Солтүстік және Оңтүстік Дакота: Тарих және мәдениеті

Кіріспе

Дакота, немесе жай ғана Дакота – АҚШ-тың Солтүстік Дакота және Оңтүстік Дакота штаттарын біріктіретін атау. Бұл термин тарихи түрде Дакота аймағын белгілеу үшін қолданылған, және бүгінде де екі штаттың ортақ мұрасы, мәдениеті, географиясы, жануарлар дүниесі, қоғамтануы, экономикасы және ас-тағамы сипаттау үшін пайдаланылады.

Этимология

"Дакота" деген ат дакота халқына сілтеме жасайды.

Тарих

Қазіргі уақытта Дакота деп аталатын аумақ Американың түпкілікті тайпаларының, әсіресе Дакота халқы сияқты әртүрлі Сиу тайпаларының, сондай-ақ Санти Сиу деп аталатын, ата-бабаларының жерінің үлкен бөлігін қамтиды. АҚШ үкіметі Луизиананы сатып алу және Руперт жерін қосып алу арқылы жерге құқығын негіздеді. Бұл аймақ тарихи тұрғыдан АҚШ үкіметі мен Американың түпкілікті тайпалары (және олардың арасындағы) арасындағы күрделі қақтығыстарға толы болды. 1861 жылға дейін аймақ Миннесота және Небраска территорияларының бір бөлігі болды. Дакота территориясы бастапқыда қазіргі Монтана, Небраска және Вайоминг штаттарының бөліктерін қамтыды. 1861 жылдың күзінде нашар егін жиналды, содан кейін суық қыс келді, бұл аймақтағы Дакота халқы үшін ауыр жағдайға әкелді. Тамақ пен ақшаға зәру болған олар, жергілікті саудагерлерден қарыз алудан бас тартты. 1862 жылдың көктеміндегі шабуылдар АҚШ үкіметі мен Дакота халқы арасындағы 1862 жылғы Дакота соғысына әкеп соқты. АҚШ соғыста жеңіске жетті, соның салдарынан 1862 жылдың 26 желтоқсанында 38 адамды жаппай асып тастады, бұл АҚШ тарихындағы ең ірі жаппай жазалау болып табылады. Санти Дакота халқының қалған бөлігі АҚШ үкіметі тарапынан Дакота территориясына жер аударылды. Соғыс аяқталғанымен, Американың түпкілікті халқы мен америкалықтар арасындағы қақтығыстар тоқтамады. Ұрыстар жалғасты, мысалы, Бозман жолы бойында, 1868 жылғы Форт-Ларами келісіміне дейін. Келісімде Ұлы Сиу резервациясы құрылды және Блэк-Хилз жергілікті халықтардың пайдалануы үшін "басып алынбаған үндістер жері" деп белгіленді. 1874 жылы Джордж Армстронг Кастердің Блэк-Хилз экспедициясы алтын тапқаннан кейін алтынға асығушылық пайда болды және АҚШ келісімді бұзды. 1876 жылғы 15 тамызда Үндістерге қатысты 1876 жылғы Аппроприациялар заңы күшіне енді. Үндістер бұл заңды "сату немесе аштыққа ұшырау" деп атады, бұл 1876 жылғы Ұлы Сиу соғысына әкеп соқты. Сиу және кеншілер мен оларды қолдаған АҚШ күштері арасындағы қақтығыс Литтл Бигхорн шайқасында аяқталды, ол "Кастердің соңғы тұруы" деп те аталады, бұл соғыстың ең маңызды шайқасы болды. Литтл Бигхорн шайқасы Сиудың жеңісі болғанымен, ол 1877 жылғы келісімге дейін болды, ол Блэк-Хилзді алып қойды және үндістерді резервацияларға қоныстандырды (Блэк-Хилз жеріне қатысты талаптарды қараңыз) және Сиу халқының өз наразылықтарын білдіруге мүмкіндігін қалдырмады. Президент Кливленд 1889 жылдың 22 ақпанында Дакота территориясын қазіргі шекаралар бойынша бөлу туралы заңға қол қойды. Бұл заң Конгресс тарапынан бекітілді, ал президент Харрисон 1889 жылдың 2 қарашасында АҚШ-тың Солтүстік Дакота және Оңтүстік Дакота штаттарын құруға қатысты құжаттарға қол қойды, қайсысы бірінші құрылғанын анықтау үшін бұл күнді жасырын ұстады. Дакотадағы, әсіресе Блэк-Хилз айманындағы жерге қатысты даулар әлі де шешілмеген. 1920 жылы Сиу АҚШ сот жүйесінде өздерінің ата-бабаларының жері үшін заңдық күрес бастады. Алпыс жылдан кейін, 1980 жылғы Америка Құрама Штаттары Сиу ұлтының үндістеріне қарсы істе АҚШ Жоғарғы Соты Сиу тайпаларынан жер заңсыз алынғанын және оларға қаржылық өтемақы төленуі керек екенін растады. Сиу ұлты бұл ұсыныстан бас тартты, өйткені жер "ешқашан сатылмайтын" еді. Жоғарғы Миссури өзені мен Жоғарғы Миссури өзені аңғары да аймақтағы маңызды геологиялық ерекшеліктер болып табылады. Аймақтың көп бөлігі Солтүстік Еуропадан шыққан адамдармен қоныстанған. Халықтың 44,9% неміс, 21,8% норвегиялық және 9,6% ирландтық тегінен шыққан. Екі Дакотада да ылғалды континенттік климат басым, жазда ыстық, ал қыста суық, тіпті субарктикалық температуралар байқалады. Ендік шеңберінің айырмашылығына байланысты, оңтүстік және солтүстік аймақтар арасында, тіпті штаттардың ішінде де температура айырмашылығы бар.

The territory now known as the Dakotas includes a large portion of the ancestral land of Native American tribes, in particular various tribes of Sioux such as the Dakota people, also known as the Santee Sioux. The United States government stakes its claim to the land through the Louisiana Purchase and Rupert's Land acquisition. The region historically involved a complex series of conflicts between the U. S. government and Native American tribes (and among themselves). The region was part of the Minnesota and Nebraska territories until 1861. Dakota Territory initially included parts of present day Montana, Nebraska and Wyoming. The fall of 1861 resulted in a poor harvest and was followed by a harsh winter, leading to extreme hardship for the Dakota in the region. Desperate for food and money, they were denied loans by local traders. A series of raids in the spring of 1862 ultimately resulted in Dakota War of 1862 between the U. S. government and the Dakota people. The U. S. won the war, the aftermath which included a mass hanging of 38 people on December 26, 1862, the largest mass execution in U. S. history. The remaining Santee Dakota people were exiled by the U. S. government to the Dakota Territory. The end of the war did not solve the conflicts between Native Americans and the Americans. Fighting would continue, for example along the Bozeman Trail, until the Treaty of Fort Laramie in 1868. The treaty established the Great Sioux Reservation and "designated the Black Hills as 'unceded Indian Territory' for the exclusive use of native peoples." The subsequent discovery of gold in the Black Hills in 1874 by George Armstrong Custer's Black Hills Expedition, would cause a gold rush and the U. S. to violate the treaty. The Indian Appropriations Act of 1876 went into effect on August 15, 1876. This was referred to as "sell or starve" by the Native Americans and led to the Great Sioux War of 1876. The conflict between the Sioux and miners and the U. S. forces backing them would culminate in the Battle of the Little Bighorn, also known as "Custer's Last Stand", the most significant battle of the war. Despite being a Sioux victory, Battle of the Little Bighorn preceded the Agreement of 1877 which took away the Black Hills and forced Native Americans onto reservations (see Black Hills land claim) and left the Sioux with little means to address their grievances. Before he left office, President Cleveland signed a bill on February 22, 1889, splitting the Dakota Territory along the modern borders. This bill was ratified by Congress, and President Harrison signed the paper work to create the US states of North Dakota and South Dakota on November 2, 1889, deliberately signing such that it was unknown which was officially created first. The debate over the land within the Dakotas, specifically the Black Hills, is unsettled. The Sioux in 1920 began a legal battle over their ancestral lands within the US system of justice. Sixty years later, the US Supreme Court upheld in 1980's United States v. Sioux Nation of Indians case that tribal land was illegally taken from the Sioux and ruled they deserved financial compensation. The Sioux Nation has refused the offer because the land was "never for sale". The Upper Missouri River and the Upper Missouri River Valley are important geological features in the area, as well. The area is mostly inhabited by people of Northern European origin. 44.9% of the population are of German ancestry, 21.8% of Norwegian, and 9.6% are of Irish heritage. Both of the Dakotas have humid continental climate, with warm to hot summers and cold to even subarctic temperatures in winter. Due to the difference in circle of latitude, temperatures differ by degrees between the southern and northern areas, even inside the respective states.