Кіріспе

Темзаның аймағы
фильм

Лондон бассейні – Темза өзенінің Лондон көпірінен Лаймхауздың төменгі жағына дейінгі бөлігі. Темзаның су тасқыны ағысының бір бөлігі болғандықтан, бұл бассейнде жағалау және кейіннен шетелден тауар әкелген биік мачталы кемелер жүрген. Лондон бассейні екі бөлікке бөлінеді: Жоғарғы бассейн және Төменгі бассейн. Жоғарғы бассейн Лондон көпірінен, биік мачталар батысқа өтуіне кедеріс келтірген, Бермондсидегі Черри-Гарден пирсіне дейінгі бөліктен тұрады. Төменгі бассейн Черри-Гарден пирсінен Лаймкильн сағасына дейін созылады.

Тарих

Бастапқыда Лондон бассейні – Лондон қаласының оңтүстік жағындағы Биллингсгейт бойындағы Темза өзенінің бөлігі, онда барлық импортталған жүктерді кедендік инспекторлар тексеруге және бағалауға тапсыру қажет еді, осылайша аймаққа «Заңды кемежайлар» деген ат берілді. Көшеде жүкті заңсыз әкелу, ұрлық және жүктерді жымқыру кең таралған, әрі ашық кемежайларда, әрі тығыз қоймаларда болды. Кейін бұл термин өзеннің Ротерхиттен Лондон көпіріне дейінгі бөлігін атау үшін қолданыла бастады, ал көпір – биік мачталы кемелердің жүзе алатын ең алыс нүктесі болды. Лондон бассейні ғасырлар бойы астана үшін өте маңызды болды – VII ғасырда Беде Лондонның пайда болу себебі осы бассейн екенін жазған, бірақ ол 18-19 ғасырлардағы өркендеу шағына жетті. Осы кезде өзеннің екі жағасындағы кемежайлардың қабырғалары шақырымдар бойына созылып жатты, ал жүздеген кемелер өзенде немесе кемежайлардың қасында тоқтаған. Лондон бассейні XVIII ғасырдың екінші жартысында теңіз арқылы және жағалаудағы сауданың үлкен өсуіне куә болды. Оны пайдаланған жағалау кемелерінің үштен екісі – көмір тасушылар болды, себебі Лондон халқының өсуімен бірге көмірге деген сұраныс та артты. 1750 мен 1796 жылдар аралығында жағалау саудасы екі есеге өсіп, 1795 жылы 11 964 кемеге жетті. Шетелдік саудада 1751 жылы Лондон бассейні 1682 кеме мен 234 639 тонна жүк тасымалдады, ал 1794 жылы бұл көрсеткіш 3663 кеме мен 620 845 тоннаға жетті. Тығын соншалықты күшті болды, Темза өзенін кемеден кемеге секіріп өтуге болады десті. Лондон доктарының пайда болуына Лондон бассейнінің сыйымдылығының жетіспеуі себеп болды, бұл әсіресе Батыс Үндістан саудасына әсер етті. 1799 жылғы Батыс Үндістан доктары заңы Батыс Үндістаннан әкелінетін өнімдерге арналған жаңа, өзеннен тыс орналасқан доктар салуға рұқсат берді.

Қалалық жаңғыру

1996 жылы өзеннің солтүстік және оңтүстік жағалауындағы қалалық жаңаруға көмектесу үшін «Лондон шолуы» серіктестігі құрылды. Ол өз өкілеттігін шамалы шығысқа қарай кеңейтіп, Сент-Кетарин доктері мен Шад-Темзаның доктарын да қамтыды. Он жылдық жаңғырту және шамамен 100 миллион фунт стерлинг инвестициядан кейін, «Лондон шолуы» серіктестігі 2007 жылдың наурыз айында таратылуға тиіс болды, ал оның жұмысын үш жаңа ұйым ішінара жалғастыратын болды: «Лондон көпірі» командасы, Поттерс Филдс саябағын басқару тресті және Тауэр Хилл басқару тобы. «Негізгі аймаққа» Бороу нарығы, Лондон көпірі, Гай ауруханасы, Лондон көпірі станциясы, Хейс галереясы, HMS Белфаст, Сити Холл, Шад Темз, Тауэр көпірі, Сент-Кетарин доктері, Лондон мұнарасы, Тауэр Хилл метро станциясы және Ұлы Лондон өртінің ескерткіші кіреді.

Мәдени сілтемелер

Андре Деран Темза суретін төрт рет салған, ал 1906 жылы салған «Лондонның бассейні» картинасы Тейт галереясында қойылған. Деран – көрнекті фаувист болған және оны дилері Темзаның көріністерін фаувист стилінде салу үшін Лондонға жіберген. «Лондонның бассейні» (1951) атты британдық фильм – осы бассейнде оқиғасы өрбитін қылмыстық драма. Фильмді Базил Дирден түсірген, басты рөлдерде Эрл Кэмерон, Сьюзан Шоу, Джоан Даулинг және Бонар Коллеано, ал комедиялық рөлдерде Лесли Филлипс, Альфи Басс және Джеймс Робертсон Джестис сомдаған. Бассейн сонымен қатар көптеген басқа фильмдерде де түсірілім алаңы ретінде пайдаланылған. Патрик О'Брайан «Коммодор» және «Көк» атты романдарының ішінде «Лондонның бассейніне» сілтеме жасайды, екеуі де Обри-Матюрин сериясына жатады.