Кіріспе

Уэльстік әскери офицер және отаршылдық әкім генерал-лейтенант сэр Томас Пиктон (24 тамыз 1758 ж.). Алғашында сотталған болса да, Пиктон кейіннен Тринидад испан заңдарына бағынатындықтан, сот шешімін жойды, себебі бұл заңдар азаптауды қолдануға рұқсат берген. Азаптау және Атлантикалық құл саудасындағы Пиктонның рөлі туралы пікір қақтығыстары соңғы жылдары қайта жанданды. 2020 жылы Кардифф қалалық кеңесі Кардифф қалалық үйіндегі "Уэльс батырлары" галереясынан Пиктонның мүсінін алып тастауға дауыс берді. 2022 жылы Кардифф ұлттық мұражайы Пиктонның портретін "Уэльстің бейнелері" галереясынан Тринидад халқына жасаған қатыгездігінің сипаттамаларымен бірге бөлек бөлмеге көшірді. Жаңа Зеландиядағы Пиктон қаласы, Пиктонның құрметіне аталған, Тринидадтың губернаторы ретіндегі оның әрекеттеріне жауап ретінде өзінің маори есіміне қайта оралу мүмкіндігін қарастырып жатыр. Пиктон көп жылдар бойы 1807-1814 жылдардағы Иберия түбегіндегі соғыста Веллингтонмен бірге жасаған ерлігімен есінде қалды, онда ол үлкен батырлық пен табандылық танытты. Ол 1815 жылы Ватерлоо шайқасында 5-ші жаяу әскер дивизиясын басқарғанда қаза тапты. Шабуылдың шешуші кезеңінде Веллингтон оған одақтастардың орталық бөлігіне араласуға бұйрық берді. Пиктонның шабуылдық ілгерілеуі д'Эрлон корпусының одақтастардың орталық сол жағына жасаған шабуылын тоқтатты. Ол Ватерлоо шайқасында қаза тапқан ең жоғары шенді офицер болды. Ол қайтыс болған кезде парламент депутаты болып табылды.

Ерте өмір

Томас Пиктон – Уэльстің Пемброкшир аймағындағы Пуастон-Холлде тұратын Томас Пиктонның (1723–1790) және оның әйелі Сесил Пауэллдің (1728–1806) 12 баласының жетіншісі. Ол, шамамен, 1758 жылдың 24 тамызында Пемброкширдің Хаверфордвест қаласында дүниеге келді. Бес жыл өткен соң полк таратылды, ал Пиктон шапшаң қимылымен және батылдығымен сарбаздардың бүліктерін басып, сыйлық ретінде майор шеніне ие болуге уәде алды. Бірақ ол бұл шенді алмады. Содан кейін, әкесінің мүлігіндеге шамамен 12 жыл зейнетте тұрғаннан кейін, 1794 жылы бас қолбасшы сер Джон Вонмен таныстығының арқасында Батыс Үндістанға аттанды. Сер Джон Вон оны өзінің көмекшісі етіп тағайындады және 17-ші жаяу әскер полкіне капитандық берді. Ұзақ өтпей ол 58-ші жаяу әскер полкінде майор болып тағайындалды.

Жаңа дүниедегі мансап

1795 жылы Воннан кейін келген сэр Ральф Аберкромбидің басшылығымен Пиктон Сент-Люсияны (одан кейін ол 56-шы жаяу полкінің подполковнигі болды) және содан кейін Сент-Винсентті басып алу кезінде болды. 1801 жылы қазанда ол жергілікті генерал-бригадир дәрежесіне көтерілді. 1802 жылғы Амиен бейбітшілігін қолға алған келіссөздер кезінде көптеген британдық тұрғындар аралдың Испанияға қайтарылуына қарсы өтініш жасады; бұл Пиктон мен Аберкромбидің өкілдіктерімен бірге Тринидадтың британдық иелік ретінде сақталуын қамтамасыз етті. Розетта Смит оның шешімдеріне жемқорлықпен ықпал етіп отыр деп есептелді. Бұдан басқа, Тринидад енді сыртқы қауіпке тап болмады, Питт министрлігі құлдырап, жаңа Аддингтон әкімшілігі Тринидадтың Пиктонның плантациялық экономикасын дамытуын қаламады. 1802 жылы Уильям Фуллартон (1754–1808) аралды басқару жөніндегі комиссияның аға мүшесі болып тағайындалды, Сэмюэл Худ екінші мүше болды, ал Пиктон өзі кіші болды. Кейін ол Шығыс Үндістан компаниясы өзінің тума-тұқымды княздер мен тума-тұқымды субъектілерге деген қағидасыз қарым-қатынасы арқылы өзіне қиындық әкелгенін және «олар қорқатынша жек көруіне жол беру» (Калигуланың сүйікті ұраны) үшін адамгершілік саясаты артық болар еді деп дәлелдейтін ықпалды памфлет жазды. Пиктонның арал тұрғындарының әртүрлі бөліктеріне қатысты саясаты қорқынышпен басқару болды, ал ол мен Фуллартон тез арада қақтығысты. (Бұл өзінен-өзі ажырымды одан әрі нашарлатты: Фуллартонның үнді памфлеті ағылшындардың арасындағы мүдделер мен келіспеушіліктердің қайшылықтары туралы жағымсыз хабарлаған, бұл олардың жақсы басқару, тиімді келіссөз жүргізу және өз иеліктерін тиімді қорғау қабілетін әлсіретті.) Фуллартон Пиктонға қатысты айыптаулар бойынша ашық тергеуді бастады және Пиктонның бұрынғы әрекеттеріне қатысты өзінің жағымсыз көзқарасын комиссия отырыстарына ұзақ баяндады. Пиктон содан кейін 1803 жылы 31 мамырда отставкаға кетті. немесе «гарнизонның жағдайы» (әскери заң) нақтыланған жағдайларда дереу жазалауды негіздеді. Пиктон, дегенмен, 1806 жылы Лорд Элленборо алдында Корольдің сотында сотталды: 1801 жылы Луиза Кальдероннан, 14 жастағы еркін мулат қызына, оның сүйіктілерінің біріне, ол бірге тұрған адамның үйін тонауға көмектескен деп күдікті, заңсыз түрде өлімге ұшырату үшін азаптаудың кесірінен, шамамен 500 фунт стерлингпен бірге. Азаптау (бірақ нақты түрі емес) жергілікті судья жазбаша түрде сұрады және Пиктон жазбаша түрде мақұлдады. Қолданылған азаптау («пикет») британдық әскери жазаның нұсқасы болды және ол негізінен тұтқалы тірекке бір саусағымен тұруға мәжбүрлеуден тұрады. Кальдеронға 55 минутқа созылған бір сеанс, келесі күні 25 минутқа созылған екінші сеанс жүргізілді. Қызды бір қолымен төбеге ілінген арқанға іліп, еденге ілінген ілгекке түсіріп, алдымен жалаңаш аяқпен түсіреді. Бұл оның бүкіл салмағы тікұшаққа тигенше жалғасты. Ол өкінгенін мойындамай, тағы сегіз ай түрмеде отырды. оның пикетінің сипаты мен ұзақтығы туралы. Алайда, заңдық пікірталастарда Испания заңдары күдіктілерді азаптауды рұқсат ете ме деген сұраққа қатысты. Прокуратура ұсынған дәлелдемелер бойынша және Пиктонның қорғанысына оның куәгерлерін қарсы тергеу арқылы зиян келтірілді («М. Бурвилл Тринидадтағы алкальд немесе сот қызметіне қатысты тергеуден өтті. Уильям Гарроудың тергеуінен кейін ол: «Қысымшылықты алғаш рет генерал Пиктон енгізді». «Тринидадтың Бас прокуроры Глостер мырза бірнеше кітапты ресми кітаптар ретінде растады, онда испан заңына сәйкес азаптаулар қолданылуы мүмкін екендігі нақты айтылған; бұл кітаптар Borvillia, Curia Phillipion және Elesando болды. Сұрақтанған кезде ол «Каедула» мен «Раэкопиляция» да авторитетті кітаптар екенін мойындады. Олар Испанияның Батыс Үнді аралдарына тікелей қатысты кодекстерді қамтыды, және оларда азаптау туралы бірде-бір сөз жоқ»); Сондықтан олар бұрынғы сот үкімін өзгертті, бірақ сот отырысының толық отырысын айыптаудың келесі дәлелін қарастыруды сұрады. Сот Пиктонның сот алдындағы міндеттемелерін сот мәселені қарағанға дейін кейінге қалдыруға бұйырды, бірақ ешқандай шешім шығарылмады. Қалған жылдары Пиреней соғысында Пиктон Веллингтонның басты бағыныстыларының бірі болды. Бас қолбасшы Бересфорд, Хилл және Роберт Крауфурдқа берген сенімін ешқашан оған бермеді, бірақ жақсы анықталған тапсырманы қатаң, мұқият және уақтылы орындауда Пиктон армияда артық болмады. Оның дебюті, оның табиғи қатаң және қазір ашуланған мінезіне және оның қиын жағдайына байланысты, бақытсыз болды. Коа өзенінде 1810 жылдың шілдесінде Крауфурдтың бөлімі әрекетке қатысты, ал Пиктон, оның ең жақын көршісі, Веллингтонның тікелей бұйрығы бойынша қақтығыстан бас тартты. Бірақ одан кейін, Бусакода Пиктон француз күштерін үлкен тәртіпсіздікпен шатқалдан шығарып алуға сәттілікке жетті. 1812 жылдың басында Пиктон мен Крауфурд, қатар тұрып, Сиудад-Родригоның екі бұзуын шабуылдады. Екеуі де Крауфурд пен Пиктонның оң қолы, генерал-майор Генри МакКиннон, шайқаста қаза болды. Бадахоста, бір айдан кейін, бекіністің сәтті шабуылы оның батыл өзіне сенуіне және 3-ші дивизияның шабуылын нағыз шабуылға айналдыруға болған қабілетіне байланысты болды. Ол осы қорқынышты шайқаста жараланды, бірақ қоршаудан кетпеді, ал ертесі күні жақында мұраға алған байлығын оның командасының әрбір аман қалғанына бір гинея берді. Оның жарасы және қызбадан зардап шегуі оны денсаулығын қалпына келтіру үшін Ұлыбританияға оралуға мәжбүр етті, бірақ ол 1813 жылдың сәуірінде қайтадан майданға келді. Ұлыбританияда болғанда, ол ханшайым Георгтің қолдауымен ванна орденінің сырғасы мен белгісімен марапатталды, ал маусым айында армияда генерал-лейтенант болып тағайындалды. Осы уақытта Пиктон Кармартинширдегі Искоэд мүлігін сатып алды және 1813 жылдың 19 наурызында Пембрук округінің парламент мүшесі болып қайтадан сайланды. Виктория шайқасында Пиктон өзінің дивизиясын ауыр атқыштар астындағы маңызды көпірден өткізді. Пиктонның айтуынша, жау 3-ші дивизияны 40-50 зеңбірекпен және олар көпірді осылай жылдам басып алғандықтан әлі ашық болған оң қанатын шабуылдап, 3-ші дивизияға 1,800 адамнан жоғалтты (шайқастағы барлық одақтас жоғалтуларының үштен бірінен астам). Витториадағы және Пиренейдегі шайқастардағы оның 3-ші дивизиясының мінез-құлқы оның шешімді және шеберлі шайқас генералы ретінде беделін одан да биік деңгейге көтерді. 1814 жылдың басында ол, бірақ Веллингтонмен кеңескеннен кейін, Каталония жағынан әрекет ететін британдық күштерге басшылық етуден бас тартты. 18 маусымда Ватерлоо шайқасында Наполеон граф д’Эрлон корпусын Ла-Эй-Сенттің жанындағы ағылшын-одақтас орталығына шабуылдау үшін жібергенде, Пиктон француз колоннасына шабуыл жасады. Шабуылды батылдықпен мойындағанда – оның соңғы сөздері «Шабуыл! Шабуыл! Ұра! Ұра!» болды – оны мылтықтан оқ атқан. Кейіннен тексеру кезінде Пиктонның 16 күні Куатр-Браста жамбасына мылтықтан оқ тигені анықталды. Ол ешкімге айтпады, дәрігерге де көрінбеді, өзіне жеңді. Оның денесі Кенттегі Дилге жетті...

Жерлеу және ескерткіштер

Ол Генуэр-сквердегі Сент-Джордж шіркеуіндегі отбасылық мазарға қойылды. Парламент жарлығымен оның естелігі үшін Санкт-Пол соборында қоғамдық ескерткіш орнатылды, ал 1823 жылы Кармартенде жазылым арқылы тағы бір Пиктон ескерткіші орнатылды, король жүз гинея үлестірді. 1859 жылғы 8 маусымда оның денесі Веллингтон герцогының денесіне жақын Сент-Пол соборында қайта жерленді. Ватерлоо шайқасы алаңында да ескерткіш бар.

Көркем шығармаларда

1970 жылғы советтік-итальяндық эпикалық фильм «Ватерлоо»-да Пиктон рөлін ағылшын актері Джек Хокинс сомдады. Пиктонның соты 2011 жылғы «Garrow's Law» телесериалының үшінші маусымының үшінші эпизодында көрсетілген; Пиктон рөлін Патрик Балади ойнады.

Ұқсастықтар

Сэр Томас Пиктонның майлы портреті (1812 ж. шамасында), Сэр Мартин Арчер Ши салған, Ұлттық портрет галереясында. Сэр Уильям Бичидің 1815 ж. Лондондағы Апсли үйіндегі суреті. Себастьян Гагаганның бюсті (1816), Сент-Пол соборында. Анонимді суретшінің 1815 жылғы атқа отырған Сэр Томас Пиктонның литографиясы, Ұлттық портрет галереясында. Томас Мьюберн Круктың 1916 жылғы Серравецца мәрмәр мүсіні, Кардифф қалалық залында, "Уэльстің батырлары" сериясының бір бөлігі. 2020 жылдың маусым айында Джордж Флойдқа қарсы наразылықтар мен Бристольде Эдвард Колстонның мүсіні құлатылғаннан кейін Кардифф Лорд-мэрі Дэн Де'Ат және Кардифф Кеңесінің басшысы Хью Томас Пиктонның құлдықпен байланысы болғандықтан қалалық залдағы мүсінді алып тастау туралы ұсыныстарды қолдады. Шілдеде Кеңес мүсінді алып тастау туралы шешім қабылдады. 2021 жылдың қарашасында Кардифф Ұлттық мұражайы 1907 жылдан бері мұражайда болған оның портретін, Тринидадтағы құлдықпен байланысы болғандықтан алып тастады. 2022 жылдың тамызында бұрын "Уэльстің бет-бейнелері" галереясының бөлігі болған портрет "Пиктонды қайта қарастыру" атты көрмеде қайтадан қойылды және Тринидад халқына жасаған қатыгездігі туралы сипаттамалармен қоршалды.