Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Андрия Маурович (; 29 наурыз 1901 – 2 қыркүйек 1981) – белгілі комикс авторы, көбінесе хорват және югослав комикстерінің әкесі деп есептеледі. Ол ең көп танылғаны – 30-шы жылдары жарияланған «Стары Мачак» (Ескі Микки, Ескі Мысық) сериясы, ол кейіннен автордың өзіне атын білдіретін лақапқа айналды. Ол Далмация Корольдігінде (қазіргі Черногория) Котор қаласының жанындағы Муода аралас текті отбасында дүниеге келді. Кейін Загребтегі Көркемсурет академиясына оқуға түсіп, жергілікті басылымдар үшін иллюстратор және комикс суретшісі ретінде қызмет етті. 1937 жылы ол басқа жазушылар мен суретшілермен бірге «Микки Стрип» комикс журналын құрды, онда оның көптеген туындылары бөлім-бөлім жарияланды. Ол реалистік, қатаң стилімен, қара-ақ контрасттарды және перспективаларды қолдану арқылы динамикалық әсер тудыруымен танымал.
Andrija Maurović (; 29 March 1901 – 2 September 1981) was a renowned comic book author, often called the father of Croatian and Yugoslav comics. He is mostly known for his Stari Mačak (Old Mickey, Old Cat) series, published mostly during the 30s, eventually becoming a nickname for the author himself. He was born in Muo near Kotor in the Kingdom of Dalmatia (today in Montenegro) to a family of mixed background, eventually enrolling at the Academy of Fine Arts in Zagreb and subsequently pursuing his career as an illustrator and comic book creator for the local publications. Together with other writers and artists, he founded the comics magazine "Mickey Strip" in 1937, where much of his work was serialized. He is known for his realistic, rough style, utilizing black and white contrasts and dynamic flow through the use of perspectives.
Өмірбаян
Маурович қазіргі Черногориядағы (сол кезде Австрия-Мажарстан) Бока Которскадағы Муо ауылында (Котордың бір бөлігі) словен әкесінде (Маурович деп жазылған) және Бока Которскадан (қазіргі Черногория) шыққан хорват анасында дүниеге келді. Польшаның Краков қаласында қысқа уақыт тұрғаннан кейін, ол отбасымен бірге туған жеріне жақын Дубровник қаласына көшіп келді, онда бастауыш және орта мектепті бітірді. Жазушы Иво Войновичтің ұсынысымен ол Загребтегі Өнер академиясына түсті. Бірақ академия студенттердің оқу кезінде жұмыс істеуіне тыйым салғандықтан, ол нормалар мен ережелерге қатысты жанжалдарға тап болды. Сол кезде ол кітаптарды, апталық және күнделікті газеттерді суреттеумен айналысып, сондай-ақ графикалық мекемелерде, кітап сатушылар мен редакторлар үшін, әсіресе Сент-Кугли үшін жұмыс істеді. Ол сурет салудағы ерекше қабілетімен көзге түскен үздік студенттердің бірі болды, бірақ алғашқы курстың соңында қалып қойды. Ұнаған жұмысына толыққанды берілгендіктен, академиялық қиындықтарды жеңіл қабылдады. Иллюстрациялар, карикатуралар, плакаттар мен графикалық дизайнмен айналысып, ол өте талантты болды, ал оның жұмыстары Jutarnji list, Novosti, Koprive, Ženski svijet, Kulisa сияқты газеттер мен журналдарда жарияланды. 1935 жылы ол өзінің алғашқы комиксін – «Вереница Мача» комиксін жасады, ол Загребтің «Новости» газетінде жарияланды. Сол жылы Маурович Югославияның алғашқы комикс журналы «Око» журналын іске қосты. Маурович Франьо Фуис сияқты көптеген белгілі хорват жазушыларымен және сценарийшілермен ынтымақтастық жасады. Ол сонымен қатар Алекс Толстой, Зейн Грей, Август Шеноа, Джек Лондон, Б. Травен, Макс Брэнд және Х.Г. Уэллс сияқты классикалық әлемдік жазушылар мен романда суреттер салды. Оның қанша мамандықпен және қызмет түрімен айналысқанын санау қиын. Маурович социалистік реализмнің плакаттар дизайнында табысқа жеткен суретші ретінде танылды, сол кезде плакаттардың пропагандалық мәні бүгінгіден әлдеқайда жоғары болды. Ол теңіз пейзаждары мен апокалиптикалық көріністердің суретшісі, карикатурист, иллюстратор, уағызшы және комикстер салушы болды. Порнографияның ешқандай құралы болмаған кезде Маурович некеден тыс және некелік қатынастарға ишара жасайтын суреттер сериясын жариялады. Ол өзінің өмірін өзі жасады және көптеген әсерлі комикс кейіпкерлерін (Дан, Ескі Том мысық, Радослав) жасады. Оның туындылары Судак коллекциясына енген. Әлемдік энциклопедияларда және комикстер туралы басылымдарда оның есімі жиі кездеседі, ол әлемдік комикс өнерінде лайықты орнын иеленді. Оның ең үздік туындыларының көптеген басылымдары мен қайта басылымдары, алған сыйлықтары мен марапаттары, оның беделі әлемдегі ең танымал мультфильм жасаушылардың жетістіктерімен теңеседі. 1960 жылдары Андрия Мауровичтің Дубровник шахмат жиынтығының жаңа дизайны жасалып, Загребтегі шебер Якоповичтің шеберханасында өндірілді. Жаңа дизайнның ең айқын өзгерісі – жеңілдетілген ою-өрнекпен жасалған жылқылар мен королевалардың тәжіндегі кесулердің санының он бірден беске дейін азайтылуы болды. Бобби Фишер жиі 1970 жылғы Дубровник шахмат жиынтығымен суретке түсірілген, бірақ ол кейіннен ұрланды. Өмірінің соңында ол «комикстер саласындағы жұмысты тоқтатып, аскетикалық өмір салтына көшті, ол су мен электр қуатының ыңғайлылықтарын жоққа шығарды, апокалиптикалық мотивтермен үлкен майлы суреттер мен жеке ләззаты үшін хардкор порно комикстерін салды». Маурович үшін кандализм «жеке құштарлық емес, оның барлық порнографиялық комикстерін мазалаған мағынасыздық» делінген. «Күйеуі әйелін қандай еркектерге ұсынатыны маңызды емес, бірақ олар мүмкіндігінше жаман, жабайы, лас, тыйым салынған және қоғамға жат болуы керек, бұл құқық бұзушылықты одан да үлкен және қорлауды одан да күшті ету үшін». Бұл актёрлерді қозғаушы және тыйым салуды жоятын жыныстық инстинкттің күшін көрсету үшін жасалған.
Maurović was born in the village of Muo (part of Kotor) in Boka Kotorska in present day Montenegro (at the time in Austria Hungary) to a Slovene father (spelled Maurowitch) and a Croat mother from Boka Kotorska (now in Montenegro). After a short stay in Kraków, Poland, he moved with his family to the city of Dubrovnik, near his birthplace, where he attended elementary and secondary school. Following the recommendation of the writer Ivo Vojnović, he enrolled at the Academy of Arts in Zagreb. Soon he got into conflicts regarding norms and rules because the academy prevented students from working during their studies. At that time he started illustrating books, weekly and daily newspapers, and working for graphic institutions, booksellers and editors, particularly for St. Kugli. As one of the best students, particularly in drawing, he dropped his first academic year. Being extremely busy with the work he liked, he took his academic troubles lightly. Working on illustrations, caricatures, posters and graphic design, he became one of the best, and his work appeared in the editions of papers and magazines like Jutarnji list, Novosti, Koprive, Ženski svijet, Kulisa. In 1935, he created his first comic Vjerenica Mača, which was published in the Zagreb newspaper Novosti. In the same year Maurović co launched Oko, the first Yugoslav comics magazine. Maurović collaborated with many eminent Croatian writers and screenplay writers, such as Franjo Fuis. He also drew his illustrations based on literary models of classic world writers and novelists like Alex Tolstoy, Zane Grey, August Šenoa, Jack London, B. Traven, Max Brand, and H. G. Wells. It is difficult to describe the total number of his professions and activities. Maurović was recognized as a successful designer of posters within socialist realism production at a time when poster propaganda was much more important than today. He was a painter of seascapes and apocalyptic scenes, caricaturist, illustrator, preacher and comic strip sketcher. At a time when there was no pornography in any medium, Maurović published a series of drawings alluding to extramarital and marital relations. He lived a life of his own creation and created a great number of impressive comic strip heroes and personalities (like Dan, Old Tom cat, Radoslav). His works are part of the Sudac Collection. Being in all the world encyclopaedias and publications on comics, he has earned his eminent place in the art of world comics. Numerous editions and reprints of his best works, numerous awards and prizes he has received, the reputation that he achieved is comparable with the achievements and fame of the greatest names and creators of cartoons in the world. In the 1960s, a redesigned version of the Dubrovnik chess set by Andrija Maurović was created and produced in the workshop of master craftsman Jakopović in Zagreb. The most obvious changes in the redesign can be observed in the knights with simplified carving and the queens had only five cuts in the crown as opposed to the original eleven. Bobby Fischer was often filmed and photographed with his own 1970 Dubrovnik chess set that was later stolen. Towards the end of his life he "gave up working on mainstream comics and turned to an ascetic lifestyle that excluded the luxuries of running water and electricity, painting huge oil paintings with apocalyptic motifs and hardcore porn comics for his own pleasure". For Maurović, candaulism was said to be "not an individual excess but an obsession that preoccupies all his pornographic comics. Only the men to which the husband exposes his wife differ but it is desirable that they should be as ugly, wild, dirty, proscribed, and socially unacceptable as possible, to make the transgression even greater and the humiliation even more powerful. In order to emphasize all the more the power of the sexual instinct that drives the actors and crushes prohibition."
Қария Мачак
Маурович өзінің ең танымал сериясын 1937 жылы Стари Мачак (Старый Том) кейіпкері айналасында бастады. Сериал және оның кейіпкерлері журналист Франжо Фуиспен бірлесіп құрылды, ол бейімделулерді ұнатпай, түпнұсқа сериалды жасауды жөн көрді. "Стари Мачак" кейіпкері алғаш рет "Господар Златних Брегова" (Алтын төбелердің шебері, қаңтар, 1937) шығармасында трагикалық оқиғадан кейін жадын жоғалтқан қарт саяхатшы ретінде таныстырылды. Бұл туынды алғаш рет "Новости" журналында, сосын "Микки Стрип" комикс журналында "Crni Jahač" (Dark Rider, 1938) деген атпен жарияланды. Маурович батыстың әдеттегі кейіпкерінен өзгеше нәрсе іздеді, шабытты күнделікті таныстарынан алды, Стари Мачак бейнесін Илица көшесіндегі пабта жиі кездесетін құрылысшыға негіздеді. Осыдан кейін "Сабласт Зелених Мочвара" (Жасыл батпақтардың құпиясы) жарық көрді, онда Стари Мачакқа саяхатшы ақын Полагана Смрт (Баяу өлім), оның попугайы Пенелопа және аты Тюльпан қосылды. "Posljednja pustolovina Starog Mačka" (Қарт мысықтың соңғы оқиғасы) 1937 жылдың 1 қарашасынан 27 желтоқсанына дейін кітаптар түрінде жарық көрді.
Maurović began his best known series centered around the eponymous character Stari Mačak (Old Tom cat) in 1937. The series together with its characters were created in collaboration with journalist Franjo Fuis, who detested adaptations, opting instead for an original series. The character "Stari Mačak" was first introduced in Gospodar Zlatnih Bregova (Master of the Golden Hills, January, 1937) as an elderly wanderer who lost his memories after a tragic accident. The work was first serialized in magazine "Novosti", and subsequently in comics magazine "Mickey Strip" under the name Crni Jahač (Dark Rider, 1938). He is not a typical Western hero, as Maurović sought inspiration from his daily acquaintances, basing Stari Mačak on a construction worker he frequently met at a pub in Ilica street. This was quickly followed by Sablast Zelenih Močvara (Spook of The Green Swamps), where Stari Mačak was joined by wandering poet Polagana Smrt (Slow Death), along with his parrot Penelope and his horse Tulip. Posljednja pustolovina Starog Mačka (Old cat's last adventure), was published in volumes from November 1 until December 27 of 1937.