Кіріспе

Белиз монархының өкілі

Белиз генерал-губернаторы – қазіргі Белиз монархы, король Карл III-тің Белиздегі өкілі. Генерал-губернаторды Белиз премьер-министрінің ұсынысы бойынша монарх тағайындайды. Генерал-губернатордың міндеттеріне министрлерді, судьяларды және елшілерді тағайындау; Ұлттық Ассамблея қабылдаған заңдарға патшалық келісім беру; сайлауға қатысты жарлықтар шығару кіреді. Жалпы алғанда, генерал-губернатор Вестминстер жүйесінің және жауапты үкіметтің қағидаларын сақтайды, саяси бейтараптылықты ұстанады және тек премьер-министрдің кеңесімен әрекет етеді. Генерал-губернатордың рәсімдік рөлі де бар: Белиз үйіндегі ресми резиденцияда шаралар ұйымдастыру және қоғамдық дамуға үлес қосып жатқан жеке тұлғалар мен ұйымдарды марапаттау. Шетелге сапар жасағанда генерал-губернатор Белиз бен оның монархының өкілі ретінде қарастырылады. Генерал-губернаторлар жеті жылдық мерзімге тағайындалады. 2021 жылдың 27 мамырынан бастап генерал-губернатор қызметін Фройла Цалаам атқарып келеді. Генерал-губернатор институты 1981 жылдың 21 қыркүйегінде Белиз Ұлыбританиядан тәуелсіздік алып, егеменді мемлекет және конституциялық монархия болғаннан кейін құрылды. Осы уақытқа дейін үш адам генерал-губернатор болып қызмет еткен.

Тағайындау

Генерал-губернаторды Белиз монархы ресми түрде тағайындайды. Жаңа генерал-губернатор тағайындалған кезде, қазіргі премьер-министр монархқа үміткердің атын ұсынады, және монарх әдетте бұл ұсынысты қабылдайды. Орнату рәсімінде жаңа генерал-губернатор адалдық және қызметтік ант қабылдайды. Бұл анттар Белиздің бас судьясымен қабылдатылады.

Функциялар

Генерал-губернатордың өкілеттері мен міндеттері Белиз Конституциясының IV бөлімінің 30-дан 35-ке дейінгі тармақтарында көзделген және генерал-губернаторға қатысты нақты ережелерді анықтайды.

Конституциялық рөл

Бас губернатор парламентті таратуға және жаңа сайлауды өткізуге жауапты. Сайлаудан кейін генерал-губернатор парламентте көпшіліктің қолдауын алған саяси партияның басшысына үкімет құруды ресми түрде сұрайды. Бас губернатор премьер-министрді тағайындап, сайлаудан кейін басқа министрлерді тағайындайды. Премьер-министр генерал-губернаторды Белиз үкіметінің жалпы басқаруы туралы толық хабардар етеді және генерал-губернаторға Белиз үкіметіне қатысты кез келген мәселе бойынша генерал-губернатор сұраған ақпаратты ұсынады. Генерал-губернатор үкімет министрлерінің кеңесімен ережелерді, қолданыстағы заңдарға сәйкес жарияланымдарды шығару, мемлекеттік судьяларды, елшілерді және шетелдік елдерге жоғары комиссарларды, сондай-ақ басқа да жоғары лауазымды мемлекеттік қызметкерлерді тағайындайды. Бас губернатор сонымен қатар, белгілі бір заңнамада қажетті Патшалық сауал комиссияларын және басқа да мәселелерді құруға жауапты; және министрлердің көптеген басқа да атқарушылық шешімдерін бекітуге уәкілеттік береді, мысалы, шетелдік үкіметтермен жасалған келісімдерді мақұлдау. Кейбір жағдайларда генерал-губернатор министрлер кеңесінсіз немесе оған қайшы келе жатса да әрекет ете алады. Бұлар резервтік өкілеттіктер деп аталады және мыналарды қамтиды: сайлау нәтижесінде парламентте ешбір партия көпшілік дауысқа ие болмаған жағдайда премьер-министрді тағайындау; премьер-министр парламенттің сенімін жоғалтқаннан кейін премьер-министрді қызметтен босату; заңсыз әрекет жасаған кез келген министрді қызметтен босату; премьер-министрдің өтінішіне қарамастан, Өкілдер палатасын таратудан бас тарту.

Салтанатты рөлі

Генерал-губернатордың салтанатты міндеттеріне парламенттің жаңа сессияларын ашу, Тақтан сөйлеу жасау, келген мемлекет басшыларын қарсы алу және шетелдік дипломаттардың сенімхаттарын қабылдау кіреді. Генерал-губернатор әскери шерулерге және ерекше шараларға қатысады, сондай-ақ Белиз қорғаныс күштері мен полиция күштерінің бөлімшелеріне туларды және басқа да айырым белгілерді табыс етеді. Генерал-губернатор қоғамға еңбегі сіңген немесе батылдық көрсеткен азаматтарды марапаттау салтанатында құрметпен марапаттайды.

Жалақы

1989 жылғы "Генерал-губернатор (қызмет шарттары) туралы" заң генерал-губернатордың жалақысын, зейнетақысын және басқа да жеңілдіктерін анықтайды. 2021 жылы заңға толықтырулар енгізіліп, генерал-губернатордың қызмет мерзімі жеті жылға бекітілді және оның жалақысы 75 000 BZ долларына дейін көтерілді. Бұл 1989 жылдан бергі алғашқы жалақы көтерілісі болды.

Таңбалар

Генерал-губернатор жеке туы қолданады, онда Сент-Эдвардтың патшалық тәжінің үстінде өтетін арыстан бейнеленген, ал оның астында көк түсті таспаға "Белиз" деп жазылған. Бұл ту Белиздегі ғимараттар мен басқа да орындарда генерал-губернатордың қатысуын белгілеу үшін көтеріледі. Генерал-губернатордың келгенімен және көптеген ресми шаралардан кетуімен құттықтау үшін вице-корольдік салюты қолданылады, ол "Құдай патшаны сақтасын" әнінің бірінші шумағынан және Белиздің ұлттық әнұраны "Еркін жер" хорынан тұрады.

Тұрғын үйлер

Бас губернатор 1984 жылға дейін Белиз қаласындағы Үкімет үйінде тұрды, тіпті 1970 жылы астана Бельмопанға көшірілген соң да. 1984 жылы бас губернатор Бельмопан қаласындағы Белиз үйіне көшіп барды, бұл үй бұрын Солтүстік сақиналық жол мен Мельхадо алаңындағы Ұлыбританияның Жоғары комиссариатының резиденциясы болған.

Бас губернаторлардың тізімі

Келесі тізімде Белиздің 1981 жылы тәуелсіздік алғаннан бері генерал-губернатор қызметін атқарған адамдардың тізімі келтірілген. № (Нөмір) Суреті Аты-жөні (Туған-өлген күні) Қызмет мерзімі Монарх (Билік еткен жылдары) Қызметке кірген күні Қызметтен кеткен күні Қызметте болған уақыты 1 Дама Эльмира Минита Гордон 21 қыркүйек 1981 17 қараша 1993 Елизавета II (1981–2022) 2 Сэр Колвилл Янг 17 қараша 1993 30 сәуір 2021 – Стюарт Лесли 30 сәуір 2021 27 мамыр 2021 3 Дама Фройла Тзалам 27 мамыр 2021 Қазіргі кезде қызметте Карл III