Кіріспе
Герман мифологиясы мен фольклорында Никси, Никси, Наккен, Никор, Нёкк немесе Нёкк (норвег. Nixie, Nixy, Näcken, Nicor, Nøkk, Nøkken) – адам кейпіндегі, көбінесе пішінін өзгерте алатын су рухтары. Әртүрлі атаулармен олар герман халықтарының барлық әңгімелерінде кездеседі, бірақ скандинавиялық фольклорда ең жақсы танымал. Ағылшын тіліндегі knucker көбінесе құрт немесе айдаһар ретінде бейнеленген, бірақ соңғы нұсқалары рухтарды басқа түрлерде көрсетеді. Олардың жынысы, есімдері және түрленулері географиялық орналасуына байланысты өзгереді. Немец Никс және оның скандинавиялық баламалары – ер адамдар болған. Немец Никс – өзеннің су қызы. Олар санскрит тіліндегі nḗnēkti, грек тіліндегі νίζω nízō және νίπτω níptō, ирланд тіліндегі nigh (барлығы жуу немесе тазару деген мағынаны білдіреді) сөздерімен байланысты. "Neck" түрі ағылшын және швед тілдерінде кездеседі (näck, анықталған түрі näcken), сондай-ақ "бегемот" сөзінің шығу тегі ежелгі ағылшын тіліндегі nicor сөзінен, яғни "Беовульфтан" табылған жануар атауынан туындаған болуы мүмкін.
The Nixie, Nixy, Näcken, Nicor, Nøkk, or Nøkken ([[wikt:Nixe; [[wikt:nikker, [[wikt:nekker; nøkke; Norwegian ; ; [[wikt:näck; ; ; ; ; ; or [[wikt:nicker) are humanoid, and often shapeshifting water spirits in Germanic mythology and folklore. Under a variety of names, they are common to the stories of all Germanic peoples, although they are perhaps best known from Scandinavian folklore. The related English knucker was generally depicted as a worm or dragon, although more recent versions depict the spirits in other forms. Their sex, bynames, and various transformations vary geographically. The German Nix and his Scandinavian counterparts were male. The German Nixe was a female river mermaid. They are related to Sanskrit nḗnēkti, Greek νίζω nízō and νίπτω níptō, and Irish nigh (all meaning to wash or be washed). The form neck appears in English and Swedish (näck, definite form näcken). and a "hippopotamus". was likely derived from the Old English nicor, a creature name found in Beowulf.
Нак, Некк
Скандинавиялық näcken, näkki, nøkk – бұл скрипкада сиқырлы әндер ойнаған, әйелдер мен балаларды көлдерге немесе өзендерге батыруға сүйсіндірген еркек су рухтары. Алайда, бұл рухтардың барлығы міндетті түрде зұлым болған жоқ; көптеген әңгімелер ең болмағанда, нөккерлер өздерінің көрермендеріне мүлдем зиянсыз екенін және әйелдер мен балаларды ғана емес, ерлерді де тәтті әндерімен тартып отырғанын көрсетеді. Сондай-ақ, рух өзіне ғашық болған адаммен бірге өмір сүруге келісетін оқиғалар да бар. Дегенмен, бұл әңгімелер nøkk үйіне, әдетте жақын маңдағы шарлауыққа немесе өзенге қайтумен аяқталады. (Уэльстегі Ллин и Фан Фах аңызын салыстырып көріңіз.) Нөккерлер су көзімен еркін, тұрақты байланыста болмай, ұнжырға түседі. Норвегиялық Фоссегрим немесе Грим, швед strömkarl, егер оған дұрыс жақындаса, музыкантты «ағаштар билеп, шарлауықтар оның музыкасына тоқтап қалады» деп шебер ойнауға үйретеді. Никстің сыртқы түрін сипаттау қиын, өйткені оның негізгі қасиеттерінің бірі – пішінін өзгерту еді. Мүмкін, ол нақты бір пішінге ие болған жоқ. Ол өзінен өзендер мен шарлауықтарда скрипка ойнайтын адам ретінде көріне алады (бірақ бүгінде ол әдетте ашық және жалаңаш ретінде елестетіледі, фольклорда ол көбінесе кем дегенде сәнді киім киген ретінде сипатталады), сонымен қатар қазына немесе әр түрлі жүзетін заттар немесе жануар ретінде көріне алады, көбінесе «өзен жылқысы» түрінде (төменде қараңыз). Қазіргі скандинав атаулары «өзен аты» дегенді білдіретін nykr сөзінен алынған. Демек, бұлақ атты фигурасы «арқынды адам» ретінде никстің тұлғалануынан бұрын пайда болған. Фоссегримдер мен олардың туындылары әрқашан әдемі жігіттер ретінде суреттеледі, олардың киімдері (немесе болмауы) әр түрлі оқиғаларға байланысты әртүрлі болған. Некк музыкасының әуесқойлығы әйелдер мен балаларға, әсіресе жүкті әйелдер мен шомылдыру рәсімінен өтпеген балаларға өте қауіпті болды. Ол жаздың ортасында, Рождество қарсаңында және бейсенбі күндері белсенді болады деп есептелген. Алайда, бұл ырымдар мұнда келтірілген барлық нұсқаларға қатысты емес. Көптеген, егер бәрі болмаса, солтүстік елдерді христиандыққа айналдырғаннан кейін дамыды, басқа да аймақтардағы жұлдыздар мен басқа да тұлғаларға қатысты ұқсас әңгімелер болған сияқты. Зұлымдыққа ұшыраған нөккер адамдарды ұрлауға тырысқанда, олардың атын шақыру арқылы жеңе алады; бұл олардың өліміне әкеледі деп сенді. Тағы бір сенім бойынша, егер адам nøkk-ке үш тамшы қан, қара жануар, суға құйылған брэннвин (Скандинавиялық арақ) немесе снус (құрғақ тырнақ) сыйлығын сатып алса, ол өзінің әсем музыкасын үйретеді. Некк суға батудың да белгісі болды. Ол көлдегі немесе өзендегі белгілі бір жерде, құс құсынды еске түсіретіндей, айқайлап, кейіннен сол жерде өлімге ұшырайды. Ол сондай-ақ, суға батуды тудырады деп айтылған, бірақ жүзушілер мұндай тағдырдан қорғаныш ретінде суға болаттан бір бөлік тастай алады. (Көзде «bloometh» үшін «boometh» бар, бірақ бұл қате; ащы өсімдік емес, құс, және ол өзінің өрлеуімен белгілі. «Гиттер» дегеніміз – гитара. Кейде «Никар» орфографиясы «Некар» орфографиясы қолданылады.) Скандинавияда су қызғалдағын «никс розалары» (näckrosor / nøkkeroser) деп атайды. Тиведен орманындағы бір аңызда әкесінің қызынан бір nøkk-ке уәде еткендігі айтылады, ол оған қажеттілік кезінде үлкен балық аулауды ұсынды; ол бас тартты және өзін-өзі өлтірді, сол кезден бастап су қызғалдақтарын қызыл түсті:
(The source has "bloometh" for "boometh", but this is an error; a bittern is not a plant but a bird, and it is known for its booming call. A "ghittern" is a guitar. The spelling "Nickar" vice "Neckar" is sometimes used.) In Scandinavia, water lilies are called "nix roses" (näckrosor/nøkkeroser). A tale from the forest of Tiveden relates that a father promised his daughter to a nøkk who offered him great hauls of fish in a time of need; she refused and stabbed herself to death, staining the water lilies red from that time on:
Танымал мәдениетте
Том Клэнсидің Rainbow Six Siege видеоойынында Даниялық оператор Нёкк мифтік жаратылыстың атымен аталады. «Никсидің әнінде», «Spiderwick Chronicles» сериясынан тыс балалар сериясының бірінші кітабында, басты кейіпкерлер отты алыптар оның тоғанын жойғаннан кейін Талоа есімді Никсиді құтқарады. Никсилер – судағы әйел адам тәрізділер, олар теңіз қыздарына ұқсас, бірақ құйрықтарының орнына бақа сияқты аяқтары бар. 2017 жылғы Unforgiving: A Northern Hymn ойынында Näcken оқиғадағы жаман кейіпкер ретінде бейнеленеді, ол кейіпкерді мәңгілік лимбоның бөлігі ретінде Фрейяның арфасын беруге сұраныш етеді. 2019 жылғы «Қырау II» фильмінде Аренделл патшайымы Эльза мифтік Ахтохаллан өзеніне теңізді қорғайтын Су рухы Нёккке (ат түрінде) кездеседі және оны бағындырады. Некерлер – The Witcher видео ойындарындағы батпақ және су аймақтарындағы жиі кездесетін жаулар. 2021 жылғы Valheim видео ойынында Нек суға жақын жерде кездесетін ортақ жау ретінде бейнеленеді. Фольклордағы адам тәрізді келбеттеріне қарағанда, Valheim-дағы Нек – тритон мен бақаның араласуына ұқсас кішкентай, агрессивті жасыл жаратылыс. Сэм Холлдың 2021 жылғы «Жалғыз қасқыр» романында басты кейіпкер Пейдж – никс. Никстің мифологиялық нұсқасы әлемде аңыз ретінде бар, бірақ никс – ерекше қасқыр түрленуші. Ол барлық жігіттерді шақырып, оларды бір-біріне қарсы қойып, ең мықтысын өзінің серігі етеді. 2021 жылғы «Солтүстік саяхат» ойынында Нюкен ойынның мұқабасы ретінде пайдаланылады және ойынның тарихының бір бөлігі ретінде ойында кездеседі. Ойынның Nokkpond деп аталатын саундтрегі де бар. 2021 жылы жарық көрген қалалық фантастикалық роман сериясы Теофилус Монроның «Никс туралы аңыз» романында «Никс» вампирді әнмен баурап алуға тырысып, қабілеттерін жоғалтып, адам түрінде тоңады және оны шаққан вампирден кек алуға ант етеді. 2013 жылғы «Dead in the Water» романында Квинби Стромхест кейіпкері – нокен. «A Fistful of Warlocks» – Джим Батчердің «Дрезден файлдары» сериясындағы қысқа әңгіме (алғаш рет 2017 жылдың 4 шілдесінде жарық көрді). Оқиға «Storm Front» оқиғасынан бұрын орын алады. Оны «Straight Outta Tombstone» антологиясынан табуға болады және «Brief Cases» антологиясына енгізілген. Ақ кеңестің сақшыларының командирі болмаған Анастасия Луччо Додж Ситиге догман Александр Пейджді қуа жетеді. Карл – оның аттысы, ол онымен ойын-сауықта жеңіліп қалғаннан кейін ақ ат болып маскировкаланады. «Year Walk» мобильдік ойынында Бақылаушылардың бірі – Брук атты, жаңадан табылған Майлингтерге жауапты. «Year Walk: Жас балаларға арналған қорқынышты оқиғалар» кітабының екінші тарауы Брук аттыға арналған. 2023 жылғы «Bramble: The Mountain King» видео ойынында Näcken ойыншы қарсы тұру керек көптеген босстардың бірі. Ол бұрын скрипка ойнаған адам болған, бірақ ауыл тұрғындары оны мазақтап, қорлағаннан кейін ақылдан адасып кеткен. Ойын барысында ол көлге барып, адамдарды музыкасымен өлімге еліктіреді.