Вирзиск округінің тарихы және әкімшілік өзгерістері
Kreis Wirsitz
Вирзиц ауданы – Пруссияның Позен провинциясындағы тарихи аймақ. 1815-1975 жж. аралығында неміс және польша әкімшілігінде болды. Wyrzysk қаласы орталығы саналды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вирсиц округі – Пруссияның Позен провинциясындағы Бромбергтің солтүстік әкімшілік округіндегі 14 немесе 15 округтің бірі. Округ 1815 жылдан бастап неміс Крайзе ретінде, ал 1919 жылдан 1975 жылға дейін поляк Повяты ретінде шамамен бірдей шекараларда болды. Оның әкімшілік орталығы Вирзиск (Вирсиц) қаласы еді. Округ құрамында Bialosliwie, Lobzenica (Lobsens), Miasteczko Krajeńskie (Friedheim), Mrocza (Mrotschen), Nakło nad Notecią (Nakel), Sadki және Wysoka (Wissek) сияқты қосымша муниципалитеттер мен 100-ден астам ауыл бар еді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін германдық аттары бар көптеген ауылдар Radzicz (бұрынғы Hermannsdorf) сияқты толығымен басқа поляк аттарына өзгертілді. 1954 жылы орталық үкімет коммунаны (полякша: gmina) ең кіші әкімшілік бірлік ретінде жойып, округті 28 топқа бөлді. 1973 жылы муниципалитеттер қайта құрылды. 1975 жылғы әкімшілік реформадан кейін округ аумағы жаңа (төменгі деңгейдегі) Бидгощ аймағы мен Пила аймағы арасында бөлінді. Бұрынғы округ аумағы Накло округі, Куяв-Померания воеводтығы және Пила округі, Үлкен Польша воеводтығына қосылды. Вирзиск Пила округіне қосылды.
Kreis Wirsitz was one of 14 or 15 Kreise (English: counties) in the northern administrative district of Bromberg, in the Prussian province of Posen. The county existed with essentially the same boundaries beginning in 1815 as a German Kreise then from 1919 as a Polish Powiat until 1975. Its administrative center was the town of Wyrzysk (Wirsitz). The county contained additional municipalities such as Bialosliwie, Lobzenica (Lobsens), Miasteczko Krajeńskie (Friedheim), Mrocza (Mrotschen), Nakło nad Notecią (Nakel), Sadki and Wysoka (Wissek) plus over 100 villages. Many villages that had Germanic names were changed to completely different Polish names following World War II, such as Radzicz (formerly Hermannsdorf). In 1954 the central government abolished the commune (Polish: gmina) as the smallest unit of government, dividing the county into 28 clusters. In 1973 municipalities were restored. After the administrative reform of 1975, the territory of the county was divided between the new (lower) region of Bydgoszcz and the region Piła. The territory of the defunct county was annexed by Naklo County, Kujavian Pomeranian Voivodeship and Pila County, Greater Poland Voivodeship. Wyrzysk was incorporated into Piła County.
Тарих
Виржиск қаласының маңындағы аймақ, сол кезде Варшава Герцогтығының бір бөлігі болған, 1815 жылғы 15 мамырда Вена Конгресінде келісілген Позеннің Ұлы Герцогтығының құрамына кірді. Гогенцоллерндер әулеті билеген Пруссия Корольдігіне тиесілі, Позеннің номиналды Ұлы Герцогтығы іс жүзінде Пруссия ішіндегі автономиялық провинция болатын, бірақ «Неміс Конфедерациясы» деп аталатын еркін одаққа кірмейтін аумақтардың қатарына жатпады. Оның конституциялық ерекшелігі 1848 жылғы 5 желтоқсанда Пруссияның Позен провинциясына айналғанда жойылды, соның нәтижесінде ол Пруссияның аймақтық бөлімшелерінің біріне айналды, бірақ әлі де Неміс Конфедерациясының құрамына кірген жоқ. 1816 жылғы 1 шілдеде Виржиск округі (немісше: Kreis Wirsitz) құрылды. Пруссия Корольдігінің ішінде аумақтық қайта ұйымдастыру жүргеннен кейін, Крайс Вирсицтің шекарасы ішінара өзгертілді, нәтижесінде 1818 жылғы 1 қаңтарға дейін Кциня муниципалитеті (немісше: Exin) көршілес Schubin (полякша: Szubin) округінің құрамына кірді. Виржиск қаласы (немісше: Wirsitz) округтік әкімшіліктің орналасқан жері болды. Пруссия Корольдігінің әкімшілік бірлігі ретінде, Крайс Вирсиц 1867 жылғы шілдеде жаңадан құрылған Солтүстік Германия Конфедерациясына қосылды, осылайша алғаш рет Германия мемлекетінің бір бөлігіне айналды. Германия мемлекеттерін біріктіру процесінде Солтүстік Германия Конфедерациясы оңтүстік неміс мемлекеттерімен кеңейтіліп, конституциялық жағынан нығайтылды және 1871 жылғы 18 қаңтарда біртұтас Германияға айналды, оның құрамына Крайс Вирсиц те кірді. Біртұтас Германияның жаңадан құрылған парламентінде (Reichstag) Польша Ұлттық-демократиялық партиясының (полякша: Stronnictwo Narodowo Demokratyczne) мүшелері, Владыслав Тачановскийдің (1825–1893) басшылығымен, 1871 жылғы 1 сәуірде Пруссияның барлық провинцияларымен біріккен Германияға қосылуына қарсылық білдірді. 1918 жылғы 27 желтоқсанда Ұлы Польша көтерілісі басталды, ол поляктар көпшілік құраған Пруссияның Позен провинциясының көп бөлігін қамтыды. 1919 жылғы 16 ақпанда келісілген неміс-поляк атысты тоқтатуымен аяқталған көтеріліс Позен провинциясының көп бөлігінде неміс үкіметінің аяқталуына әкелді, бірақ оның солтүстік шеті, соның ішінде Крайс Вирсиц, тыныш күйде қалды және неміс бақылауында болды. Бұл, мүмкін, оның халқының көп бөлігі неміс тілінде сөйлеуіне байланысты болған шығар. 1858 жылғы пруссиялық халық санауы бойынша, Крайс Вирсицте 54 044 адам тұрды, оның ішінде 29 339 (54,3%) немістер, ал 24 705 (45,7%) поляктар еді.
The area around the town of Wyrzysk, then part of the Duchy of Warsaw, became part of the Grand Duchy of Posen on May 15, 1815 as accorded at the Congress of Vienna. The rather titulary Grand Duchy of Posen, held by the Hohenzollern, the ruling family in the Kingdom of Prussia, was in fact an autonomous province within Prussia, but not belonging to those territories covered by the loose league called the German Confederation. Its constitutional peculiarity had been abolished on December 5, 1848 when it was converted into the Prussian Province of Posen, by way of which it was transformed into one of Prussia's regional subdivisions, but still no part of the German Confederation. On July 1, 1816 the county of Wyrzysk (German: Kreis Wirsitz) was formed. After a territorial reorganisation within the Kingdom of Prussia the borders of the Kreis Wirsitz were partly redrawn so that by January 1, 1818 the municipality of Kcynia (German: Exin) became a part of the neighbouring county of Schubin (Polish: Szubin). The town of Wyrzysk (German: Wirsitz) domiciled the county administration. Being an administrative unit of the Kingdom of Prussia the Kreis Wirsitz joined the newly founded North German Confederation in July 1867, becoming thereby for the first time part of a German commonwealth. By way of unification of German states the North German Confederation had been enlarged by southern German states and constitutionally reinforced to become a united Germany on January 18, 1871 with Kreis Wirsitz being part of it. The members of the German parliament (German: Reichstag) forming the Polish National Democratic Party (Polish: Stronnictwo Narodowo Demokratyczne), led by Władysław Taczanowski (1825–1893), protested on April 1, 1871 in the parliament of the newly founded united Germany against Prussia joining with all her provinces united Germany. On December 27, 1918 the Greater Poland uprising started and involved most of the Prussian Province of Posen, where Poles formed the majority. While the Uprising, terminated by a German Polish ceasefire agreed on February 16, 1919, led to an end of German rule in most of the territory of the Province of Posen, its northern outskirts including the Kreis Wirsitz remained calm and under German control. This may be because it had a German majority population. According to the Prussian census of 1858, Kreis Wirsitz had a population of 54,044, of which 29,339 (54.3%) were Germans and 24,705 (45.7%) were Poles.
Демография
+Вирсиц округінің этнолингвистикалық құрылымыТіл санау жылыХалық саныНемісПоляк / Екі тілді / Басқа184646,95421,88246.6%25,07253.4%184947,01421,70546.2%25,30953.8%185854,04429,33954.3%24,70545.7%191067,21934,23550.9%32,98449.1%
+Ethnolinguistic structure of Kreis WirsitzCensus yearPopulationGermanPolish / Bilingual / Other184646,95421,88246.6%25,07253.4%184947,01421,70546.2%25,30953.8%185854,04429,33954.3%24,70545.7%191067,21934,23550.9%32,98449.1%
Повиат Виржиски (1919-1939 жж.)
1919 жылғы 28 маусымда Версаль келісім-шарты бойынша Германия Вирсиц округін жаңадан құрылған Польшаға өткізді. 1919 жылғы 25 қарашада екі ел Польшаға берілген, бірақ әлі Германияның бақылауында болған аумақтарды қалай тапсыру туралы келісімге келді. Бұл келісім 1920 жылғы 10 қаңтарда ратификацияланды. Сөйтіп, Германияның ресми өкілдері (әскерлер, үкімет қызметкерлері және т.б.) 1920 жылғы 17 қаңтар мен 4 ақпан аралығында Вирсиц округін тастап кетті, ал Польша ол аумақты де-факто өз бақылауына алды. Вирсиц округі ресми түрде Вирзиски повяты (поляк тілінде Вирзиск округі) аталды. Аумақтың тұрғындары поляк азаматтығын қабылдауға немесе неміс болып қалуға құқылы болды. Көптеген этникалық немістер Германияға эмиграциялады (поляк азаматтығын қабылдамауды таңдаған оптанттар). Бұл эмиграция және Польша ішіндегі көші-қон 1931 жылғы Польша халық санауында тіркелген көрсеткіштерге әкелді. Ол кезде округ халқының 20,5% немістерді құрады. 1938 жылғы 1 сәуірде Вирзиски повяты Познань воеводствосынан (Позен провинциясының польша тіліндегі атауы) Померания воеводствосына берілді, ол Үлкен Померания (полякша: Województwo Wielkopomorskie) деп аталды. Тарихи Померелияның көп бөлігін қамтитын бұл воеводство, Пруссияның еркін мемлекеті Германияның федеративтік құрамындағы Пруссия провинциясымен шатастыруды болдырмау үшін Померелия воеводствосы деп те аталады.
By the Treaty of Versailles on June 28, 1919 Germany ceded the Kreis Wirsitz to the newly reestablished Poland. On November 25, 1919 both countries agreed upon how to hand over the territories ceded to Poland, but still held by Germany. This agreement was ratified on January 10, 1920. So official representatives of Germany (soldiers, government officials and the like) left the Kreis Wirsitz between January 17 and February 4, 1920 which was then factually taken over by Poland. The Kreis Wirsitz officially became the powiat Wyrzyski (Polish for county of Wyrzysk). The population of ceded territories was entitled to choose to become Poles or remain Germans. Many ethnic Germans emigrated to Germany (so called optants, who opted not to become Poles). This emigration and intra Polish migration resulted in figures as measured in the Polish census of 1931. Then 20.5% of the county's population were Germans. On April 1, 1938 the powiat Wyrzyski was ceded from the Poznań Voivodeship (the Polish name of the Province of Posen), to the Voivodeship of Pomerania which was renamed the Greater Pomerania (Polish: Województwo Wielkopomorskie). Covering most of the territory of historical Pomerelia, this voivodeship is also called Voivodeship of Pomerelia, to avoid confusion with the Prussian Province of Pomerania, with the Free State of Prussia being a federal state of Germany.
Вирсиц округінің жері (1939-1945)
Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін бірнеше күн өткен соң, Пруссия шекарасында орналасқан және Остбан бағытында болғандықтан, бұл стратегиялық маңызды округ неміс әскерлері тарапынан басып алынды. 1939 жылғы 26 қазанда Wirsitz ескі атауымен Германияда округ ретінде әкімшілік құрылды. Халықаралық келісімдерге қайшы, округ және оның провинциясы Германия Рейхы тарапынан бір жақты аннексияланды. 1945 жылдың қаңтар айында Кеңес Қызыл Армиясының шабуылымен округ Wyrzyski powiat ескі атауымен Польша әкімшілігіне қайтарылды.
A few days after the beginning of World War II, being along the border of Prussia and due to the routing of the Ostbahn this strategically important county was occupied by German troops. On 26 October 1939, German administration as a Landkreis began under the old name Wirsitz. Contrary to international treaties, the county and its province were annexed unilaterally by the German Reich. With the invasion of the Soviet Red Army in January 1945, the county was returned to Polish administration under the old name powiat Wyrzyski.
Повиат Виржиски (1945-1975 жылдар)
1975 жылы таратылған Вырзиски уезі туралы толық ақпарат алу үшін, осы поляк тілдік сайтына қараңыз.
For more about powiat Wyrzyski, which ceased to exist in 1975 cf. the Polish site .
Әскери басқару
Крейс Вирсиц Бромбергтегі Позендегі (немісше: Bezirkskommando) әскери басқару құрамында болды.
Kreis Wirsitz was part of the military command in Posen (German: Bezirkskommando) at Bromberg.
Сот жүйесі
Негізгі сот (немісше: Landgericht) Шнайдемюльде орналасқан, ал төменгі соттар (немісше: Amtsgericht) Вирсиц, Лобсен және Накельде болған.
The main court (German: Landgericht) was in Schneidemühl, with lower courts (German: Amtsgericht) in Wirsitz, Lobsens and Nakel.