esher complained that he would either lapse into "obstinacy and silence" or else mull aloud over various difficulties. Alfred Milner told Howell Arthur Gwynne (18 August 1915) that he thought Kitchener a "slippery fish". By autumn 1915, with Asquith's Coalition close to breaking up over conscription, he was blamed for his opposition to that measure (which would eventually be introduced for single men in January 1916) and for the excessive influence which civilians like Churchill and Richard Haldane had come to exert over strategy, allowing ad hoc campaigns to develop in Sinai, Mesopotamia and Salonika. Generals such as Sir William Robertson were critical of Kitchener's failure to ask the Imperial General Staff (whose chief James Wolfe Murray was intimidated by Kitchener) to study the feasibility of any of these campaigns. These operations were certainly feasible but assumed a level of competence that the British armed forces proved unable to achieve at that time. Tactical incompetence in the Gallipoli campaign meant that even a fairly straightforward task ended in disaster. Kitchener advised the Dardanelles Committee (21 October) that Baghdad be seized for the sake of prestige then abandoned as logistically untenable. His advice was no longer accepted without question, but the British forces fell short of their objective and were eventually besieged and captured at Kut. Archibald Murray (Chief of the Imperial General Staff) later recorded that Kitchener was "quite unfit for the position of secretary of state" and "impossible", claiming that he never assembled the Army Council as a body, but instead gave them orders separately, and was usually exhausted by Friday. Kitchener was also keen to break up Territorial units whenever possible whilst ensuring that "No 'K' Division left the country incomplete". Murray wrote that "He seldom told the absolute truth and the whole truth" and claimed that it was not until he left on a tour of inspection of Gallipoli and the Near East that Murray was able to inform the Cabinet that volunteering had fallen far below the level needed to maintain a BEF of 70 divisions, requiring the introduction of conscription. The Cabinet insisted on proper General Staff papers being presented in Kitchener's absence. Asquith, who told Robertson that Kitchener was "an impossible colleague" and "his veracity left much to be desired", hoped that he could be persuaded to remain in the region as Commander in Chief and acted in charge of the War Office, but Kitchener took his seals of office with him so he could not be sacked in his absence. Douglas Haig – at that time involved in intrigues to have Robertson appointed Chief of the Imperial General Staff – recommended that Kitchener be appointed Viceroy of India ("where trouble was brewing") but not to the Middle East, where his strong personality would have led to that sideshow receiving too much attention and resources. Kitchener visited Rome and Athens, but Archibald Murray warned that he would likely demand the diversion of British troops to fight the Turks in the Sinai. Kitchener and Asquith were agreed that Robertson should become CIGS, but Robertson refused to do this if Kitchener "continued to be his own CIGS", although given Kitchener's great prestige he did not want him to resign; he wanted the Secretary of State to be sidelined to an advisory role like the Prussian War Minister. Asquith asked them to negotiate an agreement, which they did over the exchange of several draft documents at the Hotel de Crillon in Paris. Kitchener agreed that Robertson alone should present strategic advice to the Cabinet, with Kitchener responsible for recruiting and supplying the Army, although he refused to agree that military orders should go out over Robertson's signature alone – it was agreed that the Secretary of State should continue to sign orders jointly with the CIGS. The agreement was formalised in an Order in Council in January 1916. Robertson was suspicious of efforts in the Balkans and Near East and was instead committed to major British offensives against Germany on the Western Front – the first of these was to be the Somme in 1916.
1916 жыл
1916 жылдың басында Китченер Франциядағы BEF-тің жаңадан тағайындалған бас қолбасшысы Дуглас Хейгке барды. Китченер Хейгтің бұрынғы қолбасшысы сэр Джон Френчті қызметтен шеттетуде маңызды рөл атқарды, олардың арақатынасы жаман болған еді. Хейг Китченермен Жерорта теңізіндегі әрекеттердің маңыздылығы туралы пікір келіспеді және Лондонда күшті Бас штаб құрылғанын қалады, бірақ бәрібір Китченерді Черчилль сияқты азаматтардың «ақылсыздығына» қарсы әскери дауыс ретінде бағалады. Дегенмен, ол Китченердің «сырлы, шаршаған және қарт» болғанын ойлады және Батыс майданда шешуші жеңіске жету уақыты жақындағанда (Хейг пен Робертсонның көзімен) оның санасы «түсіну қабілетін жоғалтып бара жатқанына» қайғырды. Китченер 1916 жылы Хейгтің шешуші жеңіске жету жоспарына күмәнданып, кішкентай және тек әскерді қырып-жоюға бағытталған шабуылдарды артық көретін, бірақ Робертсонмен бірге Соммадағы жоспарланған ағылшын-француз шабуылы жалғастырылуы керек деп Кабинетке мәлімдеді. Китченер француз премьер-министрі Аристид Брианнан (1916 жылғы 29 наурыз) британдықтардың Вердендегі неміс шабуылының қысымын жеңілдету үшін Батыс майданына шабуыл жасауын талап етті. Француздар Салоникадан әскерлерін қайтарудан бас тартты, бұл Китченердің Жерорта теңізінде француздың ықпалын күшейтуге жасаған әрекеті деп ойлады. 1916 жылғы 2 маусымда Китченер соғыс жүргізуіне қатысты саясаткерлердің сұрақтарына жеке жауап берді. Соғыс басталғанда Китченер АҚШ-тың түрлі қару-жарақ өндірушілерінен екі миллион мылтыққа тапсырыс берген. 1916 жылғы 4 маусымға дейін Ұлыбританияға осы мылтықтардың тек 480 данасы жеткізілді. Оқ-дәрілердің саны да одан аз болды. Китченер басқа да көздерден жабдықтауды қамтамасыз ету үшін жасаған күш-жігерін түсіндірді. Ол оны сұрақ қоюға келген 200 Парламент мүшесінен (депутаттардан) оның ашықтығы мен әскерді қарумен қамтамасыз етуге жасаған тырыстары үшін мақтау алды; Сэр Айвор Герберт, бір апта бұрын Төменгі палатада Китченердің Соғыс министрлігін басқаруына қарсы сенімсіздік дауысын ұсынған, бұл ұсынысты жеке қолдады.
Early in 1916 Kitchener visited Douglas Haig, newly appointed Commander in Chief of the BEF in France. Kitchener had been a key figure in the removal of Haig's predecessor Sir John French, with whom he had a poor relationship. Haig differed with Kitchener over the importance of Mediterranean efforts and wanted to see a strong General Staff in London, but nonetheless valued Kitchener as a military voice against the "folly" of civilians such as Churchill. However, he thought Kitchener "pinched, tired, and much aged", and thought it sad that his mind was "losing its comprehension" as the time for decisive victory on the Western Front (as Haig and Robertson saw it) approached. Kitchener was somewhat doubtful of Haig's plan to win decisive victory in 1916, and would have preferred smaller and purely attritional attacks, but sided with Robertson in telling the Cabinet that the planned Anglo French offensive on the Somme should go ahead. Kitchener was under pressure from French Prime Minister Aristide Briand (29 March 1916) for the British to attack on the Western Front to help relieve the pressure of the German attack at Verdun. The French refused to bring troops home from Salonika, which Kitchener thought a play for the increase of French power in the Mediterranean. On 2 June 1916, Kitchener personally answered questions asked by politicians about his running of the war effort; at the start of hostilities Kitchener had ordered two million rifles from various US arms manufacturers. Only 480 of these rifles had arrived in the UK by 4 June 1916. The number of shells supplied was no less paltry. Kitchener explained the efforts he had made to secure alternative supplies. He received a resounding vote of thanks from the 200 Members of Parliament (MPs) who had arrived to question him, both for his candour and for his efforts to keep the troops armed; Sir Ivor Herbert, who, a week before, had introduced the failed vote of censure in the House of Commons against Kitchener's running of the War Office, personally seconded the motion.
Ресей миссиясы
Өзінің басқа саяси және әскери мәселелеріне қарамастан, Китченер Шығыс майданындағы нашарлап бара жатқан жағдайға жеке назар бөлді. Бұл 1915 жылдың ортасынан бері күшейіп келе жатқан қысымға тап болған Ресей империясының армиясына қажетті соғыс материалдарын кең көлемде жеткізуді қамтыды. 1916 жылдың мамырында қазына министрі Реджинальд МакКенна Китченерге Ресейге арнайы және құпия миссия басқаруды ұсынды. Бұл миссия Ресей империясының үкіметімен және Ставкамен (жоғарғы әскери басшылық) қару-жарақ жетіспеушілігі, әскери стратегия және қаржылық қиындықтарды талқылауға бағытталған. Китченер де, ресейліктер де тікелей келіссөздерді қолдады, ал 14 мамырда патшадан ресми шақыру келді. Китченер 4 маусым күні кешке Лондоннан Шотландияға пойызбен, бір топ шенеуніктермен, әскери көмекшілермен және жеке қызметшілерімен бірге жолға шықты.
In the midst of his other political and military concerns, Kitchener had devoted personal attention to the deteriorating situation on the Eastern Front. This included the provision of extensive stocks of war material for the Imperial Russian Army, which had been under increasing pressure since mid 1915. In May 1916, the Chancellor of the Exchequer Reginald McKenna suggested that Kitchener head a special and confidential mission to Russia to discuss munition shortages, military strategy and financial difficulties with the Imperial Russian Government and the Stavka (military high command), which was now under the personal command of Tsar Nicholas II. Both Kitchener and the Russians were in favour of face to face talks, and a formal invitation from the Tsar was received on 14 May. Kitchener left London by train for Scotland on the evening of 4 June with a party of officials, military aides and personal servants.
Теңізде жоғалған
Китченер 1916 жылғы 5 маусымда Скрабстерден Скапа-Флоуға HMS Oak кемесімен жүзіп барды. Ол Ұлы Флоттың бас қолбасшысы адмирал сэр Джон Джелликоның HMS Iron Duke флагмандық кемесінде түскі ас ішті; Китченер жақында өткен Ютландия шайқасын талқылауға құштар болды және ішкі қысымнан тынығу үшін Ресейге үш апталық дипломатиялық миссияға баруды асыға күтті. Ол HMS Hampshire бронекерімен Ресейге жол тартты. Соңғы сәтте Джеллико ауа райы болжамын дұрыс түсінбегендіктен және өзгертілген маршрут маңындағы неміс U қайықтарының белсенділігі туралы жаңа мәліметтерді назарға алмаған (немесе білмегендіктен) Hampshire маршрутын өзгертті. Сол күні сағат 19:30-ға дейін, 9 балдық дауыл кезінде Архангельск портына қарай жүзіп бара жатқанда, Hampshire жаңадан құрылған неміс U 75 (командирі Курт Бейцен) қайығы қойған минаға шағылысып, Оркней аралдарының батысында батты. Жақында жасалған зерттеулерге сәйкес, Hampshire кемесіндегі қаза тапқандардың саны 737 адамды құрады. Тек он екі адам ғана аман қалды. Қаза тапқандардың арасында Китченердің сүйемелдеуші тобының он мүшесі де болды. Китченердің өзі кеме батуға шамамен жиырма минут кеткенде, корма палубасында тұрғаны көрілді. Оның денесі табылған жоқ. Китченердің қазасы туралы жаңалық Британ империясының барлық аймақтарында ортақ шок тудырды. Йоркширдегі бір адам жаңалықты естіп, өз-өзіне қол жұмсады; Батыс майданындағы сержант: «Енді біз соғысты жоғалттық. Енді біз соғысты жоғалттық!» деп айғайлады; ал бір медбике отбасына Китченер тірі болғанда Ұлыбритания жеңіске жететініне сенгенін, ал енді ол кеткен соң: «Бұл қаншалықты қорқынышты – көптеген неміс жеңістерінен де ауыр соққы. Ол бізбен бірге болғанда, жағдай нашар болған күнде де, оның басшылық қолы рульде екенін білдік» деп жазды. Георг V патша күнделігіне: «Бұл мен үшін ауыр соққы, ал ел және одақтастар үшін үлкен шығын» деп жазды. Ол әскер офицерлеріне бір апта бойы қара лента тағуды бұйырды. «Манчестер гвардиан» газетінің редакторы К. П. Скотт «ескі кісіге келсек, ол соңғы кезде үлкен кедергі болғандықтан, батып кетуінен артық ештеңе істей алмас еді» деген пікір білдірді.
Kitchener sailed from Scrabster to Scapa Flow on 5 June 1916 aboard HMS Oak. He had lunch with Admiral Sir John Jellicoe, commander in chief of the Grand Fleet, on board his flagship HMS Iron Duke; Kitchener was keen to discuss the recent Battle of Jutland and stated that he was looking forward to his three week diplomatic mission to Russia as a break from domestic pressures. He then set out for Russia on board the armoured cruiser HMS Hampshire. At the last minute Jellicoe changed Hampshires route on the basis of a mis reading of the weather forecast and ignoring (or not being aware of) recent intelligence and sightings of German U boat activity in the vicinity of the amended route. Shortly before 7:30 pm that same day, while steaming for the Russian port of Arkhangelsk during a force 9 gale, Hampshire struck a mine laid by the newly launched German U boat U 75 (commanded by Kurt Beitzen) and sank west of the Orkney Islands. Recent research has set the death toll of those aboard Hampshire at 737. Only twelve men survived. Among the dead were all ten members of Kitchener's entourage. Kitchener himself was seen standing on the quarterdeck during the approximately twenty minutes that it took the ship to sink. His body was never recovered. The news of Kitchener's death was received with shock all over the British Empire. A man in Yorkshire committed suicide at the news; a sergeant on the Western Front was heard to exclaim "Now we've lost the war. Now we've lost the war"; and a nurse wrote home to her family that she knew Britain would win as long as Kitchener lived, and now that he was gone: "How awful it is – a far worse blow than many German victories. So long as he was with us we knew even if things were gloomy that his guiding hand was at the helm." King George V wrote in his diary: "It is indeed a heavy blow to me and a great loss to the nation and the allies." He ordered army officers to wear black armbands for a week. C. P. Scott, editor of The Manchester Guardian, is said to have remarked that "as for the old man, he could not have done better than to have gone down, as he was a great impediment lately".
Құрлық теориясы
Китченердің зор даңқы, оның өлімінің күрт болғаны және бірнеше тарап үшін тиімді уақытқа сәйкес келгені оның өлімі төңірегінде бірден көптеген артық ойлардың тууына себеп болды. Олардың бірі Лорд Альфред Дуглас (Оскар Уайльдтың танымал досы) Китченердің өлімі, Жутланд теңіз шайқасы, Уинстон Черчилль және еврейлердің қатысы бар құпия жоспар арасында байланыс бар екенін айтты. Черчилль Дугласты британдық құқық тарихындағы қылмыстық жаланың соңғы сәттілігі болған сотта жеңіп шықты, ал ол алты ай түрмеде отырды. Тағы бірі Хэмпшир минаға шалықпағанын, оны ирландиялық республикашылдар кемеге тығып қойған жарылғыш заттармен батырғанын мәлімдеді. Германияның соғыс күштерінің генерал-квартирмейстері және бірлескен басшысы (Пол фон Гинденбургпен бірге) генерал Эрих Людендорф 1920 жылдары орыс патшаға қарсылардың жоспарды неміс командованиесіне сатқанын айтты: Оның құпия өлімі неміс минасының немесе торпедосының салдары емес, Ресей армиясының Лорд Китченердің көмегімен қайта жандануына жол бермейтін күштің ісі болды, себебі патшалық Ресейді жою туралы шешім қабылданған еді. Лорд Китченердің өліміне оның қабілеті себеп болды. 1926 жылы Фрэнк Пауэр есімді алаяқ "Sunday Referee" газетінде Китченердің денесін норвегиялық балықшының тапқанын жариялады. Пауэр Норвегиядан табыт әкеліп, оны Сент-Пол соборында жерлеуге дайындады. Бірақ билік араласып, полиция мен танымал патологтың куәлігімен табыт ашылды. Қораптың ішінде тек салмақ үшін қара шайыр болғаны анықталды. Пауэрге қарсы халықтың наразылығы күшті болды, бірақ ол сотталған жоқ. Буер сарбазы және тыңшысы Фредерик Жубер Дюкен Кейптаунда Китченерді өлтіруге жасаған алғашқы әрекеті сәтсіз аяқталғаннан кейін оны өзі өлтіргенін мәлімдеді. Ол тұтқындалып, Кейптаунда әскери сотқа берілді және Бермудадағы жаза колониясына жіберілді, бірақ АҚШ-қа қашып кетті. MI5 Дюкеннің "Бірінші дүниежүзілік соғыста Оңтүстік Америка суларында британдық кемелерге қарсы саботаж актілеріне қатысқан неміс барлаушысы" екенін растады; оны: "ашық теңізде кісі өлтіру, британдық кемелерді батыру және өртеу, әскери қоймаларды, қоймаларды, көмір станцияларын өртеу, құлқындық және Адмиралтейлік құжаттарды жалғандау" үшін іздестірді. Дюкеннің расталмаған әңгімесі бойынша ол 1916 жылы Ресей герцогы Борис Закревский болып Еуропаға оралды және Шотландиядағы Китченерге қосылды. Китченермен бірге HMS Hampshire кемесінде болған кезде Дюкен неміс суасты қайығына сигнал бергенін, содан кейін крейсер батып, ол суасты қайығынан құтқарылғанын және оның еңбегі үшін Темір крестпен марапатталғанын айтты. Кейіннен Дюкенді АҚШ-тағы билік сақтандыру алаяғы үшін ұстап, сотқа берді, бірақ ол қайтадан қашып кетті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Дюкен АҚШ-та неміс тыңшыларының желісін басқарды, бірақ ол АҚШ тарихындағы тыңшыларды ұстаудың ең ірі операциясы болған ФБР ұстады: Дюкен тыңшыларының желісі. Кездейсоқ, Китченердің ағасы 1912 жылы Бермудада қайтыс болды, ал оның немере інісі, бермудалықпен үйленген майор Х. Х. Хап Китченер (ағасы оған қалдырған мұрамен) Дюкен бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін қашып кеткен бұрынғы соғыс тұтқындары лагерінің бөлігі болған Хинсон аралын үйі мен бизнесі үшін сатып алды.
Kitchener's great fame, the suddenness of his death, and its apparently convenient timing for a number of parties gave almost immediate rise to a number of conspiracy theories about his death. One in particular was posited by Lord Alfred Douglas (of Oscar Wilde fame), positing a connection between Kitchener's death, the recent naval Battle of Jutland, Winston Churchill, and a Jewish conspiracy. Churchill successfully sued Douglas in what proved to be the last successful case of criminal libel in British legal history, and the latter spent six months in prison. Another claimed that Hampshire did not strike a mine at all, but was sunk by explosives secreted in the vessel by Irish Republicans. General Erich Ludendorff, Generalquartiermeister and joint head (with Paul von Hindenburg) of Germany's war effort stated in the 1920s that Russian anti Tsarists had betrayed the plan to visit the Russians to the German command:His mysterious death was the work neither of a German mine nor a German torpedo, but of the power which would not permit the Russian Army to recover with the help of Lord Kitchener because the destruction of Czarist Russia had been determined upon. Lord Kitchener's death was caused by his ability. In 1926, a hoaxer named Frank Power claimed in the Sunday Referee newspaper that Kitchener's body had been found by a Norwegian fisherman. Power brought a coffin back from Norway and prepared it for burial in St Paul's Cathedral. At this point, however, the authorities intervened, and the coffin was opened in the presence of police and a distinguished pathologist. The box was found to contain only tar for weight. There was widespread public outrage at Power, but he was never prosecuted. Frederick Joubert Duquesne, a Boer soldier and spy, claimed that he had assassinated Kitchener after an earlier attempt to kill him in Cape Town failed. He was arrested and court martialled in Cape Town and sent to the penal colony of Bermuda, but managed to escape to the U. S. MI5 confirmed that Duquesne was "a German intelligence officer involved in a series of acts of sabotage against British shipping in South American waters during the [First World] war"; he was wanted for: "murder on the high seas, the sinking and burning of British ships, the burning of military stores, warehouses, coaling stations, conspiracy, and the falsification of Admiralty documents". Duquesne's unverified story was that he returned to Europe, posed as the Russian Duke Boris Zakrevsky in 1916, and joined Kitchener in Scotland. While on board HMS Hampshire with Kitchener, Duquesne claimed to have signalled a German submarine that then sank the cruiser, and was rescued by the submarine, later being awarded the Iron Cross for his efforts. Duquesne was later apprehended and tried by the authorities in the U. S. for insurance fraud, but managed to escape again. During the Second World War, Duquesne ran a German spy ring in the United States until he was caught by the FBI in what became the biggest roundup of spies in U. S. history: the Duquesne Spy Ring. Coincidentally, Kitchener's brother was to die in office in Bermuda in 1912, and his nephew, Major H. H. Hap Kitchener, who had married a Bermudian, purchased (with a legacy left to him by his uncle) Hinson's Islandpart of the former Prisoner of War camp from which Duquesne had escapedafter the First World War as the location of his home and business.
Мұра
Китченер Лондондағы Сент-Пол соборының солтүстік-батыс бұрышындағы қаптал ғибадатханасында ресми түрде еске алынады, бас кіреберіс жанында оның құрметіне еске алу рәсімі өткізілді. Канадада, неміс иммигранттарының көп санына байланысты Берлин қаласы, Онтарио, 1916 жылғы референдумнан кейін Китченер деп аталды. 1970 жылдан бері жаңа құжаттардың жариялануы тарихшыларды Китченердің беделін біршама жақсартуға мүмкіндік берді. Мысалы, Робин Нилландс Китченердің қызмет бабында өскен сайын қабілетінің артып, дамығанын атап көрсетті. Кейбір тарихшылар енді оның Бірінші дүниежүзілік соғыстағы стратегиялық көрегендігін, әсіресе оқ-дәрі өндірісін кеңейтуге негіз салғанын және 1914 және 1915 жылдары британ армиясын құрудағы орталық рөлін жоғары бағалайды, бұл күш Ұлыбританияның континенттік міндеттемелерін орындауға қабілетті болды. 1972 жылғы «Жас Уинстон» фильмінде Китченер рөлін Джон Миллс сомдады. 2021 жылғы «Корольдің адамы» фильмінде Китченерді Чарльз Дэнс бейнеледі.
Kitchener is officially remembered in a chapel on the northwest corner of St Paul's Cathedral in London, near the main entrance, where a memorial service was held in his honour. In Canada, the city of Berlin, Ontario, named in respect to a large German immigrant settler population, was renamed Kitchener following a 1916 referendum. Since 1970, the opening of new records has led historians to rehabilitate Kitchener's reputation to some extent. Robin Neillands, for instance, notes that Kitchener consistently rose in ability as he was promoted. Some historians now praise his strategic vision in the First World War, especially his laying the groundwork for the expansion of munitions production and his central role in the raising of the British army in 1914 and 1915, providing a force capable of meeting Britain's continental commitment. In the 1972 movie Young Winston, Kitchener is portrayed by John Mills. In the 2021 movie The King's Man, Kitchener is portrayed by Charles Dance.
Ескерткіштер
Бірінші дүниежүзілік соғыста теңізде жоғалған және қабірі белгісіз британдық сарбаз болғандықтан, Китченер Саутгемптон, Гэмпширде орналасқан Холлибрук зиратындағы Холлибрук ескерткішімен мәңгі есте қалды. Китченердің Карлтон бақшасында, Вестминстерде және Кентербери маңындағы Брум паркінде тұрған жерлерін көрсету үшін көк тақталар орнатылды. Лондондағы Сент-Пол соборындағы Әулиелердің барлық шіркеуінің солтүстік-шығыс капелласы, әдетте келушілерге жабық, 1925 жылы Китченер ескерткіші ретінде қайта ашылды. Капелладағы фигура, сондай-ақ Әулие Георгий, Әулие Михаил және Пиета мүсіндерін Уильям Рид Дик жасаған. Ол қайтыс болғаннан кейін бір ай өткен соң, Лондонның лорд-мэрі лорд Китченердің есімін мәңгі есте қалдыру үшін Ұлттық естелік қор құрды. Бұл қор соғыста зардап шеккендерге материалдық және қаржылық көмек көрсету үшін пайдаланылды. Соғыс аяқталғаннан кейін қор әскерилерге, бұрынғы әскерилерге, олардың ұлдары мен қыздарына университет білімін алуға мүмкіндік берді, бұл функция бүгінге дейін жалғасуда. Қорға көмектесу үшін сэр Хедли Ле Бас редакциялаған Китченердің әріптестерінен алынған құрметтер мен естеліктер жинағынан тұратын Естелік кітап жарық көрді. Кенттегі Чатем қаласындағы Лорд Китченер ескерткіш үйлері Китченердің қайтысынан кейін жиналған қаржымен салынды. Шағын коттедждерден тұратын бұл үйлер, әскери қызметтен өткен ерлер мен әйелдерге немесе олардың жесірлеріне арзан бағамен жалға берілетін баспана ретінде пайдаланылады. Атқа отырған Китченердің мүсіні Кенттегі Чатем қаласындағы Хартум жолында (Форт Амхерст маңында) орналасқан. Китченер ескерткіші Оркни аралдарындағы Марвик Кейд (HY2325) жартасының шетінде, Китченер теңізде қаза тапқан жерге жақын орналасқан. Бұл төртбұрышты, қақпалы тас мұнараға мына жазу ойылған: "Оркни халқы бұл мұнараны Хартум графы, фельдмаршал Эрл Китченердің есіміне, ол елге адал қызмет еткен және қаза болған жеріне ең жақын жерде орнатты. Ол және оның штабы 1916 жылдың 5 маусымында HMS Hampshire кемесіндегі офицерлермен бірге қаза тапты". 1920 жылдардың басында Вустерширдегі (қазіргі Батыс Мидлендс) Дадлидің Кейтс-Хилл ауданындағы жаңа тұрғын үйлердің бірі Китченердің құрметіне Китченер көшесі деп аталды. Батыс Суссекстегі Истергейттегі Сент-Джордж шіркеуінің шығыс терезесі Китченерді еске алу үшін жасалған боялған шынымен безендірілген. 2013 жылдың желтоқсанында Корольдік монета жасау орталығы 2014 жылы Китченердің "Қаруға шақыру" суреті бейнеленген екі фунттық монеталар шығаруды жоспарлап отырғанын хабарлады. 1916 жылы Китченердің ескерткіш айқасы Сент-Ботольф шіркеуінің сыртында (Ливерпуль көшесі станциясына жақын) ашылды, бұл Англиядағы Бірінші дүниежүзілік соғыстың алғашқы ескерткіштерінің бірі болуы мүмкін. Дехрадундағы Раштриялық Үндістан әскери колледжінің үш үйінің бірі Китченердің есімімен аталады. Китченердің қайтысынан кейін бір ай өткен соң, Виктория штатындағы бұрынғы Эурак қаласындағы Құрмет аллеясы бойында оның ескерткіш ағашы отырғызылды және бүгінге дейін сақталған, ал айналасындағы қала енді жоқ. Жергілікті бес қауым Китченердің есімін өздерінің қаза тапқандарына арналған ескерткіштерге жазды, сондай-ақ оның 1914 жылғы еріктілерді шақыруына жауап берген және ешқашан қайтып келмейтін қарапайым сарбаздар мен теңізшілердің есімдерін де қосты. Китченер бұл үйді 1902 жылы салды. 1925 жылы ескі үй бұзылып, 2001 жылы оның орнына Оберой тобына тиесілі қонақ үй салынды.
As a British soldier who was lost at sea in the First World War and has no known grave, Kitchener is commemorated on the Commonwealth War Graves Commission's Hollybrook Memorial at Hollybrook Cemetery, located at Southampton, Hampshire. Blue plaques have been erected to mark where Kitchener lived in Carlton Gardens, Westminster and at Broome Park near Canterbury. The NW chapel of All Souls at St Paul's Cathedral, London, not normally open to visitors, was rededicated the Kitchener Memorial in 1925. The figure, plus the statues of Saint George and Saint Michael and the Pieta in the chapel were sculpted by William Reid Dick. A month after his death, the Lord Kitchener National Memorial Fund was set up by the Lord Mayor of London to honour his memory. It was used to aid casualties of the war, both practically and financially; following the war's end, the fund was used to enable university educations for soldiers, ex soldiers, their sons and their daughters, a function it continues to perform today. A Memorial Book of tributes and remembrances from Kitchener's peers, edited by Sir Hedley Le Bas, was printed to benefit the fund. The Lord Kitchener Memorial Homes in Chatham, Kent, were built with funds from public subscription following Kitchener's death. A small terrace of cottages, they are used to provide affordable rented accommodation for servicemen and women who have seen active service or their widows and widowers. A statue of Kitchener mounted on a horse is on Khartoum Road (near Fort Amherst) in Chatham, Kent. The Kitchener Memorial on Mainland, Orkney, is on the cliff edge at Marwick Head (HY2325), near the spot where Kitchener died at sea. It is a square, crenellated stone tower with the inscription: "This tower was raised by the people of Orkney in memory of Field Marshal Earl Kitchener of Khartoum on that corner of his country which he had served so faithfully nearest to the place where he died on duty. He and his staff perished along with the officers and nearly all the men of HMS Hampshire on 5 June 1916." In the early 1920s, a road on a new council estate in the Kates Hill area of Dudley, Worcestershire (now West Midlands) was named Kitchener Road in honour of Kitchener. The east window of the chancel at St George's Church, Eastergate, West Sussex has stained glass commemorating Kitchener. In December 2013, the Royal Mint announced their plans to mint commemorative two pound coins in 2014 featuring Kitchener's "Call to Arms" on the reverse. A memorial cross for Kitchener was unveiled at St Botolph without Bishopsgate church in 1916 (near Liverpool Street station), perhaps one of the first memorials of the First World War in England. One of the three houses of the Rashtriya Indian Military College, Dehradun, India was named after Kitchener. A memorial tree was dedicated to Kitchener a month after his death along the Avenue of Honour in the former town of Eurack, Victoria and remains today whilst the surrounding township no longer exists. Half a dozen local communities inscribed Kitchener's name on to the memorials they were already building to their own dead, alongside the names of ordinary soldiers and sailors who had answered his 1914 appeal for volunteers and would never return. Kitchener had the house built in 1902. In 1925 the original house was demolished and in 2001 replaced by a hotel owned by the Oberoi Group.
Китченердің жыныстық қатынасы туралы пікірталас
Китченер өмір бойы үйленбеген. 1892 жылы Мысырда болған кезден бастап, ол өзінің төңірегіне "Китченердің жігіттер тобы" деген атпен танымал, жас және үйленбеген офицерлерді жинады. Олардың ішінде оның досы капитан Освальд Фицджеральд, оның "тұрақты және ажырамас серігі" болды, оны 1888–1896 жылдары патшайым Викторияның адъютанты етіп тағайындады. Олар Ресейге сапар кезінде бірге қайтыс болғанға дейін жақын болды. Китченердің гомосексуалдығы туралы әңгімелер кейде тарады, ал оның өлімінен кейін бірқатар биографтар оның жасырын немесе белсенді гомосексуал болуы мүмкін екенін айтты немесе меңзеді. Тиндал университетінің колледжінің тарих кафедрасының меңгерушісі, профессор К. Брэд Фаут, 2016 жылы жарық көрген өмірбаянында Китченердің сексуалдығын талқылайды. Фарфор жинау және кешкі ас дастархандарын ұйымдастырудағы Китченердің "әлсіз әйелдік белгілерімен", сондай-ақ оның класына және дәуіріне тән эмоционалдық тежелуін мойындаған Фаут, дәлелдің толыққанды жоқтығын ескере отырып, бұл "тарихшылардың пайдалы айта алмайтын мәселе" деген қорытындыға келді. Биограф Джордж Х. Кассар Китченердің қарындасына жазған хаттарында гетеросексуалдық тартымдылықтың белгілері бар екенін және егер Китченердің гомосексуалдығына сенімді дәлелдер болғанда, оның көптеген қарсыластары оны өмірінде пайдаланған болар еді деп мәлімдейді.
Kitchener was a lifelong bachelor. From his time in Egypt in 1892, he gathered around him a cadre of eager young and unmarried officers nicknamed "Kitchener's band of boys", who included his friend Captain Oswald Fitzgerald, his "constant and inseparable companion", whom he appointed his aide de camp to Queen Victoria (1888–1896). They remained close until they died together on their voyage to Russia. Rumour occasionally circulated that Kitchener was homosexual, and after his death a number of biographers suggested or hinted that he might have been a latent or active homosexual. Professor C. Brad Faught, chair of the Department of History at Tyndale University College, discusses Kitchener's sexuality in a 2016 biography. While acknowledging Kitchener's "vestigial femininity" in collecting porcelain and organising dinner parties, plus emotional repression typical of his class and time, Faught concludes that the absolute absence of evidence either way leaves "an issue about which historians can say almost nothing useful". Biographer George H. Cassar argues that Kitchener's letters to his sister include evidence of heterosexual attraction and that if there were any credible evidence that Kitchener was homosexual, it would have been used by his many opponents during his lifetime.