Кіріспе

Ирландиялық халық билерінің түрі – ирландиялық сет билері, кейде "ирландиялық сеттер" деп аталады, Ирландияда сегіз немесе төрт бишінің қатысуымен орындалатын халық билерінің танымал түрі. Оны кейде "сет-данс" деп те атайды, бірақ бұл атау көбінесе ирландиялық қадам биінің бір түрін білдіреді.

Тарих

Сценалық билер квадрилдерге негізделген, ал квадрилдер – сарай билері. Ирландиялықтар оларды ирландиялық ауылдық қауымдастықтардың бірегей халық биіне айналдырды. 1897 жылы Гейл лигасы құрылғанда, ол сценалық билерді қолдаудан жаңылды, себебі олар шетелдік текті деп есептелді, демек Лиганың ұлттық идеологиясына қайшы келді. Оның орнына Лига цели биін насихаттады, бұл процесс 1930 және 1940 жылдары Католик шіркеуінің қолдауымен, 1935 жылғы қоғамдық би залдары заңы арқылы жалғасты. 1950 жылдары рок-н-роллдың пайда болуы сценалық билердің танымалдылығын төмендетті. Алайда, 1980 жылдары қайта жандану басталды және қырық жылдан астам уақыттан бері орындалмаған көптеген билер қалпына келтіріліп, қайта биленуде. Билер көбінесе хореографиялық формада арнайы жарыстарда көрсетілетін болғандықтан (мысалы, сахнада билеу үшін үш немесе төрт элемент таңдалып алынуы керек еді), Céilí-де биленетін билердің танымал нұсқасы көбінесе осы хореографиядан туындайды және түпнұсқадан өзгеше болуы мүмкін. Мысалы, Коннемара Reel Set бастапқыда тек катушка және джиг элементтерімен биленген. Жарыста көрсету үшін оны көбірек элементтерге бөлуге тура келді, және қазір үш катушка және джиг элементтері бар осы нұсқа целиде биленеді.

Сценарий

Басталуы үшін төрт жұп шаршы формада билейді, әр жұп шаршының қабырғаларының ортасында орналасады. Бұл топтағы сегіз биші де, бидің өзі де "сет" деп аталады. Би – бұл әдетте ортақ тақырып немесе құрылымға ие бірнеше би фигураларының тізбегі. Фигуралар әдетте барлығы билейтін қайталанатын бөліктермен басталады және аяқталады, содан кейін әр жұп немесе жұптар жеке билейді. Сетте, музыкаға арқасымен тұрған жұпқа дәстүрлі түрде "First Tops" (Бірінші Жоғарғы) деп аталады, ал оларға қарама-қарсы тұрған жұп "Second Tops" (Екінші Жоғарғы) деп аталады. "First Tops" жұбының сол жағындағы жұп "First Sides" (Бірінші Бүйір) деп аталады, ал оларға қарама-қарсы тұрған жұп "Second Sides" (Екінші Бүйір) деп аталады. Әдетте, "First Tops" бірінші болып билейді, кейбір сеттерде "First Sides", содан кейін "Second Tops" келесі болады, ал кейбіреулерінде "Second Tops", содан кейін "First Sides" билейді. "Second Sides" көбінесе соңғы болып билейтін жұп, сондықтан жаңадан бастаушылар үшін жақсы орын, себебі олар басқа жұптардың билеген фигурасын көруге көбірек уақыт алады. Белгілі бір аймақтың сеттерінде әдетте ұқсас элементтер болады. Мысалы, Коннемара аймағындағы (Коннемара рилі, Оңтүстік Галвей рилі және Кладдаг сеті) "First Sides" "First Tops" жұбының оң жағында орналасады, ал Клэр аймағындағы сеттерде көбінесе ирландтық дәстүрлі қадам биіне немесе дәстүрлі еркін стильдегі Шон нос биіне ұқсас аяқ қозғалыстары кездеседі (бұл "соққылы" қадамды баса көрсетеді). Ерекше сеттер мен би аймақтары 19-ғасыр барысында пайда болды және ресми ирландтық қадам билеу дәстүрінен бөлек, танымал үй билері ретінде дамыды. Кейбір үйлерде үй биінде қосымша дыбыс эффектісі үшін еден тастарының астына асүй ыдысы қойылған. Сет, шаршы биден және дөңгелек биден оның шақырушы қажет болмайтындығымен ерекшеленеді: фигуралардың тізбегі сеттің атымен алдын ала анықталады. Ирландия немесе Нью-Йорк сияқты көптеген сет бишілері бар жерлерде, билер әдетте шақырылмайды – яғни, шақырусыз орындалады, өйткені көптеген бишілер таныс сеттердің нұсқауларын біледі. Дегенмен, көбінесе кездейсоқ бишілер көп жиналатын жерлерде немесе белгісіз немесе жаңа сет үшін, би өрісінде әлі таныс емес адамдарға нұсқау беру үшін шақырушы болады.