Кембриджширдегі тарихи Уиттелси қаласы

Кіріспе

Камбриджширдегі тарихи базар қаласы, Англия.

Уитлси (сондай-ақ Уитлси) – Англияның Камбриджширдегі Фенланд ауданындағы базар қаласы және азаматтық приход. Уитлси Питербороның шығысына қарай 6 миль (10 км) қашықтықта орналасқан. 2021 жылғы халық санағы бойынша приходтың халқы 17 667 адамды құрады. Атының мағынасы – "Wit(t)el’s island", яғни Witil деген ақша соғушының аты немесе Witta есімінің кішіртпесі + "eg", ол "аралды" білдіреді, сондай-ақ батпақты жердегі бекіре жататын құрғақ жердің бір бөлігін де білдіруі мүмкін. Батпақтар кептірілгенге дейін Уитлси құрғақ жермен оралған арал болған. Жақын орналасқан Флаг-Фендегі қазба жұмыстары б.з.б. 1000 жылға дейін жергілікті елді мекендердің гүлденгенін көрсетеді. Муст Фарм карьеріндегі қола дәуіріне жататын елді мекен салыстырмалы түрде жақсы сақталғандықтан "Британияның Помпеиі" деп аталады. 2016 жылы Кембридж университетінің Археологиялық бөлімі оны қазып зерттеді. Муст Фармда 3000 жылдық бес үйден астам және қола дәуірінің соңына жататын Британиядағы ең толық сақталған ағаш дөңгелек табылды. Уитлси Римдік Фен Коузвейі арқылы батыстағы Питерборо және шығыстағы Марш қалаларымен байланысты, бұл жол, шамасы, біздің заманымыздың 1-ші ғасырында салынған. Жақын орналасқан Элдернеллден римдік заттар табылды, ал 2010 жылы Эстреа ауылындағы мәдени орталық салынып жатқанда римдік қаңқа табылды. Қаланың Сент-Мэри және Сент-Эндрю приходтары 1540 жылы монастырлар таратылғанға дейін Торни және Элидегі аббаттарға тиесілі болды. 1849 жылғы Уитлсиді жақсарту туралы заңмен екі приход әкімшілік мақсаттар үшін біріктірілді. Питербороға жақын орналасқандықтан қарағанда, Уитлси Эли епархиясына қарасты. Жақын орналасқан Уитлси Мэр көлі 1851 жылы кептірілгенге дейін батпақпен қоршалған үлкен көл болған. 1697 жылы оны көрген саяхатшы Селия Файнс былай деп сипаттады: "Көлдің ені 3 миль, ал ұзындығы 6 миль. Ортасында көптеген жабайы үйректер өсіп тұратын кішкентай арал бар. Жердің бәрі ылғалды және батпақты, бірақ оған көптеген кішкентай арналар құяды, олар арқылы қайықпен осы жерге жетуге болады. Көлдің аузына кіргенде ол қорқынышты көрінеді және кенеттен соққан желдің салдарынан өте қауіпті". Қала әлі де су жолымен қолжетімді, өйткені ол Кингс Дайк арқылы Nene өзенімен байланысты, ол Nene/Ouse су жолының бір бөлігін құрайды. Ashline Lock тұсында, Manor демалыс орталығының крикет және футбол алаңдарының қасында тоқтау орындары бар. Уитлси кірпіш зауыттарымен танымал болды, олардың айналасында 20-шы ғасырдың көп бөлігінде бұрынғы Кингс Дайк ауылы орналасқан, бірақ 2011 жылы Саксон кірпіш зауыты жабылғаннан кейін қазір тек біреуі ғана қалды. Жергілікті сазды топырақ кірпіш салығы болған кезде шекаралық қабырғаларды салу үшін де пайдаланылды. Мұндай қабырғалардың кейбір үлгілері бүгінге дейін сақталған және Фенландта бірегей деп есептеледі. Саз қабырғалар елдің басқа бөліктерінде кірпіш салығы енгізілгенге дейін пайда болған, ал кейбіреулері сабанмен жабылған. Уитлсиде көптеген пабтар болған. 1797 жылы жергілікті фермер өзінің күнделігіне: "Уитлзиде олар төбелес жасағаннан гөрі ішімдік ішуді артық жақсы көреді" деп жазған. Жабылып қалған пабтардың арасында Plough, Letter A, Letter C, Queen Adelaide, Old Crown, King's Head, Morton Folk және White Horse бар, олардың көпшілігі қазір жеке тұрғын үйлерге айналдырылған. Уитлси қола дәуірінің соңында (шамамен б.з.б. 1100–800 жылдары) маңызды сауда жолы болған. Мұның дәлелі Муст Фарм археологиялық орнынан табылды, онда кеспе ағаштардан жасалған қайықтар, дөңгелек үйлер, ішінде тағам бар ыдыстар және ең толық сақталған ағаш дөңгелек табылды.

Whittlesey (also Whittlesea) is a market town and civil parish in the Fenland district of Cambridgeshire, England. Whittlesey is 6 mile (10 km) east of Peterborough. The population of the parish was 17,667 at the 2021 Census. The meaning is "Wit(t)el's island", deriving from either Witil, "the name of a moneyer", or a diminutive of Witta, a personal name; + "eg", meaning "'island', also used of a piece of firm land in a fen." Before the fens were drained, Whittlesey was an island of dry ground surrounded by them. Excavations of nearby Flag Fen indicate thriving local settlements as far back as 1000 BCE. At Must Farm quarry, a Bronze Age settlement is described as "Britain's Pompeii" due to its relatively good condition. In 2016 it was being excavated by the University of Cambridge's Cambridge Archaeological Unit. At Must Farm at least five homes of 3,000 years in age have been found, along with Britain's most complete prehistoric wooden wheel, dating back to the late Bronze Age. Whittlesey was linked to Peterborough in the west and March in the east by the Roman Fen Causeway, probably built in the 1st century CE. Roman artefacts have been recovered at nearby Eldernell, and a Roman skeleton was discovered in the nearby village of Eastrea during construction of its village hall in 2010. The town's two parishes of St Mary's and St Andrew's belonged to the abbeys in Thorney and Ely respectively until the Dissolution of the Monasteries about 1540. The two parishes were combined for administrative purposes by the Whittlesey Improvement Act of 1849. Despite the proximity of Peterborough, Whittlesey is in the Diocese of Ely. Nearby Whittlesey Mere was a substantial lake surrounded by marsh until it was drained in 1851. According to the traveller Celia Fiennes, who saw it in 1697, the mere was "3 mile broad and six mile long. In the midst is a little island where a great store of Wildfowle breed The ground is all wett and marshy but there are severall little Channells runs into it which by boats people go up to this place; when you enter the mouth of the Mer it looks formidable and its often very dangerous by reason of sudden winds that will rise like Hurricanes " The town is still accessible by water, being connected to the River Nene by King's Dyke, which forms part of the Nene/Ouse Navigation. Moorings can be found at Ashline Lock, alongside the Manor Leisure Centre's cricket and football pitches. Whittlesey was significant for its brickyards, around which the former hamlet of King's Dyke was based for much of the 20th century, although only one now remains, following the closure of the Saxon brickworks in 2011. The local clay soil was also used to make cob boundary walls during a period in which there was a brick tax. Some examples of these roofed walls still stand today and are claimed to be unique in Fenland. Clay walls predate the introduction of brick tax in other parts of the country, and some were thatched. Whittlesey had a large number of public houses. In 1797, a local farmer noted in his diary, "They like drinking better than fighting in Whittlesea." Among the public houses that have closed are the Plough, the Letter A, the Letter C, the Queen Adelaide, the Old Crown, the King's Head, the Morton Folk and the White Horse, many of which are now private residences. Whittlesey was an important trade route in the late Bronze Age (about 1100–800 BCE). Evidence for this was found at the archaeological site of Must Farm, where log boats, roundhouses, bowls with food in them, and the most complete wooden wheel were housed.

Шіркеулер

Сент-Мария шіркеуінде 15 ғасырға жататын жұмыстар бар, бірақ ғимараттың көп бөлігі кейінірек салынған. Онда Кембриджширдегі ең үлкен тіреуіш мұнаралардың бірі орналасқан. Мұнараның биіктігі 52 метр (171 фут). Шіркеуде сондай-ақ 1862 жылы сэр Гарри Смит еске алу үшін қайта жаңартылған шағын ғибадатхана бар. Сент-Мария I санаттағы мұражайлық ескерткіш. Сент-Эндрю шіркеуі алғашқыда 13 және 14 ғасырларда салынған, ал 1872 жылы толық қайта жаңарту жұмыстары жүргізілді. Шіркеудің батыс жағында үш қабатты мұнарасы және шығыс жағында сағатты көрсету беті бар. Ол 13-15 ғасырлардағы перпендикуляр және декоративтік готикалық сәулет стилінің ерекшеліктерін біріктіреді. Сент-Эндрю II* санаттағы мұражайлық ескерткіш болып саналады. Екі шіркеу де қазірге дейін қолданылып келеді, әрқайсысының өздерінің жеке қауымдары бар. Базар алаңының ортасында 1680 жылға дейін салынған Бутеркросс орналасқан. Бұл құрылыс бастапқыда тауар сату орыны болған, бірақ 1800 жылдары пайдасыз деп есептелді және жергілікті кәсіпкер шатырына шифер плиткаларын сыйлағанда ғана бұзылудан құтылды. Кейінірек ол автобус күту орыны ретінде пайдаланылды, бірақ автобус қызметтері Базар алаңынан Гросвенор көшесіндегі арнайы салынған терминалға көшірілгенге дейін.

Басқару

Уитлсидің азаматтық приходы қаланың өзін және Коутс, Истреа, Пондерсбридж және Турвес ауылдарын қамтиды. Онда қалалық кеңес бар, ол жергілікті өкіметтің ең төменгі деңгейі болып табылады. Уитлсиа Камбриджшир графтығындағы Фенланд ауданында орналасқан. Ол Солтүстік-Шығыс Кембриджшир парламенттік округінің құрамында.

География

Уитлси Питерборо мен Марш қалаларының арасында орналасқан, батысқа қарай 6 миль (10 км), ал шығысқа қарай 11 миль (18 км) қашықтықта. Солтүстік шекарасы Нене өзенімен, оңтүстік шекарасы Уитлси Дайкпен шектеседі. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл қала бірінші ғасырда салынған Римдік Фен Коузвейі арқылы Питерборо және Марш қалаларымен байланысты болған, қазіргі A605 тас жолы осы маршруттың бойымен салынған. Уитлсидің солтүстігінде қорғалатын ылғалды жер – Ramsar нысаны орналасқан. Сондай-ақ, Мортонның Лимі де бар, ол ерекше біртүрлілігімен көзге түседі. Оңтүстік-шығысында Латтерси табиғат қорығы жатыр.

Көлік

Уитлзи теміржол станциясы, қаланың басқаша жазылуын қолдана отырып, Элиден Питербороға дейінгі бағытта орналасқан; ол Кембридж, Бирмингем Нью-стрит, Ливерпуль Лайм-стрит, Лестер, Стэнстед әуежайы, Эли, Ипсвич және Питербороға тікелей қатынас жасайтын пойыздармен қамтамасыз етіледі. Қызметтерді CrossCountry және East Midlands Railway компаниялары жүзеге асырады. Аймақтағы автобус қызметтерін Stagecoach East компаниясы атқарады. Бағыттар қаланы Питерборо, Чаттерис, Марш, Рамси және Якслимен байланыстырады. Уитлзи қаласының орталығында жыл сайынғы Фенланд Автобус фестивалі өтеді. Бұл аймақтағы ең танымал винтаждық көліктер жиынының бірі.

Мәдениет және қоғамдастық

Уиттлси жазғы фестивалі әр қыркүйекте қала орталығының көп бөлігін қамтиды. Фестивальде классикалық автомобильдер көрмесі, итальян тағамдарының сатылымы, аттракциондар, бу машинасы және 2009 жылы Ұлыбритания шайқасының Хокер Харрикейн ұшағының әуедегі көрсетілімі ұсынылды. Сэр Гарри Смит қоғамдық колледжінің студенттері арасында фестиваль кезінде сурет конкурсы өткізіледі, ал туындылары Уиттлси христиан шіркеуінде қойылды. 2009 жылы жергілікті тұрғындар Австралияның Виктория штатындағы Уитлси қаласындағы өрттен зардап шеккендерге 10 000 фунт стерлинг көмек жинады. 2011–2015 жылдары Tesco және Sainsbury's супермаркеттері Eastrea Road көшесіндегі көршілес учаскелерге құрылыс салу үшін бәсекелесті. Баспасөзде "Супермаркет дауы" деп аталған бұл дау 2015 жылдың маусымында Sainsbury's супермаркет, бизнес-парк және саябақ салуға рұқсат алғанда шешілді. 2014 жылдың соңында құрылысы басталған, оған іргелес 400-ден астам үй салу жоспары A605 тас жолындағы қозғалыстың артуына байланысты алаңдаушылық тудырды. Алайда, Sainsbury's дүкені ашылмады, оның орнына 2023 жылдың маусымында Eastrea Road көшесінде жаңа Aldi дүкені ашылды. Корольдік кеменің жанында үш 80 метрлік жел турбинасы орналасқан, бұл Англиядағы құрлықтағы ең үлкен жел турбиналары. Олар Маккейнс чипсін өндіретін зауытын қуатпен қамтамасыз етеді. Уиттлси мұражайы, Ескі қалалық әкімшілікте орналасқан, қаланың және айналасының табиғи және мәдени мұрасын сақтайды.

Уитлси сабан аюы

Салам аю немесе "Страубоуэр" фестивалі – бұл Рамси Мерсайдты қоса алғанда, Хантингдоншир мен Эли аралының, Кембриджширдің шекарасындағы Фенлендтің шағын ауданына ғана танымал салт. Осыған ұқсас рәсімдік жануарлар Еуропаның басқа жерлерінде де кездеседі, соның ішінде Германияның кейбір бөліктерінде Shrovetide мезгілінде. Плуг сейсенбіде, он екінші түннен кейінгі бірінші дүйсенбіден кейінгі күні, ер адам немесе бала бас-аяғына дейін сабанмен жабылып, үйден-үйге жүргізілетін, онда ол ақша, тамақ немесе сыра сыйлықтарына алмасу үшін би билейтін. Бұл фестивальдің мәні соншалық, шаруалар көбінесе ең жақсы сабандарын осы аюды жасау үшін арнап сақтап қалады. Бұл салт 1909 жылға қарай тоқтатылған, мүмкін полиция оны тікелей қайыршылық деп қарағандықтан, бірақ 1980 жылы Уиттлси қоғамы оны қайта жаңғыртты, сонымен қатар бастапқы салттың сипаттамасын ұсынды, ол Уиттлсидегі жаңаруға шабыттандырған. Күндіз және кешкі уақытта пабтарда дәстүрлі музыка орындалатын "сессиялар" өтеді, ал сенбі күні түні сарай биі немесе ceilidh және Cajun биімен аяқталады. Аюдың "костюмі" жексенбі күні түскі аспаздықтан кейін өткізілетін рәсімде өртеледі. Shrovetide мезгіліндегі аю костюмдері Германияда да қолданылғаннан кейін рәсімдік түрде өртеледі. The Whittlesea Straw Bear және Keeper The Young Knives тобының "Жануарлар мен адамдардың дауыстары" альбомының обложкасында бейнеленген.

Медиа

Жергілікті жаңалықтар мен теледидар бағдарламаларын BBC East және ITV Anglia ұсынады. Теледидар сигналдары Сэнди Хит телемұнарасынан қабылданады, ал BBC East Midlands және ITV Central телеарналарын Waltham телемұнарасынан да қабылдауға болады. Жергілікті радиостанциялар: BBC Radio Cambridgeshire 95.7 FM, Heart East 102.7 FM, Greatest Hits Radio East 107.7 FM, Smooth East Midlands (бұрынғы Connect FM) 106.8 FM, Peterborough Community Radio (PCRFM) 103.2 FM және More Muzic Radio – онлайн хабар таратуды жүзеге асыратын қоғамдық радиостанция. Қалаға Камбс Таймс және Питерборо Телеграф газеттері қызмет көрсетеді.

Білім

Қалада Сэр Гарри Смит атындағы қоғамдық колледжі сияқты орта мектеп, ол 1953 жылы Уитлси жұмыс үйі орнында ашылды, сондай-ақ үш бастауыш мектеп (Нью Роуд бастауыш, Алдерман Джейкобс, Парк Лэйн бастауыш) бар. Парк Лэйн, Сэр Гарри Смит атындағы қоғамдық колледжі және Нью Роуд бастауыш мектептері ASPIRE альянсының құрамына кіреді. Ал көршілес Коутс ауылында тағы бір бастауыш мектеп орналасқан.

Спорт

Қалада "Уиттлси Атлетик" лигадан тыс футбол клубы бар, ол Фелдейл алаңында өнер көрсетеді.