HMS Colossus: Ұлыбританияның 1911 жылғы Colossus кластығының линкорі. Бірінші дүниежүзілік соғыстағы қатысуы, Jutland шайқасы, техникалық сипаттамалары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1911 жылы құрылған Ұлыбританияның "Колосс" класындағы линкоры.
1911 Colossus class battleship of the United Kingdom
HMS Colossus – 20 ғасырдың бірінші онжылдығының соңында Корольдік теңіз күштері үшін салынған екі дредноут линкорының бас кемесі. Ол өзінің барлық қызметін Жеке және Ұлы флоттарда өткізіп, көбінесе флагмандық кеме ретінде тағайындалды. 1916 жылғы мамырдағы Ютландия шайқасына және 19 тамыздағы нәтижесіз қақтығысқа қатысудан басқа, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде оның қызметі негізінен Солтүстік теңіздегі кезекшілікке және жаттығуларға байланысты болды. "Колосс" Ютландия шайқасында Ұлы флоттың негізгі күштерінен зардап шеккен жалғыз дредноут болды, бірақ зақымдар аз болды. "Колосс" екі Парсонс тікелей жетекті бу турбинасымен жабдықталған, әрқайсысы екі шпиндельді қозғалтады, ал буды он сегіз Babcock & Wilcox қазандықтарынан алды. Турбиналар кемеге максималды жылдамдық беру үшін есептелген. 1911 жылғы 30 наурызда өткен сегіз сағаттық теңіз сынақтарында, орташа дауыл кезінде кеме максималды жылдамдыққа жетті. "Колосс" класындағы кемелерде көмір мен май отыны жеткілікті болды, олармен крейсерлік жылдамдықпен шамамен жүріп өте алатын.
HMS Colossus was the lead ship of her class of two dreadnought battleships built for the Royal Navy at the end of the first decade of the 20th century. She spent her whole career assigned to the Home and Grand Fleets, often serving as a flagship. Aside from participating in the Battle of Jutland in May 1916 and the inconclusive action of 19 August, her service during World War I generally consisted of routine patrols and training in the North Sea. Colossus was the only dreadnought from the main body of the Grand Fleet to be hit during the Battle of Jutland, although she suffered only minor damage. Colossus was powered by two sets of Parsons direct drive steam turbines, each driving two shafts, using steam from eighteen Babcock & Wilcox boilers. The turbines were rated at and were intended to give the ship a maximum speed of During her full power, eight hour sea trials on 30 March 1911, she reached a top speed of from in a moderate storm. The Colossus class ships carried enough coal and fuel oil to give them a range of at a cruising speed of .
Қару-жарақ және бронь
Colossus класы он артқы жүктемелі (BL) Mark XI зеңбірегімен және бес гидравликалық қуатпен жұмыс істейтін қос зеңбірек мұнарасымен жабдықталған, олардың үшеуі ортасынан, ал қалған екеуі қанат мұнаралары ретінде орналасқан. Орталық желідегі мұнаралар алдыңғы жағынан артқа қарай "А", "Х" және "Y" деп белгіленді, ал сол және оң қанат мұнаралары тиісінше "П" және "Q" болды. Олардың қосалқы қарулары он алты BL Mark VII зеңбірегінен тұрды. Олардың ондауы алдыңғы үстіңгі құрылымға, ал алтауы артқы үстіңгі құрылымға жеке-жеке орнатылды. Сонымен қатар, төрт 3 фунттық салюттық зеңбірек те болды. 1914 жылдың тамызында соғыс басталғаннан кейін, 3 дюймдік әуеге қарсы (AA) зеңбірек жұбы қосылды. 1915 жылдың желтоқсанына дейін отты басқару директоры бақылау мұнарасының астындағы платформаға орнатылды. 1916 жылдың мамырында Ютландия шайқасынан кейін палубаға қосымша бронь қосылды. Шамамен қосымша палубалық бронь қосылды. Сол кезде артқы үстіңгі құрылымнан төрт 4 дюймдік зеңбірек алынып тасталды. 1917 жылдың сәуір айына қарай Colossus 4 дюймдік және 3 дюймдік AA зеңбіректермен жабдықталды, ал 4 дюймдік зеңбіректердің алдыңғы тобы казематтарға енгізілді. 1917–1918 жылдары кормалық торпедалық түтік алынып тасталды және 1918 жылы бақылау мұнарасына жоғары бұрышты қашықтық өлшегіш орнатылды. AA зеңбіректер 1919–1920 жылдары алынып тасталды, ал кейбір 4 дюймдік зеңбіректер 1921 жылдың қыркүйек-қазан айларындағы жөндеу кезінде алынып тасталды. Сонымен қатар, Вашингтон теңіз келісіміне сәйкес, жөндеу кезінде кейбір механизмдер алынып тасталды, осылайша оны жауынгерлікке жарамсыз етуге болды.
The Colossus class was equipped with ten breech loading (BL) Mark XI guns in five hydraulically powered twin gun turrets, three along the centreline and the remaining two as wing turrets. The centreline turrets were designated 'A', 'X' and 'Y', from front to rear, and the port and starboard wing turrets were 'P' and 'Q' respectively. Their secondary armament consisted of sixteen BL Mark VII guns. Ten of these were mounted in the forward superstructure and six in the aft superstructure in single mounts. Four 3 pounder saluting guns were also carried. After the start of the war in August 1914, a pair of 3 inch anti aircraft (AA) guns were added. A fire control director was installed on a platform below the spotting top before December 1915. Approximately of additional deck armour was added after the Battle of Jutland in May 1916. Around the same time, four 4 inch guns were removed from the aft superstructure. By April 1917, Colossus was equipped with single 4 inch and 3 inch AA guns and the forward group of 4 inch guns had been enclosed in casemates. The stern torpedo tube was removed in 1917–1918 and a high angle rangefinder was fitted on the spotting top in 1918. The AA guns were removed in 1919–1920 and some 4 inch guns were removed during her September–October 1921 refit. In addition, some machinery was removed during the refit to render her non combat worthy in accordance with the Washington Naval Treaty.
Құрылыс және мансап
Колос, Родос Колосының есімімен аталып, Корольдік теңіз күштерінде (Royal Navy) қызмет еткен бесінші кеме болды. Кеме 1909 жылғы 1 маусымда тапсырыс берілді және 8 шілдеде Гринок қаласындағы Скотт кеме құрылысы және инженерлік компаниясында құрылысы басталды. 1910 жылғы 9 сәуірде суға түсіріліп, 1911 жылғы шілдеде £1,672,102 құнымен, қару-жарағымен қоса аяқталды. Содан кейін Колос 1-ші ББ-ға (1st BS) қосылды. 1913 жылғы наурыз айында флоттың бір бөлігімен бірге Франциядағы Шербур қаласына сапар шекті, бұл Императорлық неміс теңіз күштерінің күтпеген шабуылынан флотты қорғау мақсатында жасалды. 1914 жылғы тамызда Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін, Отандық флот Ұлы флот ретінде қайта ұйымдастырылып, адмирал сэр Джон Джелликоудың басқаруына берілді. Флоттың көп бөлігі қысқа мерзімге (22 қазан – 3 қараша) Ирландиядағы Лох-Свиллиде орналасты, ал Скападағы қорғаныс күшейтілді. 1914 жылғы 22 қарашаның кешінде Ұлы флот Солтүстік теңіздің оңтүстік жартысында сәтті аяқталмаған іздеу жүргізді; Колос вице-адмирал Дэвид Биттидің 1-ші крейсерлік эскадрильясын қолдап, негізгі күштермен бірге болды. Флот 27 қарашада Скапа-Флоу портына оралды. 1-ші ББ Шетланд аралдарының солтүстік-батысына қарай жүріп, 8–12 желтоқсанда оқ ату жаттығуларын өткізді. Төрт күннен кейін Ұлы флот Скарборо, Хартлпул және Уитбиге жасалған неміс шабуылы кезінде шықты, бірақ Ашық теңіз флотымен байланыс орната алмады. Колос және Ұлы флоттың қалған бөлігі 25–27 желтоқсанда Солтүстік теңізде тағы бір іздеу жүргізді. Джелликоның кемелері, соның ішінде Колос, 1915 жылғы 10–13 қаңтарда Оркни және Шетландтың батысында оқ-дәрі жаттығуларын өткізді. 23 қаңтар күні кешке Ұлы флоттың көп бөлігі Биттидің ұрыс крейсерлерін қолдау үшін шықты, бірақ Колос және флоттың қалған бөлігі келесі күні Доггер Банкі шайқасына қатыспады. 7–10 наурызда Ұлы флот Солтүстік теңіздің солтүстігінде іздеу жүргізіп, оқу маневрлерін өткізді. Тағы бір ұқсас сапар 16–19 наурызда жасалды. 11 сәуірде Ұлы флот Солтүстік теңіздің орталық бөлігінде патрульдеуге шығып, 14 сәуірде портқа оралды; 17–19 сәуірде аймақта тағы бір патрульдеу жүргізілді, содан кейін 20–21 сәуірде Шетланд аралдарында оқ-дәрі жаттығулары өтті. Ұлы флот 17–19 мамыр және 29–31 мамыр күндері Солтүстік теңіздің орталық бөлігінде неміс кемелерін кездестірмей, іздеу жүргізді. 11–14 маусым аралығында флот Шетландтың батысында оқ ату және ұрыс жаттығуларын өткізді, ал 11 шілдеден бастап Шетланд маңында қосымша оқулар жасалды. 2–5 қыркүйекте флот Солтүстік теңіздің солтүстік бөлігінде тағы бір сапар жасап, оқ-дәрі жаттығуларын өткізді. Айдың қалған бөлігінде Ұлы флот көптеген оқу-жаттығу жаттығуларын өткізді. Кеме Ұлы флоттың көп бөлігімен бірге 13–15 қазан аралығында Солтүстік теңізде тағы бір іздеу жүргізді. Шамамен үш аптадан кейін Колос 2–5 қарашада Оркни аралдарының батысында тағы бір флоттық оқу операциясына қатысты. Сол айда кеме 1-ші ББ-ның 5-ші дивизиясының командирі контр-адмирал Эрнест Гонттың штаб-квартирасына айналды. Флот 24 сәуірде Скапа-Флоуға оралды және немістер Лоустофтқа шабуыл жасауы мүмкін деген хабарламаларға жауап ретінде оңтүстікке қарай бағыт алды, бірақ немістер шегінгеннен кейін ғана аймаққа жетті. 2–4 мамырда флот тағы бір демонстрациялық шара өткізді.
Colossus, named after the Colossus of Rhodes, was the fifth ship of her name to serve in the Royal Navy (RN). The ship was ordered on 1 June 1909 and laid down at Scotts Shipbuilding & Engineering at their shipyard in Greenock on 8 July. She was launched on 9 April 1910 and completed in July 1911 at the cost of £1,672,102, including her armament. Shortly afterwards, Colossus was transferred to the 1st BS. She visited Cherbourg, France, with part of the fleet in March 1913. to safeguard the fleet from a possible surprise attack by the Imperial German Navy. In August 1914, following the outbreak of World War I, the Home Fleet was reorganised as the Grand Fleet, and placed under the command of Admiral Sir John Jellicoe. Most of it was briefly based (22 October to 3 November) at Lough Swilly, Ireland, while the defences at Scapa were strengthened. On the evening of 22 November 1914, the Grand Fleet conducted a fruitless sweep in the southern half of the North Sea; Colossus stood with the main body in support of Vice Admiral David Beatty's 1st Battlecruiser Squadron. The fleet was back in port in Scapa Flow by 27 November. The 1st BS cruised north west of the Shetland Islands and conducted gunnery practice on 8–12 December. Four days later, the Grand Fleet sortied during the German raid on Scarborough, Hartlepool and Whitby, but failed to make contact with the High Seas Fleet. Colossus and the rest of the Grand Fleet conducted another sweep of the North Sea on 25–27 December. Jellicoe's ships, including Colossus, conducted gunnery drills on 10–13 January 1915 west of Orkney and Shetland. On the evening of 23 January, the bulk of the Grand Fleet sailed in support of Beatty's battlecruisers, but Colossus and the rest of the fleet did not participate in the ensuing Battle of Dogger Bank the following day. On 7–10 March, the Grand Fleet conducted a sweep in the northern North Sea, during which it conducted training manoeuvres. Another such cruise took place on 16–19 March. On 11 April, the Grand Fleet conducted a patrol in the central North Sea and returned to port on 14 April; another patrol in the area took place on 17–19 April, followed by gunnery drills off Shetland on 20–21 April. The Grand Fleet conducted sweeps into the central North Sea on 17–19 May and 29–31 May without encountering any German vessels. During 11–14 June, the fleet conducted gunnery practice and battle exercises west of Shetland and more training off Shetland beginning on 11 July. On 2–5 September, the fleet went on another cruise in the northern end of the North Sea and conducted gunnery drills. Throughout the rest of the month, the Grand Fleet conducted numerous training exercises. The ship, together with the majority of the Grand Fleet, conducted another sweep into the North Sea from 13 to 15 October. Almost three weeks later, Colossus participated in another fleet training operation west of Orkney during 2–5 November. Later that month, the ship became the flagship of Rear Admiral Ernest Gaunt, commander of the 5th Division of the 1st BS. The fleet returned to Scapa Flow on 24 April and refuelled before proceeding south in response to intelligence reports that the Germans were about to launch a raid on Lowestoft, but only arrived in the area after the Germans had withdrawn. On 2–4 May, the fleet conducted another demonstration off Horns Reef to keep German attention focused on the North Sea.
Ютландия шайқасы
Ұлы флоттың бір бөлігін алдап, жою мақсатында, 16 дрейдноуттан, 6 пре-дрейдноуттан және қолдау кемелерінен құралған Ашық теңіз флоты 31 мамыр күні таңертең Джейд шығанағынан шықты. Флот контр-адмирал Франц фон Хиппердің бес жеңіл крейсерімен бірге сапарлады. Корольдік флоттың 40-шы бөлімі операция жоспарларын қамтитын неміс радиохабарламаларын ұстап алып, шифрлады. Жауап ретінде Адмиралтейство 28 дрейдноуттан және 9 жеңіл крейсерден тұратын Ұлы флотқа, Ашық теңіз флотын тоқтатып, жою үшін түні бойы шабуылға шығуға бұйрық берді. 31 мамырда капитан Дадли Паунд басқаратын «Колосс» 5-ші дивизияның жетекші кемесі болды және жайғасқаннан кейін шайқас шебінің алдындағы он жетінші кеме болды. Жалпы шайқастың алғашқы кезеңінде кеме 18:30-да негізгі қаруларынан елеусіз көзге көрінетін соғыс кемесіне үш залп жасады. Көп ұзамай ол 18:32 шамасында зақымдалған жеңіл крейсерге төрт залп атты. «Колосс» 19:00-де Висбаденге тағы үш залп жасады және бес минуттан кейін Висбаденге көмектесуге тырысқан эсминецке көшті, барлық негізгі және қосымша қаруларын пайдаланды. Эсминец зақымдалмады, бірақ жарылыстардың салдарынан конденсаторларынан ағып, жылдамдығы біртіндеп төмендеді. Шамамен 19:10-да «Колосс» алдыңғы мұнарасымен және 4 дюймдік қаруларымен бірнеше неміс эсминецтеріне шабуыл жасады, бірақ нәтиже болмады. Шамамен 19:15-те ол крейсерге бронебойғыш, қалпақты (APC) снарядтарының бес залпымен ұлысқан, шамамен 1800 метр қашықтықта. Төрт сәтті соққы жасағанын мәлімдеді, бірақ неміс кемесіне бес рет тиген болуы мүмкін. Олардың тек екеуі ғана маңызды болды, бір жұп қаруды жойып, тағы екеуін істен шығарды және су басуға себеп болды. Қайта жауап ретінде 19:16-да жеңіл крейсер атқан екі снаряд «Колоссқа» тиді, бірақ олардың екеуі де елеулі зақым келтірмеді, сынықтар 4 дюймдік ұшқыш зарядтарын тұтандырды, олар тез сөндірілді. Алайда жеті адам жарақат алды. Бірнеше минуттан кейін екі жақын соққыдан шашыраған сынықтар іздеу шамды бұзды және екі адамды жарақаттады. 19:35-те «Колосс» жақындап келе жатқан неміс торпедасынан қашу үшін бұрылуға мәжбүр болды. Кеме енді қаруын атпады және қайтадан соққыға ұшырамады, бірақ 23:30-да қираған кемеге соқтығысқанда винттері сәл зақымдалды.
In an attempt to lure out and destroy a portion of the Grand Fleet, the High Seas Fleet, composed of sixteen dreadnoughts, six pre dreadnoughts and supporting ships, departed the Jade Bight early on the morning of 31 May. The fleet sailed in concert with Rear Admiral Franz von Hipper's five battlecruisers. The Royal Navy's Room 40 had intercepted and decrypted German radio traffic containing plans of the operation. In response the Admiralty ordered the Grand Fleet, totalling some 28 dreadnoughts and 9 battlecruisers, to sortie the night before to cut off and destroy the High Seas Fleet. On 31 May, Colossus, under the command of Captain Dudley Pound, was the lead ship of the 5th Division and was the seventeenth ship from the head of the battle line after deployment. During the first stage of the general engagement, the ship fired three salvos from her main guns at a barely visible battleship at 18:30. Shortly afterward, she fired four salvos at the crippled light cruiser around 18:32. Colossus fired another three salvos at Wiesbaden at 19:00 and switched to the destroyer , which was attempting to come to Wiesbadens assistance, five minutes later with both her main and secondary armament. The destroyer was not hit, but the detonations of the near misses caused her condensers to spring leaks, which gradually reduced her speed. About 19:10 Colossus engaged several German destroyer flotillas with her forward turret and 4 inch guns without result. About 19:15, she engaged the battlecruiser at a range of only with five salvos of armour piercing, capped (APC) shells. She claimed four hits, but likely made five on the German ship. Only two of these were significant, destroying a pair of guns, knocking out two others, and causing some flooding. In return she was struck by two shells fired by the battlecruiser at 19:16, but neither caused any significant damage, splinters igniting a few 4 inch propellant charges that were easily put out. Seven men, however, were wounded. A few minutes later, splinters from two near misses wrecked a searchlight and wounded two men. At 19:35, Colossus had to turn away from an approaching German torpedo. The ship did not fire her guns again and was not hit again, although her propellers were slightly damaged when she scraped over a wreck at 23:30.
Кейінгі қызмет
12 маусымда «Гаунт» және «Колосс» 4-ші шайқас эскадрильясына ауыстырылды, ал «Гаунт» эскадрильяның басқарушысы болды. Ұлы флот 18 тамызда Солтүстік теңіздің оңтүстігіне қарай жылжу кезінде «Ашық теңіз флотына» тұзақ құру үшін шықты, бірақ бірқатар қате байланыстар мен қателіктер Джелликоудың неміс флотын портқа оралғанға дейін тоқтатуына кедергі келтірді. Операция кезінде екі жеңіл крейсер неміс суасты қайықтарымен батырылды, бұл Джелликоуды неміс суасты қайықтары мен миналарының көп болуына байланысты флоттың негізгі бөлімдерін 55° 30' солтүстік енінен оңтүстікке қарай тәуекелге салудан бас тартуға мәжбүр етті. Адмиралтейство келісіп, Ұлы флоттың неміс флоты Ұлыбританияға шабуыл жасағанда немесе қолайлы жағдайда шайқасқа мәжбүрлеу мүмкіндігі болғанда ғана шығатынын белгіледі. 1917 жылдың маусымынан қыркүйегіне дейін кеме жөндеуден өтті. 1918 жылдың сәуір айында «Ашық теңіз флоты» Норвегияға бағытталған британдық конвойларын шабуылдау үшін қайтадан шықты. Олар операция кезінде қатаң сымсыз байланыс үнсіздігін сақтады, бұл 40-шы бөлме криптоаналитиктеріне Ұлы флоттың жаңа қолбасшысы адмирал Биттиді ескертуге мүмкіндік бермеді. Британдықтар операция туралы тек соғыс крейсеріндегі апаттан кейін ғана білді, ол радио байланысын бұзуға және неміс командиріне өзінің жағдайы туралы хабарлауға мәжбүр болды. Битти Ұлы флотқа немістерді тоқтату үшін теңізге шығуға бұйрық берді, бірақ ол немістер Германияға қайтып оралғанға дейін «Ашық теңіз флотына» жете алмады. Кеме 21 қарашада неміс флоты капитуляциялаған Шотландиядағы Розитте болды. 1919 жылдың қаңтарында ол Девонпорттағы Резервтік флоттың флагманы болды. Наурыз айында «Колосс» қысқа мерзімге Үйдегі флоттың 3-ші бригадасының флагманы болды, бірақ 18 наурызда бұл рөл «Дредноутқа» берілді. 1921 жылдың 30 маусымында ол жоюға тізімге енгізілді, бірақ қыркүйекте балалардың оқу кемесі болды және жаңа рөліне сәйкес қайта жабдықталды. Кеме 1922 жылдың мамырына дейін Портлендте орналасқан, содан кейін ол жабылып, Девонпортқа қайтып оралды, онда ол қайтадан жоюға тізімге енгізілді. «Колосс» 1923 жылдың 23 шілдесінде жою тізімінен алынып, Девонпорттағы оқу мекемесінің пайдалануына берілді. Кеме 1927 жылдың тамызында «Импрегнабльден» алынып, 1928 жылдың 23 ақпанында кемежай бақылауына тапсырылды және тамызда Шарльстаун кеме құлатқыш өнеркәсібіне сатылды. Ол «Металл Индустриз» компаниясына қайта сатылып, 25-і күні Девонпорттан Файфтың Шарльстаунына аттанды. «Колосс» 5 қыркүйекте келді және бұзу жұмыстарын бастады.
On 12 June, Gaunt and Colossus were transferred to the 4th Battle Squadron and Gaunt became the squadron's second in command. The Grand Fleet sortied on 18 August to ambush the High Seas Fleet while it advanced into the southern North Sea, but a series of miscommunications and mistakes prevented Jellicoe from intercepting the German fleet before it returned to port. Two light cruisers were sunk by German U boats during the operation, prompting Jellicoe to decide to not risk the major units of the fleet south of 55° 30' North due to the prevalence of German submarines and mines. The Admiralty concurred and stipulated that the Grand Fleet would not sortie unless the German fleet was attempting an invasion of Britain or there was a strong possibility it could be forced into an engagement under suitable conditions. From June to September 1917, she was being refitted. In April 1918, the High Seas Fleet again sortied, to attack British convoys to Norway. They enforced strict wireless silence during the operation, which prevented Room 40 cryptanalysts from warning the new commander of the Grand Fleet, Admiral Beatty. The British only learned of the operation after an accident aboard the battlecruiser forced her to break radio silence to inform the German commander of her condition. Beatty then ordered the Grand Fleet to sea to intercept the Germans, but he was not able to reach the High Seas Fleet before it turned back for Germany. The ship was present at Rosyth, Scotland, when the German fleet surrendered there on 21 November. In January 1919, she became flagship of the Reserve Fleet at Devonport. In March, Colossus briefly became flagship of the 3rd BS of the Home Fleet, before that role was transferred to the dreadnought on 18 March. On 30 June 1921, she was listed for disposal, but become a boys' training ship in September, and was refitted to suit her new role. The ship was stationed at Portland until May 1922 when that establishment was closed and she returned to Devonport where she was again listed for disposal. Colossus was withdrawn from the disposal list on 23 July 1923 and hulked for the use of the training establishment at Devonport. The ship was withdrawn from Impregnable in August 1927, turned over to dockyard control on 23 February 1928 and sold to Charlestown Shipbreaking Industries for scrap in August. She was resold to Metal Industries, Limited and departed Devonport for Charlestown, Fife, on the 25th. Colossus arrived on 5 September to begin demolition.