Кіріспе

Грузин жазушысы, публицист және эмигрант көшбасшысы Григол Робакидзе (28 қазан 1880 жыл, Свири, Кутаиси облысы – 19 қараша 1962 жыл, Женева) грузин жазушысы, публицист және қоғамдық қайраткер, көбінесе прозалық шығармаларымен және кеңес үкіметіне қарсы эмигранттық қызметімен белгілі.

Өмірбаян

1880 жылы 28 қазанда Имерети (Батыс Грузия) провинциясының Свири ауылында дүниеге келген. Кутаиси классикалық гимназиясын бітіргеннен кейін (1900) Тарту университетінде (Эстония) және Лейпциг университетінде (Германия) курстар оқыды. Робакидзе 1908 жылы Германиядан оралып, жас грузин символистерінің арасында жетекші тұлғаға айналды. 1915 жылы ол символистік ақындар мен жазушылардың жаңа тобы "Көк мүйіздер" тобын құрып, оған басшылық етті, ол кейіннен, әсіресе келесі екі онжылдықта маңызды рөл атқарды. Фридрих Вильгельм Ницшенің ықпалымен оның прозасы "ұлттың өмірінде мифологиялық архетиптерді іздеу мен оларды іске асыруға" бағытталған, және оның сюжеті әрқашан жасанды және көптеген поздарды көрсетсе де, ол өз отандастары мен Стефан Цвейг және Никос Казанцакис сияқты бірқатар маңызды еуропалық әдебиетшілердің құрметіне ие болды. 1917 жылы Грузия жазушылар одағының құрылуына қатысты. 1914-1918 жылдардағы Грузияның ұлт-азаттық қозғалысына қатысты. Робакидзе 1919 жылы дипломатиялық қызметке тағайындалды, ол Грузия Демократиялық Республикасының мемлекеттік делегациясының атқарушы хатшысы ретінде Париж бейбітшілік конференциясына қатысты. 1921 жылы Грузияны Совет Ресейі басып алғаннан кейін, ол елде қалды, бірақ советтік үкіметке қарсы көзқарастарымен белгілі болды. Оның әйгілі "Ламара" пьесасын жетекші грузин режиссері Сандро Ахметели 1930 жылы сахнаға қойды, бұл қойылым 1930 жылғы Мәскеу драмалық олимпиадасында жүлделі орын алды. Сол жылы Робакидзе әйелімен Германияға қашып кетті. Лавренти Берияның қарсылығына қарамастан, олар шығармаларын неміс тіліне аударуды қадағалау үшін шығу визасын алды және қайтып оралмауға шешім қабылдады. Бұл Берияның "Көк мүйіздер" тобына қарсы күресін күшейтті. "Ламара" пьесасы советтік театр өнерінің жетістіктерін көрсету үшін қойыла берді, бірақ драматургтің аты жарияланбады. Оның қашқандығы, Владимир Маяковскийдың өзіне қол жұмсауымен бірге, көптеген ақындарды ұзақ уақытқа үндемеске мәжбүр етті. Эмиграцияда Робакидзе өмірі қиын болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Грузияның тәуелсіздік комитеті (1941), Грузия дәстүршілдері одағы (1942) және "Тетри Джорджи" сияқты оңшыл патриоттық эмигрант ұйымдарына қатысты. Соғыстан кейін оның Бенито Муссолини және Адольф Гитлер туралы екі кітабы нацизмді қолдайтындығын көрсеткені айтылды. Грузия саяси эмиграциясының белгілі өкілдері бұл мәлімдемені жоққа шығарды. 1962 жылы 19 қарашада Женевада қайтыс болды. Кейіннен ол Еуропаға эмиграциялаған грузиндердің зираты болған Франциядағы Леувилль-сюр-Орж бейітіне қайта жерленді.

Григол Робакидзе мен Курбан Саид арасындағы байланыс

Тамар Инья өзінің "Али мен Нино – Әдеби ұрлық!" атты кітабында, Кұрбан Саидтың "Али мен Нино: Махаббат тарихы" (Австрия, 1937) романының мазмұнының көп бөлігі Григол Робакидзенің "Жылан терісі" (Германия, 1928) романынан плагиатталғанын және оның туындауына үлкен қарыз екенін мәлімдейді. Автор екі романнан алынған үзінділерді (35 толық үзінді) салыстыра отырып, "Али мен Нино: Махаббат тарихы" романының бөлімдері "Жылан терісі" романынан көшірілгенін дәлелдейді. Сонымен қатар, екі романның сөзбе-сөз үқсастықтарын талдау арқылы, автор мазмұндағы "көзге көрінетін" ұқсастықтарды көрсетеді, атап айтқанда, қайталанған оқиғалар, мифтер, аңыздар, кейіпкерлер және сюжеттік құрылымдар. Нақты айтылып отырған үзінділер Али мен Ниноның Тбилиси және Иранға жасаған саяхаттарымен байланысты. Инджияның зерттеу нәтижелері алғаш рет 2003 жылы грузин газеті "Біздің әдебиетте" жарияланды, ал кейіннен 2005 жылы грузин тілінде "Әдеби ұрлық" және 2009 жылы ағылшын тілінде "Али мен Нино – Әдеби ұрлық!" кітаптары түрінде басылды. Инджияның зерттеулері Грузия мен АҚШ-тан келген әртүрлі әдеби орталардың өкілдері, ғалымдар мен зерттеушілер тарапынан қолдау тапты: Гия Папуашвили – деректі фильмдер продюсері және филолог; Леван Брегадзе – неміс тіл білгірі, грузин әдеби сыншысы және филолог; Заза Алексидзе – Грузин Ұлттық қолжазбалар орталығының бұрынғы директоры, кавказ албан жазуын ашқан және оқыған; Бетти Блэр – "Али мен Нино: Махаббат тарихы" романының авторлығын зерттеуші және "Азербайжан Интернешнл" журналының негізін қалаушы редакторы.