Кіріспе
S масштабы (немесе S шкаласы) – 1:64 масштабта жасалған теміржол моделінің масштабы. S шкаласының рельс кеңдігі (рельстер арасындағы қашықтық) – S шкаласындағы пойыздар DC және AC тогымен жұмыс ілейтін түрлерде шығарылады. S шкаласын 20-ғасырдың басындағы ойыншық пойыздардың үлкен стандартты шкаласы – ойыншық пойыздың стандартты кеңдігімен шатастырмау керек.
Тарих
S шкаласы – ең көне теміржол модельдеу шкалаларының бірі. Ең алғашқы 1:64 масштабты пойыз 1896 жылы картоннан жасалған. Ең алғашқы жұмыс істейтін үлгілер 20 ғасырдың басында Англияда пайда болды. S шкаласы көптеген адамдардың пікірінше, 1950 жылдары өркендеу кезеңіне жетті (бірақ қазіргі кезде сол кезеңдегіге қарағанда S шкаласында көбірек таңдау бар). Дегенмен, сол кезде Lionel, American Flyer-ден шамамен екі есе көп сатты. American Flyer компаниясы банкротқа ұшырап, 1967 жылы бренді Lionel-ге де тиесілі холдинг компанияға сатылды. 1979 жылы Lionel, American Flyer деген атпен S шкаласындағы пойыздар мен аксессуарларды қайтадан ұсынды. 1981 жылы тағы бір S өндірушісі – American Models нарыққа енді және қазір ол да S шкаласының маңызды жеткізушілерінің бірі. S Helper Service, тағы бір ірі S шкаласындағы локомотивтерді, вагондарды, рельстерді және басқа да өнімдерді өндіруші компания, 1989 жылы жұмысын бастады және алғашқы S өнімдерін 1990 жылы жеткізді. 2013 жылы S Helper Service компаниясы MTH Electric Trains компаниясына сатылды. S шкаласындағы латунь модельдерін өндіретін бірнеше компания болғанмен, бүгінгі таңда S шкаласы мен S гаузасындағы латунь модельдерін жеткізуші негізгі компания – River Raisin Models. Қазіргі S шкаласы мен S масштабты модельдеушілердің таңдауы бұрынғыдан гөрі кеңірек және сапасы жоғары өнімдерге ие, олар көптеген өндірушілерден ұсынылады. Локомотивтер, вагондар және рельстердің негізгі элементтерінен басқа, әртүрлі өндірушілер S шкаласындағы құрылыстарды, бөлшектерді, фигураларды, көрікті элементтерді, көпірлерді және тағы да басқаларын ұсынады.
Терминология
"Шкала" және "өлшем" терминдері жиі шатастырылады. Қатаң айтқанда, масштаб – модельдің мөлшері мен оның прототипі арасындағы қатынас, ал өлшем – рельстердің бас жағы арасындағы қашықтық. S масштабында пропорция 1:64 немесе 1 футты көрсету үшін 3/16 дюйм. Стандартты S өлшемді рельстің арақашықтығы 7/8 дюйм. S масштабындағы үш футтық өлшем (Sn3 өлшемі) – 14,28.
Тар телімді
Sn3½ немесе Sn42 өлшемі 3 фут 6 дюймдік өлшем 16,5 өлшемді рельстік жолға (HO өлшемі сияқты). Sm – 1 м өлшемді 16,5 мм; Континенттік Еуропа. Sn3 3 футтық өлшем 14,3 өлшемді рельстік жолға. Sn2 өлшемі 2 футтық өлшем, көпшілігі 10,5 өлшемді HOn3 өлшемді рельстік жолмен бірдей, немесе 9 өлшемді N өлшемді рельстік жолмен бірдей.
Sm – 1 m gauge on 16.5 mm; Continental European. Sn3 3ft gauge on 14.3 gauge track. Sn2 gauge 2ft gauge by the majority on 10.5, the same as HOn3 gauge track, or 9, the same as N gauge track)
Қауымдастықтар
S масштабтағы SIG – 1:64 масштабтық теміржол моделдерін дамытуға және олар туралы ақпарат беруге арналған NMRA-ға қатысты арнайы мүдделер тобы. Ұлттық S Gauge қауымдастығы S Gauge теміржол моделдерінің барлық түрлерін дамытуға ұйымдастырушылық көмек көрсетеді. S масштабтық теміржол модельдеу қоғамы да Ұлыбританияда осы масштабты насихаттау жұмыстарын жүргізеді.
Белгілі жерлері
АҚШ-тағы ең ірі S масштабты макет – Синциннати мұражай орталығындағы Юнион Терминалында орналасқан «Синциннати қозғалыста» көрмесі. Австралиялық үлгілік теміржол қауымдастығының Батыс Австралиядағы Бейсвотердегі Swan View макеті Sn3.5 немесе Sn42 масштабында жасалған.