Кіріспе
Британдық пэр, лорд-лейтенант және саясаткер Генри Уильям Пейджет, Англсидің 1-ші маркизі (17 мамыр 1768 – 29 сәуір 1854), 1784 және 1812 жылдар аралығында лорд Пейджет атағымен, ал 1812 және 1815 жылдар аралығында Уксбридж графы ретінде танымал болған британдық армия офицері және саясаткер. Карнарвон және содан кейін Милборн Порт округінен парламент мүшесі болып сайланғаннан кейін, ол Фландрия науқанында қатысып, содан кейін Пиреней соғысы кезінде Сэр Джон Мурдың Испаниядағы армиясының кавалериясына қолбасшылық етті; оның кавалериясы Сахагун шайқасы мен Бенавенте шайқасында француз әріптестерінен айқын артықшылық көрсетті, онда ол француз императорлық гвардиясының элиталық шабандоздарын жеңді. Жүз күн соғысы кезінде ол Ватерлоо шайқасында граф д’Эрлон колоннасына қарсы ауыр кавалерия шабуылын жетектеді. Шайқастың соңында ол бір аяғының бөлігін зеңбірек оғынан жоғалтты. Өмірінің соңғы жылдарында ол екі рет Ордонанс бас директоры және екі рет Ирландияның Лорд-лейтенанты қызметін атқарды.
Henry William Paget, 1st Marquess of Anglesey (17 May 1768 – 29 April 1854), styled Lord Paget between 1784 and 1812 and known as the Earl of Uxbridge between 1812 and 1815, was a British Army officer and politician. After serving as a member of parliament for Carnarvon and then for Milborne Port, he took part in the Flanders Campaign and then commanded the cavalry for Sir John Moore's army in Spain during the Peninsular War; his cavalry showed distinct superiority over their French counterparts at the Battle of Sahagún and at the Battle of Benavente, where he defeated the elite chasseurs of the French Imperial Guard. During the Hundred Days he led the charge of the heavy cavalry against Comte d'Erlon's column at the Battle of Waterloo. At the end of the battle, he lost part of one leg to a cannonball. In later life he served twice as Master General of the Ordnance and twice as Lord Lieutenant of Ireland.
Негізгі фактілер, білім және саясат
Ол Генри Бейли, Уксбридж графының 1-ші графы Генри Бейли Пейджеттің және оның әйелі Джейннің (туған тегі Шампанне), Ирландияның Клонманоаз соборының деканы Артур Шампанненің қызы, ең үлкен ұлы болды. Оның әкесі 1770 жылы Пейджет фамилиясын қабылдады. Ол Вестминстер мектебінде және Оксфордтың Крайст-Черч колледжінде білім алды. Пейджет 1790 жылғы жалпы сайлауда Карнарвон округінен парламентке депутат болып сайланды, ол 1796 жылғы жалпы сайлауға дейін, оның орнына ағасы Эдвард қарсылығызсыз сайланғанға дейін осы мандатты сақтап қалды. Содан кейін 1806 жылғы сайлаудан 1810 жылдың қаңтарына дейін, ол тағы да Чилтерн жүзін иеленді.
Әскери мансап
Француз революциялық соғыстарының басталуымен Паджет Стаффордшир еріктілер полкін құрды және 1793 жылдың желтоқсан айында уақытша подполковник-коммандант шеніне ие болды. 80-ші жаяу полк ретінде, бөлім 1794 жылғы Фландрия науқанына Педжеттің басшылығымен қатысты және жылдам жанданды, біріншіден 1795 жылдың 14 сәуірінде 23-ші жаяу полкінің капитаны, содан кейін 1795 жылдың 19 мамырында 65-ші жаяу полкінің майоры, ал 1795 жылдың 30 мамырында 80-ші жаяу полкінің подполковнигі болды. 1795 жылдың 15 маусымында 16-шы жеңіл драгун полкінің басшылығына ауысты. 1796 жылдың 3 мамырында полковник шеніне көтеріліп, 1797 жылдың 6 сәуірінде 7-ші жеңіл драгун полкіне басшылық етті. 1799 жылдың қазан айында Голландияға ағылшын-орыс шапқыншылығы кезінде Кастрикум шайқасында атты әскер бригадасына басшылық етті. Паджет 1802 жылдың 29 сәуірінде генерал-майор, ал 1808 жылдың 25 сәуірінде генерал-лейтенант болды. Ол Сер Джон Мурдың Испаниядағы армиясының атты әскеріне басшылық етті; оның атты әскері 1808 жылдың желтоқсан айында Сахагун шайқасында француз әріптестерінен айқын басымдық көрсетті, онда оның әскері екі француз подполковнигін тұтқындап, француз аңшыларын мүжіп етті, олар жедел полк ретінде өмір сүруді тоқтатты. Ол 1808 жылдың соңында Бенавенте шайқасында атты әскерге басшылық етті, онда француз императорлық гвардиясының элиталық аңшыларын жеңді, содан кейін 1809 жылдың қаңтарында Корунаға шегіну кезінде қайтадан атты әскерге басшылық етті.
Ватерлоо
Жүз күндік соғыс кезінде ол Веллингтонның әлі де наразылығын тудырған жағдайда Бельгияда ат әскерінің қолбасшысы болып тағайындалды. Сол күні атылған соңғы оқтардың бірі Паджеттің оң аяғына тиді, осыған байланысты оны ампутациялау қажет болды. Бұл оқиға туралы ең алғашқы мәлімет 1818 жылғы 8 желтоқсанда Дж. В. Крокердің күнделігінде жазылған. Онда Уксбриджке оқ тиген кезде жанында болған және жараланған генералдың даладан шығарылуына көмектескен Хорас Сеймурдың сөздері келтірілген: "Хорас Сеймурмен бірге аттандым. Ол Лорд Уксбриджке оқ тиген кезде жанында болды; ол: «Мен оны соңғы рет ұстадым!» – деп айқайлады. Ал Веллингтон герцогы тек: «Не? Шындығында ма, құдай-ау?» – деп жауап берді." Оның көмекшісі Томас Уайлдманның айтуынша, ампутация кезінде Пейдже күлімсіреп: «Мен өте ұзақ өмір сүрдім. Мен 47 жыл бойы сүйкімді жігіт болдым, енді жас жігіттердің жолын кесудің қажеті жоқ» – деген. Паджетке буынды жасанды аяқ орнатылды. Оның тапсырысымен жасалған (Жеймс Поттс жасаған) жылжымалы буындары бар протездік аяқтар «Англси аяқтары» деп аталды және ол осы стильді танымал етуге үлкен үлес қосты. Ол «Бір аяқты» деп танылды. Паджет 1815 жылғы 4 шілдеде Англсидің маркизі болып жарияланды. Сондай-ақ, ол 1818 жылғы 13 наурызда Гартер орденінің рыцары болып тағайындалды және 1819 жылғы 12 тамызда толық генерал шеніне көтерілді.
Әлеуметтік өмір
Паджет 1832 жылы Дублиннің Саквилл көшесінде (қазіргі О'Коннелл көшесі) орналасқан Корольдік ирландтық яхта клубының комодоры болған, Ирландияның лорд-лейтенанты қызметін атқарып тұрған кезде.
Кейінгі мансап
Паджеттің Каролина патшайымына қарсы сот ісін қолдауы, оның адалсыздығын айыптауы оны бір кезде беделсіз етті. Бірде көпшілік оны қоршап алып, «Патшайым!» деп айғайлауға мәжбүрлегенде, ол «Барлық әйелдерің де оған ұқсасын!» деген тілек қосты. Сондай-ақ, 1826 жылдың 25 наурызында оған Коуз қамалының капитаны деген қосымша құрмет көрсетілді. 1827 жылдың сәуір айында ол Канинг үкіметіне мүше болып, артиллерия генерал-майстры лауазымын иеленді. Веллингтон үкіметі кезінде ол 1828 жылдың ақпанында Ирландияның Лорд-лейтенанты болып тағайындалды. 1828 жылдың желтоқсанында Паджет Ирландияның католик приматы Патрик Кертиске хат жолдап, католиктердің азаттыққа мұқтаж екеніне сенетінін білдірді, бұл оның үкіметтен қайтарылуына себеп болды. 1830 жылдың қарашасында Эрл Грей әкімшілігі құрылғанда, ол қайтадан Ирландияның Лорд-лейтенанты болды. Паджет келесі он үш жылды қызметтен тыс өткізді, содан кейін 1846 жылдың шілдесінде Лорд Джон Рассел әкімшілігіне артиллерия генерал-майстры ретінде қосылды. 1846 жылдың 9 қарашасында ол фельдмаршал шеніне көтерілді, ал 1849 жылдың 31 қаңтарында Стаффордширдің лорд-лейтенанты болып тағайындалды. Соңында 1852 жылдың наурыз айында ол үкіметтік қызметтен кетті. Паджет сонымен қатар 7-ші жеңіл драгун полкінің, кейіннен Корольдік атты гвардияның құрметті полковнигі болып қызмет етті. Ол 1854 жылдың 29 сәуірінде Берлингтон бақшасындағы Уксбридж үйінде инсульттан қайтыс болды және Личфилд соборында жерленді, онда оның құрметіне ескерткіш орнатылды. Оның орнын бірінші некесінен туған үлкен ұлы Генрих бағындырды.