Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фиджи класындағы крейсер
Fiji class cruiser
HMS Фиджи Корольдік теңіз күштері үшін Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін салынған 11 жеңіл крейсердің бас кемесі болды. 1940 жылдың ортасында құрылысы аяқталып, бастапқыда Отандық флотқа бекітілді, содан кейін Француз Батыс Африкасын Бос Францияға қосылуға мәжбүрлеу үшін жіберілген күшті сүйемелдеуге жіберілді. Сапар барысында кеме торпедаға түсті және оны жөндеуге алты ай уақыт кетті. Содан кейін Фиджи H күшіне қосылып, Мальтаға конвойлерді сүйемелдеуге көмектесті. 1941 жылдың мамыр айының басында кеме Жерорта теңіз флотына ауыстырылды. Бірнеше аптадан кейін немістер Криті басып алғаннан кейін, 22 мамырда барлық әуе шабуылына қарсы оқ-дәрілерін жұмсағаннан кейін неміс авиациясының шабуылынан батты.
HMS Fiji was the lead ship of her class of 11 light cruisers built for the Royal Navy shortly before the Second World War. Completed in mid 1940, she was initially assigned to the Home Fleet and was detached to escort a force tasked to force French West Africa to join the Free French. The ship was torpedoed en route and required six months to be repaired. Fiji was then assigned to Force H where she helped to escort convoys to Malta. The ship was transferred to the Mediterranean Fleet in early May 1941. After the Germans invaded Crete a few weeks later, she was sunk by German aircraft on 22 May after having fired off all of her anti aircraft ammunition.
Сипаттама
Фиджи стандартты жүктемеде және 19 фут (6 метр) сусымамен ығыстырылды. Кемелер төрт Парсонс тісті бу турбиналарымен жабдықталған, әрқайсысы бір валды қоздырады, бу төрт Адмиралтейство 3 барабанды қазандықтармен қамтамасыз етілді. Турбиналар жалпы қуаты және максималды жылдамдық берді. Кемелердің экипажы бейбіт уақытта 733 офицер мен сарбаз, ал соғыс кезінде 900 адамды құрады.
Fiji displaced at standard load and a draught of 19 feet (6 m). The ships were powered by four Parsons geared steam turbines, each driving one shaft, using steam provided by four Admiralty 3 drum boilers. The turbines developed a total of and gave a maximum speed of The ships' complement was 733 officers and ratings in peacetime and 900 during war.
Құрылыс және мансап
Фиджи, Корольдік теңіз күштерінің Фиджидің тәжді колониясының атымен аталатын жалғыз кемесі, 1938 жылдың 30 наурызында Джон Браун & Компаниясының Клайдбанк кеме құрылыс орнында салынды. Кеме 1939 жылдың 31 мамырында суға түсіріліп, 1940 жылдың 5 мамырында құрастырылды. 1940 жылдың 31 тамызында ол Африканың Атлантикалық жағалауына, Дакарға шабуыл жасаған «Қауіп» операциясына қатысу үшін жолға шықты, бірақ тапсырма тобына қосылар алдынан, Фиджи 1937 жылы құрылған U 32 суасты қайығының торпедасынан зақымданды. 1 қыркүйекте ол келесі алты айға созылған жөндеу жұмыстары үшін Ұлыбританияға қайта оралуға мәжбүр болды. Торпеда алдыңғы қазандық бөліміне тиді, жарылыстың көп бөлігі алдыңғы түтік арқылы шығып кетті, бірақ қазандық бөлімі мен іргелес бөлік суға батып, кеменің жылдамдығын төмендетті. Судың көтерілуі кемені сол жаққа қарай иді; оған қарсы тұру үшін алдыңғы мұнаралардан оқ-дәрілер тасталып, сол жақтан торпедалар суға жіберілді. Жөндеу кезінде кемеге 284 типті артиллериялық радар орнатылды және тағы бір жұп Vickers 0,50 дюймдік төрт қатарлы зениттік пулеметтері қосылды. 1941 жылдың наурыз айында кеме қайтадан қызметке кіріп, Дания бұғазында неміс саудалық рейдерлерін бақылауға тағайындалды. 26-27 наурызда ол үйге қайтып бара жатқан ауыр крейсер, неміс крейсері «Адмирал Шер» кемесін жіберіп алды. Сәуір айының басында ол Гибралтардағы H күштеріне қосылды. H күштерімен бірге ол сәуір айының соңында Мальта аралын құтқару операциясын қолдау үшін Жерорта теңізіне аттанды. 5 мамырда H күштері Гибралтардан Мысырға бағытталған ауыр жүк тасымалдайтын конвойды сүйемелдеу үшін (Тигр операциясы) жолға шықты; H күштері Жерорта теңізінің жартысына жуығына дейін конвойды сүйемелдеді, содан кейін Жерорта теңізі флоты конвойді қабылдады. Фиджи сол кезде флотқа қосылды.
Fiji, the only ship of the Royal Navy to be named after the Crown colony of Fiji, was laid down by John Brown & Company at their Clydebank shipyard on 30 March 1938. The ship was launched on 31 May 1939 and completed on 5 May 1940. On 31 August 1940 she sailed for the African Atlantic coast to take part in Operation Menace, the attack on Dakar, but before she could join the taskforce, Fiji was damaged by a torpedo from the U 32 was launched in 1937. on 1 September and had to return to Britain for repairs, which lasted for the next six months. The torpedo hit abreast the forward boiler room and most of the force of the detonation escaped up the forward funnel, but the boiler room and an adjacent compartment flooded, reducing her speed to The flooding gave her a list to port; to counter it the ammunition from the forward turrets was thrown overboard and the portside torpedoes were ejected over the side. While under repair she was fitted with a Type 284 gunnery radar and another pair of quadruple Vickers 0.50 inch AA machineguns were added. She returned to service in March 1941 and was assigned to patrol the Denmark Strait for German commerce raiders. She missed the homeward bound heavy cruiser German cruiser Admiral Scheer on 26–27 March, and in early April she was reassigned to Force H at Gibraltar to blockade the German heavy ships then stationed at Brest. With Force H, she sailed into the Mediterranean to support operations to relieve the island of Malta in late April. On 5 May Force H departed Gibraltar to escort a heavily laden convoy bound for Egypt (Operation Tiger); Force H only escorted the convoy halfway through the Mediterranean before the Mediterranean Fleet took over. Fiji joined the fleet at that time.
Крит шайқасы
Британдық барлау 17 мамырда немістердің Крит аралына шабуыл жасайтындығын күткен еді және Жерорта теңізі флотының бас қолбасшысы адмирал Эндрю Каннингэм 15 мамырда кемелеріне теңізге шығуға бұйрық берді. "B" тобы, "Фиджи" және жеңіл крейсер аралдың батысын күзетуге тағайындалды. Немістер 20 мамырда әуе десанттарын түсіре бастады, сол кезде "B" тобы Криттің батысындағы соғыс кемелерімен және олардың сүйемелдеуші кемелерімен кездесуге бет алған еді. Кемелер келесі күні таңертең кездесті, ал неміс авиациясының шабуылдары бірнеше сағаттан кейін басталды, бірақ олардың тиімділігі ұшаққа қарсы оқ-дәрілерді қанағаттандырудан аспады. Сол күні Каннингэм крейсерлерге бастапқы топтарына таралып, Эгей теңізіндегі әскер конвойларын іздеуге бұйрық берді. 22 мамыр күні таңертең немістер "B" тобын байқады, өйткені крейсерлер соғыс кемелерімен қайта кездесу үшін оңтүстіске қарай жүзіп бара жатқан еді. "Фиджи" шабуылдар кезінде зақым алмады, бірақ оның артқы ұшаққа қарсы басқару станциясын істен шығарған жақын маңдағы жарылыстардан зақым көрді. "B" тобы шамамен 08:30-да A1 (контр-адмирал H B Роулингс) және D (контр-адмирал Ирвин Гленни) топтарымен кездесті және біріккен күшке ұшаққа қарсы оқ-дәрілердің қалдықтары туралы есеп беруге бұйрық берілді. Крейсерлердің 40%, 38%, "Фиджи" 30%, 25%, ал "Глостер" 18% ғана қалдырған. "Аякс", "Орион" және "Дидо" Гленнидің "D" тобымен бірге Александрияға қайта қарулану үшін қайтаруға бұйрық берілді, бірақ "Глостер" мен "Фиджи" Роулингстің A1 тобында қалды. 12:25-те Антикитерадан батысқа қарай 20-30 миль жерде орналасқан A1 тобы контр-адмирал Эдвард Ли Стюарт Кингтен зақымдалған кемелерді және оның C тобының қалған бөлігін қолдау туралы өтініш алды. A1 тобы шығысқа қарай Китера арнасына бет алды және 13:30 мен 14:00 аралығында C тобымен кездесті. Жоғары шенді адмирал ретінде Кинг басқаруды өз қолына алды, ал авиация шабуылдары екі топқа да зиян келтірді. 14:02 және 14:07-де "Фиджи" мен "Глостер" эсминецтерге қарсы әуе шабуылына қарсы қолдау көрсету үшін бөлінді. Екі эсминецке 13:50-де батып кеткен эсминецтің құтқарылғандарын іздеуге бұйрық берілді. Шабуылдан кейін жазған хатында Каннингэм Кингтің "Фиджи" мен "Глостер" ұшаққа қарсы оқ-дәрілердің жетіспеушілігін білмегенін мәлімдеді. 14:13-те Кинг пен Роулингс C және A1 топтарындағы оқ-дәрілердің жетіспеушілігі туралы хабарлама алмасты, Роулингс "Глостер" мен "Фиджиге" берілген бұйрықтарға алаңдаушылық білдірді. Осыдан кейін Кинг 14:57-де "Глостер" мен "Фиджиді" қайтаруға бұйрық берді. Люфтваффе назарын "Грейхаундқа" жіберілген төрт кемеге аударды және олар бірнеше сағат бойы үздіксіз шабуылға ұшырады. 15:30-да A1 тобына қайта қосылуға тырысқан кезде "Фиджи" ұшаққа қарсы оқ-дәрілерінің қоры таусылып, жаттығу оқтарына көшті. Ол 15:50-де "Глостерге" жақындады, дәл сол кезде кемеге төрт бомба тиді және тағы үш бомба жақын маңда жарылды. "Фиджи" құтқару салдарынан түсірді, бірақ екі эсминецпен бірге аймақтан кетуге мәжбүр болды. Бұл кемелер шабуылшының біреуін атып түсіріп, тағы екеуін қатты зақымдады. Ауа шабуылдары қатты бұлтты болғанға қарамастан жалғасты. 19:00-де Мессершмитт Bf 109 истребитель-бомбардировщик крейсерді бомбамен ортасынан ұрып-соқты. Алдыңғы қазандық және машина бөлмелері суға батып, кемені қисайтып жіберді. Осы зақымға қарамастан "Фиджи" жылдамдығын сақтай алды, бірақ тағы бір Bf 109 оны бомбамен соққыға ұшыратып, қисайған бұрышын 30 градусқа дейін арттырды. Басқаруға келмейтін су басу қаупінен кемені тастап кетуге бұйрық берілді және ол шамамен 19:30-да суға батты. Оның сүйемелдеуші эсминецтері қараңғы түскенге дейін экипажды құтқара алмады, содан кейін олардың көп бөлігі құтқарылды. Кемедегі дін қызметкері Кит Таннер судан адамдарды құтқару үшін бірнеше рет теңізге батқандығы үшін Альберт медалімен (кейіннен Джордж Крестімен алмастырылды) марапатталды. 1941 жылғы 30 мамырда бірінші теңіз лорды сэр Дадли Пундқа жазған хатында Каннингэм былай деп жазды: "Глостер мен Фиджиді Грейхаундқа қайтару тағы бір ауыр қателік болды және бізге осы екі кеменің жоғалуына себеп болды. Олардың оқ-дәрілері жетіспеді, бірақ олар толық болғанда да, олардың да баруы мүмкін еді. "Фиджидің" командирі маған "Глостердің" үстіндегі аспан ұшақтармен қараңғы болғанын айтты". "Фиджи" мен "Глостердің" ұшаққа қарсы оқ-дәрілері таусылғаннан кейін авиация шабуылынан зардап шегуінен кейін, барлық британдық крейсерлерге ұшаққа қарсы оқ-дәрілерінің қоры 40% төмендемеуіне рұқсат етілмеді.
British intelligence anticipated that the Germans would attack the island of Crete on 17 May and Admiral Andrew Cunningham, commander of the Mediterranean Fleet, ordered his ships to sea on the 15th. Force B, Fiji and the light cruiser were tasked to patrol west of the island. The Germans began landing paratroopers on 20 May when Force B was en route to rendezvous with the battleships and and their escorts west of Crete. The ships rendezvoused the following morning and German air attacks began a few hours later, although with little effect other than to help exhaust the ships' anti aircraft ammunition. That afternoon, Cunningham ordered the cruisers to disperse into their original groups and search for any troop convoys in the Aegean. The Germans spotted Force B shortly after dawn on 22 May as the cruisers were steaming south to rendezvous with the battleships again. Fiji was not hit during these attacks, but was damaged by near misses that knocked out her aft anti aircraft director. Force B made the rendezvous with Force A1 (Rear Admiral H B Rawlings) and Force D (Rear Admiral Irvine Glennie) at about 08:30 and the combined force was ordered to report on their levels of high angle anti aircraft ammunition. Of the cruisers, had 40%, 38%, Fiji 30%, 25% and Gloucester only 18%. Ajax, Orion and Dido were ordered to return to Alexandria with Glennie's Force D to rearm but Gloucester and Fiji remained with Rawlings' Force A1. At 12:25 Force A1, stationed 20 to 30 miles west of Antikythera, received a request from Rear Admiral Edward Leigh Stuart King to support the damaged and the rest of his Force C. Force A1 headed east into the Kythera Channel, rendezvousing with Force C between 13:30 and 14:00. As the more senior admiral, King took command, with air attacks now inflicting damage on both forces. At 14:02 and 14:07 respectively, Fiji and Gloucester were detached to provide anti aircraft support for the destroyers and The two destroyers having already been ordered to rescue the survivors of the destroyer , which had been sunk at 13:50. Writing in despatches after the battle, Cunningham stated that King was unaware of the shortage of anti aircraft ammunition in Fiji and Gloucester. At 14:13 King and Rawlings exchanged messages about the shortage of ammunition within both Force C and Force A1, with Rawlings expressing concern about the orders given to Gloucester and Fiji. Following this communication, King issued an order to recall both Gloucester and Fiji at 14:57. The Luftwaffe focused its attention on the four ships dispatched to Greyhound and they were under near constant attack for several hours. By 15:30, while attempting to rejoin Force A1, Fiji had exhausted her supply of anti aircraft ammunition and was reduced to firing practice rounds. She closed on Gloucester at 15:50, right when that ship was struck by four bombs and was near missed by three others. Fiji dropped life rafts, but was forced to depart the area with the two destroyers. These ships fought on and shot down one attacker and severely damaged two others. The aerial attacks continued despite the heavy cloud cover; at 19:00 a Messerschmitt Bf 109 fighter bomber struck the cruiser amidships with a bomb. The forward boiler and engine rooms flooded and gave her a severe list. Despite this damage Fiji was able to maintain a speed of until another Bf 109 hit her with another bomb that increased her list to 30 degrees. Abandon ship was ordered in the face of the uncontrollable flooding and she capsized around 19:30. Her accompanying destroyers were unable to rescue any of the crew until after dark when almost all of them were recovered. Kit Tanner, the ship's chaplain, was posthumously awarded the Albert Medal (since replaced by the George Cross) for repeatedly entering the sea to rescue men from the water. On 30 May 1941, in a letter to the First Sea Lord, Sir Dudley Pound, Cunningham wrote, "The sending back of Gloucester and Fiji to Greyhound was another grave error and cost us those two ships. They were practically out of ammunition, but even had they been full up I think they would have gone. The Commanding Officer of Fiji told me that the air over Gloucester was black with planes." Following the loss of both Fiji and Gloucester to air attacks after their anti aircraft ammunition was exhausted, all British cruisers were instructed to not allow their anti aircraft ammunition reserves to fall below 40%.