Кіріспе

Американдық композитор, дирижер, музыкалық аранжировщик және оркестр жетекшісі (1902–1984)

Роберт Рейнигер Мередит Уилсон (18 мамыр 1902 – 15 маусым 1984) – американдық флейташы, композитор, дирижер, музыкалық аранжировщик, оркестр жетекшісі, драматург және жазушы. Ол ең көп танымал болуы мүмкін, 1957 жылғы Бродвей мюзиклі "Музыкалық адам" үшін кітапты, музыканы және әндердің сөздерін жазғаны үшін. Ол сонымен қатар симфониялар мен танымал әндерлер жазды. Ол киноға жазған музыкасы үшін екі рет "Оскар" сыйлығына ие болды.

Ерте өмір

Уилсон Айова штатының Мейсон-Сити қаласында Розали Рейнигер Уилсон мен Джон Дэвид Уилсон отбасында дүниеге келді. Оның өзінен екі жас үлкен ағасы Джон Седрик және он екі жас үлкен әпкесі, балалар жазушысы Дикси Уилсон болды. Уилсон Нью-Йорктегі Фрэнк Дамрош атындағы Музыкалық өнер институтында (кейін Джульярд мектебіне айналды) оқыды. 1920 жылдың 29 тамызында ол орта мектептегі сүйіктісі Элизабет "Пегги" Уилсонға үйленді; олар 26 жыл бірге өмір сүрді. Бала кезінде Уилсон құтқару армиясының музыкалық тобында бас-барабаншы болды, ал кейіннен Артуро Тосканини жетекшілігімен Нью-Йорк филармониялық оркестрінде (1924–1929) ойнады. Содан кейін ол Сан-Францискоға, Калифорнияға көшіп, KFRC радиостанциясының концерт директоры, сосын Голливудтағы NBC радиожелісінің музыкалық директоры болып жұмыс істеді. Оның радиодағы тұңғыш дебюті 1928 жылы KFRC радиостанциясындағы Blue Monday Jamboree бағдарламасында болды.

Голливуд

Уилсонның фильмдердегі жұмысына Чарли Чаплиннің "Ұлы диктатор" (1940) фильміне музыка жазғаны (ең үздік түпнұсқа музыка номинациясы, «Оскар» сыйлығы) және Уильям Уайлердің "Кішкентай түлкілер" (1941) фильміне музыканы әдептеуі (драмалық фильмнің ең жақсы музыкасы номинациясы, «Оскар» сыйлығы) кірді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Уилсон АҚШ Қарулы күштерінің радио қызметінде жұмыс істеді. AFRS-тегі жұмысы оны Джордж Бернс, Грейси Аллен және Билл Гудвинмен бірге жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Ол осы үштіктің ішінде оркестр жетекшісі және Бернс пен Аллен радио бағдарламасында тұрақты кейіпкер ретінде танылды. Ол әйелдерден кеңес іздеп жүретін ұялшақ жігітті сомдады. Оның кейіпкері де ақылсыз еді, ол Алленнің еркек нұсқасына ұқсады. 1942 жылы Уилсонның NBC телеарнасында жеке бағдарламасы болды. «Мередит Уилсонның музыкасы» бағдарламасы Файбер МакГи мен Молли бағдарламасының жазғы орнын алмастырды. 1946–47 жылдары CBS телеарнасында көрсетілген «Sparkle Time» Уилсонның толық маусымдық радио бағдарламасы болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін желілік радиоға оралған Уилсон, радио жарнамаларын орындаған кезде бірауыздан сөйлейтін «Talking People» хор тобын құрды. 1950 жылы ол актриса Таллула Банкхедтің 90 минуттық комедиялық түрліліктік бағдарламасының музыкалық директоры болды. Уилсон бағдарламаның сирек кездесетін әзілдерінің біріне айналды, ол Банкхедтің сөздеріне немесе сұрақтарына «Жақсы, мырза, Мисс Банкхед» деп жауап берді. Ол бағдарлама үшін «Құдай сені жарылқап, сақтасын» әнін жазды. Банкхед әр бағдарламаның соңында музыкамен бірге әннің сөздерін оқыды. Ол сондай-ақ Джек Беннидің радио бағдарламасында жұмыс істеді және 1949 жылы жеке бағдарламасын жүргізді. 1950 жылдардың басында Уилсон Гудсон Тодман ойын шоуы «The Name's the Same» («Атауы бірдей») тұрақты қатысушысы болды. Кейін ол шоуға Гудсон Тодманнан тұрақты жалақы алғанын еске алды, оны Бродвей музыкалық жобасына жинап отырды. 1950 жылы Уилсон Голливуд Боулдағы Калифорнияның жүз жылдығына арналған «The California Story» қойылымының музыкалық директоры болды. Осы қойылымда жұмыс істеп жатып, Уилсон жазушы Франклин Лейсимен танысты, ол Уилсонның музыкалық туындысының сюжетін дамытуға көмектесті, ол жақын арада «Музыкалық адам» болады. «Калифорниялық оқиғадан» кейін сахналық режиссер Владимир Розингпен бірлесіп тағы екі штаттың жүз жылдық мерекелік шаралары өтті: 1959 жылы «Орегон оқиғасы» және 1961 жылы «Канзас оқиғасы».

Бродвей

Уилсонның ең танымал туындысы – "Музыкалық адам" мюзиклі 1957 жылы Бродвейде тұңғыш рет көрсетілді және екі рет фильмге бейімделді (1962 және 2003 жылдары). Ол оны "айоваликтің өз туған жеріне құрмет көрсету әрекеті" деп атады. Уилсон мюзиклді аяқтауға сегіз жыл және 30 түзету жұмысы жұмсады, оның үшін 40-тан астам ән жазды. Роберт Престон мен Барбара Куктың басты рөлдерде ойнаған қойылым үш жарым жыл бойы Бродвей сахнасында 1375 рет көрсетіліп, зор табысқа ие болды. Шоудың жазбасы алғашқы Грэмми сыйлығын "Ең үздік түпнұсқа саундтрек альбомы" (Бродвей немесе теледидар) номинациясы бойынша жеңіп алды. Содан кейін мюзикль ел бойынша гастрольдік сапармен және халықаралық қойылымдармен таныстырылды. 1980 жылы Нью-Йорк қаласында Дик Ван Дайк пен Мег Буссерт Мариан рөлінде ойнады. Бродвейдегі алғашқы қайта қойылым 2000 жылы Нейл Саймон театрында Крейг Биерконың Гарольд Хилл және Ребекка Лукердің Мариан рөліндегі орындауымен ашылды. Бұл қойылым 699 рет көрсетілді. Екінші Бродвей қайта қойылымы 2022 жылдың 10 ақпанында Winter Garden театрында Хью Джекманның Гарольд және Саттон Фостердің Мариан рөліндегі орындауымен дебют жасады. 1959 жылы Уилсон мен оның екінші әйелі Ралина "Рини" Зарова "Содан кейін мен "Музыкалық адамды" жаздым" атты альбомды жазды, онда олар мюзиклдің тарихын және одан әндерді орындайды. 2010 жылы Брайан д'Арси Джеймс пен Келли О'Хара осы альбом негізіндегі Бродвей ойын-сауығында Уилсон мен Рини рөлінде ойнады. Уилсонның екінші мюзиклі – "Жұмсалмас Моли Браун" 1960 жылдан 1962 жылға дейін Бродвейде 532 рет көрсетілді және 1964 жылы Дебби Рейнольдстың басты рөлде ойнаған фильмге бейімделді. Оның үшінші Бродвей мюзиклі – "34-ші көшедегі ғажайып" фильмінің бейімделуі, "Here's Love" деп аталды. Кейбір театр жанкүйерлері оны сәтсіздік ретінде еске алады, бірақ ол 1963-64 жылдары Бродвейде сегіз ай бойы (334 қойылым) көрсетілді. Оның төртінші, соңғы және ең сәтті емес мюзиклі – "1491" болды, ол Колумбтың әйгілі саяхатын қаржыландыруға жасаған әрекеттері туралы айтады. Ол 1969 жылы Лос-Анджелес азаматтық жарық операсымен сахналанды, бірақ Бродвейде емес.

Классикалық музыка

Уилсонның ф-минор тонындағы №1 симфониясы: Сан-Франциско симфониясы және оның ми минор тонындағы №2 симфониясы: «Калифорния миссиялары» 1999 жылы Уильям Т. Стромбергтің жетекшілігімен Мәскеу мемлекеттік симфониялық оркестрімен жазылған. Басқа симфониялық шығармаларына О.О. МакИнтайр сюитасы, американдық тақырып пен әнұранға арналған симфониялық вариациялар, «Джервис Бей» симфониялық поэмасы және Джон Ф. Кеннедидің қызметке кірісу сөзінен цитаталар енгізілген «Сұрама» шығармасы кіреді. Идильвилд музыка және өнер мектебінің (ISOMATA) құрметіне Уилсон оркестр, хор, вокалдық солист және альфорн үшін «Идильвилдте» шығармасын жазды. Уилсонның камералық музыкасына флейтаға арналған сюита кіреді.

Теледидар арнаулы бағдарламалары

1958 жылы Уилсон "Менде құпия бар" атты телешоуда пайда болды. Оның құпиясы – "Құтқарылу Армиясының жаңа әнін жазғаны". Уилсон "With Banners and Bonnets They Come" әнін Құтқарылу Армиясы үшін арнайы жазды. Ән, Құтқарылу Армиясының "махаббатқа лайық емес жандарды сүю" мақсатымен киім, тулар мен символдарды пайдалануына тікелей сілтеме жасады. Телеарнайы бағдарламада Уилсон Нью-Йорк штаб-музыкалық тобын дирижерлік етті, ал Құтқарылу Армиясының офицері Олаф Лундгрен әнді орындады. Екінші арнайы бағдарламада Дебби Рейнольдс, Уилсонның Бродвей мюзиклі "Жұмсалмас Молли Браун" (1964) фильмінде орындаған әндерін шырқады. 28 шілдеде Уилсон мен Рини үшінші арнайы бағдарламаны ұйымдастырды, онда Уилсонның өндірісімен 1000 теңіз корпусының Camp Pendleton-нан келген еріктілері өнер көрсетті. Арнайы қонақтар: Викки Карр, Джек Джонс, Фредерик Хемке, Джо және Эдди.

Халық әндері

Уилсон "You and I" сияқты көптеген танымал әндер жазды, оның ішінде 1941 жылы Глен Миллердің Billboard чартында 1-орын алған "You and I" әні бар. Оны Бинг Кросби, сондай-ақ Томми Дорси Фрэнк Синатрамен бірге орындады. "The Music Man" мюзиклынан үш ән американдық стандартқа айналды: "Seventy Six Trombones", "Gary, Indiana" және бастапқыда "Till I Met You" (1950) деп аталған "Till There Was You". Уилсонның тағы бір танымал әндері: "It's Beginning to Look a Lot Like Christmas" ( "It's Beginning to Look Like Christmas" деп жарияланды), "May the Good Lord Bless and Keep You" және "I See the Moon". Ол Айова университетінің күрес әні "Iowa Fight Song" мен Айова штаты университетінің "For I for S Forever" әнін жазды. Сонымен қатар, ол туған қаласының мектебі үшін "Mason City, Go!" күрес әнін жазды. Уилсонның туындыларындағы ерекшелік – 1962 жылы жазылған "Chicken Fat" әні. Бұл ән елдегі мектептердегі спорт залдарында президент Джон Ф. Кеннедидің жастарды дене шынықтыруға баулу бағдарламасының тақырыптық әні болды. Елдің жастарын дене күшіне келтіру қажеттігі туды, ал Уилсонның әнінде жастар қарқынды түрде негізгі жаттығуларды орындады: отыру, жанға малу, секіру, денеді бұру, орында жүгіру, секіру және көптеген шерулер. Роберт Престонның күшті ән орындауымен, 1974 жылы Уилсон Форд әкімшілігіне "Whip Inflation Now" атты тағы бір марш әнін ұсынды.

Өмірбаян

Уилсон үш естелік жазды: «Мен пикколоммен сол жерде тұрдым» (1948), «Мен салған жұмыртқалар» (1955) және «Бірақ ол бұл жерді білмейді» (1959).

Жеке өмір

Уилсон үш рет үйленген. 1947 жылғы 5 наурыздағы хабарламада айтылғандай, ол өзінің бірінші әйелі Элизабеттен ажырасты. Ажырасқаннан кейін олар байланысқан жоқ, ал ол өзінің үш естелігінде Элизабетті есімдерімен атамады, бірақ 1970 жылғы 20 тамызда, олардың 50 жылдық тойында оған гүлдер жіберіп, оны таң қалдырды. Уилсон 1948 жылғы 13 наурызда орыс опера әншісі Ралина "Рини" Зароваға үйленді. Ол 1966 жылғы 6 желтоқсанда қайтыс болды. Уилсон 1968 жылғы ақпанда Розмари Салливанға үйленді. Ол жылдар бойы Калифорния штатының Брентвуд қаласындағы Мандевилл каньонында тұрды; достары мен көршілері оны жылы және әдемі мінезді мейман ретінде еске алады, ол пианинода ойнағанды және кештерде ән айтқанды ұнататын. Ол қонақтарға өзінің "Мередит Уилсон "Музыкалық адам" әндерін орындайды" альбомының автографтарын сыйлады. 1982 жылы ол Розмаримен бірге "The Lawrence Welk Show" бағдарламасының көрермендері арасында болды. Уилсон өзінің туған қаласына Солтүстік Айованың оркестрлер фестиваліне бірнеше рет оралды, бұл музыканы, әсіресе оркестрлерді атап өтетін жылдық шара. Мейсон-Ситиде 1962 жылы Айова губернаторы Норман Эрбе ұйымдастырған "Музыкалық адам" фильмінің тұсаукесері өтті, ол фестивальмен бірге өтті. Оның кейіпкері Гарольд Хилл сияқты, Уилсон да қала арқылы "Үлкен шеруді" бастап жүрді, ал шараға фильмнің жұлдыздары Ширли Джонс пен Роберт Престонның қатысуы болды. Салтанатты шараны жүргізген "Mason City Globe Gazette" газетінің редакторы У. Эрл Холл штаттық радиода танымал болды және көп жылдар бойы дос болды. Уилсон Ұлттық құрметті оркестр ұйымының мүшесі, Kappa Kappa Psi болды. Уилсон 1984 жылы 82 жасында жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды. Мейсон-Ситидегі жерлеу рәсіміне "Музыкалық адам" кейіпкерлерінің костюмдерін киген аза тұтушылар мен "Лида Роза" әнін орындаған шаштараз квартеті қатысты. Уилсон Мейсон-Ситидегі Елмвуд Сент-Джозеф қалалық зиратына жерленген.

Мұра

1987 жылғы 23 маусымда Уилсон президент Рональд Рейганнан өлімнен кейін Президенттік бостандық медалін алды. 1999 жылы АҚШ пошта қызметі Уилсонның суреті бар пошта маркасын шығарды. Уилсонның Айова штатының Мейсон Ситидегі балалық шағындағы үйі 2002 жылы ашылған "Музыкалық адам алаңының" бір бөлігі болып табылады. Оның жесірі Розмари алаңға қаржылай көмек көрсетті. Оның бітірген мектебі, Джульярд мектебі, 2005 жылы өзінің алғашқы және жалғыз жатақханасын Уилсонға арнады. "Музыкалық адам" мюзиклінен "Till There Was You" әні Beatles тобының сүйікті әні болды, және олардың осы әнді орындауы британдық және американдық екінші альбомдарында – "With the Beatles" және "Meet the Beatles!" жарияланды. Олар 1964 жылы "Эд Салливан шоуында" алғаш рет өнер көрсеткен кезде осы әнді орындады. Уилсонның қолжазбаларын Ұлы американдық ән кітабы қорынан табуға болады.