Кіріспе

Британ армиясының ағылшын-ирланд офицері (1766-1814)

Генерал-майор Роберт Росс (1766, 12 қыркүйек 1814) – британ армиясының ирланд офицері, Наполеон соғыстарында және 1812 жылғы соғыста Солтүстік Америкадағы театрда қызмет еткен. Росс 1789 жылы британ армиясына қосылды. Ол Наполеон соғыстары кезінде Майда және Коруна шайқастары сияқты бірнеше шайқаста офицер ретінде қызмет етті, нәтижесінде полковник шеніне көтерілді. 1809 жылы ол Виттория, Ронсвалл, Сораурен және Ортез шайқастарында болған Пиреней соғысына жіберілді. 1814 жылдың 27 ақпанында Франциядағы Ортез шайқасында мойнынан жараланды. Сол жылы қызметке оралғаннан кейін Росс генерал-майор болып тағайындалды және «Шығыс жағалаудағы британдық барлық күштердің» қолбасшысы ретінде Солтүстік Америкаға жіберілді. 1814 жылдың тамызында ол Мэриленд штатындағы Бенедиктке жетіп, 24 тамыздағы Бладенсбург шайқасында нашар ұйымдастырылған американдық милицияны жеңген кәсіби сарбаздарға жетекшілік етті. Сол күні кешке ол әскерін Вашингтон қаласына бастап кірді. Ол Ирландиядағы Дублин Тринити колледжінде білім алды, онда Колледж тарихи қоғамының қазынашысы болды және 1789 жылы 25-ші жаяу әскер полкіне енсін ретінде қосылды.

Наполеон соғыстары

Росс 1799 жылы Нидерландыдағы Краббендам шайқасында және 1801 жылы Египеттегі Александрия шайқасында кіші офицер ретінде соғысты. 1803 жылы ол майор дәрежесіне көтеріліп, 20-шы жаяу әскер полкіне қолбасшылық етті. Одан кейін 1806 жылы Неаполь Корольдігіндегі Майда шайқасында соғысты.

Жарым арал соғысы

Ол 1808 жылдың соңында подполковник шеніне көтерілді және 1809 жылдың басында Пиреней соғысы кезінде Испаниядағы Коруна шайқасына қатысты. 1810 жылы Росс толық полковник және корольдің жеке көмекшісі болды. 1813 жылы Росс Артур Уэлслиге қызмет етуге жіберілді және сол жылы Виттория, Ронсвалл және Сораурен шайқастарында өз полкіне қолбасшылық етті. Ол 1814 жылғы 27 ақпанда Ортез шайқасында мойнының сол жағынан ауыр жарақат алды және АҚШ-қа шабуыл жасау үшін экспедициялық күштерге басшылық еткен кезде қызметке оралды.

1812 жылғы соғыс

Росс Солтүстік Америкаға генерал-майор шенімен, Америка Құрама Штаттарының шығыс жағалауындағы британдық әскерлердің барлығына басшылық ету үшін келді. Ол жеке басқарып, британдық әскерді Мэриленд штатындағы Бенедикт қаласына қондырды, содан кейін 24 тамыз 1814 жылы Бладенсбург шайқасында американдықтарға шабуыл жасау үшін Мэриленд штатының Жоғарғы Марлборо аймағынан өтті. Ол қарсы келген асыққан милиция жасақтарын жеңді. Автор Стив Фогель Ростың Бладенсбургтегі жеңісіне оның стратегиясын жатқызады: "Ол тапқыр алдау тактикасын қолданды, бір бағытқа немесе екінші бағытқа қарай қимылдап, содан кейін кері қайтып, американдықтарды қысымға алып, Бладенсбургті қорғаудан алды".

Вашингтонды басып алу

Бладенсбургтегі жеңістен кейін Росс контр-адмирал Джордж Кокберннің ықпалымен Вашингтон қаласын басып алуға көнді. 24 тамыздың кешкісін оның 4500 сарбаздық әскері (соның ішінде Кокберн флотилиясынан 1000 Корольдік теңіз жаяу әскері) қарсыласарда да, астананы жаулап алды. Росс басшылығымен оның әскерлері қаланың мемлекеттік ғимараттарына, оның ішінде Ақ үйге және АҚШ Капитолийіне өрт қойды. Кейіннен олардың ішкі және мүліктеріне келген ауқымды зиян туралы хабарлар тарады. "National Intelligencer" газетіне жасалған шабуылды Кокберн жетекшілік етті. Росс жеке мүлікті сақтауды бұйырды және оған бағынбаған әскерлерін жазалаумен қорқытты. CBC News жариялаған мақалада Росс "мәжбүрлі өртке салушы" деп сипатталды, ол қасақана зиян келтіру үшін Кокберннің көндіруіне мұқтаж болды. Кокберн астананы басып алу мүмкіндігіне үміт артқанмен, автор Джон МакКавит Росс "3500 сарбаздық әскер, 1000 теңіз жаяу әскерінің күшеюімен, атты әскері мен артиллериясы шамалы болатын күшпен 50 шақырымдай ішке қарай жорып, жау астанасын басып алатынына бір сәт те ойламаған" деді.

Өлім

Кокберн мен армияның генерал-лейтенанты Джордж де Лейси Эванстың ықпалымен Росс әскерін Балтиморға қарсы жетектеді. Оның әскері 1814 жылдың 12 қыркүйегінде таңертең, қаладан оңтүстік-шығысқа қарай он екі шақырым жерде, Балтимор округінің оңтүстік-шығысындағы «Патапско мойны» түбегінің оңтүстік жағалауына (Патапско өзені мен Балтимор порты арасындағы оңтүстік және Бэк-Ривердің солтүстік жағы) қонды. Балтимор шайқасының бір бөлігі болған Норт-Пойнт шайқасына бара жатқанда британдықтар американдық жедел әскерлерімен кездесті. Генерал Росс жеке басқару үшін әскерінің алдына шықты. Американдық мерген оны оң қолынан көкірекке атып жаратты. Балтимор халық ауыз әңгімелерінде, 18 жасар Дэниел Уэллс және 19 жасар Генри Маккомас есімді екі американдық мылтықшы оған оқ атқан және олардың біреуі өлімге себеп болған оқ атқан; екеуі де көп ұзамай қаза тапты. Росс американдық мергеннің оғына шалдыққанша флотқа қайтарылып жатқанда көз жұмды. Россстің денесі HMS Tonnant кемесіндегі 129 галлондық (586 л) ямайкалық ромға толы бөшкеге сақталды. «Тонант» Нью-Орлеанға бағытталғанда, оның денесі британдық HMS Royal Oak кемесімен Галифаксқа, Новая Шотландияға жеткізілді, онда 1814 жылдың 29 қыркүйегінде Ескі зиратқа жерленді.

Мұра

Росстің Солтүстік Ирландиядағы Даун графтығының Ростревор ауылында оны Карлингфорд шығанағының жағасына жақын жерде 99 футтық граниттік обелиск еске алады. Монумент – 100 футтық граниттік обелиск, 2008 жылы қалпына келтірілді. Килброни шіркеуінде Росспен бірге 1806 жылы Майда шайқасында қызмет еткен әскерлер кішкентай ескерткіш орнатты. 2013 жылғы мәліметтерге сәйкес, бұл граниттік ескерткіш 1826 жылы «қапаланған жесірінің үйінен көрінетін төбеде» орнатылған. Росс Лондондағы Санкт-Пол соборындағы Ұлттық ескерткішпен де еске алынған. Соңғысы Росс туралы кітапта былай сипатталған: «Британия опасыздан қайтыс болған батырдың қабіріне еңіреп қарап тұр, ал оның үстіне АҚШ туын Батырлықтың бейнесі төседі, ал Даңқ лавр гүлдерімен батырдың басын безендіру үшін төмен түседі». Генерал Росс та, оның тікелей ұрпақтары да тірі кезінде рыцарьдық атақ алған жоқ немесе ақсүйек атағын алған жоқ. Дегенмен, оның ұрпақтарына Росс гербіне қосымша белгі берілді (яғни, қалқанға бастық қосылды және екінші ту, екеуі де 1795-1818 жылдардағы 15 жұлдызды және 15 жолақты ескі американдық туды (1795-1818 жылдардағы Жұлдызды ту) сынған таяққа ұстаған қолды бейнелейді, сонымен қатар «Бладенсбург» деген қосымша ұран қосылды) және отбасы аты оның жесіріне берілген «Бладенсбургтің Россы» деген жеңіс атағына өзгертілді. Федералды қала мен ұлттық астананың тарихының құрметіне Вашингтон, округ Колумбияда АҚШ Капитолийінің орталық ротондасында атақты генерал Росс портреті, сондай-ақ Вашингтонның өртелуін бейнелейтін дәліз төбесінің жанындағы кішкентай сәндік виньетка және Капитолийдің шығыс жағында жақында салынған жер асты қонақтар орталығындағы көрнекі заттар бар. Балтимор агломерациясы аймағындағы 1812 жылғы соғысқа қатысты тарихи орындардағы / мұражайлардағы бірнеше суреттермен / экспонаттармен қатар, солтүстік-шығыс Балтимор округіндегі Олд Норт Пойнт Роудтың жанында Акила Рэндаллдың есіне орнатылған тастан жасалған обелиск ескерткіші (1817 жылы Мэриленд милициясының сарбаздары мен офицерлері арнады), ол да осы жерде қаза тапты, және генерал Росс осы жерде атылған деп есептеледі. Қосымша мәліметтер мен экспонаттар Балтимордың түрлі тарихи мекемелерінде сақталған, мысалы, Жұлдызды туы бар үй (жақында Туы бар үй және Жұлдызды ту мұражайы деп те аталады), 1793 жылы Джонстаун / Олд Таун ауданындағы ту жасаушы Мэри Янг Пикерсгиллдің тарихи үйі және Ұлттық паркі қызметінің Fort McHenry ескерткішінің жаңа келушілер орталығындағы Ветстоун Пойнттағы кең көлемді экспонаттар, Балтимор порты және жергілікті қоғамдастықтың Дандалк Патапско Нек тарихи қоғамы мұражайында, Мэриленд штатының Дандалк қаласында, Балтимор округінің оңтүстік-шығысындағы 1814 жылғы Солтүстік Пойнт шайқасының жанында орналасқан. Роберт Лейсидің генерал-майордың өмірбаянына сәйкес, Росс сақтықты батылдықпен үйлестірген сарбаз болған. Ол өз жауынгерлерінің қиындықтарын бөлісуге және шайқас кезінде олармен бірге күресуге дайын болғандықтан, олардың арасында өте танымал болған. Бір әріптесі оның «жақсырақ адам да, ынталы офицер де болмайды» деді. Росс өзінің әдептілігі мен ерлік мінез-құлқының арқасында қарсыластарының құрметі мен сыйлылығына ие болды. 1814 жылы Вашингтонда тұратын жетекші дәрігерлердің бірі Росске «үлкен тартымдылық пен әдептілік» көрсетті. Жергілікті аңыздар екі мерген / мылтықшы Дэниел Уэллс пен Генри Маккомас («Айсквиттің мергендері» тобынан) алғаш рет жергілікті шіркеудің бақшасына жерленгенін, олардың әскери қызметшілері мен қала тұрғындары аза тұтқандығын, бірақ қырық жылдан кейін 1850 жылдары қайта жерленгенін көрсетеді. Қазіргі уақытта, Шығыс Балтимордың Джонстаун / Олд Таун ауданындағы Айсквит, Шығыс Монумент және Солтүстік Гей көшелерінің үшбұрышты қиылысында орналасқан. 1812 жылғы соғыс ұрпақтары мен мұрагерлік қоғамдар олардың есін есте сақтау рәсімдерін өткізеді. Уэллс Маккомас монументі Балтимор округінің шериф кеңсесінің орынбасарларының иық белгісінде бейнеленген. Оңтүстік Балтиморда, Оңтүстік Ганновер көшесінен (Мэриленд жолы 2) шыққан қала көшелері де олардың құрметіне аталған.