Кіріспе
Ағылшын фольклорындағы жын-перілер Ағылшын фольклорында Пак (/'p//ʌ//k/), сондай-ақ Goodfellows деп те аталады, олар үй жын-перілері немесе табиғат жын-перілері болатын демон немесе жын-перілер.
In English folklore, The Puck (/'//p//ʌ//k/), also known as Goodfellows, are demons or fairies which can be domestic sprites or nature sprites.
Этимология
Пак сөзінің этимологиясы белгісіз. Қазіргі ағылшын тіліндегі бұл сөз көне ағылшын тілінде "пука" (кішірек түрі "pucel") түрінде кездеседі. Осыған ұқсас сөздер кейіннен көне норвег тілінде ("púki", соған байланысты көне швед тілінде "puke", исланд тілінде "púki" және фриз тілінде "puk") сондай-ақ кельт тілдерінде (уэльс тілінде "pwca", корн тілінде "Bucca" (мифологиялық жаратылыс) және ирланд тілінде "púca") да кездеседі. Көптеген зерттеушілер бұл сөздің солтүстік-батыс Еуропа тілдерінің бірінен екіншісіне қарыз алғанын айтады, бірақ қарыздың қай бағытта болғаны нақты емес, және ғалымдар барлық мүмкін нұсқаларды қарастырды. "Оксфорд ағылшын сөздігі" скандинавиялық текті ұсынады, ал Флиндерс университетінің Эрин Себоның ғылыми зерттеуі ирландтық текті қолдайды, себебі бұл сөз ирланд жер-су атауларында кеңінен таралған, ал ағылшын тіліндегі "пак" атаулары көне норвегтің ықпалы болған аймақтарда сирек және кейінірек пайда болған. Олар Англияның оңтүстік-батысынан тараған сияқты, ол ерте орта ғасырларда ирландтық ықпалына тап болды деп санайды.
Басқа атаулар
Пакты сондай-ақ "Жақсы достар" немесе Хобгоблин деп те атауға болады, онда Хоб Роб немесе Робинге ауыстырылуы мүмкін. Бұл "Робин Гудфеллоу" кейіпкеріне және оның атына қатысты. Робин есімі орта ғасырлық ағылшын тілінен шыққан, ол ескі француз тіліндегі "Робин" сөзінен келген, ол Роберт есімінің лақап аты. "Жақсы халық" терминін феяларды сипаттау үшін қолдану сияқты, бұл феялардың ойшау мінезіне қарамастан, оларды жағымпаздануға бейім екенін мойындап, оларды ынаятқа алуға және тілекпен ойлауға талпынуды білдіреді. Мейербирдің сәтті операсы "Роберт ле Диабл" (1831) шыққаннан кейін, нео-ортағасырлық зерттеушілер мен оккультистер Робин Гудфеллоу есімін шайтанға қолдана бастады, оған сәйкес келетін әсем бейнелермен.
XVI-XVII ғасырлар
Робин Гудфеллоу кейіпкері, сондай-ақ "Пук, Робин Гудфеллоу" және Хобгоблин, Уильям Шекспирдің 1595/96 жылғы "Жазғы түнгі арманы" пьесасында Әулие патша Оберонның вассалы ретінде көрінеді және орын алған келеке-қайратқа жауапты. Персонаж сонымен қатар "Кройдондық Грим Кольерде" (1660, бірақ бұл ертерек пьесаның негізінде болуы мүмкін) де пайда болады. Шекспирдің Пукі сахнада қалай пайда болғаны белгісіз, бірақ "Грим" кейіпкері "денесіне тығыз киген былғары костюмде, беті мен қолы қызғылт қоңыр түске боялған, жапырақшасы бар" болып бейнеленген. 1604 жылдың 1 қаңтарында Хэмптон-кортта Робин Гудфеллоу пьесасы қойылды, одан кейін "Индия және Қытай рыцарларының маскарады" көрсетілді. 17 ғасырдың басындағы "Робин Гудфеллоудың асығыс әрекеттері" атты халық әнінде кейіпкер Түн патшасы Оберонның елшісі ретінде сипатталған. Ол қарт әйелдерге түнгі қорқыныш сыйлайды, бірақ олар ұйықтағанда олардың жүн тілуге көмектеседі, саяхатшыларды жолдан тайдырады, жануарлардың кейпін киеді, шамдарды сөндіріп, қараңғыда қыздарды сүйеді, төсек жамылғыларын жұлып алады немесе оларды суық еденге құлатып, құпияларды таратады, ал бесіктегі нәрестелерді ғұндармен ауыстырады. Робин Гудфеллоу Джонсонның 1612 жылғы "Махаббатты қайта жаңғырту" маскарадында басты сөйлеуші. Джон Милтон "Аллегро" поэмасында "жұмыспен жүрген гоблин қалай тер төгіп, бір түнде бір апталық астықты шашып, кремді тостағанын қандай еңбекпен табуға болатынын" айтады, содан кейін "өзінің шашын отта күйдіреді". Милтонның Пукі кішкентай да, шапшаң да емес, Жасыл Адамға немесе түкті орман адамына жақын. 1639 жылғы Робин Гудфеллоудың суреті Пукке ешкінің арт жағын, тілшесін және мүйізін берген Пан бейнесінің ықпалын көрсетеді.
19 ғасыр
Робин Гудфеллоу «Робин Гудфеллоудың ақымақ әрекеттері», Гаммер Гуртонның Пациент Грисселдің жағымды әңгімелері, Розетта ханшайымы және Робин Гудфеллоу, қайыршының қызының балладалары, Ормандағы нәрестелер және Әділ Розамонда, 1845 жылы жарияланды. Робин Гудфеллоу 1856 жылы Карл Маркс айтқан сөзінде де кездеседі: «Орта тапты, аристократияны және регрессияның кедей пайдасын шатастыратын белгілерде біз батыл досымыз Робин Гудфеллоуды танимыз, жерді осыншалықты жылдам жұмыс істей алатын ескі тышқан, революцияның лайықты алға басушысы».
20 ғасыр
Пак кейіпкері Рудьярд Киплингтің "Puck of Pook's Hill" (1906) және "Rewards and Fairies" (1910) қысқа әңгімелер цикліндегі әңгімелерді баяндайды. "Dear Brutus" – Ж.М. Барридің 1917 жылғы фантастикалық пьесасы. Ойынның жүргізушісі "Лоб" – "Жазғы түнгі арман" пьесасының қартайған Паки. 1976 жылғы Оуранд Харристің "Робин Гудфеллоу" пьесасы "Жазғы түнгі арман" оқиғасын Пактің көзқарасынан қайта баяндайды. Нейл Гейманның "Сандмен" туындысында Пак маңызды кейіпкер ретінде бейнеленген. 1989 жылғы "Берсерк" манга сериясы Кентаро Миураның жазуымен және суретімен жасалған. Ортағасырлық Еуропадан шабыттанған қараңғы фантастикалық әлемде Пук (パック, Pakku) атты кейіпкер бар, ол кішкентай фея немесе пиксиге ұқсас (бірақ ол техникалық түрде эльф). Диснейдің "Gargoyles" мультфильмінде Пак – қайта-қайта пайда болатын Шекспир кейіпкерлерінің бірі. Ол антагонист рөлінде, бірақ оның жасаған шалақ әрекеттері кейде батырларға көмектеседі.
The 1976 play Robin Goodfellow by Aurand Harris retells A Midsummer Night's Dream from Puck's point of view. The Sandman by Neil Gaiman includes Puck as a significant character. The 1989 Manga series Berserk written and illustrated by Kentaro Miura. Set in a medieval Europe inspired dark fantasy world features a character named Puck (パック, Pakku) who resembles a small fairy or pixie like creature (though he is technically an elf). In the Disney cartoon Gargoyles, Puck is one of several Shakespearean characters with recurring roles. He is something of an antagonist, but his mischief can also help the heroes.