Кіріспе

Неміс тегінен таралған еуропалық әулет

Олденбург әулеті – неміс тегінен шыққан ежелгі әулет. Оның мүшелері Дания, Исландия, Греция, Норвегия, Ресей, Швеция, Ұлыбритания, Ливония, Шлезвиг, Холштейн және Олденбург елдерінде билік етеді немесе билік еткен. Қазіргі Ұлыбритания Королі мен Норвегия Королі осы әулеттің әке тарапынан шыққан мүшелері, ал Испания Королі мен Дания Королі ана тарапынан шыққан мүшелері болып табылады. Бұл әулет 1448 жылы Дания, 1450 жылы Норвегия және 1457 жылы Швеция королі болып сайланған Олденбург графы Кристиан I арқасында мәшһүр болды. Содан бері әулет Дания тағында 576 жыл бойы, 2024 жылы королева Маргрете II тақтан бас тарғанға дейін үзіліссіз билік етті.

Тарих

I Элимар графы 1091 жылы алғаш рет айтылған. Әулеттің бастапқы мекені – Олденбург қамалы. 12 ғасырда Ольденбургке жақын орналасқан Растеде монастыры олардың үй монастыріне айналды, кейіннен осы күнге дейін олардың елдік резиденциясы болды. Ортағасырлық Ольденбург графтарының некелері олардың мұрагерлеріне түрлі скандинавиялық корольдіктердің патшалары болуға жол ашты. Швеция патшасы Вальдемар I мен Дания патшасы Эрик IV-нің ұрпақтарымен некелесу арқылы 1350 жылы Швеция мен Дания тақтарына талап қойылды. Сол кезде оның бәсекелестері Данияның Маргарет I-нің мұрагерлері болды. 15 ғасырда Ольденбург мұрагері Швеция королі Магнус III-нің немересі (Швеция және Норвегияның Евфемиясы), сондай-ақ Дания королі Эрик V және Дания королі Абельдің ұрпағы Шауенбургтың Хедвигасына үйленді. Тегі бойынша жақсырақ жағдайда болған ұрпақтар жойылғандықтан, олардың ұлы Кристиан (жоғарыда аталған) бүкіл Кальмар одағының үш корольдігінің патшасы болды. Мекленбург әулеті Солтүстік тақтарына қатысты оның басты бәсекелесі болды, ал басқа үміткерлерге Лауэнбург герцогы кірді. Ольденбургтің түрлі тармақтары бірнеше елде билік құрды. Ольденбург әулеті 1683 жылы Анна патшайымы мен Дания және Норвегияның принці Георгтың некесі арқылы британдық таққа ие болуға жақын келді; алайда, олардың барлық балаларының ерте қайтысынан кейін, тәж Ганновер әулетіне өтті, Ольденбургтер 2022 жылға дейін сол таққа ие бола алмады.