Кіріспе
1970 жылы АҚШ-тың екі ірі футбол лигасының бірігуі: AFL және NFL. AFL–NFL бірігуі – сол кездегі АҚШ-тың екі ірі кәсіби американдық футбол лигасының бірігуі: Ұлттық футбол лигасы (NFL) және Американдық футбол лигасы (AFL). Бұл бірігу "Ұлттық футбол лигасы" атауын және логотипін сақтап, АҚШ-тағы ең танымал спорт лигасына айналуға жол ашты. Бірігу туралы хабар 1966 жылғы 8 маусым күні кешке жарияланды. Бірігу келісіміне сәйкес, лигалар келесі төрт маусым – 1966 жылдан 1969 жылға дейін – жеке-жеке тұрақты маусымдарды өткізді, ал соңғы чемпионат ойыны Супер Боул атанды. 1970 жылғы маусымға дейін олар ресми түрде бірігіп, екі конференциядан тұратын бір лига құрды.
The AFL–NFL merger was the merger of the two major professional American football leagues in the United States at the time: the National Football League (NFL) and the American Football League (AFL). It paved the way for the combined league, which retained the "National Football League" name and logo, to become the most popular sports league in the United States. The merger was announced on the evening of June 8, 1966. Under the merger agreement, the leagues maintained separate regular season schedules for the next four seasons—from 1966 through 1969 with a final championship game which would become known as the Super Bowl—and then officially merged before the 1970 season to form one league with two conferences.
Ертедегі қарсыластары
1920 жылы құрылғаннан кейін, NFL бірнеше бәсекелес лиганы жеңіп шықты. 1960 жылға дейін оның ең маңызды қарсыласы 1946 жылы құрылған Бүкіл Америка Футбол Конференциясы (AAFC) болды. AAFC бірнеше жағынан NFL-ден ерекшеленді. Лиганың құрылуында салыстырмалы түрде күшті қолдау болғанымен, ол ақырында тұрақты емес жоба болып шықты. AAFC-нің ең үлкен кемшілігі – бастапқы дарапты (драфт) енгізуден бас тартуы болды; бұл бәсекелестік тепе-теңдігінің болмауына әкелді, нәтижесінде лиганың ең күшті командасы (Кливленд Браунс) лигада үстемдік құрып, жылдар бойы чемпион атанды. AAFC-нің нашар қаржылық жағдайына байланысты лига 1949 жылғы маусымнан кейін таратылды. 1950 жылы NFL-ге үш AAFC командасы – Кливленд Браунс, Сан-Франциско 49ers және Балтимор Колтс қабылданып алынды. Маусым арасында лига қысқа мерзімге Ұлттық Америка Футбол Лигасы деп аталды, бірақ 1950 жылғы маусым басталар алдында "Ұлттық Футбол Лигасы" деген дәстүрлі атауына қайта оралды. Браунс ескі лигада үстемдік етіп, алғашқы NFL маусымында чемпиондық жеңіп алып, NFL жанкүйерлерін таң қалдырды, осылайша сол кездегі ең үздік кәсіби футбол командаларының бірі екенін көрсетті.
Екі лига арасындағы бәсеке
Алғашында NFL, AFL және оның сегіз командасын елемеді, AFL-де NFL-де келісімшартқа қол қоя алмайтын ойыншылардан тұрады деп есептеді. NFL-дің бұқаралық ақпарат құралдарында да үстемдігі болды: мысалы, 1960 жылдары Sports Illustrated журналының бас футбол жазушысы Текс Мауль болды, ал бірнеше спорт журналистері AFL туралы оның сынға толы мақалаларын факт ретінде қабылдады. Тағы бір мысал – «Даллас Каубойс» командасының бас менеджері Текс Шрамм, Розельдің жақын досы (Шрамм Розельді «Рамс» командасының бас менеджері қызметіне тағайындаған), ол ұлттық телеарна CBS арқылы NFL жаңалықтарын таратуға ықпал етті, оның ішінде арнада бұрынғы NFL ойыншыларын матчтарды тікелей хабарлауға жұмысқа алу және AFL есептері мен жаңалықтарының болмауы. AFL өзінің беделді қарсыласынан бір маңызды артықшылыққа ие болды: оның иелерінің көпшілігі NFL иелерінен байырақ болды. Көптеген ерекшеліктерді ескермегенде, Хант иелерінің тек қаржылық мүмкіндіктері ғана емес, сонымен қатар, жаңадан құрылған лиганың алғашқы жылдарындағы сөзсіз қаржылық шығындарды қабылдауға дайындықтары мен шыдамдылықтары барларын сәтті қамтамасыз етті. Сондықтан, жағымсыз жарияланымдарға қарамастан және NFL-дің бұрынғы қарсыластарынан өзгеше, AFL аман қалды, өсіп-дамыды және 1960 жылдардың ортасында «Чарджерс» және «Тексанс» командаларын NFL нарықтарынан тыс жерлерге көшіргеннен кейін, «Нью-Йорк Титанс» (оны «Джетс» деп қайта аталды) сатылып, жаңа брендке ие болды, сондай-ақ «Джетс» командасы Алабама университетінің квотербегі Джо Наматты бұрын-соңды болмаған 427 000 долларлық келісімшартқа қол қойды. Лиганың қаржылық тұрақтылығын 1965 жылдан бастап AFL матчтарын теледидардан көрсетуге арналған NBC-нің 36 миллион долларлық бес жылдық келісімі одан әрі нығайтты. NFL-дің джентльмендік келісімді бұзуы AFL тарапынан жауапқа ие болды: «Окленд Рейдерс» командасының серіктес иесі Аль Дэвис 1966 жылдың сәуір айында AFL комиссары болып тағайындалды және ол Гоголак трансферінен кейін сауда-саттық соғысын күшейтіп, Джон Броди және Майк Дитка сияқты танымал NFL ойыншыларын AFL командаларымен келісімшартқа қол қойды. Екі лига 1966 жылғы драфт таңдауларына қол қоюға барлығы 7 миллион доллар жұмсады.
Бірігу туралы келісім
NFL екі лиганың бірігуі жөніндегі талқылауды бастады: 1960 жылдан бері NFL-дің «Даллас Каубойс» командасының бас менеджері Текс Шрамм, Канзас-Ситидің «Лэмар Хант» жетекшілігіндегі AFL командаларының иелерімен жасырын байланысқа түсіп, бірігуге қызығушылықтарын білдірді. Келісім бойынша: Екі лига бірігіп, 24 командадан тұратын кеңейтілген лига құрады, 1969 жылға қарай 26 командаға, ал 1970 жылға қарай 28 командаға дейін ұлғайтылатын болады. Кез келген жағдайда, «Атланта Фальконс» және «Майами Долфинс» командалары 1966 жылғы маусымда бірігу туралы жарияланғанға дейін құрылып, ойынға дайын болды. Лигалар бірігуге дейін 1967 жылы «Нью-Орлеанс Сэйнтс» және 1968 жылы «Цинциннати Бенгалс» командаларын қосады. Барлық франшизалар сақталады және ешқайсысы өздерінің мегаполистерінен тысқары жерге көшірілмейді. Келісімде сондай-ақ, екі лиганың ешқайсысы бірінші лиганың медиа нарықтарына жаңа франшизаларды орналастыруға құқығы жоқ екендігі де көрсетілген. «Окленд Рейдерс» және «Нью-Йорк Джетс» командалары сәйкесінше «Сан-Франциско 49ers» және «Нью-Йорк Джайентс» командаларына өтемақы төлейді. Екі лига да колледж ойыншыларының «жалпы таңдауын» (Common Draft) өткізеді, бұл екі лиганың ең жақсы колледж ойыншылары үшін бәсекелестігін тоқтатады, ал алғашқы таңдау 1967 жылдың наурыз айының ортасында өтеді. Лигалар 1969 жылға дейін жеке маусымдық кестелерді сақтайды. Лигалар сондай-ақ 1967 жылдың қаңтарынан бастап әр лиганың чемпиондық командаларын кездестіретін жыл сайынғы AFL-NFL әлем чемпионаты ойынын өткізуге келіседі; бұл ойын ақырында «Супер Боул» деп аталады. Екі лига ресми түрде бірігіп, екі конференциядан тұратын бір лига құрайды. Біріктірілген лига «Ұлттық футбол лигасы» деп аталады және бірыңғай ережелерді қабылдайды. AFL тарихы мен жазбалары ескі лигаға қосылады. AFL комиссары лауазымын дереу жояды және NFL комиссарын кәсіби футболдың бас атқарушысы ретінде мойындайды. Бұл келісім 1941 жылдан бері NFL Конституциясының ережелеріне сәйкес келеді (футболға комиссар лауазымы енгізілген кезде), ол NFL бас атқарушысына Бейсбол комиссарымен салыстырылатын билік беруге тырысты, бұл AFL-дің тәуелсіз лига ретіндегі алты жылдық өмірін ресми түрде аяқтады. «NFL Films» 1968 жылдан бастап AFL үшін жаңадан құрылған «AFL Films» бөлімшесі арқылы ойын кадрларын түсіре бастайды, бұл жай ғана «NFL Films» командасы бөлек жакеттер кигенімен ұқсас болды. Келісімнен кейін Америка футбол лигасының иелері AFL президенті лауазымын құрып, лиганың күнделікті іс-әрекетін жартылай дербес түрде басқаруға міндеттейді, бұл сол кездегі Бас лига бейсболының құрамына кіретін лигалардың жұмыс істеу тәсіліне ұқсас. Иелері Дэвис осы лауазымда қызмет етуді жалғастырады деп үміттенеді, бірақ Дэвис Пит Розельдің бағыныштысы болудан түбірінен бас тартады. Дэвис 1966 жылдың 25 шілдесінде AFL комиссары лауазымынан кеткеннен кейін, Милт Вудард (алғашқы комиссар Джо Фосс және Дэвис кезінде комиссардың көмекшісі болған) AFL президенті болып тағайындалады. Пит Розель бірігу туралы келіссөздерді бастамаса да, ол келісімді тез мақұлдап, NFL комиссары лауазымында қалады. Розель бірігу туралы келісімнен кейінгі төрт жыл ішінде БАҚ-та футбол комиссары немесе футбол лигасының комиссары деп аталды. НФЛ президенті лауазымы келісімнен кейін іс жүзінде өзгеріссіз қалды. Кейін «Кливленд Браунс» командасының иесі Арт Моделл басқарған НФЛ президенті (бірігу келісімінен бұрын да, кейін де) негізінен құрметті лауазым болды. Бірігудің көптеген шарттары 89-шы АҚШ Конгресінің біріктірілген лиганы монополияға қарсы санкциялардан босататын заң қабылдауын қамтамасыз ету үшін жасалды. НФЛ комиссары Розель және басқа да кәсіби футбол басшылары Нью-Йорк өкілі Эммануэль Селлер төрағалық еткен Конгрестің монополияға қарсы кіші комитеті алдында сөйлеген кезде үш мәселе қайта-қайта айтылды: Розель бірігуге рұқсат берілсе, екі лиганың да кез келген қаладан франшизаларын көшірмейтінін уәделеді. Біріктірілген лига бірігу келісімінде көрсетілгендей 28 командаға дейін ұлғайтылады. 50 000-нан аз орындықтары бар стадиондар кәсіби футболдың қажеттіліктеріне сәйкес келмейді деп жарияланды, осылайша осы сандардан төмен орындықтары бар стадиондардағы командалар қазіргі стадиондарын кеңейтуге немесе жаңа, үлкен стадиондарға көшуге мәжбүр болды. Қазан айында Конгресс бірігуді жалғастыруға мүмкіндік беретін жаңа заң қабылдады. 1970 жылға жақындағанда, үш NFL командасы («Балтимор Колтс», «Кливленд Браунс» және «Питтсбург Стиллерс») Америка футбол конференциясын (AFC) құру үшін он AFL командасына қосылуға келісті. Қалған он үш NFL командасы («Атланта Фальконс», «Чикаго Беарс», «Даллас Каубойс», «Детройт Лайонс», «Грин-Бей Пэкерс», «Лос-Анджелес Рэмс», «Миннесота Вайкингс», «Нью-Орлеанс Сэйнтс», «Нью-Йорк Джайентс», «Филадельфия Иглс», «Сент-Луис Кардиналс», «Сан-Франциско 49ers» және «Вашингтон Редскинс») Ұлттық футбол конференциясының (NFC) құрамына кірді. 1970 жылдан бері «Супер Боул» AFC және NFC чемпиондарын көрсетеді. Екеуі де лиганың плей-офф турнирі арқылы әр маусымда анықталады. Жаңа, тең мөлшердегі конференциялар құрылғандықтан, олардың әрқайсысы төрт немесе бес командадан тұратын үш дивизионға бөлінуі қажет болды. 1970 жылғы плей-офф форматы екі лиганың плей-офф форматтарының элементтерін біріктірді. Әр конференциядан плей-оффқа төрт команда қатысады (1969 жылғыдай), осылайша тек «Ең жақсы екінші орын алған команда» (алғашқы атауы осылай болған) ғана плей-оффқа өтеді. Жанкүйерлер мен БАҚ бұл команданы «жоқарғы карта» деп атады және NFL жақын арада осы атауды ресми түрде бекітті. AFC командалары географиялық принцип бойынша дивизиондық құрылымды тез шешсе, 13 NFC иелері командалардың қай дивизионда ойнайтынын анықтауда қиындыққа тап болды. Калифорниядағы «49ers» және «Rams» командаларына тек NFC-нің таулы аймақтарының батысындағы командалармен бірге бір дивизионда болу кепілдігі берілді. Бір ерте ұсыныс екі Калифорния командасын үш солтүстік-шығыс командасымен – «Нью-Йорк Джайентс», «Филадельфия Иглс» және «Вашингтон Редскинс» – бірге қоюды көздеген, бұл 1967 жылдан 1969 жылға дейін «Л.А.» және «С.Ф.» командаларын «Балтимор» және «Атлантамен» бірге қойған Батыс конференциясының «Жағалау дивизионын» еске түсірді. Соңғы бес ұсыныс төмендегідей болды:
The two leagues would combine to form an expanded league with 24 teams, to be increased to 26 teams by 1969, and to 28 by 1970, or soon thereafter. In any case, the Atlanta Falcons and the Miami Dolphins were already established and set to start play for the 1966 season, before the merger was announced in June. The leagues would add the New Orleans Saints in 1967 and the Cincinnati Bengals in 1968 prior to the merger. All existing franchises would be retained, and none would be moved outside of their metropolitan areas. The agreement also stipulated that no new franchises were to be placed by either league within the media markets of the other. The Oakland Raiders and New York Jets would pay indemnities to the San Francisco 49ers and New York Giants, respectively. Both leagues would hold a "Common Draft" of college players, effectively ending the bidding war between the two leagues over the top college prospects, with the first such draft occurring in mid March 1967. The leagues would maintain separate regular season schedules through 1969. The leagues also agreed to play an annual AFL NFL World Championship Game, matching the championship teams of each league, beginning in January 1967; the game that would eventually become known as the Super Bowl. The two leagues would officially merge in to form one league with two conferences. The merged league would be known as the National Football League and adopt unified rules. The history and records of the AFL would be incorporated into the older league. The AFL would abolish the office of AFL Commissioner immediately and recognize the NFL Commissioner as the overall chief executive of professional football. This arrangement, which was in keeping with a provision of the NFL's Constitution dating from 1941 (when the title of Commissioner was introduced in football) that sought to invest the NFL's chief executive with a similar level of authority to that exercised by the Commissioner of Baseball, formally ended the AFL's six year run as an independent league. NFL Films would start recording game footage for the AFL starting in 1968 under a newly established "AFL Films" division, which was simply the regular NFL Films crew wearing separate jackets. Following the agreement, American Football League owners created the office of AFL President with a mandate to administer the league's day to day business in a semi autonomous manner, much like the way the constituent leagues of Major League Baseball operated at the time. The owners had hoped Davis would continue to serve in that role, but Davis flatly refused to consider serving as a subordinate to Pete Rozelle. After Davis resigned as AFL Commissioner on July 25, 1966, Milt Woodard (who was assistant commissioner under the original commissioner Joe Foss and Davis) was appointed to serve as President of the AFL. Although Pete Rozelle had not initiated the merger negotiations, he quickly endorsed the agreement and remained in his post as NFL Commissioner. Rozelle was often referred to as the football commissioner or commissioner of football in the media during the four years following the merger agreement. The pre existing office of NFL President continued effectively unchanged following the agreement. Then occupied by Cleveland Browns owner Art Modell, the NFL presidency was (both before and after the merger agreement) essentially an honorary title. Many of the conditions of the merger were designed to ensure passage of a law by the 89th U. S. Congress, exempting the merged league from antitrust sanctions. When NFL Commissioner Rozelle and other professional football executives appeared before the Congress' Subcommittee on Antitrust, chaired by New York Representative Emanuel Celler, three points were repeatedly made:
Rozelle promised that if the merger was allowed, no existing professional football franchise of either league would be moved from any city as a result. The combined league would eventually expand to 28 teams as stipulated in the merger agreement. Stadiums seating less than 50,000 were declared to be inadequate for professional football's needs, thus compelling teams in stadiums with capacities under that number to expand their current stadiums or move to newer, larger homes. In October, Congress passed the new law to permit the merger to proceed. As 1970 approached, three NFL teams (the Baltimore Colts, Cleveland Browns, and Pittsburgh Steelers), agreed to join the ten AFL teams to form the American Football Conference (AFC). The other thirteen NFL teams (Atlanta Falcons, Chicago Bears, Dallas Cowboys, Detroit Lions, Green Bay Packers, Los Angeles Rams, Minnesota Vikings, New Orleans Saints, New York Giants, Philadelphia Eagles, St. Louis Cardinals, San Francisco 49ers and Washington Redskins) became part of the National Football Conference (NFC). Since 1970, the Super Bowl has featured the champions of the AFC and NFC. Both are determined each season by the league's playoff tournament. With the creation of the new conferences of equal size, it was deemed necessary that they each be aligned into three divisions of four or five teams each. The 1970 playoff format combined elements of both leagues' playoff formats. Four teams would qualify for the postseason from each conference (same as in 1969), thus only the "Best Second Place Team" (as it was originally called) would reach the postseason. Fans and media quickly dubbed this team the "wild card" and the NFL soon made that name official. Although the AFC teams quickly decided on a divisional alignment along mostly geographic lines, the 13 NFC owners had trouble deciding which teams would play in which divisions. The 49ers and Rams, both in California, were guaranteed to be in the same division as the only NFC teams west of the Rocky Mountains. One early proposal would have put the two California teams together with the three Northeast teams—the New York Giants, Philadelphia Eagles and Washington Redskins—reminiscent of the Western Conference's Coastal Division which had put L. A. and S. F. together with Baltimore and Atlanta from 1967 to 1969. The final five proposals were as follows:
ЖОСПАР 1: Шығыс: NYG, PHI, WAS, ATL, MIN; Орталық: CHI, GB, DET, NO; Батыс: LA, SF, DAL, STL. ЖОСПАР 2: Шығыс: NYG, PHI, WAS, MIN; Орталық: ATL, DAL, NO, STL; Батыс: LA, SF, CHI, GB, DET. ЖОСПАР 3: Шығыс: NYG, PHI, WAS, DAL, STL: Орталық: CHI, GB, DET, MIN; Батыс: LA, SF, ATL, NO. ЖОСПАР 4: Шығыс: NYG, PHI, WAS, STL, MIN; Орталық: CHI, GB, DET, ATL; Батыс: LA, SF, DAL, NO. ЖОСПАР 5: Шығыс: NYG, PHI, WAS, DET, MIN; Орталық: CHI, GB, DAL, STL; Батыс: LA, SF, ATL, NO. Бұл бес комбинация қағазға жазылып, конвертке салынды және балық аквариумына (кейбір дереккөздер гүл шоқтарына салынғанын айтады) салынды, ал Розельдің хатшысы Телма Элкжер ресми NFC құрамын – 3-жоспарды тартты. Қарастырылған бес жоспардың ішінде қолданылған жоспар ғана Миннесота командасын Орталық дивизионда қалдырды және «Даллас» командасын Шығыс дивизионында ойнатты. Осы келісімге қол жеткізілгеннен кейін, үш ірі телеарналар ойындарды көрсетуге келісім шарттарына қол қойды, біріктірілген лиганың тұрақтылығын қамтамасыз етті. CBS NFC командасы жолға шыққан кездегі барлық ойындарды көрсетуге келісті, NBC AFC командасы жолға шыққан кездегі барлық ойындарды көрсетуге келісті, ал ABC «Monday Night Football» ойындарын көрсетуге келісіп, NFL-ді алғашқы ұлттық телеарналар арқылы кешкі уақытта тұрақты түрде көрсетілетін лигаға айналдырды.
Салдары
Көптеген бақылаушылар НФЛ келісімнің жақсы жағын алды деп санайды, өйткені Окленд Рейдерс иесі Ал Дэвис және Нью-Йорк Джетс иесі Сонни Верблин өтемақы төлемдеріне қарсылық көрсетті. Сан-Диего Union Tribune газетінің спорт жазушысы Джерри Маги былай деп жазды: "Аль Дэвистің комиссар болып тағайындалуы AFL-дің ең күшті қадамы болды. Ол AFL-NFL бірігуі AFL-ге зиян келтіреді деп ойлады". Дегенмен, басқа бақылаушылар осы сценарийлерді қисынсыз деп санайды: НФЛ бірігу кезінде теледидардан түсетін табысы жоғары болды, себебі Лос-Анджелес, Чикаго, Детройт, Филадельфия, Вашингтон, Балтимор, Атланта және Даллас-Форт-Уорт сияқты халық саны көп қалаларда нарықтық эксклюзивтілікке ие болды. Бұл қалалардың халқы тез өсіп, 1970 жылдары медиа орталықтарына айналды. AFL-дің III және IV Супер Боулда жеңіске жеткеніне қарамастан, НФЛ-дің ескі құрамы біріктірілген лигада толық маусым бойы үстемдік етеді деп күтілді. 1970 жылы бұл болжамдар көбінесе дұрыс екені дәлелденді: НФЛ командаларының бұрынғы AFL командаларына қарсы өткен 60 реткі ойынның ішінде, бұрынғы AFL командалары 19–39 есебімен жеңіліске ұшырады (екі ойын – 9-аптада Балтимордағы Буффало және 10-аптада Канзас-Ситидегі Сент-Луис – тең түсті). Тек Оукленд ғана ескі НФЛ командаларына қарсы жеңіске жетіп, 3–2 есебімен жеңді (Вашингтон, Питтсбург және Кливлендті жеңіп, Детройт пен Сан-Францискодан жеңіліп), бірақ АФК чемпионатында Колтсқа есе жіберді. Дегенмен, АФК-ге қосылған үш НФЛ командасының ішінде тек Колтс ғана плей-оффқа ілікті. Жаңа Дүйсенбі кешкі футболдың алғашқы 29 ойынының әрқайсысында кем дегенде бір ескі НФЛ командасы болды, ал екі бұрынғы AFL командасы арасындағы алғашқы ұлттық теледидарда көрсетілген ойын 1972 жылдың 9 қазанында Хьюстондағы Оукленд ойыны болды. Бұл бірігу НФЛ үшін жаңа өркендеу дәуіріне жол ашты. 1970 жылдан бері XFL, WFL, USFL және UFL сияқты көптеген қарсы кәсіби футбол лигалары құрылды, сондай-ақ CFL АҚШ-тағы командалармен тәжірибе жасады, бірақ ешқайсысы НФЛ-ге нақты қарсылық таныта алмады. Келісімге сәйкес, Тампа Бей Буканерс 1976 жылы АФК-ге, ал Сиэтл Сихокс NFC-ге қосылды. 1976 жылғы жаңа командалар лигадағы екінші маусымдары алдында конференцияны ауыстырды, бірігуден кейін конференцияны ауыстырған алғашқы НФЛ командалары атанды. Розельдің бірігу кезінде бар командалардың орналасқан жерін өзгерту болмайды деген уәдесіне қарамастан, комиссарлық қызметтен кеткен 1989 жылға дейін үш франшиза 1970 жылғы орналасқан жерлерінен басқа қалаға көшті.