Жаңа Зеландияның Манавату-Уангануи аймағы

Кіріспе

Жаңа Зеландия аймағы

Манавату-Ухангуи (; 2019 жылға дейін Манавату-Уангуи деп жазылған) – Жаңа Зеландияның Солтүстік аралының оңтүстік жартысындағы аймақ. Оның негізгі халық орталықтары – Палмерстон-Норт және Ухангуи қалалары. Осы аймақты Манавату-Ухангуи аймақтық кеңесі басқарады, ол "Горизонт" аймақтық кеңесі деген атпен жұмыс істейді.

Атауы

Маори тілінде Манавату атауы – көне маори әнінен шыққан күрделі сөз. "Ka tatū e hine ko Manawatū" әнінде ертедегі ата-баба Хаунуи а Нанаияның әйелін іздеу кезінде ауданның әртүрлі су жолдарына ат қойғаны және Манавату өзенін көргенде жүрегі (manawa) тоқтаған немесе орныққан (tatū) делінеді, яғни "үлкен теңіз порты". Уангануидегі еуропалық қоныстың алғашқы атауы, Жаңа Зеландия компаниясының офицері Лорд Петренің (Питер деп айтылады) құрметіне Петре болған, бірақ бұл ат кеңінен танылмады және 1854 жылы ресми түрде "Уангануи" деп өзгертілді. Жергілікті диалектте маорилер Уангануидегі "wh" дыбысын дауысты қақпақты-жақ дыбысының (voiced labial–velar approximant) және глоттальдік тоқтатудың (glottal stop) біріндісі ретінде айтады, бірақ сырттан келгендер үшін бұл ат "Вангануи" сияқты естіледі және оны дәл қайталау қиын. 1991 жылы Жаңа Зеландия Географиялық Кеңесі өзеннің атын Уангануи деп өзгерту туралы кейбір жергілікті маорилердің талаптарын қарастырды. Көп жылдық дау-жанжалдан кейін, 2019 жылдың қыркүйек айында Жаңа Зеландия Географиялық Кеңесі 2019 жылдың 18 қазанынан бастап Манавату-Уангануи аймағының және аймақтық кеңестің атауында "h" әрпі мен макроны (macron) қоса отырып, "Manawatū Whanganui" болады деп жариялады. Бұл атаудың ресми жазылу түрі 18 қазанда күшіне енді, бірақ Манавату-Уангануи аймақтық кеңесі "Горизонт аймақтық кеңесі" саудалық атауын пайдалануын жалғастырады. Қараңыз: Уангануи/Whanganui орфографиясы туралы дау.

Үкімет

Облыс он аумақтық билік аймағының толық немесе бір бөлігін қамтиды. Олардың бесеуі Жаңа Зеландияның тағы бес аймағының құрамына кіреді, бұл кез келген аймақ үшін ең көп көрсеткіш. Жер көлемі бойынша тізімдеу ретімен аумақтық билік аудандары: Руапеху, Тараруа ауданының басым бөлігі және Рангитикеи, Манавату, Уануи, Хоровануа, сондай-ақ Стратфорд, Вайтомо және Таупоның шағын бөліктері. Ірі қаласы – Палмерстон-Норт, халқы 85 300 адам (2012 жылғы маусым айының бағанасы). Аймақтағы қалалық кеңес басқаратын жалғыз аумақтық билік осы қала. Аймақтық кеңестің басқару органы – аймақ бойынша 6 сайлау округінен сайланған 12 кеңесші, оларды халық сайлайды: солтүстіктен бастап – Руапеху (1 кеңесші), Уануи (2), Манавату-Рангитикеи (2), Палмерстон-Норт (4), Хоровануа (2), Тараруа ауданы (1). Ол Палмерстон-Норт қаласында орналасқан. Оның міндеттеріне табиғи және физикалық ресурстарды басқару, су тасқынынан қорғау, қоршаған орта мәселелерін бақылау, таза ауа, таза су, өнімді жер және табиғи экожүйелерді сақтау кіреді. Сонымен қатар, ол қоғамдық көлікті де басқарады.

География

Өңірді екі маңызды өзен алабы – Ухангуи және Манавату анықтайды және олардың ықпалы зор. Жаңа Зеландияның солтүстік-батысындағы Ухангуи өзені – ең ұзын, кеме жүзе алатын өзен. Бұл өзен ежелгі маори халқы үшін өте маңызды болған, себебі ол Солтүстік аралдың дерлік үштен екі бөлігін қамтитын су жолдарының тізбегінде оңтүстік байланыс ретінде танылған. Оңай қорғанылатын жартастары мен мол азық-түлігінің арқасында бұл аймақ маорилердің негізгі қоныс орындарының бірі болды. Әңгімелерде өзеннің маңыздылығы баса көрсетіледі және ол Ухангуи іуі үшін қасиетті саналады. Жағалау мен жазық далаларда маорилер кумара және басқа да егін түрлерін өсірген. Манавату өзені өңірдің ортасымен, шығыстағы төбелі аймақтан басталып, батыстағы құнарлы Манавату жазығына дейін ағып өтеді. Аймақтың ірі қаласы – Палмерстон-Норт осы жазықта орналасқан және Солтүстік аралдың оңтүстігі үшін маңызды қызмет көрсету орталығы болып табылады. Бұл өзен ерекшелігімен көзге түседі, себебі ол таулы жерлерден жазықтарға дейін, одан әлдеқайда биік жерлерге қазылған шатқал арқылы өтеді, бұл төбелер өзен пайда болғаннан кейін көтерілгенін көрсетеді. Оңтүстік-шығыста, Тараруа округінің сирек қоныстанған аймағы Норсууд маңындағы Манавату өзенінің бастауы мен Тынық мұхитының жағалауы арасында жатыр. Бұл аймақ тарихи тұрғыдан солтүстіктегі Хоукс-Бей аймағымен және оңтүстіктегі Уайрарапамен байланысты болған. Тарихи жазбаларда бұл аймақ қарапайым "Буш" деп аталған, және бұл атау кейбір кәсіпорындар мен ұйымдарда, әсіресе Уайрарапа Буш регби футбол одағында бүгінге дейін сақталған. Екі өзен алабының табиғаты мүлдем әртүрлі. Ашық Манавату жазығы еуропалықтардың тығыз қоныстануына ұшыраған, ал ішкі Руапеху, Рангитикеи және Ухангануи аймақтары маори халқының үстемдігінде, шалқары және тәуелсіз күйде қалды және қазірге дейін көбінесе орманды. 1950 жылдарға дейін Ухангануи өзені құпияға толы өзен болып саналды. Содан бері өзеннің коммерциялық әлеуетін пайдалану аймақты ашты, бірақ бұл жергілікті маори халқымен жиі келіспеушіліктерге әкелді, олар ұзақ жылдар бойы наразылық білдіріп келеді. Манавату-Ухангануи аймағы Жаңа Зеландиядағы мал шаруашылығының ең маңызды аймақтарының бірі болып табылады, және оның мәртебесі 1920 жылдары үкімет Масси ауыл шаруашылығы колледжін ашқан кезде мойындалды. Еуропалықтар келген кезде Манавату-Ухангануидің көп бөлігі құнарлы және орманды болды, және олар бұл аймақты ағаш өндіру орталығы ретінде дамытты. 19 ғасырда ағаш және зығыр өңдеу өндірісі басым болды, содан кейін жаңадан тазартылған жерді пайдаланған қой шаруаларының көптеп келуі ілесуде болды. Орманды жою, ағаштар мен бұталарды өртеу, кең ауқымды су бұру және малдың шамадан тыс жайылуы қоршаған ортаның айқын нашарлауына әкелді. 1900 жылдардың басында билік өкілдері осы маңызды ауыл шаруашылығы аймағын сақтау үшін мұқият басқару қажеттігін түсінді.

The region is dominated and defined by two significant river catchments, the Whanganui and the Manawatu. The Whanganui River, in the northwest, is the longest navigable river in New Zealand. The river was extremely important to early Māori as it was the southern link in a chain of waterways that spanned almost two thirds of the North Island. It was one of the chief areas of Māori settlement with its easily fortified cliffs and ample food supplies. Legends emphasise the importance of the river and it remains sacred to Whanganui iwi. Māori along the coast and lowland plains grew kumara and other crops. The Manawatū River runs across the centre of the region, from rolling hill country in the east to the fertile Manawatū Plains in the west. The main city of Palmerston North is located on these plains, and is an important service city for the southern North Island as a whole. This river is unusual, in that it passes from hill country to plains through a gorge cut into much higher country, an indication that the hills have risen since the river formed. To the southeast, a further, more sparsely populated area of the Tararua District lies between the sources of the Manawatū River near Norsewood and the Pacific coast. This area, often historically connected with both the Hawke's Bay Region to the north and the Wairarapa to the south, was historically simply known as Bush, a name which still survives in some businesses and organisations, most notably the Wairarapa Bush Rugby Football Union. The two river catchments have very different natures. While the open Manawatu Plains became more densely settled by Europeans, inland Ruapehu, Rangitikei, and Whanganui remained more Māori dominated, remote and independent, and is still heavily forested. As late as the 1950s the Whanganui River remained a river of mystery. Since then exploitation of the river's commercial potential has opened up the area, often causing friction with local Māori, who have long standing grievances. Manawatū Whanganui as a whole is one of the most important pastoral areas in New Zealand, its status recognised when the government opened the Massey Agricultural College in the 1920s. Much of Manawatu Wanganui was fertile and bush covered when Europeans arrived and developed the area as a source of timber. Saw milling and flax milling dominated the 19th century, followed by an influx of sheep farmers who exploited the newly cleared ground. Deforestation, burn offs of timber and scrub and large scale drainage combined with overgrazing, resulted in considerable environmental degradation. In the early 1900s authorities realised that careful management was needed to maintain this important agricultural area.

Топография

Манауату-Ухангуи Солтүстік аралдың төменгі жартысының үлкен бөлігін алып жатыр. Бұл Солтүстік аралдағы екінші үлкен жергілікті басқару аймағы және Жаңа Зеландиядағы алтыншы үлкен аймақ, жалпы аумағы (Жаңа Зеландияның жер аумағының 8,1% құрайды). Аймақ Таумарунуидің солтүстігінен Левиннің оңтүстігіне дейін, батыс жағалауында, ал шығыс жағалауында Кейп Тернагейннен Овангаға дейін созылады. Вайкато, Таранаки, Хоукс-Бей және Веллингтон аймақтарымен шектеседі және жанартаулық үстірттен теңізге дейін ағатын өзендердің су жинау алаптарын қамтиды. Тынық мұхиты – шығыс шекарасы, ал Руахин жотасы Хоукс-Беймен табиғи шекараны құрайды. Аймақта әртүрлі ландшафттық формациялар бар. Жанартаулық үстіртке жақын аудандар биік және тік жарлы, қыста ауа райының салдарынан суық болуы мүмкін. Манавату ауданында жер бедері әлдеқайда тегіс, негізінен тау жоталары мен теңіз арасында орналасқан, ағаштармен қапталған Манавату жазықтарынан тұрады. Бұл жер шамамен 500 000 жыл бұрын теңіз астында болған және әлі де қалың теңіз шөгінділеріне ие, олардың жасы шамамен 5-6 миллион жыл. Қалың шөгінділердің астындағы бұзылу жүйесі бірнеше күмбездер мен жұмсақ ойыстарды қалыптастырды. Бұл құрылымдар мұнайды табиғи түрде сақтауға мүмкіндік береді және Манавату күмбездерінің кейбіреулері бұрғыланған. Күмбездер Манавату өзенінің бағытын қалыптастырды, оған Жаңа Зеландия өзендері арасында ерекше болып табылатын, шығыс жағалаудан басталып, батыс жағалауға шығатын иректелген жол берді. Манавату өзені Хоукс-Бей аймағынан басталып, терең шатқал арқылы Манавату жазығына ағып, Тасман теңізіне құяды. Бұл өзен Жаңа Зеландияда (және әлемде сирек кездесетін) бірегей болып табылады, өйткені бұл шатқал (Манавату шатқалы) – жақында көтерілген тау жыныстары арқылы жасалған су жолы, бұл өзеннің салыстырмалы түрде төмен жатқан жерден эрозияға ұшыраған арна арқылы биік жерлерге ағып кетуіне себеп болады. Ухангуи ауданы көбінесе тік жарлы, өзендер мен мұхит толқындарының әсерінен жұмсақ тастарда ойылып жасалған каньон тәрізді аңғарлар мен шатқалдарға ие. Аймаққа тау жоталары кіреді, оның ішінде Тараруа жотасы және Руахин жотасы, сондай-ақ Солтүстік аралдың үш ірі белсенді жанартауы. Руапеху тауы (2797 м) Солтүстік аралдағы ең биік тау, Нгаурухое (2291 м) және Тонгариро (1968 м). Соңғы 100 жылда Руапеху алты маңызды жарылысқа ұшырады, соңғы жарылыстар 1995 және 1996 жылдары болды. Үш ірі өзен аймақты бөліп тұрады: Ухангуи, Манавату және Рангитикеи. Ухангуи екінші ең ұзын өзен және Солтүстік аралдағы екінші үлкен су жинау алабына ие, ол Таупо көлінің батысындағы ішкі аймақтың көп бөлігін сумен қамтамасыз етеді. Бұл аймақта Солтүстік аралдағы ең үлкен сақталған туған ормандық жерлердің бірі орналасқан.

Manawatū Whanganui takes up a large proportion of the lower half of the North Island. It is the second largest local government region in the North Island and the sixth largest in New Zealand, totalling (8.1% of New Zealand's land area). The region stretches from north of Taumarunui to south of Levin on the west coast, and across to the east coast from Cape Turnagain to Owhanga. It borders the Waikato, Taranaki, Hawke's Bay and Wellington regions and includes river catchment areas that run from the volcanic plateau to the sea. The Pacific Ocean is the eastern boundary and the Ruahine Range forms a natural boundary with Hawke's Bay. The area includes a variety of landscape formations. Districts close to the Volcanic Plateau are higher and more rugged, often subject to harsh temperatures in winter. The Manawatū District has a much gentler topography, consisting mainly of the flat, tree studded Manawatū Plains that run between the ranges and the sea. The land was under the sea till about 500,000 years ago and still has a very thick layer of marine sediment, which is about five or six million years old. A block faulting system underneath the thick sediment has raised a series of domes and gentle depressions. These structures can provide natural storage areas for oil and some of the Manawatu domes have been drilled. The domes have shaped the course of the Manawatū River, giving it a meandering path which, uniquely among New Zealand rivers, begins close to the east coast and exits on the west coast. The Manawatū River begins just inside the Hawke's Bay Region, then flows through a deep gorge to the Manawatu Plains before exiting in the Tasman Sea. The river is also unique in New Zealand (and rare worldwide) in that this gorge (the Manawatū Gorge) is a water gap through recently uplifted rock, causing the river to flow from relatively low lying land along an eroded course through higher terrain. The Whanganui District is more rugged, with canyon like valleys and gorges carved out of the soft rock by rivers and ocean waves. The region includes a series of mountain ranges, notably the Tararua Range and the Ruahine Range and the three major active volcanoes of the North Island. Mount Ruapehu at 2,797 m is the tallest mountain in the North Island, Ngauruhoe 2,291 m and Tongariro 1,968 m. During the last 100 years Ruapehu has experienced six significant eruptions, and last erupted in 1995 and 1996. Three major rivers divide the region: the Whanganui , Manawatū ), and Rangitīkei The Whanganui is the second longest river and has the second largest catchment in the North Island, draining most of the inland region west of Lake Taupō. There are few roads in this area, which contains some of the largest surviving areas of native bush in the North Island.

Топырақ пен климат

Топырақ азотты тыңайтқыш қосылғанда өнімді болады. Манавату және Хорованауа аудандарында жағалау бойында құмды топырақтар мен батпақты ойыстар, ал ішкі аймақтарда лесспен жабылған террасалар мен өзен жазықтары бар. Бұл өзен жазықтары мен батпақ аймақтарында құнарлы аллювиалды және органикалық топырақтар кездеседі. Ішкі құрғақ террасаларда сары-сұр топырақтар басым. Жазық, құнарлы топырақтар қарқынды қой шаруашылығы мен егін өсіруге жарайды, ал Раңгитикейдің төбелі аймағы жартылай қарқынды қой және мал шаруашылығына қолайлы. Жанартаулық платоға жақын аумақтар негізінен кейбір қажетті микроэлементтері жетіспейтін пемза топырақтарынан тұрады, бірақ аймақтың көп бөлігін ұлттық парктері алып жатыр. Аймақта салыстырмалы түрде қоңыл климат, бірақ ішкі аймақтарда климаттық жағдайлар көбірек өзгереді. Chateau Tongariro Солтүстік аралдағы ең төмен температураны тіркеді, ол 1937 жылдың 7 шілдесінде төмендеді. Жазда аймақ жылы, орташа маусымдық күндізгі температурасы аралығында. Күн сәғаттары аймақтың көп бөлігі үшін ұлттық орташа деңгейге жуық (жылына 1800-2000 сағат), бірақ Палмерстон-Норт бұлтылы деп сипатталады, орташа күн сәғаттары 1725. Қыста жағалау аймақтарындағы орташа ең төменгі күндізгі температура , ал ішкі аймақтарда ауа райы айтарлықтай суық. Вайорудағы қысқы орташа ең төменгі күндізгі температура . Жазықтардағы жауын-шашын орташа деңгейден сәл төмен, Палмерстон-Норт аймағында жауын-шашын мөлшері , ал аймақтың қалған бөлігінде Жаңа Зеландияның орташа жауын-шашын мөлшері .

Табиғатты қорғау және саябақтар

Өңірде зор экологиялық маңызы бар аумақтар бар, бұл оның жерінің шамамен жетіден бірі елдің табиғатты қорғау қорының бөлігі ретінде белгіленгенін көрсетеді. Тонгариро ұлттық паркі – аймақтағы ең ірі парк және елдегі ең көне ұлттық парк, ол 1887 жылы құрылған. Тоңгариро, Руапеху және Нгаурухоэ жанартаулары маори халқы үшін қасиетті саналады және олар Ngati Tuwharetoa тайпасының басшысы Те Хеухеу Тукино IV ұлтына тапсырылды. Олар әлемдік мұра ретінде танылған парктің ядросын құрайды. Ухангуи ұлттық паркі сәл кішірек, ол 99 жылдан кейін бірнеше қорықтар біріктіріліп, ұлттық парк мәртебесіне ие болғанда құрылды. Қатты бұталармен жабылған Руахин және Тараруа жоталарында екі мемлекеттік орман паркі орналасқан. Төрт парк шаңғы тебуге, жаяу серуендеуге, моторлы қайықпен саяхаттауға және тау өзендерінде рафтинг жасауға, сондай-ақ табиғатты танысуға мүмкіндік береді. Табиғи және физикалық ресурстарды басқаруға жауапты аймақтық кеңес су тасқынынан қорғауды қамтамасыз етеді және зиянкестердің таралуы және ластану сияқты экологиялық проблемаларды бақылайды. Африкалық қауырсын шөбі, ешкі шөбі және иілген қызыл гүл сияқты инвазивті зиянкестер осы ауыл шаруашылығына тәуелді аймақтағы жайылымдарға қауіп төндіреді, сондықтан кеңес оларды бақылау жөніндегі шараларды іске қосты. Сондай-ақ, кеңес жануарлар зиянкестерін жою бағдарламаларын да жүзеге асырып жатыр. Поссумдар ең ірі жануарлар зиянкестері ретінде қарастырылады, өйткені олар жергілікті ормандарға зиян келтіреді және ірі қара малдың туберкулезі таралуы арқылы мал шаруашылығына қауіп тудырады. Құрттарды жою бағдарламалары қоян, қарақұйрық және жабайы ешкілерге де бағытталған, ал Парма валлаби (Macropus parma), аралар, тышқандар, мысықтар және күзендер сияқты басқа да экзотикалық түрлер алаңдау тудырады.

Биологиялық әртүрлілік

Халықаралық деңгейде танылған Фокстон жағалауындағы Рамсар сулы-батпақты жерлері Жаңа Зеландиядағы кез келген жерде кездесетін сулы-батпақты құстардың ең көп түрлілігімен ерекшеленеді. Ағызда барлығы 95 түр анықталған. Бұл тұзды батпақ және лайлы жердің маңызды аймағы, сонымен қатар көптеген құстар үшін, оның ішінде Сибирьден Жаңа Зеландияға қашқан көшіп-қоныс жасайтын шығыс ұзынқұйрықты годвит үшін құнды тамақтанатын орын. Ағыз 13 құс, 6 балық және 4 өсімдік түріне тұрақты мекен, олардың барлығы қорғауға алынған. Бұл жерде әлемдегі қиықмүндік құстың (wrybill) популяциясының шамамен бір пайызы қоныстанады.

Экономика

Манауату Ухангуидің ішкі жалпы өнімі (ЖІӨ) 2019 жылдың наурызына дейінгі кезеңде 11,60 млрд NZ$ деп бағаланды, бұл Жаңа Зеландияның ұлттық ЖІӨ-нің 3,8%-ын құрады. Осы кезеңдегі адами капиталға шаққандағы өңірлік ЖІӨ 46 764 долларға бағаланды. 2018 жылдың наурызына дейінгі кезеңдегі деректерге сәйкес, негізгі салалар өңірлік ЖІӨ-ге 1,26 млрд доллар (11,5%) үлес қосты, ал тауар өндіру салалары – 2,01 млрд доллар (18,3%), қызмет көрсету салалары – 6,76 млрд доллар (61,6%), салықтар мен алымдар – 942 млн доллар (8,6%) құрады. Экономикада ауыл шаруашылығы басым роль атқарады. Ауыл шаруашылығы, орман және балық шаруашылығы салаларындағы кәсіпорындардың үлесі орташа көрсеткіштен жоғары, ол 6,3%-ды құрайды (ұлттық деңгейде 4,4%). Кәсіпорындардың саны бойынша бөлшек саудамен айналысатындар басымдық танытты. 1997 жылы 2300 кәсіпорын тіркелді, оларда барлығы 10 380 толық жұмыс күші (ТЖК) жұмыс істеді. Өңдеу өнеркәсібіндегі кәсіпорындардың үлесі ұлттық орташа көрсеткіштен сәл жоғары болды, сонымен қатар осы салада ең көп адам – 12 830 ТЖК жұмыспен қамтылды.

Ауыл шаруашылығы

Бұл аймақ берік ауыл шаруашылығы негізімен танымал, бұл 1920 жылдары ауыл шаруашылығы колледжінің ашылуына ықпал етті. Үкімет ғылыми шаруашылықты дамытуды мақсат тұтты және ең маңызды екі шаруашылық аймағында – Кентербери мен Манаватуда колледждер құрды. Колледж қызметкерлерінің 1930 жылдардағы жануарлар генетикасы бойынша зерттеулері қойдың жаңа тұқымдарын – Драйсдейл мен Перендейлді жасауға әкелді, олар Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін коммерциялық маңызға ие болды. Жерді пайдалануда ауыл шаруашылығы басым, бірақ орман және бау-бақша шаруашылығы да бар. Топырақ пен климат мал шаруашылығына қолайлы. 1996 жылдың 30 маусымындағы мәліметтер бойынша 6344 шаруа қожалығы тіркелді, бұл Жаңа Зеландиядағы барлық шаруа қожалықтарының шамамен оннан бірін құрады. Шаруашылықтар 72,5% жерді алып жатыр, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен (60,1%) жоғары. Бұл жердің шамамен 80% ауыл шаруашылығына пайдаланылды (жайылым, егістік, жемдік және тың жерлер). Манавату, Рангитикеи және Тараруа аудандарында бұл көрсеткіш жалпы жердің 90% асып түсті. Аймақ Жаңа Зеландиядағы мал шаруашылығының ең маңызды аймақтарының бірі болып табылады. 1996 жылдың 30 маусымындағы мәліметтер бойынша 7 216 177 қой тіркелді, бұл Солтүстік аралдағы ең көп саны және елдегі Кантербери, Саутленд және Отагодан кейінгі төртінші көрсеткіш. Мал азығын және сусында жасауға қолданылатын арпа да өсіріледі. Аймақ Солтүстік аралдағы арпаның ең ірі өндірушісі болып табылады, 1995 жылы 302 804 тонналық ұлттық тазартылған өнімнің 10% -ын қамтамасыз етті. Аймақта бау-бақша шаруашылығына арналған жерлер бар, оның 3647 гектары көкөніс өсіруге пайдаланылады. Манавату-Вхангануи аймағы елдің 45 000 гектар көкөніс өсіретін жерінің 8% ғана болса да, Жаңа Зеландияның аспаржасының 26% -ын, салаттың 20% -ын, крестоцветтілердің (брокколи, капуста және гүлді капуста) 19% -ын, морковь пен картоптың 10% -ын өсіреді.

Орман шаруашылығы

Бұл аймақ Солтүстік аралдың оңтүстігіндегі ең маңызды орман шаруашылығы аймақтарының бірі болып табылады. Сары қоңыр топырақтар, тыңайтқыштар қолданылғанда жақсартылып, орман шаруашылығына өте ыңғайлы. Манаватуда орман шаруашылығының тарихы тереңде жатыр, себебі Палмерстон-Норт ағаш кесу өнеркәсібінің орталығы ретінде дамыды, ал аймақтың алғашқы гүлденуі жергілікті ағаштарды қарқынды пайдалануға байланысты болды. Бірақ жерді пайдалану тәсілдері осы жергілікті орман шаруашылығының ұзақ мерзімді дамуына кедергі келтірді. Ауқымды өрттер нәтижесінде орманның кең аумақтары жойылды, ал одан кейінгі мал жаю топыраққа зиян келтірді. Орман шаруашылығы ХХ ғасырдың басына дейін дерлік тоқтатылды. ХХ ғасырдың басында құмды топырақтардың эрозиясын тоқтату үшін үкімет Фокстон/Левин аймағында орман отырғызды. Ішкі аймақтардағы орман кейінірек егілді. Жеке меншіктегі жергілікті орманның бір бөлігі тұрақты кесу үшін сақталған, бірақ орман шаруашылығының басым бөлігі экзоттық ағаштар есебінен жүзеге асырылады.

Энергия

Көрші Таранакиден өзгеше, Манауату-Уангануи энергия немесе минералдарды көптеп өндірген аймақ болған жоқ. Бірақ, жаңа қуат схемалары іске қосылып жатыр, оның ішінде Оңтүстік жарты шардағы ең ірі жел электр станциялары да бар – 194 турбина орнатылған, ал тағы да көп турбина орнату жоспарлануда.

Үкімет және қорғаныс

Жаңа Зеландия Қорғаныс күштері Манауату-Вхангануи аймағында үш базаны сақтайды: Руапеху ауданындағы Вайору әскери лагері, Буллс қаласының жанындағы Огакеа ӘӘК базасы және Палмерстон-Солтүстік қаласының жанындағы Линтон әскери лагері.

Туризм

1996 жылдың қыркүйегінен 1998 жылдың маусымына дейінгі сегіз тоқсан ішінде аймақ Жаңа Зеландиядағы қонақтардың жалпы түнгі тұруларының орташа есеппен 4,1%-ын құрады. Бұл көрсеткіш Веллингтонның 6,7%-ына жақын және Хоукс-Бэйдің 3,1%-ынан жоғары болды. 1998 жылдың маусым тоқсанындағы бөлмелердің толу деңгейі 20,1% құрап, ел бойынша төртінші ең төмен көрсеткішті көрсетті. Палмерстон-Норт қаласындағы толу деңгейі ұлттық орташа деңгейден едәуір жоғары болды (39,5%, ұлттық орташа 25,8% болғанмен), ал Руапеху сияқты аудандарда толу деңгейі көбінесе төмен, тек шаңғы маусымында ғана жоғарылайды.

Мұражайлар

Аймақтың маңызды мәдени орындары – Палмерстон-Норт қаласындағы Те-Манава, Уангануи аймақтық мұражайы, Уангануидегі Сарджент галереясы және Кварц студиялық керамика мұражайы, Уайорудағы Ұлттық әскер мұражайы, сондай-ақ Фокстон қаласындағы көпмәдениетті Те-Авахоу-Ньювэ-Строум.

Көлік

Облыс арқылы 1-ші мемлекеттік тас жол, басты тас жол және Окленд пен Веллингтонды байланыстыратын Солтүстік аралдың басты магистральдық темір жолы өтеді. Палмерстон Норт – Гисборн желісі және 3-ші мемлекеттік тас жол Манавату шатқалын бойлай өтіп, аймақты Хоукс-Беймен байланыстырады. Мартон – Нью-Плимут желісі Таранакимен темір жол байланысын қамтамасыз етеді, ал осы желіден Уангануиге дейін қысқа Уангануи тармағы созылады. Жол және темір жол көлігі аймақтың экспорттаушыларына порттарға оңай қол жеткізуге мүмкіндік береді. Аймақта Солтүстік аралдың жалпы жол ұзындығының шамамен 16%-ы орналасқан. Жолдың үштен екі бөлігі асфальтталған. Жолдардың шамамен 12%-ы қалалық, ал үштен бірі ауылдық болып саналады, соның ішінде ауылдық жолдардың жартысына жуығы асфальтталмаған. Солтүстік аралдағы мемлекеттік тас жолдардың ұзындығы бойынша аймақ Вайкатодан кейін екінші орында.