Кіріспе

Андрия Маурович (; 29 наурыз 1901 – 2 қыркүйек 1981) – белгілі комикс авторы, көбінесе хорват және югослав комикстерінің әкесі деп есептеледі. Ол ең көп танылғаны – 30-шы жылдары жарияланған «Стары Мачак» (Ескі Микки, Ескі Мысық) сериясы, ол кейіннен автордың өзіне атын білдіретін лақапқа айналды. Ол Далмация Корольдігінде (қазіргі Черногория) Котор қаласының жанындағы Муода аралас текті отбасында дүниеге келді. Кейін Загребтегі Көркемсурет академиясына оқуға түсіп, жергілікті басылымдар үшін иллюстратор және комикс суретшісі ретінде қызмет етті. 1937 жылы ол басқа жазушылар мен суретшілермен бірге «Микки Стрип» комикс журналын құрды, онда оның көптеген туындылары бөлім-бөлім жарияланды. Ол реалистік, қатаң стилімен, қара-ақ контрасттарды және перспективаларды қолдану арқылы динамикалық әсер тудыруымен танымал.

Өмірбаян

Маурович қазіргі Черногориядағы (сол кезде Австрия-Мажарстан) Бока Которскадағы Муо ауылында (Котордың бір бөлігі) словен әкесінде (Маурович деп жазылған) және Бока Которскадан (қазіргі Черногория) шыққан хорват анасында дүниеге келді. Польшаның Краков қаласында қысқа уақыт тұрғаннан кейін, ол отбасымен бірге туған жеріне жақын Дубровник қаласына көшіп келді, онда бастауыш және орта мектепті бітірді. Жазушы Иво Войновичтің ұсынысымен ол Загребтегі Өнер академиясына түсті. Бірақ академия студенттердің оқу кезінде жұмыс істеуіне тыйым салғандықтан, ол нормалар мен ережелерге қатысты жанжалдарға тап болды. Сол кезде ол кітаптарды, апталық және күнделікті газеттерді суреттеумен айналысып, сондай-ақ графикалық мекемелерде, кітап сатушылар мен редакторлар үшін, әсіресе Сент-Кугли үшін жұмыс істеді. Ол сурет салудағы ерекше қабілетімен көзге түскен үздік студенттердің бірі болды, бірақ алғашқы курстың соңында қалып қойды. Ұнаған жұмысына толыққанды берілгендіктен, академиялық қиындықтарды жеңіл қабылдады. Иллюстрациялар, карикатуралар, плакаттар мен графикалық дизайнмен айналысып, ол өте талантты болды, ал оның жұмыстары Jutarnji list, Novosti, Koprive, Ženski svijet, Kulisa сияқты газеттер мен журналдарда жарияланды. 1935 жылы ол өзінің алғашқы комиксін – «Вереница Мача» комиксін жасады, ол Загребтің «Новости» газетінде жарияланды. Сол жылы Маурович Югославияның алғашқы комикс журналы «Око» журналын іске қосты. Маурович Франьо Фуис сияқты көптеген белгілі хорват жазушыларымен және сценарийшілермен ынтымақтастық жасады. Ол сонымен қатар Алекс Толстой, Зейн Грей, Август Шеноа, Джек Лондон, Б. Травен, Макс Брэнд және Х.Г. Уэллс сияқты классикалық әлемдік жазушылар мен романда суреттер салды. Оның қанша мамандықпен және қызмет түрімен айналысқанын санау қиын. Маурович социалистік реализмнің плакаттар дизайнында табысқа жеткен суретші ретінде танылды, сол кезде плакаттардың пропагандалық мәні бүгінгіден әлдеқайда жоғары болды. Ол теңіз пейзаждары мен апокалиптикалық көріністердің суретшісі, карикатурист, иллюстратор, уағызшы және комикстер салушы болды. Порнографияның ешқандай құралы болмаған кезде Маурович некеден тыс және некелік қатынастарға ишара жасайтын суреттер сериясын жариялады. Ол өзінің өмірін өзі жасады және көптеген әсерлі комикс кейіпкерлерін (Дан, Ескі Том мысық, Радослав) жасады. Оның туындылары Судак коллекциясына енген. Әлемдік энциклопедияларда және комикстер туралы басылымдарда оның есімі жиі кездеседі, ол әлемдік комикс өнерінде лайықты орнын иеленді. Оның ең үздік туындыларының көптеген басылымдары мен қайта басылымдары, алған сыйлықтары мен марапаттары, оның беделі әлемдегі ең танымал мультфильм жасаушылардың жетістіктерімен теңеседі. 1960 жылдары Андрия Мауровичтің Дубровник шахмат жиынтығының жаңа дизайны жасалып, Загребтегі шебер Якоповичтің шеберханасында өндірілді. Жаңа дизайнның ең айқын өзгерісі – жеңілдетілген ою-өрнекпен жасалған жылқылар мен королевалардың тәжіндегі кесулердің санының он бірден беске дейін азайтылуы болды. Бобби Фишер жиі 1970 жылғы Дубровник шахмат жиынтығымен суретке түсірілген, бірақ ол кейіннен ұрланды. Өмірінің соңында ол «комикстер саласындағы жұмысты тоқтатып, аскетикалық өмір салтына көшті, ол су мен электр қуатының ыңғайлылықтарын жоққа шығарды, апокалиптикалық мотивтермен үлкен майлы суреттер мен жеке ләззаты үшін хардкор порно комикстерін салды». Маурович үшін кандализм «жеке құштарлық емес, оның барлық порнографиялық комикстерін мазалаған мағынасыздық» делінген. «Күйеуі әйелін қандай еркектерге ұсынатыны маңызды емес, бірақ олар мүмкіндігінше жаман, жабайы, лас, тыйым салынған және қоғамға жат болуы керек, бұл құқық бұзушылықты одан да үлкен және қорлауды одан да күшті ету үшін». Бұл актёрлерді қозғаушы және тыйым салуды жоятын жыныстық инстинкттің күшін көрсету үшін жасалған.

Қария Мачак

Маурович өзінің ең танымал сериясын 1937 жылы Стари Мачак (Старый Том) кейіпкері айналасында бастады. Сериал және оның кейіпкерлері журналист Франжо Фуиспен бірлесіп құрылды, ол бейімделулерді ұнатпай, түпнұсқа сериалды жасауды жөн көрді. "Стари Мачак" кейіпкері алғаш рет "Господар Златних Брегова" (Алтын төбелердің шебері, қаңтар, 1937) шығармасында трагикалық оқиғадан кейін жадын жоғалтқан қарт саяхатшы ретінде таныстырылды. Бұл туынды алғаш рет "Новости" журналында, сосын "Микки Стрип" комикс журналында "Crni Jahač" (Dark Rider, 1938) деген атпен жарияланды. Маурович батыстың әдеттегі кейіпкерінен өзгеше нәрсе іздеді, шабытты күнделікті таныстарынан алды, Стари Мачак бейнесін Илица көшесіндегі пабта жиі кездесетін құрылысшыға негіздеді. Осыдан кейін "Сабласт Зелених Мочвара" (Жасыл батпақтардың құпиясы) жарық көрді, онда Стари Мачакқа саяхатшы ақын Полагана Смрт (Баяу өлім), оның попугайы Пенелопа және аты Тюльпан қосылды. "Posljednja pustolovina Starog Mačka" (Қарт мысықтың соңғы оқиғасы) 1937 жылдың 1 қарашасынан 27 желтоқсанына дейін кітаптар түрінде жарық көрді.