Тома Росандич: Югославияның көрнекті мүсіншісі және өнерінің шебері
Toma Rosandić
Тома Росандич – серб скульпторы, архитектор және сурет өнерінің педагогы. Югославияның ең белгілі суретшісі, Иван Мештровичпен бірге жұмыс істеген. Өмірі мен шығармашылығы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Toma Rosandić; Тамасо Винченцо болып су баптызған, 22 қаңтар 1878 – 1 наурыз 1958) – серб және югослав мүсіншісі, сәулетші және бейнелеу өнерінің педагогы. Иван Местрович (1883–1962)пен бірге ол өз заманының ең белгілі югослав мүсіншілерінің бірі болды.
Toma Rosandić (; baptized as Tomaso Vincenzo, 22 January 1878 – 1 March 1958) was a Serbian and Yugoslav sculptor, architect and fine arts pedagog. Together with Ivan Meštrović (1883–1962), he was the most prominent of Yugoslav sculptors of his day.
Өмірбаян
Росандич Дальмациядағы Сплит қаласында, Хорватия Корольдігі Славония, Австрия-Мажарстан империясында, тас кесушінің ұлы болып дүниеге келді. Росандич әулетінің тамыры Дальмацияның ішкі аймағындағы Цетинская Краинаға дейін жетеді. Сплиттегі алғашқы жылдары Росандич ағаштан да, тастан да мүсін жасауды үйренді және Отавицеден келген жас Местровичтен үлкен шабыт алды. Екі мүсінші де шетелде білім алған соң Сплитке оралды, Росандич 1906 жылы Миланда, ал 1912 жылы Белградта көрмелер ұйымдастырды. Ол 1911 жылғы Халықаралық өнер көрмесінде Сербия Корольдігінің павильонында өз туындыларын көрсетті. Олардың параллель дамуы мен жарысқандықтарын ортақ жобаларынан – мүсін мен сәулетті үйлестіруден көруге болады. Екеуі де кесен салды: Росандич Петринович отбасы үшін (Супетар, Сплит маңындағы Брач аралында), ал Местрович Рачич отбасы үшін (Кавтат, Дубровник қаласының оңтүстігінде). Екеуі де Дальмация тарихының ықпалында болды, бірақ Местровичтің кесені қарапайымдылыққа негізделсе, Росандич өзінің құрылысын готика мен Ренессанс стиліндегі әшекейлермен безенді, ұлттық сипатты күшейту үшін. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Росандич Лондонға кетіп, 1917 жылы Графтон галереясында, содан кейін Брайтон мен Эдинбургте көрме өткізді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Росандич Белградқа қоныстанды. Соғыс жылдары неміс оккупациялық әскерлері оны тұтқынға алды, бірақ Драгомир Йовановичтың араласуы арқасында босатылды. Кейін Росандич Белград процесінде куәлік берді. Росандич 1948 жылдан бастап Сербия Ғылым және өнер академиясының мүшесі болды. Ол Белградта "Шеберхана" деп аталатын белгілі мектеп ашты. Шеберханаға көптеген суретшілер мен қоғам қайраткерлері жиі келіп тұратын, олардың арасында 1955 жылғы наурызда Белградта көрме өткізген Генри Мур да болды. Есейген шағында Росандич ең танымал екі туындысын жасады: Белградтағы Федералды парламент ғимаратының (қазіргі Сербия Парламенті) кіреберісіндегі атпен күресіп жатқан адамның екі тас мүсіні және Сербияның Воеводина облысындағы Суботица қаласындағы ескерткіш үшін жасалған үлкен тас фризі (1952 жыл). Оның осы кезеңдегі қоладан жасалған көптеген жобалары Вождовац құю зауытында құйылды, ал оның басқа да туындыларын Тома Росандичтің естелік мұражайында және Белградтағы Қазіргі заманғы өнер мұражайында көруге болады. Росандич 1958 жылы қайтыс болғанға дейін Сплитке оралды.
Rosandić was born in the Dalmatian city of Split, Kingdom of Croatia Slavonia, Austria Hungary, the son of a stoneworker. The family name, Rosandić originates from Cetinska Krajina, in the Dalmatian Hinterlands. During the early years in Split, Rosandić learnt to carve in wood as well as stone and was much inspired by the younger Meštrović who had moved there from Otavice. Both sculptors studied overseas before returning to Split, Rosandić touring Italy and exhibiting in Milan in 1906 and Belgrade in 1912. He exhibited his artworks as a part of Kingdom of Serbia's pavilion at International Exhibition of Art of 1911. Something of their parallel development and underlying rivalry can be understood from their respective projects to combine sculpture and architecture. Both constructed a mausoleum, Rosandić for the Petrinović family (Supetar, on the island of Brač off Split) and Meštrović to the Račić family (Cavtat, south of Dubrovnik). Each exhibit the influence of Dalmatian history, but while Meštrović's mausoleum is based on the principle of simplicity, Rosandić richly ornamented his building with a blend of Gothic and Renaissance motifs to express a more national character. With the outbreak of World War I, Rosandić left for London where he exhibited at the Grafton Galleries in 1917 and later in Brighton and Edinburgh. During World War II, Rosandić settled in Belgrade. He was interned by the German occupation forces during the war, but was later released through the intervention of Dragomir Jovanović. Rosandić later testified at the Belgrade Process. Rosandić was a member of the Serbian Academy of Sciences and Arts since 1948. He founded a prominent school in Belgrade known as the "Master Workshop". Amongst the many artists and public personalities that frequented the workshop was Henry Moore, during his exhibition in Belgrade in March 1955. In his maturity, Rosandić executed two of his greatest masterpieces: the pair of stone statues of a man struggling with a horse, which flank the entrance to the Federal Parliament building in Belgrade (today Parliament of Serbia), and a massive stone frieze of figures for a monument in Subotica, Vojvodina, Serbia (1952). Many of his bronze projects at this time were cast in the Voždovac foundry and other works by his hand can be found at the Toma Rosandić Memorial Museum and the Museum of Contemporary Art, Belgrade. Rosandić returned to Split before his death in 1958.