Кіріспе

Ирланд мифологиясындағы әйел рухы
Ирландия фольклорындағы банши

Банши (ағылш. banshee; қазіргі ирланд тілінде bean sí, "фейри үйіндісінің әйелі" немесе "фейри әйелі") – Ирландия фольклорындағы әйел рухы, ол отбасы мүшесінің өлімін жариялайды, көбінесе айқайлап, зарлап, шырылдап немесе аза тұтып жылайды. Оның аты мифологиялық маңызы бар және Ирландияның ауылдық жерінде кеңінен таралған сіде (жекеше – síd) деп аталатын үйінділермен байланысты.

Сипаттама

Кейде оның шашы ұзын, ағылып тұратын, оны тарауын көруге болады, ал кейбір аңыздарда ол шашын тарағанда ғана ағылай алатыны айтылады. Ол жасыл көйлектің үстіне сұр шапан киеді, көздері үнемі жылағанынан қызыл. Анна, леди Фэншу өзінің естеліктерінде бірінші қолдан баяндайды, ол қызыл шашты, ақ киім киіп, беті қорқынышты көрінеді. Леди Уайльд өзінің кітаптарында басқа да мәліметтер келтіреді:

Баншидің дене бітімі – бұл аймақтық айырмашылықтарға байланысты өзгешелік. Оның тым биік тұрғаны туралы кейбір деректер болғанымен, көптеген әңгімелерде баншидің бойы кішкентай, бір футтен төрт футқа дейін екені айтылады. Оның тым кішкентай болуы көбінесе оның қарт әйел ретінде сипатталуымен үйлеседі, бірақ бұл оның әуесқойлық жаратылыс екенін көрсету үшін де болуы мүмкін. Кейде банши отбасының жас кезінде қайтыс болған әдемі әнші қызының кейпін алып, көрінбейтін күштер оған туғандарына жақындап келе жатқан апатты жеткізу міндетін жүктейді. Немесе ол түнде жамылған әйел ретінде, ағаштардың астында ойылып отырып, көзі жасымен толған бетімен зар жылайды; немесе айдың шуағында ұшып өтеді, ащы жылап: және осы рухтың зарлы айқайы жер бетіндегі барлық дыбыстардан қайғылырақ, ол түннің тыныштығында естілгенде отбасының бір мүшесінің өлімін білдіреді. Джон О'Брайеннің ирландиялық-ағылшын сөздігінде Síth Bhróg сөзіне берілген түсіндірмеде былай делінген: "Осыдан bean síghe, көпше түрі mná síghe, яғни әуесқойлар немесе әйел әуесқойлар, қарапайым халық олардың кейбір отбасыларға соншалықты жақын екеніне сенеді, олар түнде олардың үйлерінің маңында зарлы әндер шырқайды, егер отбасының біреуі өлімге алып келетін ауруға шалдықса, бірақ ежелгі және мәртебелі текті емес отбасылар осы әуесқойлық құрметке ие емес деп саналады".