Пьер Бугер: Француз ғалымы, теңіз архитектурасының негізін қалаушысы
Pierre Bouguer
Пьер Бугер: француз математигі, физигі, астрономы (1698-1758). Теңіз архитектурасының негізін қалаушы, гидрография сарапшысы. Биографиясы мен еңбектері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Француз математигі, физигі және астрономы (1698–1758)
French mathematician, physicist, and astronomer (1698–1758)
Пьер Бугер (буге) (16 ақпан 1698, Ле Круасик – 15 тамыз 1758, Париж) – француз математигі, геофизигі, геодезисі және астрономы. Ол сонымен қатар "теңіз архитектурасының атасы" деп белгілі.
Pierre Bouguer (buˈge) (16 February 1698, Le Croisic – 15 August 1758, Paris) was a French mathematician, geophysicist, geodesist, and astronomer. He is also known as "the father of naval architecture".
Мансап
Бугердің әкесі Жан Бугер, сол кездегі ең үздік гидрографтардың бірі, Төменгі Бретаньдағы Ле-Круасикте гидрография бойынша Regius профессоры болды және навигация туралы трактат жазды. Ол ұлдары Пьер мен Янға үйде сабақ берді, сонымен қатар жеке оқушыларға да білім берді. 1714 жылы, 16 жасында, Пьер қаза болған әкесінің орнына гидрография профессоры болып тағайындалды. 1727 жылы ол Леонард Эйлерді жеңіп, «Кемелердің мачталары туралы» мақаласы үшін Француз ғылым академиясының сыйлығын алды, сондай-ақ тағы екі сыйлыққа ие болды: біреуі – «Теңізде жұлдыздардың биіктігін бақылаудың ең жақсы әдісі туралы» диссертациясы үшін, екіншісі – «Теңізде компастың ауытқуын бақылаудың ең жақсы әдісі туралы» мақаласы үшін. Бұл еңбектер Prix de l'Académie des Sciences басылымында жарияланды. 1729 жылы ол «Essai d'optique sur la gradation de la lumière» (Жарықтың градиенті туралы оптикалық тәжірибе) атты еңбегін жариялады, мақсаты атмосфераның белгілі бір қалыңдығынан өтетін жарықтың жоғалу мөлшерін анықтау болды, және ол қазір көбінесе Beer-Lambert заңы деп аталатын құбылысты алғаш рет ашты. Ол күн сәулесінің ай сәулесінен 300 000 есе күшті екенін анықтады, соның арқасында фотометриядағы алғашқы өлшемдер жасалды. 1730 жылы ол Ле-Хаврде гидрография профессоры болып тағайындалды және Пьер Луи Мопертуидің орнын Ғылым академиясының серіктес геометрі ретінде иеленді. Ол сонымен қатар гелиометрді ойлап тапты, кейіннен оны Иосиф фон Фраунгофер жетілдірді. Кейіннен Академияда Мопертуидің орнына көтеріліп, Парижге көшті. Бугердің 1734 жылы Ғылым академиясына ұсынған және 1736 жылы жарияланған «Мемориалы» күмбез теориясы туралы алғашқы трактат болды. 1735 жылы Бугер Шарль Мари де Ла Кондаминмен бірге Перуға ғылыми экспедицияға аттанды, экваторға жақын меридиандық доғаның градусын өлшеу үшін. Бұл операцияға он жыл кетті, ал Бугер 1749 жылы «La figure de la terre» («Жердің пішіні») атты толық есеп жариялады. 1746 жылы ол кеме құрылысы туралы алғашқы трактатты жариялады, онда кемелердің тұрақтылығын өлшеу үшін метацентрді қолдануды алғаш рет түсіндірді. Оның кейінгі жазбаларының көп бөлігі кеме жүзу және кеме құрылысы теориясына арналған. 1750 жылдың қаңтарында ол Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды.
Bouguer's father, Jean Bouguer, one of the best hydrographers of his time, was Regius Professor of hydrography at Le Croisic in lower Brittany, and author of a treatise on navigation. He taught his sons Pierre and Jan at their home, where he also taught private students. In 1714, at the age of 16, Pierre was appointed to succeed his deceased father as professor of hydrography. In 1727 he gained the prize given by the French Academy of Sciences for his paper On the masting of ships, beating Leonhard Euler; and two other prizes, one for his dissertation On the best method of observing the altitude of stars at sea, the other for his paper On the best method of observing the variation of the compass at sea. These were published in the Prix de l'Académie des Sciences. In 1729 he published Essai d'optique sur la gradation de la lumière, the object of which is to define the quantity of light lost by passing through a given extent of the atmosphere, and became the first known discoverer of what is now more commonly known as the Beer Lambert law. He found the light of the sun to be 300 000 times more intense than that of the moon, and thus made some of the earliest measurements in photometry. In 1730 he was made professor of hydrography at Le Havre, and succeeded Pierre Louis Maupertuis as associate geometer of the Academy of Sciences. He also invented a heliometer, afterwards perfected by Joseph von Fraunhofer. He was afterwards promoted in the Academy to the place of Maupertuis, and went to reside in Paris. Bouguer's Mémoire presented to the Academy of Sciences in 1734 and published in 1736 was the first treatise on the theory of dome. In 1735 Bouguer sailed with Charles Marie de La Condamine on a scientific mission to Peru, to measure the length of a degree of latitude in the meridian arc near the equator. Ten years were spent in this operation, a full account of which was published by Bouguer in 1749, La figure de la terre (French for "the figure of the earth"). In 1746 he published the first treatise of naval architecture, Traité du navire, which among other achievements first explained the use of the metacenter as a measure of ships' stability. His later writings were nearly all upon the theory of navigation and naval architecture. In January 1750 he was elected a Fellow of the Royal Society.